૧૦. ગવેસીસુત્તવણ્ણના

૧૮૦. દસમે સિતં પાત્વાકાસીતિ મહામગ્ગેનેવ ગચ્છન્તો તં સાલવનં ઓલોકેત્વા ‘‘અત્થિ નુ ખો ઇમસ્મિં ઠાને કિઞ્ચિ સુકારણં ઉપ્પન્નપુબ્બ’’ન્તિ અદ્દસ કસ્સપબુદ્ધકાલે ગવેસિના ઉપાસકેન કતં સુકારણં. અથસ્સ એતદહોસિ – ‘‘ઇદં સુકારણં ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ અપાકટં પટિચ્છન્નં, હન્દ નં ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ પાકટં કરોમી’’તિ મગ્ગા ઓક્કમ્મ અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે ઠિતોવ સિતપાતુકમ્મં અકાસિ, અગ્ગગ્ગદન્તે દસ્સેત્વા મન્દહસિતં હસિ. યથા હિ લોકિયમનુસ્સા ઉદરં પહરન્તા ‘‘કહં કહ’’ન્તિ હસન્તિ, ન એવં બુદ્ધા. બુદ્ધાનં પન હસિતં હટ્ઠપહટ્ઠાકારમત્તમેવ હોતિ.

હસિતઞ્ચ નામેતં તેરસહિ સોમનસ્સસહગતચિત્તેહિ હોતિ. તત્થ લોકિયમહાજનો અકુસલતો ચતૂહિ, કામાવચરકુસલતો ચતૂહીતિ અટ્ઠહિ ચિત્તેહિ હસતિ, સેખા અકુસલતો દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તાનિ દ્વે અપનેત્વા છહિ ચિત્તેહિ હસન્તિ, ખીણાસવા ચતૂહિ સહેતુકકિરિયચિત્તેહિ, એકેન અહેતુકકિરિયચિત્તેનાતિ પઞ્ચહિ ચિત્તેહિ હસન્તિ. તેસુપિ બલવારમ્મણે આપાથમાગતે દ્વીહિ ઞાણસમ્પયુત્તચિત્તેહિ હસન્તિ, દુબ્બલારમ્મણે દુહેતુકચિત્તદ્વયેન ચ અહેતુકચિત્તેન ચાતિ તીહિ ચિત્તેહિ હસન્તિ. ઇમસ્મિં પન ઠાને કિરિયાહેતુકમનોવિઞ્ઞાણધાતુસોમનસ્સસહગતચિત્તં ભગવતો પહટ્ઠાકારમત્તહસિતં ઉપ્પાદેતિ.

તં પનેતં હસિતં એવં અપ્પમત્તકમ્પિ થેરસ્સ પાકટં અહોસિ. કથં? તથારૂપે હિ કાલે તથાગતસ્સ ચતૂહિ દાઠાહિ ચાતુદ્દીપિકમહામેઘમુખતો સમોસરિતા વિજ્જુલતા વિય વિરોચમાના મહાતાલક્ખન્ધપ્પમાણા રસ્મિવટ્ટિયો ઉટ્ઠહિત્વા તિક્ખત્તું સિરવરં પદક્ખિણં કત્વા દાઠગ્ગેસુયેવ અન્તરધાયન્તિ. તેન સઞ્ઞાણેન આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પચ્છતો ગચ્છમાનોપિ સિતપાતુભાવં જાનાતિ.

ઇદ્ધન્તિ સમિદ્ધં. ફીતન્તિ અતિસમિદ્ધં સબ્બપાલિફુલ્લં વિય. આકિણ્ણમનુસ્સન્તિ જનસમાકુલં. સીલેસુ અપરિપૂરકારીતિ પઞ્ચસુ સીલેસુ અસમત્તકારી. પટિદેસિતાનીતિ ઉપાસકભાવં પટિદેસિતાનિ. સમાદપિતાનીતિ સરણેસુ પતિટ્ઠાપિતાનીતિ અત્થો. ઇચ્ચેતં સમસમન્તિ ઇતિ એતં કારણં સબ્બાકારતો સમભાવેનેવ સમં, ન એકદેસેન. નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકન્તિ મય્હં ઇમેહિ કિઞ્ચિ અતિરેકં નત્થિ. હન્દાતિ વવસ્સગ્ગત્થે નિપાતો. અતિરેકાયાતિ વિસેસકારણત્થાય પટિપજ્જામીતિ અત્થો. સીલેસુ પરિપૂરકારિં ધારેથાતિ પઞ્ચસુ સીલેસુ સમત્તકારીતિ જાનાથ. એત્તાવતા તેન પઞ્ચ સીલાનિ સમાદિન્નાનિ નામ હોન્તિ. કિમઙ્ગ પન ન મયન્તિ મયં પન કેનેવ કારણેન પરિપૂરકારિનો ન ભવિસ્સામ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

ઉપાસકવગ્ગો તતિયો.