(૬) ૧. નીવરણવગ્ગો

૧. આવરણસુત્તવણ્ણના

૫૧. દુતિયસ્સ પઠમે આવરણવસેન આવરણા. નીવરણવસેન નીવરણા. ચેતો અજ્ઝારુહન્તીતિ ચેતસો અજ્ઝારુહા. વિપસ્સનાપઞ્ઞઞ્ચ મગ્ગપઞ્ઞઞ્ચ ઉપ્પત્તિનિવારણટ્ઠેન દુબ્બલં કરોન્તીતિ પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણા. યા વા એતેહિ સદ્ધિં વોકિણ્ણા પઞ્ઞા ઉપ્પજ્જતિ, તં દુબ્બલં કરોન્તીતિપિ પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણા. અબલાયાતિ પઞ્ચનીવરણપરિયોનદ્ધત્તા અપગતબલાય. ઉત્તરિ વા મનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસન્તિ દસકુસલકમ્મપથસઙ્ખાતા મનુસ્સધમ્મા ઉત્તરિ અરિયભાવં કાતું સમત્થં ઞાણદસ્સનવિસેસં. હારહારિનીતિ હરિતબ્બં હરિતું સમત્થા. નઙ્ગલમુખાનીતિ માતિકામુખાનિ. તાનિ હિ નઙ્ગલસરિક્ખકત્તા નઙ્ગલેહિ ચ ખતત્તા નઙ્ગલમુખાનીતિ વુચ્ચન્તિ.

એવમેવ ખોતિ એત્થ સોતં વિય વિપસ્સનાઞાણં દટ્ઠબ્બં, ઉભતો નઙ્ગલમુખાનં વિવરણકાલો વિય છસુ દ્વારેસુ સંવરસ્સ વિસ્સટ્ઠકાલો, મજ્ઝેનદિયા રુક્ખપાદે કોટ્ટેત્વા પલાલતિણમત્તિકાહિ આવરણે કતે ઉદકસ્સ વિક્ખિત્તવિસટબ્યાદિણ્ણકાલો વિય પઞ્ચહિ નીવરણેહિ પરિયોનદ્ધકાલો, એવં આવરણે કતે વિહતવેગસ્સ ઉદકસ્સ તિણપલાલાદીનિ પરિકડ્ઢિત્વા સમુદ્દં પાપુણિતું અસમત્થકાલો વિય વિપસ્સનાઞાણેન સબ્બાકુસલે વિદ્ધંસેત્વા નિબ્બાનસાગરં પાપુણિતું અસમત્થકાલો વેદિતબ્બો. સુક્કપક્ખે વુત્તવિપલ્લાસેન યોજના કાતબ્બા. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં. દુતિયં ઉત્તાનત્થમેવ.

૩. પધાનિયઙ્ગસુત્તવણ્ણના

૫૩. તતિયે પધાનિયઙ્ગાનીતિ પધાનં વુચ્ચતિ પદહનભાવો, પધાનમસ્સ અત્થીતિ પધાનિયો, પધાનિયસ્સ ભિક્ખુનો અઙ્ગાનીતિ પધાનિયઙ્ગાનિ. સદ્ધોતિ સદ્ધાય સમન્નાગતો. સદ્ધા પનેસા આગમસદ્ધા અધિગમસદ્ધા ઓકપ્પનસદ્ધા પસાદસદ્ધાતિ ચતુબ્બિધા. તત્થ સબ્બઞ્ઞુબોધિસત્તાનં સદ્ધા, અભિનીહારતો પટ્ઠાય આગતત્તા આગમસદ્ધા નામ. અરિયસાવકાનં પટિવેધેન અધિગતત્તા અધિગમસદ્ધા નામ. બુદ્ધો ધમ્મો સઙ્ઘોતિ વુત્તે અચલભાવેન ઓકપ્પનં ઓકપ્પનસદ્ધા નામ. પસાદુપ્પત્તિ પસાદસદ્ધા નામ. ઇધ ઓકપ્પનસદ્ધા અધિપ્પેતા. બોધિન્તિ ચતુમગ્ગઞાણં. તં સુપ્પટિવિદ્ધં તથાગતેનાતિ સદ્દહતિ. દેસનાસીસમેવ ચેતં, ઇમિના પન અઙ્ગેન તીસુપિ રતનેસુ સદ્ધા અધિપ્પેતા. યસ્સ હિ બુદ્ધાદીસુ પસાદો બલવા, તસ્સ પધાનવીરિયં ઇજ્ઝતિ.

