૪. નિયામકથાવણ્ણના

૪૨૮-૪૩૧. ઇદાનિ નિયામકથા નામ હોતિ. તત્થ યો પુગ્ગલો સમ્મત્તનિયામં ઓક્કમિસ્સતિ, તં ‘‘ભબ્બો એસ ધમ્મં અભિસમેતુ’’ન્તિ યસ્મા ભગવા જાનાતિ, તસ્મા ‘‘અનિયતસ્સ પુથુજ્જનસ્સેવ સતો પુગ્ગલસ્સ નિયામગમનાય ઞાણં અત્થી’’તિ યેસં લદ્ધિ, સેય્યથાપિ એતરહિ ઉત્તરાપથકાનં; તે સન્ધાય અનિયતસ્સાતિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ. તત્થ નિયામગમનાયાતિ નિયામો વુચ્ચતિ મગ્ગો, મગ્ગગમનાય મગ્ગોક્કમનાયાતિ અત્થો. યં પનસ્સ ઞાણં દિસ્વા ભગવા ‘‘ભબ્બો અય’’ન્તિ જાનાતિ, તં સન્ધાય પટિઞ્ઞા પરવાદિસ્સ.

અથસ્સ સકવાદી અયુત્તવાદિતં દીપેતું નિયતસ્સાતિ વિપરીતાનુયોગમાહ. તત્થ પઠમપઞ્હે મગ્ગેન નિયતસ્સ અનિયામગમનાય ઞાણં નામ નત્થીતિ પટિક્ખિપતિ. દુતિયે નત્થિભાવેન પટિજાનાતિ. તતિયે અનિયતસ્સ નત્થીતિ પુટ્ઠત્તા લદ્ધિવિરોધેન પટિક્ખિપતિ. પુન પઠમપઞ્હમેવ ચતુત્થં કત્વા નિયતસ્સ નિયામગમનાદિવસેન તયો પઞ્હા કતા. તેસુ પઠમે યસ્મા આદિમગ્ગેન નિયતસ્સ પુન તદત્થાય ઞાણં નત્થિ, તસ્મા પટિક્ખિપતિ. દુતિયે નત્થિભાવેનેવ પટિજાનાતિ. તતિયે લદ્ધિવિરોધેનેવ પટિક્ખિપતિ. પુન પઠમપઞ્હં અટ્ઠમં કત્વા અનિયતસ્સ અનિયામગમનાદિવસેન તયો પઞ્હા કતા. તેસં અત્થો વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો. પુન પઠમપઞ્હમેવ દ્વાદસમં કત્વા તંમૂલકા અત્થિ નિયામોતિઆદયો પઞ્હા કતા. તત્થ યસ્મા નિયામગમનાય ઞાણં નામ મગ્ગઞાણમેવ હોતિ, તસ્મા તં સન્ધાય અત્થિ નિયામોતિ વુત્તં. ઇતરો પન નિયામોતિ વુત્તે પટિક્ખિપતિ, ઞાણન્તિ વુત્તે પટિજાનાતિ. સતિપટ્ઠાનાદીસુપિ એસેવ નયો. પચ્ચનીકં ઉત્તાનત્થમેવ. ગોત્રભુનોતિઆદિ યેન યં અપ્પત્તં, તસ્સ તં નત્થીતિ દસ્સનત્થં વુત્તં. ભગવા જાનાતીતિ અત્તનો ઞાણબલેન જાનાતિ, ન તસ્સ નિયામગમનઞાણસબ્ભાવતો. તસ્મા ઇમિના કારણેન પતિટ્ઠિતાપિસ્સ લદ્ધિ અપ્પતિટ્ઠિતાયેવાતિ.

નિયામકથાવણ્ણના.