૨. અન્તરાભવકથાવણ્ણના

૫૦૫. ઇદાનિ અન્તરાભવકથા નામ હોતિ. તત્થ યેસં ‘‘અન્તરા પરિનિબ્બાયી’’તિ સુત્તપદં અયોનિસો ગહેત્વા ‘‘અન્તરાભવો નામ અત્થિ, યત્થ સત્તો દિબ્બચક્ખુકો વિય અદિબ્બચક્ખુકો, ઇદ્ધિમા વિય અનિદ્ધિમા માતાપિતિસમાગમઞ્ચેવ ઉતુસમયઞ્ચ ઓલોકયમાનો સત્તાહં વા અતિરેકસત્તાહં વા તિટ્ઠતી’’તિ લદ્ધિ, સેય્યથાપિ પુબ્બસેલિયાનઞ્ચેવ સમ્મિતિયાનઞ્ચ; તે સન્ધાય અત્થીતિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, લદ્ધિયં ઠત્વા પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં યે ચ ભગવતા તયો ભવા વુત્તા, તેસં વસેન ચોદેતું કામભવોતિઆદિમાહ. તત્રાયં અધિપ્પાયો – યદિ તે અન્તરાભવો નામ કોચિ ભવો અત્થિ, તેન કામભવાદીનંયેવ અઞ્ઞતરેન ભવિતબ્બં પઞ્ચવોકારભવાદિના વિય, તેન તં પુચ્છામિ – ‘‘કિં તે અયં અન્તરાભવો નામ કામભવો, ઉદાહુ રૂપભવો અરૂપભવો વા’’તિ? ઇતરો તથા અનિચ્છન્તો સબ્બં પટિક્ખિપતિ. કામભવસ્સ ચાતિઆદિ યદિ અન્તરાભવો નામ અત્થિ, ઇમેસં ભવાનં અન્તરા દ્વિન્નં સીમાનં સીમન્તરિકા વિય ભવેય્યાતિ ચોદેતું આરદ્ધં. પરવાદી પન તથા અનિચ્છન્તો સબ્બપઞ્હે પટિક્ખિપતિ કેવલં લદ્ધિયા, ન સહધમ્મેન. તેનેવ નં સકવાદી ‘નો વત રે’તિ પટિસેધેતિ.

૫૦૬. પઞ્ચમી સા યોનીતિઆદીનિપિ યથાપરિચ્છિન્નયોનિઆદીસુ સો સમોધાનં ન ગચ્છતિ, અથ તેન તતો તતો અતિરેકેન ભવિતબ્બન્તિ ચોદેતું વુત્તાનિ. અન્તરાભવૂપગં કમ્મન્તિ યદિ સોપિ એકો ભવો, યથા કામભવૂપગાદીનિ કમ્માનિ અત્થીતિ સત્થારા વિભજિત્વા દસ્સિતાનિ, એવં તદુપગેનાપિ કમ્મેન ભવિતબ્બન્તિ ચોદનત્થં વુત્તં. યસ્મા પન પરસમયે અન્તરાભવૂપગં નામ પાટિયેક્કં કમ્મં નત્થિ, યં યં ભવં ઉપપજ્જિસ્સતિ, તદુપગેનેવ કમ્મેન અન્તરાભવે નિબ્બત્તતીતિ તેસં લદ્ધિ, તસ્મા ‘નહેવ’ન્તિ પટિક્ખિત્તં. અત્થિ અન્તરાભવૂપગા સત્તાતિ પુટ્ઠોપિ કામભવૂપગાયેવ નામ તેતિ લદ્ધિયા પટિક્ખિપતિ. જાયન્તીતિઆદીનિ પુટ્ઠોપિ તત્થ જાતિજરામરણાનિ ચેવ ચુતિપટિસન્ધિપરમ્પરઞ્ચ અનિચ્છન્તો પટિક્ખિપતિ. રૂપાદિવસેન પુટ્ઠોપિ યસ્મા અન્તરાભવસત્તસ્સ અનિદસ્સનં રૂપં, વેદનાદયોપિ અઞ્ઞેસં વિય ન ઓળારિકાતિ તસ્સ લદ્ધિ, તસ્મા પટિક્ખિપતિ. ઇમિનાવ કારણેન પઞ્ચવોકારભવભાવેપિ પટિક્ખેપો વેદિતબ્બો.

૫૦૭. ઇદાનિ કામભવો ભવો ગતીતિઆદિ ભવસંસન્દનં નામ હોતિ. તત્રાયં અધિપ્પાયો – યદિ તે અન્તરાભવો નામ કોચિ ભવો ભવેય્ય, યથા કામભવાદીસુ ભવગતિઆદિભેદો લબ્ભતિ, તથા તત્રાપિ લબ્ભેથ. યથા વા તત્થ ન લબ્ભતિ, તથા ઇમેસુપિ ન લબ્ભેથ. સમાનસ્મિઞ્હિ ભવભાવે એતેસ્વેવેસ વિભાગો અત્થિ, ન ઇતરસ્મિન્તિ કો એત્થ વિસેસહેતૂતિ. ઇતરો પુન લદ્ધિમત્તવસેન તં તં પટિજાનાતિ ચેવ પટિક્ખિપતિ ચ.

૫૦૮. સબ્બેસઞ્ઞેવ સત્તાનં અત્થિ અન્તરાભવોતિ પુટ્ઠો યસ્મા નિરયૂપગઅસઞ્ઞસત્તૂપગઅરૂપૂપગાનં અન્તરાભવં ન ઇચ્છતિ, તસ્મા પટિક્ખિપતિ. તેનેવ કારણેન પટિલોમે પટિજાનાતિ. આનન્તરિયસ્સાતિઆદિ યેસં સો અન્તરાભવં ન ઇચ્છતિ, તે તાવ વિભજિત્વા દસ્સેતું વુત્તં. તં સબ્બં પાળિઅનુસારેનેવ વેદિતબ્બં સદ્ધિં સુત્તસાધનેનાતિ.

અન્તરાભવકથાવણ્ણના.