૨. દુતિયપણ્ણાસકં

(૬) ૧. નીવરણવગ્ગો

૧. આવરણસુત્તવણ્ણના

૫૧. દુતિયસ્સ પઠમે આવરણવસેન આવરણા. નીવરણવસેન નીવરણા. ચેતો અજ્ઝારુહન્તીતિ ચેતસો અજ્ઝારુહા. વિપસ્સનાપઞ્ઞઞ્ચ મગ્ગપઞ્ઞઞ્ચ ઉપ્પત્તિનિવારણટ્ઠેન દુબ્બલં કરોન્તીતિ પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણા. યા વા એતેહિ સદ્ધિં વોકિણ્ણા પઞ્ઞા ઉપ્પજ્જતિ, તં દુબ્બલં કરોન્તીતિપિ પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણા. અબલાયાતિ પઞ્ચનીવરણપરિયોનદ્ધત્તા અપગતબલાય. ઉત્તરિ વા મનુસ્સધમ્મા અલમરિયઞાણદસ્સનવિસેસન્તિ દસકુસલકમ્મપથસઙ્ખાતા મનુસ્સધમ્મા ઉત્તરિ અરિયભાવં કાતું સમત્થં ઞાણદસ્સનવિસેસં. હારહારિનીતિ હરિતબ્બં હરિતું સમત્થા. નઙ્ગલમુખાનીતિ માતિકામુખાનિ. તાનિ હિ નઙ્ગલસરિક્ખકત્તા નઙ્ગલેહિ ચ ખતત્તા નઙ્ગલમુખાનીતિ વુચ્ચન્તિ.

એવમેવ ખોતિ એત્થ સોતં વિય વિપસ્સનાઞાણં દટ્ઠબ્બં, ઉભતો નઙ્ગલમુખાનં વિવરણકાલો વિય છસુ દ્વારેસુ સંવરસ્સ વિસ્સટ્ઠકાલો, મજ્ઝેનદિયા રુક્ખપાદે કોટ્ટેત્વા પલાલતિણમત્તિકાહિ આવરણે કતે ઉદકસ્સ વિક્ખિત્તવિસટબ્યાદિણ્ણકાલો વિય પઞ્ચહિ નીવરણેહિ પરિયોનદ્ધકાલો, એવં આવરણે કતે વિહતવેગસ્સ ઉદકસ્સ તિણપલાલાદીનિ પરિકડ્ઢિત્વા સમુદ્દં પાપુણિતું અસમત્થકાલો વિય વિપસ્સનાઞાણેન સબ્બાકુસલે વિદ્ધંસેત્વા નિબ્બાનસાગરં પાપુણિતું અસમત્થકાલો વેદિતબ્બો. સુક્કપક્ખે વુત્તવિપલ્લાસેન યોજના કાતબ્બા. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં. દુતિયં ઉત્તાનત્થમેવ.

૩. પધાનિયઙ્ગસુત્તવણ્ણના

૫૩. તતિયે પધાનિયઙ્ગાનીતિ પધાનં વુચ્ચતિ પદહનભાવો, પધાનમસ્સ અત્થીતિ પધાનિયો, પધાનિયસ્સ ભિક્ખુનો અઙ્ગાનીતિ પધાનિયઙ્ગાનિ. સદ્ધોતિ સદ્ધાય સમન્નાગતો. સદ્ધા પનેસા આગમસદ્ધા અધિગમસદ્ધા ઓકપ્પનસદ્ધા પસાદસદ્ધાતિ ચતુબ્બિધા. તત્થ સબ્બઞ્ઞુબોધિસત્તાનં સદ્ધા, અભિનીહારતો પટ્ઠાય આગતત્તા આગમસદ્ધા નામ. અરિયસાવકાનં પટિવેધેન અધિગતત્તા અધિગમસદ્ધા નામ. બુદ્ધો ધમ્મો સઙ્ઘોતિ વુત્તે અચલભાવેન ઓકપ્પનં ઓકપ્પનસદ્ધા નામ. પસાદુપ્પત્તિ પસાદસદ્ધા નામ. ઇધ ઓકપ્પનસદ્ધા અધિપ્પેતા. બોધિન્તિ ચતુમગ્ગઞાણં. તં સુપ્પટિવિદ્ધં તથાગતેનાતિ સદ્દહતિ. દેસનાસીસમેવ ચેતં, ઇમિના પન અઙ્ગેન તીસુપિ રતનેસુ સદ્ધા અધિપ્પેતા. યસ્સ હિ બુદ્ધાદીસુ પસાદો બલવા, તસ્સ પધાનવીરિયં ઇજ્ઝતિ.