અપ્પાબાધોતિ અરોગો. અપ્પાતઙ્કોતિ નિદ્દુક્ખો. સમવેપાકિનિયાતિ સમવિપાકિનિયા. ગહણિયાતિ કમ્મજતેજોધાતુયા. નાતિસીતાય નાચ્ચુણ્હાયાતિ અતિસીતલગ્ગહણિકો હિ સીતભીરુકો હોતિ, અચ્ચુણ્હગ્ગહણિકો ઉણ્હભીરુકો, તેસં પધાનં ન ઇજ્ઝતિ, મજ્ઝિમગ્ગહણિકસ્સ ઇજ્ઝતિ. તેનાહ – મજ્ઝિમાય પધાનક્ખમાયાતિ. યથાભૂતં અત્તાનં આવિકત્તાતિ યથાભૂતં અત્તનો અગુણં પકાસેતા. ઉદયત્થગામિનિયાતિ ઉદયઞ્ચ અત્થઞ્ચ ગન્તું પરિચ્છિન્દિતું સમત્થાય. એતેન પઞ્ઞાસલક્ખણપરિગ્ગાહકં ઉદયબ્બયઞાણં વુત્તં. અરિયાયાતિ પરિસુદ્ધાય. નિબ્બેધિકાયાતિ અનિબ્બિદ્ધપુબ્બે લોભક્ખન્ધાદયો નિબ્બિજ્ઝિતું સમત્થાય. સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયાતિ તદઙ્ગવસેન કિલેસાનં પહીનત્તા યં દુક્ખં ખીયતિ, તસ્સ દુક્ખસ્સ ખયગામિનિયા. ઇતિ સબ્બેહિપિ ઇમેહિ પદેહિ વિપસ્સનાપઞ્ઞાવ કથિતા. દુપ્પઞ્ઞસ્સ હિ પધાનં ન ઇજ્ઝતિ.

૪. સમયસુત્તવણ્ણના

૫૪. ચતુત્થે પધાનાયાતિ વીરિયકરણત્થાય. ન સુકરં ઉઞ્છેન પગ્ગહેન યાપેતુન્તિ ન સક્કા હોતિ પત્તં ગહેત્વા ઉઞ્છાચરિયાય યાપેતું. ઇમસ્મિમ્પિ સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટમેવ કથિતં.

૫. માતાપુત્તસુત્તવણ્ણના

૫૫. પઞ્ચમે પરિયાદાય તિટ્ઠતીતિ પરિયાદિયિત્વા ગહેત્વા ખેપેત્વા તિટ્ઠતિ. ઉગ્ઘાતિતાતિ ઉદ્ધુમાતા.

અસિહત્થેનાતિ સીસચ્છેદનત્થાય અસિં આદાય આગતેનાપિ. પિસાચેનાતિ ખાદિતું આગતયક્ખેનાપિ. આસીદેતિ ઘટ્ટેય્ય. મઞ્જુનાતિ મુદુકેન. કામોઘવુળ્હાનન્તિ કામોઘેન વુળ્હાનં કડ્ઢિતાનં. કાલં ગતિ ભવાભવન્તિ વટ્ટકાલં ગતિઞ્ચ પુનપ્પુનબ્ભવે ચ. પુરક્ખતાતિ પુરેચારિકા પુરતો ગતાયેવ. યે ચ કામે પરિઞ્ઞાયાતિ યે પણ્ડિતા દુવિધેપિ કામે તીહિ પરિઞ્ઞાહિ પરિજાનિત્વા. ચરન્તિ અકુતોભયાતિ ખીણાસવાનં કુતોચિ ભયં નામ નત્થિ, તસ્મા તે અકુતોભયા હુત્વા ચરન્તિ. પારઙ્ગતાતિ પારં વુચ્ચતિ નિબ્બાનં, તં ઉપગતા, સચ્છિકત્વા ઠિતાતિ અત્થો. આસવક્ખયન્તિ અરહત્તં. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટમેવ કથેત્વા ગાથાસુ વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં.