અપ્પાબાધોતિ અરોગો. અપ્પાતઙ્કોતિ નિદ્દુક્ખો. સમવેપાકિનિયાતિ સમવિપાકિનિયા. ગહણિયાતિ કમ્મજતેજોધાતુયા. નાતિસીતાય નાચ્ચુણ્હાયાતિ અતિસીતલગ્ગહણિકો હિ સીતભીરુકો હોતિ, અચ્ચુણ્હગ્ગહણિકો ઉણ્હભીરુકો, તેસં પધાનં ન ઇજ્ઝતિ, મજ્ઝિમગ્ગહણિકસ્સ ઇજ્ઝતિ. તેનાહ – મજ્ઝિમાય પધાનક્ખમાયાતિ. યથાભૂતં અત્તાનં આવિકત્તાતિ યથાભૂતં અત્તનો અગુણં પકાસેતા. ઉદયત્થગામિનિયાતિ ઉદયઞ્ચ અત્થઞ્ચ ગન્તું પરિચ્છિન્દિતું સમત્થાય. એતેન પઞ્ઞાસલક્ખણપરિગ્ગાહકં ઉદયબ્બયઞાણં વુત્તં. અરિયાયાતિ પરિસુદ્ધાય. નિબ્બેધિકાયાતિ અનિબ્બિદ્ધપુબ્બે લોભક્ખન્ધાદયો નિબ્બિજ્ઝિતું સમત્થાય. સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયાતિ તદઙ્ગવસેન કિલેસાનં પહીનત્તા યં દુક્ખં ખીયતિ, તસ્સ દુક્ખસ્સ ખયગામિનિયા. ઇતિ સબ્બેહિપિ ઇમેહિ પદેહિ વિપસ્સનાપઞ્ઞાવ કથિતા. દુપ્પઞ્ઞસ્સ હિ પધાનં ન ઇજ્ઝતિ.

૪. સમયસુત્તવણ્ણના

૫૪. ચતુત્થે પધાનાયાતિ વીરિયકરણત્થાય. ન સુકરં ઉઞ્છેન પગ્ગહેન યાપેતુન્તિ ન સક્કા હોતિ પત્તં ગહેત્વા ઉઞ્છાચરિયાય યાપેતું. ઇમસ્મિમ્પિ સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટમેવ કથિતં.

૫. માતાપુત્તસુત્તવણ્ણના

૫૫. પઞ્ચમે પરિયાદાય તિટ્ઠતીતિ પરિયાદિયિત્વા ગહેત્વા ખેપેત્વા તિટ્ઠતિ. ઉગ્ઘાતિતાતિ ઉદ્ધુમાતા.

અસિહત્થેનાતિ સીસચ્છેદનત્થાય અસિં આદાય આગતેનાપિ. પિસાચેનાતિ ખાદિતું આગતયક્ખેનાપિ. આસીદેતિ ઘટ્ટેય્ય. મઞ્જુનાતિ મુદુકેન. કામોઘવુળ્હાનન્તિ કામોઘેન વુળ્હાનં કડ્ઢિતાનં. કાલં ગતિ ભવાભવન્તિ વટ્ટકાલં ગતિઞ્ચ પુનપ્પુનબ્ભવે ચ. પુરક્ખતાતિ પુરેચારિકા પુરતો ગતાયેવ. યે ચ કામે પરિઞ્ઞાયાતિ યે પણ્ડિતા દુવિધેપિ કામે તીહિ પરિઞ્ઞાહિ પરિજાનિત્વા. ચરન્તિ અકુતોભયાતિ ખીણાસવાનં કુતોચિ ભયં નામ નત્થિ, તસ્મા તે અકુતોભયા હુત્વા ચરન્તિ. પારઙ્ગતાતિ પારં વુચ્ચતિ નિબ્બાનં, તં ઉપગતા, સચ્છિકત્વા ઠિતાતિ અત્થો. આસવક્ખયન્તિ અરહત્તં. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટમેવ કથેત્વા ગાથાસુ વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં.

૬. ઉપજ્ઝાયસુત્તવણ્ણના

૫૬. છટ્ઠે મધુરકજાતોતિ સઞ્જાતગરુભાવો. દિસા ચ મે ન પક્ખાયન્તીતિ ચતસ્સો દિસા ચ અનુદિસા ચ મય્હં ન ઉપટ્ઠહન્તીતિ વદતિ. ધમ્મા ચ મં નપ્પટિભન્તીતિ સમથવિપસ્સનાધમ્માપિ મે ન ઉપટ્ઠહન્તિ. અનભિરતો ચ બ્રહ્મચરિયં ચરામીતિ ઉક્કણ્ઠિતો હુત્વા બ્રહ્મચરિયવાસં વસામિ. યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમીતિ તસ્સ કથં સુત્વા ‘‘બુદ્ધવેનેય્યપુગ્ગલો અય’’ન્તિ તં કારણં ભગવતો આરોચેતું ઉપસઙ્કમિ. અવિપસ્સકસ્સ કુસલાનં ધમ્માનન્તિ કુસલધમ્મે અવિપસ્સન્તસ્સ, અનેસન્તસ્સ અગવેસન્તસ્સાતિ અત્થો. બોધિપક્ખિયાનં ધમ્માનન્તિ સતિપટ્ઠાનાદીનં સત્તતિંસધમ્માનં.

૭. અભિણ્હપચ્ચવેક્ખિતબ્બઠાનસુત્તવણ્ણના

૫૭. સત્તમે જરાધમ્મોમ્હીતિ જરાસભાવો અમ્હિ. જરં અનતીતોતિ જરં અનતિક્કન્તો, અન્તોજરાય એવ ચરામિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. કમ્મસ્સકોતિઆદીસુ કમ્મં મય્હં સકં અત્તનો સન્તકન્તિ કમ્મસ્સકો અમ્હિ. કમ્મસ્સ દાયાદોતિ કમ્મદાયાદો, કમ્મં મય્હં દાયજ્જં સન્તકન્તિ અત્થો. કમ્મં મય્હં યોનિ કારણન્તિ કમ્મયોનિ. કમ્મં મય્હં બન્ધૂતિ કમ્મબન્ધુ, કમ્મઞાતકોતિ અત્થો. કમ્મં મય્હં પટિસરણં પતિટ્ઠાતિ કમ્મપટિસરણો. તસ્સ દાયાદો ભવિસ્સામીતિ તસ્સ કમ્મસ્સ દાયાદો તેન દિન્નફલપટિગ્ગાહકો ભવિસ્સામીતિ અત્થો. યોબ્બનમદોતિ યોબ્બનં આરબ્ભ ઉપ્પન્નમદો. સેસેસુપિ એસેવ નયો. મગ્ગો સઞ્જાયતીતિ લોકુત્તરમગ્ગો સઞ્જાયતિ. સંયોજનાનિ સબ્બસો પહીયન્તીતિ દસ સંયોજનાનિ સબ્બસો પહીયન્તિ. અનુસયા બ્યન્તીહોન્તીતિ સત્ત અનુસયા વિગતન્તા પરિચ્છિન્ના પરિવટુમા હોન્તિ. એવમેત્થ હેટ્ઠા પઞ્ચસુ ઠાનેસુ વિપસ્સના કથિતા, ઇમેસુ પઞ્ચસુ લોકુત્તરમગ્ગો.

ઇદાનિ ગાથાહિ કૂટં ગણ્હન્તો બ્યાધિધમ્માતિઆદિમાહ. તત્થ ઞત્વા ધમ્મં નિરૂપધિન્તિ ઉપધિરહિતં અરહત્તમગ્ગં ઞત્વા. સબ્બે મદે અભિભોસ્મીતિ સબ્બે ઇમે તયોપિ મદે અધિભવિં, અતિક્કમ્મ ઠિતોસ્મીતિ અત્થો. નેક્ખમ્મં દટ્ઠુ ખેમતોતિ પબ્બજ્જં ખેમતો દિસ્વા. તસ્સ મે અહુ ઉસ્સાહો, નિબ્બાનં અભિપસ્સતોતિ તસ્સ મય્હં નિબ્બાનં અભિપસ્સન્તસ્સ વાયામો અહોસિ. અનિવત્તિ ભવિસ્સામીતિ પબ્બજ્જતો અનિવત્તિકો ભવિસ્સામિ, બ્રહ્મચરિયવાસતો અનિવત્તિકો, સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણતો અનિવત્તિકો ભવિસ્સામિ. બ્રહ્મચરિયપરાયણોતિ મગ્ગબ્રહ્મચરિયપરાયણો. ઇમિના લોકુત્તરો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો કથિતોતિ.

૮. લિચ્છવિકુમારકસુત્તવણ્ણના

૫૮. અટ્ઠમે સજ્જાનિ ધનૂનીતિ સજિયાનિ આરોપિતધનૂનિ. અદ્દસૂતિ અદ્દસંસુ. ભવિસ્સન્તિ વજ્જીતિ વડ્ઢિસ્સન્તિ વજ્જિરાજાનો. અપાનુભાતિ અવડ્ઢિનિસ્સિતા માનથદ્ધા. પચ્છાલિયં ખિપન્તીતિ પચ્છતો ગન્ત્વા પિટ્ઠિં પાદેન પહરન્તિ. રટ્ઠિકસ્સાતિઆદીસુ રટ્ઠં ભુઞ્જતીતિ રટ્ઠિકો. પિતરા દત્તં સાપતેય્યં ભુઞ્જતીતિ પેત્તનિકો. સેનાય પતિ જેટ્ઠકોતિ સેનાપતિકો. ગામગામણિકસ્સાતિ ગામાનં ગામણિકસ્સ, ગામસામિકસ્સાતિ અત્થો. પૂગગામણિકસ્સાતિ ગણજેટ્ઠકસ્સ. કુલેસૂતિ તેસુ તેસુ કુલેસુ. પચ્ચેકાધિપચ્ચં કારેન્તીતિ પચ્ચેકં જેટ્ઠકટ્ઠાનં કારેન્તિ. કલ્યાણેન મનસા અનુકમ્પન્તીતિ સુન્દરેન ચિત્તેન અનુગ્ગણ્હન્તિ. ખેત્તકમ્મન્તસામન્તસબ્યોહારેતિ યે ચ અત્તનો ખેત્તકમ્મન્તાનં સામન્તા અનન્તરક્ખેત્તસામિનો, તે ચ રજ્જુદણ્ડેહિ ભૂમિપ્પમાણગ્ગાહકે સબ્બોહારે ચ. બલિપટિગ્ગાહિકા દેવતાતિ કુલપ્પવેણિયા આગતા આરક્ખદેવતા. સક્કરોતીતિ તા દેવતા અગ્ગયાગુભત્તાદીહિ સક્કરોતિ.