૬. ઉપજ્ઝાયસુત્તવણ્ણના

૫૬. છટ્ઠે મધુરકજાતોતિ સઞ્જાતગરુભાવો. દિસા ચ મે ન પક્ખાયન્તીતિ ચતસ્સો દિસા ચ અનુદિસા ચ મય્હં ન ઉપટ્ઠહન્તીતિ વદતિ. ધમ્મા ચ મં નપ્પટિભન્તીતિ સમથવિપસ્સનાધમ્માપિ મે ન ઉપટ્ઠહન્તિ. અનભિરતો ચ બ્રહ્મચરિયં ચરામીતિ ઉક્કણ્ઠિતો હુત્વા બ્રહ્મચરિયવાસં વસામિ. યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમીતિ તસ્સ કથં સુત્વા ‘‘બુદ્ધવેનેય્યપુગ્ગલો અય’’ન્તિ તં કારણં ભગવતો આરોચેતું ઉપસઙ્કમિ. અવિપસ્સકસ્સ કુસલાનં ધમ્માનન્તિ કુસલધમ્મે અવિપસ્સન્તસ્સ, અનેસન્તસ્સ અગવેસન્તસ્સાતિ અત્થો. બોધિપક્ખિયાનં ધમ્માનન્તિ સતિપટ્ઠાનાદીનં સત્તતિંસધમ્માનં.

૭. અભિણ્હપચ્ચવેક્ખિતબ્બઠાનસુત્તવણ્ણના

૫૭. સત્તમે જરાધમ્મોમ્હીતિ જરાસભાવો અમ્હિ. જરં અનતીતોતિ જરં અનતિક્કન્તો, અન્તોજરાય એવ ચરામિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. કમ્મસ્સકોતિઆદીસુ કમ્મં મય્હં સકં અત્તનો સન્તકન્તિ કમ્મસ્સકો અમ્હિ. કમ્મસ્સ દાયાદોતિ કમ્મદાયાદો, કમ્મં મય્હં દાયજ્જં સન્તકન્તિ અત્થો. કમ્મં મય્હં યોનિ કારણન્તિ કમ્મયોનિ. કમ્મં મય્હં બન્ધૂતિ કમ્મબન્ધુ, કમ્મઞાતકોતિ અત્થો. કમ્મં મય્હં પટિસરણં પતિટ્ઠાતિ કમ્મપટિસરણો. તસ્સ દાયાદો ભવિસ્સામીતિ તસ્સ કમ્મસ્સ દાયાદો તેન દિન્નફલપટિગ્ગાહકો ભવિસ્સામીતિ અત્થો. યોબ્બનમદોતિ યોબ્બનં આરબ્ભ ઉપ્પન્નમદો. સેસેસુપિ એસેવ નયો. મગ્ગો સઞ્જાયતીતિ લોકુત્તરમગ્ગો સઞ્જાયતિ. સંયોજનાનિ સબ્બસો પહીયન્તીતિ દસ સંયોજનાનિ સબ્બસો પહીયન્તિ. અનુસયા બ્યન્તીહોન્તીતિ સત્ત અનુસયા વિગતન્તા પરિચ્છિન્ના પરિવટુમા હોન્તિ. એવમેત્થ હેટ્ઠા પઞ્ચસુ ઠાનેસુ વિપસ્સના કથિતા, ઇમેસુ પઞ્ચસુ લોકુત્તરમગ્ગો.

ઇદાનિ ગાથાહિ કૂટં ગણ્હન્તો બ્યાધિધમ્માતિઆદિમાહ. તત્થ ઞત્વા ધમ્મં નિરૂપધિન્તિ ઉપધિરહિતં અરહત્તમગ્ગં ઞત્વા. સબ્બે મદે અભિભોસ્મીતિ સબ્બે ઇમે તયોપિ મદે અધિભવિં, અતિક્કમ્મ ઠિતોસ્મીતિ અત્થો. નેક્ખમ્મં દટ્ઠુ ખેમતોતિ પબ્બજ્જં ખેમતો દિસ્વા. તસ્સ મે અહુ ઉસ્સાહો, નિબ્બાનં અભિપસ્સતોતિ તસ્સ મય્હં નિબ્બાનં અભિપસ્સન્તસ્સ વાયામો અહોસિ. અનિવત્તિ ભવિસ્સામીતિ પબ્બજ્જતો અનિવત્તિકો ભવિસ્સામિ, બ્રહ્મચરિયવાસતો અનિવત્તિકો, સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણતો અનિવત્તિકો ભવિસ્સામિ. બ્રહ્મચરિયપરાયણોતિ મગ્ગબ્રહ્મચરિયપરાયણો. ઇમિના લોકુત્તરો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો કથિતોતિ.