કિચ્ચકરોતિ ઉપ્પન્નાનં કિચ્ચાનં કારકો. યે ચસ્સ અનુજીવિનોતિ યે ચ એતં ઉપનિસ્સાય જીવન્તિ. ઉભિન્નઞ્ચેવ અત્થાયાતિ ઉભિન્નમ્પિ હિતત્થાય પટિપન્નો હોતીતિ અત્થો. પુબ્બપેતાનન્તિ પરલોકગતાનં. દિટ્ઠે ધમ્મે ચ જીવતન્તિ યે ચ દિટ્ઠે ધમ્મે જીવન્તિ. ઇતિ પદદ્વયેનાપિ અતીતપચ્ચુપ્પન્ને ઞાતયો દસ્સેતિ. વિત્તિસઞ્જનનોતિ તુટ્ઠિજનનો. ઘરમાવસન્તિ ઘરાવાસં વસન્તો. પુજ્જો હોતિ પસંસિયોતિ પૂજેતબ્બો ચ પસંસિતબ્બો ચ હોતીતિ.

૯-૧૦. વુડ્ઢપબ્બજિતસુત્તદ્વયવણ્ણના

૫૯-૬૦. નવમે નિપુણોતિ સણ્હો સુખુમકારણઞ્ઞૂ. આકપ્પસમ્પન્નોતિ સમણાકપ્પેન સમ્પન્નો. દસમે પદક્ખિણગ્ગાહીતિ દિન્નોવાદં પદક્ખિણતો ગણ્હન્તો. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

નીવરણવગ્ગો પઠમો.

(૭) ૨. સઞ્ઞાવગ્ગો

૧-૨. સઞ્ઞાસુત્તદ્વયવણ્ણના

૬૧-૬૨. દુતિયસ્સ પઠમે મહપ્ફલાતિ વિપાકફલેન મહપ્ફલા. વિપાકાનિસંસેનેવ મહાનિસંસા. અમતોગધાતિ નિબ્બાનપતિટ્ઠા. સબ્બલોકે અનભિરતિસઞ્ઞાતિ સબ્બસ્મિં તેધાતુસન્નિવેસે લોકે ઉક્કણ્ઠિતસ્સ ઉપ્પજ્જનકસઞ્ઞા. દુતિયં ઉત્તાનત્થમેવ.

૩-૪. વડ્ઢસુત્તદ્વયવણ્ણના

૬૩-૬૪. તતિયે વરાદાયીતિ ઉત્તમસ્સ વરસ્સ આદાયકો. સેસમેત્થ ચતુત્થે ચ ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

૫. સાકચ્છસુત્તવણ્ણના

૬૫. પઞ્ચમે અલંસાકચ્છોતિ સાકચ્છાય યુત્તો. આગતં પઞ્હન્તિ પુચ્છિતં પઞ્હં. બ્યાકત્તા હોતીતિ વિસ્સજ્જિતા હોતિ.

૬. સાજીવસુત્તવણ્ણના

૬૬. છટ્ઠે અલંસાજીવોતિ સાજીવાય યુત્તો. સાજીવોતિ પઞ્હપુચ્છનઞ્ચેવ પઞ્હવિસ્સજ્જનઞ્ચ. સબ્બેપિ હિ સબ્રહ્મચારિનો પઞ્હં ઉપજીવન્તિ, તેનેતં પઞ્હપુચ્છનવિસ્સજ્જનં સમાનાજીવતાય સાજીવોતિ વુત્તં. કતં પઞ્હન્તિ અભિસઙ્ખતં પઞ્હં.

૭-૧૦. પઠમઇદ્ધિપાદસુત્તાદિવણ્ણના

૬૭-૭૦. સત્તમે ઉસ્સોળ્હીતિ અધિમત્તવીરિયં. અટ્ઠમે અત્તનો બોધિમણ્ડે પટિવિદ્ધે આગમનઇદ્ધિપાદે કથેત્વા ઉપરિ અત્તનોવ છ અભિઞ્ઞા કથેસીતિ. નવમદસમેસુ વિપસ્સના કથિતા. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

સઞ્ઞાવગ્ગો દુતિયો.

(૮) ૩. યોધાજીવવગ્ગો

૧. પઠમચેતોવિમુત્તિફલસુત્તવણ્ણના

૭૧. તતિયસ્સ પઠમે યતો ખો, ભિક્ખવેતિ હેટ્ઠા વુત્તનયેન વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તં પત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઇદાનિ વણ્ણભણનત્થં ઇદં આરદ્ધં. તત્થ યતો ખોતિ યદા ખો. ઉક્ખિત્તપલિઘોતિ અવિજ્જાપલિઘં ઉક્ખિપિત્વા અપનેત્વા ઠિતો. સંકિણ્ણપરિખોતિ સંસારપરિખં સંકિરિત્વા વિનાસેત્વા ઠિતો. અબ્બૂળ્હેસિકોતિ તણ્હાસઙ્ખાતં એસિકાથમ્ભં અબ્બુય્હ લુઞ્ચિત્વા ઠિતો. નિરગ્ગળોતિ નીવરણકવાટં ઉગ્ઘાટેત્વા ઠિતો. પન્નદ્ધજો પન્નભારોતિ માનદ્ધજઞ્ચ ખન્ધાભિસઙ્ખારકિલેસભારઞ્ચ પાતેત્વા ઓતારેત્વા ઠિતો. વિસંયુત્તોતિ વટ્ટેન વિસંયુત્તો. સેસં પાળિનયેનેવ વેદિતબ્બં. એત્તાવતા ભગવતા મગ્ગેન કિલેસે ખેપેત્વા નિરોધસયનવરગતસ્સ નિબ્બાનારમ્મણં ફલસમાપત્તિં અપ્પેત્વા વિહરતો ખીણાસવસ્સ કાલો દસ્સિતો.

યથા હિ દ્વે નગરાનિ એકં ચોરનગરં એકં ખેમનગરં. અથ એકસ્સ મહાયોધસ્સ એવં ભવેય્ય – ‘‘યાવિમં ચોરનગરં તિટ્ઠતિ, તાવ ખેમનગરં ભયતો ન મુચ્ચતિ, ચોરનગરં અનગરં કરિસ્સામી’’તિ સન્નાહં કત્વા ખગ્ગં ગહેત્વા ચોરનગરં ઉપસઙ્કમિત્વા નગરદ્વારે ઉસ્સાપિતે એસિકાથમ્ભે ખગ્ગેન છિન્દિત્વા સદ્ધિં દ્વારબાહાહિ કવાટં ભિન્દિત્વા પલિઘં ઉક્ખિપિત્વા પાકારં ભિન્દિત્વા પરિખં વિકિરિત્વા નગરસોભત્થાય ઉસ્સિતે ધજે પાતેત્વા નગરં અગ્ગિના ઝાપેત્વા ખેમનગરં પવિસિત્વા પાસાદં આરુય્હ ઞાતિગણપરિવુતો સુરસભોજનં ભુઞ્જેય્ય. એવં ચોરનગરં વિય સક્કાયો, ખેમનગરં વિય નિબ્બાનં, મહાયોધો વિય યોગાવચરો. તસ્સેવં હોતિ – ‘‘યાવ સક્કાયવટ્ટં વટ્ટતિ, તાવ દ્વત્તિંસકમ્મકારણાઅટ્ઠનવુતિરોગપઞ્ચવીસતિમહાભયેહિ પરિમુચ્ચનં નત્થી’’તિ. સો મહાયોધો સન્નાહં વિય સીલસન્નાહં કત્વા પઞ્ઞાખગ્ગં ગહેત્વા ખગ્ગેન એસિકાથમ્ભે વિય અરહત્તમગ્ગેન તણ્હેસિકં લુઞ્ચિત્વા, સો યોધો સદ્વારબાહકં નગરકવાટં વિય પઞ્ચોરમ્ભાગિયસંયોજનઅગ્ગળં ઉગ્ઘાટેત્વા, સો યોધો પલિઘં વિય અવિજ્જાપલિઘં ઉક્ખિપિત્વા, સો યોધો પાકારં ભિન્દન્તો પરિખં વિય કમ્માભિસઙ્ખારં ભિન્દન્તો જાતિસંસારપરિખં વિકિરિત્વા, સો યોધો નગરં સોભત્થાય ઉસ્સાપિતદ્ધજે વિય માનદ્ધજે પાતેત્વા સક્કાયનગરં ઝાપેત્વા, સો યોધો ખેમનગરે ઉપરિપાસાદે સુભોજનં વિય કિલેસપરિનિબ્બાનનગરં પવિસિત્વા અમતં નિરોધારમ્મણં ફલસમાપત્તિસુખં અનુભવમાનો કાલં વીતિનામેતિ.

૨. દુતિયચેતોવિમુત્તિફલસુત્તવણ્ણના

૭૨. દુતિયે અનિચ્ચસઞ્ઞાતિ ખન્ધપઞ્ચકં હુત્વા અભાવાકારેન અનિચ્ચન્તિ ઉપ્પજ્જનકસઞ્ઞા. અનિચ્ચે દુક્ખસઞ્ઞાતિ યદનિચ્ચં, તં પટિપીળનાકારેન દુક્ખન્તિ ઉપ્પજ્જનકસઞ્ઞા. દુક્ખે અનત્તસઞ્ઞાતિ યં દુક્ખં, તં અવસવત્તનાકારેન અનત્તાતિ ઉપ્પજ્જનકસઞ્ઞા. સેસં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ. ઇમેસુ પન દ્વીસુપિ સુત્તેસુ વિપસ્સનાફલં નામ કથિતન્તિ.

૩. પઠમધમ્મવિહારીસુત્તવણ્ણના

૭૩. તતિયે દિવસં અતિનામેતીતિ દિવસં અતિક્કામેતિ. રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનન્તિ એકીભાવં વિસ્સજ્જેતિ. દેસેતીતિ કથેતિ પકાસેતિ. ધમ્મપઞ્ઞત્તિયાતિ ધમ્મસ્સ પઞ્ઞાપનાય. ધમ્મં પરિયાપુણાતીતિ નવઙ્ગવસેન ચતુસચ્ચધમ્મં પરિયાપુણાતિ વળઞ્જેતિ કથેતિ. ન રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનન્તિ એકીભાવં ન વિસ્સજ્જેતિ. અનુયુઞ્જતિ અજ્ઝત્તં ચેતોસમથન્તિ નિયકજ્ઝત્તે ચિત્તસમાધિં આસેવતિ ભાવેતિ, સમથકમ્મટ્ઠાને યુત્તપ્પયુત્તો હોતિ.