૮. લિચ્છવિકુમારકસુત્તવણ્ણના

૫૮. અટ્ઠમે સજ્જાનિ ધનૂનીતિ સજિયાનિ આરોપિતધનૂનિ. અદ્દસૂતિ અદ્દસંસુ. ભવિસ્સન્તિ વજ્જીતિ વડ્ઢિસ્સન્તિ વજ્જિરાજાનો. અપાનુભાતિ અવડ્ઢિનિસ્સિતા માનથદ્ધા. પચ્છાલિયં ખિપન્તીતિ પચ્છતો ગન્ત્વા પિટ્ઠિં પાદેન પહરન્તિ. રટ્ઠિકસ્સાતિઆદીસુ રટ્ઠં ભુઞ્જતીતિ રટ્ઠિકો. પિતરા દત્તં સાપતેય્યં ભુઞ્જતીતિ પેત્તનિકો. સેનાય પતિ જેટ્ઠકોતિ સેનાપતિકો. ગામગામણિકસ્સાતિ ગામાનં ગામણિકસ્સ, ગામસામિકસ્સાતિ અત્થો. પૂગગામણિકસ્સાતિ ગણજેટ્ઠકસ્સ. કુલેસૂતિ તેસુ તેસુ કુલેસુ. પચ્ચેકાધિપચ્ચં કારેન્તીતિ પચ્ચેકં જેટ્ઠકટ્ઠાનં કારેન્તિ. કલ્યાણેન મનસા અનુકમ્પન્તીતિ સુન્દરેન ચિત્તેન અનુગ્ગણ્હન્તિ. ખેત્તકમ્મન્તસામન્તસબ્યોહારેતિ યે ચ અત્તનો ખેત્તકમ્મન્તાનં સામન્તા અનન્તરક્ખેત્તસામિનો, તે ચ રજ્જુદણ્ડેહિ ભૂમિપ્પમાણગ્ગાહકે સબ્બોહારે ચ. બલિપટિગ્ગાહિકા દેવતાતિ કુલપ્પવેણિયા આગતા આરક્ખદેવતા. સક્કરોતીતિ તા દેવતા અગ્ગયાગુભત્તાદીહિ સક્કરોતિ.

કિચ્ચકરોતિ ઉપ્પન્નાનં કિચ્ચાનં કારકો. યે ચસ્સ અનુજીવિનોતિ યે ચ એતં ઉપનિસ્સાય જીવન્તિ. ઉભિન્નઞ્ચેવ અત્થાયાતિ ઉભિન્નમ્પિ હિતત્થાય પટિપન્નો હોતીતિ અત્થો. પુબ્બપેતાનન્તિ પરલોકગતાનં. દિટ્ઠે ધમ્મે ચ જીવતન્તિ યે ચ દિટ્ઠે ધમ્મે જીવન્તિ. ઇતિ પદદ્વયેનાપિ અતીતપચ્ચુપ્પન્ને ઞાતયો દસ્સેતિ. વિત્તિસઞ્જનનોતિ તુટ્ઠિજનનો. ઘરમાવસન્તિ ઘરાવાસં વસન્તો. પુજ્જો હોતિ પસંસિયોતિ પૂજેતબ્બો ચ પસંસિતબ્બો ચ હોતીતિ.

૯-૧૦. વુડ્ઢપબ્બજિતસુત્તદ્વયવણ્ણના

૫૯-૬૦. નવમે નિપુણોતિ સણ્હો સુખુમકારણઞ્ઞૂ. આકપ્પસમ્પન્નોતિ સમણાકપ્પેન સમ્પન્નો. દસમે પદક્ખિણગ્ગાહીતિ દિન્નોવાદં પદક્ખિણતો ગણ્હન્તો. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

નીવરણવગ્ગો પઠમો.