હિતેસિનાતિ હિતં એસન્તેન. અનુકમ્પકેનાતિ અનુકમ્પમાનેન. અનુકમ્પં ઉપાદાયાતિ અનુકમ્પં ચિત્તેન પરિગ્ગહેત્વા, પટિચ્ચાતિપિ વુત્તં હોતિ. કતં વો તં મયાતિ તં મયા ઇમે પઞ્ચ પુગ્ગલે દેસેન્તેન તુમ્હાકં કતં. એત્તકમેવ હિ અનુકમ્પકસ્સ સત્થુ કિચ્ચં યદિદં અવિપરીતધમ્મદેસના, ઇતો પરં પન પટિપત્તિ નામ સાવકાનં કિચ્ચં. તેનાહ – એતાનિ ભિક્ખુ રુક્ખમૂલાનિ…પે… અમ્હાકં અનુસાસનીતિ. તત્થ ચ રુક્ખમૂલાનીતિ ઇમિના રુક્ખમૂલસેનાસનં દસ્સેતિ. સુઞ્ઞાગારાનીતિ ઇમિના જનવિવિત્તટ્ઠાનં. ઉભયેનાપિ ચ યોગાનુરૂપં સેનાસનમાચિક્ખતિ, દાયજ્જં નિય્યાતેતિ. ઝાયથાતિ આરમ્મણૂપનિજ્ઝાનેન અટ્ઠતિંસારમ્મણાનિ, લક્ખણૂપનિજ્ઝાનેન ચ અનિચ્ચાદિતો ખન્ધાયતનાદીનિ ઉપનિજ્ઝાયથ, સમથઞ્ચ વિપસ્સનઞ્ચ વડ્ઢેથાતિ વુત્તં હોતિ. મા પમાદત્થાતિ મા પમજ્જિત્થ. મા પચ્છા વિપ્પટિસારિનો અહુવત્થાતિ યે હિ પુબ્બે દહરકાલે આરોગ્યકાલે સત્તસપ્પાયાદિસમ્પત્તિકાલે સત્થુ સમ્મુખીભાવકાલે ચ યોનિસોમનસિકારવિરહિતા રત્તિન્દિવં મઙ્કુલભત્તા હુત્વા સેય્યસુખમિદ્ધસુખમનુયુત્તા પમજ્જન્તિ, તે પચ્છા જરાકાલે રોગકાલે મરણકાલે વિપત્તિકાલે સત્થુ પરિનિબ્બાનકાલે ચ તં પુબ્બે પમાદવિહારં અનુસ્સરન્તા સપ્પટિસન્ધિકાલકિરિયઞ્ચ ભારિયં સમ્પસ્સમાના વિપ્પટિસારિનો હોન્તિ. તુમ્હે પન તાદિસા મા અહુવત્થાતિ એતમત્થં દસ્સેન્તો આહ – ‘‘મા પચ્છા વિપ્પટિસારિનો અહુવત્થા’’તિ. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસનીતિ અયં અમ્હાકં સન્તિકા ‘‘ઝાયથ મા પમાદત્થા’’તિ તુમ્હાકં અનુસાસની, ઓવાદોતિ વુત્તં હોતિ.

૪. દુતિયધમ્મવિહારીસુત્તવણ્ણના

૭૪. ચતુત્થે ઉત્તરિ ચસ્સ પઞ્ઞાય અત્થં નપ્પજાનાતીતિ તતો પરિયત્તિતો ઉત્તરિ તસ્સ ધમ્મસ્સ સહવિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય અત્થં નપ્પજાનાતિ, ચત્તારિ સચ્ચાનિ ન પસ્સતિ નપ્પટિવિજ્ઝતીતિ અત્થો. સેસવારેસુપિ એસેવ નયો. એવમેતેસુ દ્વીસુપિ સુત્તેસુ બહુસ્સુતભિક્ખુ વિપસ્સનાકમ્મિકો સોતાપન્નો સકદાગામી અનાગામી ખીણાસવોતિ છ જના ધમ્મવિહારિનો નામાતિ વેદિતબ્બા.

૫. પઠમયોધાજીવસુત્તવણ્ણના

૭૫. પઞ્ચમે યોધાજીવાતિ યુદ્ધૂપજીવિનો. રજગ્ગન્તિ હત્થિઅસ્સાદીનં પાદપ્પહારભિન્નાય ભૂમિયા ઉગ્ગતં રજક્ખન્ધં. ન સન્થમ્ભતીતિ સન્થમ્ભિત્વા ઠાતું ન સક્કોતિ. સહતિ રજગ્ગન્તિ રજક્ખન્ધં દિસ્વાપિ અધિવાસેતિ. ધજગ્ગન્તિ હત્થિઅસ્સદીનં પિટ્ઠેસુ વા રથેસુ વા ઉસ્સાપિતાનં ધજાનં અગ્ગં. ઉસ્સારણન્તિ હત્થિઅસ્સરથાનઞ્ચેવ બલકાયસ્સ ચ ઉચ્ચાસદ્દમહાસદ્દં. સમ્પહારેતિ સમાગતે અપ્પમત્તકેપિ પહારે. હઞ્ઞતીતિ વિહઞ્ઞતિ વિઘાતં આપજ્જતિ. બ્યાપજ્જતીતિ વિપત્તિં આપજ્જતિ, પકતિભાવં જહતિ. સહતિ સમ્પહારન્તિ દ્વે તયો પહારે પત્વાપિ સહતિ અધિવાસેતિ. તમેવ સઙ્ગામસીસન્તિ તંયેવ જયક્ખન્ધાવારટ્ઠાનં. અજ્ઝાવસતીતિ સત્તાહમત્તં અભિભવિત્વા આવસતિ. કિં કારણા? લદ્ધપહારાનં પહારજગ્ગનત્થઞ્ચેવ કતકમ્માનં વિસેસં ઞત્વા ઠાનન્તરદાનત્થઞ્ચ ઇસ્સરિયસુખાનુભવનત્થઞ્ચ.

ઇદાનિ યસ્મા સત્થુ યોધાજીવેહિ કિચ્ચં નત્થિ, ઇમસ્મિં પન સાસને તથારૂપે પઞ્ચ પુગ્ગલે દસ્સેતું ઇદં ઓપમ્મં આભતં. તસ્મા તે પુગ્ગલે દસ્સેન્તો એવમેવ ખોતિઆદિમાહ. તત્થ સંસીદતીતિ મિચ્છાવિતક્કસ્મિં સંસીદતિ અનુપ્પવિસતિ. ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતુન્તિ બ્રહ્મચરિયવાસં અનુપચ્છિજ્જમાનં ગોપેતું ન સક્કોતિ. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વાતિ સિક્ખાય દુબ્બલભાવં પકાસેત્વા. કિમસ્સ રજગ્ગસ્મિન્તિ કિં તસ્સ પુગ્ગલસ્સ રજગ્ગં નામાતિ વદતિ. અભિરૂપાતિ અભિરૂપવતી. દસ્સનીયાતિ દસ્સનયોગ્ગા. પાસાદિકાતિ દસ્સનેનેવ ચિત્તપ્પસાદાવહા. પરમાયાતિ ઉત્તમાય. વણ્ણપોક્ખરતાયાતિ સરીરવણ્ણેન ચેવ અઙ્ગસણ્ઠાનેન ચ. ઊહસતીતિ અવહસતિ. ઉલ્લપતીતિ કથેતિ. ઉજ્ઝગ્ઘતીતિ પાણિં પહરિત્વા મહાહસિતં હસતિ. ઉપ્પણ્ડેતીતિ ઉપ્પણ્ડનકથં કથેતિ. અભિનિસીદતીતિ અભિભવિત્વા સન્તિકે વા એકાસને વા નિસીદતિ. દુતિયપદેપિ એસેવ નયો. અજ્ઝોત્થરતીતિ અવત્થરતિ. વિનિવેઠેત્વા વિનિમોચેત્વાતિ ગહિતટ્ઠાનતો તસ્સા હત્થં વિનિબ્બેઠેત્વા ચેવ મોચેત્વા ચ. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવાતિ. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં.

૬. દુતિયયોધાજીવસુત્તવણ્ણના

૭૬. છટ્ઠે અસિચમ્મં ગહેત્વાતિ અસિઞ્ચ ચમ્મઞ્ચ ગહેત્વા. ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વાતિ ધનુઞ્ચ સરકલાપઞ્ચ સન્નય્હિત્વા. વિયૂળ્હન્તિ યુદ્ધસન્નિવેસવેસેન ઠિતં. સઙ્ગામં ઓતરતીતિ મહાયુદ્ધં ઓતરતિ. ઉસ્સહતિ વાયમતીતિ ઉસ્સાહઞ્ચ વાયામઞ્ચ કરોતિ. હનન્તીતિ ઘાતેન્તિ. પરિયાપાદેન્તીતિ પરિયાપાદયન્તિ. ઉપલિક્ખન્તીતિ વિજ્ઝન્તિ. અપનેન્તીતિ સકસેનં ગહેત્વા ગચ્છન્તિ. અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તીતિ સકસેનં નેત્વા તતો ઞાતકાનં સન્તિકં નેન્તિ. નીયમાનોતિ અત્તનો ગેહં વા સેસઞાતિસન્તિકં વા નિય્યમાનો. ઉપટ્ઠહન્તિ પરિચરન્તીતિ પહારસોધનવણકપ્પનાદીનિ કરોન્તા જગ્ગન્તિ ગોપયન્તિ.

અરક્ખિતેનેવ કાયેનાતિ અરક્ખિતેન કાયદ્વારેન. અરક્ખિતાય વાચાયાતિ અરક્ખિતેન વચીદ્વારેન. અરક્ખિતેન ચિત્તેનાતિ અરક્ખિતેન મનોદ્વારેન. અનુપટ્ઠિતાય સતિયાતિ સતિં સુપટ્ઠિતં અકત્વા. અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહીતિ મનચ્છટ્ઠેહિ ઇન્દ્રિયેહિ અપિહિતેહિ અગોપિતેહિ. રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતીતિ રાગો ઉપ્પજ્જમાનોવ સમથવિપસ્સનાચિત્તં ધંસેતિ, દૂરે ખિપતિ. રાગપરિયુટ્ઠિતોમ્હિ, આવુસો, રાગપરેતોતિ અહં, આવુસો, રાગેન રત્તો, રાગેન અનુગતો.

અટ્ઠિકઙ્કલૂપમાતિઆદીસુ અટ્ઠિકઙ્કલૂપમા અપ્પસ્સાદટ્ઠેન. મંસપેસૂપમા બહુસાધારણટ્ઠેન. તિણુક્કૂપમા અનુદહનટ્ઠેન. અઙ્ગારકાસૂપમા મહાભિતાપટ્ઠેન. સુપિનકૂપમા ઇત્તરપચ્ચુપટ્ઠાનટ્ઠેન. યાચિતકૂપમા તાવકાલિકટ્ઠેન. રુક્ખફલૂપમા સબ્બઙ્ગપચ્ચઙ્ગપલિભઞ્જનટ્ઠેન. અસિસૂનૂપમા અધિકુટ્ટનટ્ઠેન. સત્તિસૂલૂપમા વિનિવિજ્ઝનટ્ઠેન. સપ્પસિરૂપમા સાસઙ્કસપ્પટિભયટ્ઠેન. ઉસ્સહિસ્સામીતિ ઉસ્સાહં કરિસ્સામિ. ધારયિસ્સામીતિ સમણભાવં ધારયિસ્સામિ. અભિરમિસ્સામીતિ અભિરતિં ઉપ્પાદેસ્સામિ ન ઉક્કણ્ઠિસ્સામિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવ. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતન્તિ.

૭. પઠમઅનાગતભયસુત્તવણ્ણના

૭૭. સત્તમે આરઞ્ઞકેનાતિ અરઞ્ઞવાસિના. અપ્પત્તસ્સાતિ અસમ્પત્તસ્સ ઝાનવિપસ્સનામગ્ગફલપ્પભેદસ્સ વિસેસસ્સ પત્તિયા. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. સો મમસ્સ અન્તરાયોતિ સો મમ જીવિતન્તરાયો ચ બ્રહ્મચરિયન્તરાયો ચ, પુથુજ્જનકાલકિરિયં કરોન્તસ્સ સગ્ગન્તરાયો ચ મગ્ગન્તરાયો ચ ભવેય્ય. હન્દાતિ વવસ્સગ્ગત્થે નિપાતો. વીરિયં આરભામીતિ દુવિધમ્પિ વીરિયં કરોમિ. સત્થકાતિ સત્થં વિય સન્ધિબન્ધનચ્છેદકવાતા. વાળેહીતિ કક્ખળેહિ. માણવેહીતિ ચોરેહિ. કતકમ્મેહિ વા અકતકમ્મેહિ વાતિ એત્થ ચોરિકં કત્વા નિક્ખન્તા કતકમ્મા નામ, ચોરિકં કાતું ગચ્છન્તા અકતકમ્મા નામ. તત્થ કતકમ્મા કમ્મસ્સ નિપ્ફન્નત્તા સત્તાનં ગલલોહિતં ગહેત્વા દેવતાનં બલિં કરોન્તિ, અકતકમ્મા ‘‘એવં નો કમ્મં નિપ્ફજ્જિસ્સતી’’તિ પઠમતરં કરોન્તિ. ઇદં સન્ધાય તે મં જીવિતા વોરોપેય્યુન્તિ વુત્તં. વાળા અમનુસ્સાતિ કક્ખળા દુટ્ઠા યક્ખાદયો અમનુસ્સા.

૮. દુતિયઅનાગતભયસુત્તવણ્ણના

૭૮. અટ્ઠમે પુરા મં સો ધમ્મો આગચ્છતીતિ યાવ સો ધમ્મો મં ન ઉપગચ્છતિ, તાવ અહં પુરેતરમેવ વીરિયં આરભામીતિ અત્થો. ખીરોદકીભૂતાતિ ખીરોદકં વિય ભૂતા એકીભાવં ઉપગતા. પિયચક્ખૂહીતિ મેત્તચક્ખૂહિ.

૯. તતિયઅનાગતભયસુત્તવણ્ણના

૭૯. નવમે ધમ્મસન્દોસા વિનયસન્દોસોતિ ધમ્મસન્દોસેન વિનયસન્દોસો હોતિ. કથં પન ધમ્મસ્મિં દુસ્સન્તે વિનયો દુસ્સતિ નામ? સમથવિપસ્સનાધમ્મેસુ ગબ્ભં અગ્ગણ્હન્તેસુ પઞ્ચવિધો વિનયો ન હોતિ, એવં ધમ્મે દુસ્સન્તે વિનયો દુસ્સતિ. દુસ્સીલસ્સ પન સંવરવિનયો નામ ન હોતિ, તસ્મિં અસતિ સમથવિપસ્સના ગબ્ભં ન ગણ્હાતિ. એવં વિનયસન્દોસેનપિ ધમ્મસન્દોસો વેદિતબ્બો. અભિધમ્મકથન્તિ સીલાદિઉત્તમધમ્મકથં. વેદલ્લકથન્તિ વેદપટિસંયુત્તં ઞાણમિસ્સકકથં. કણ્હધમ્મં ઓક્કમમાનાતિ રન્ધગવેસિતાય ઉપારમ્ભપરિયેસનવસેન કાળકધમ્મં ઓક્કમમાના. અપિચ દુટ્ઠચિત્તેન પુગ્ગલં ઘટ્ટેન્તાપિ તં કણ્હધમ્મં અત્તનો દહન્તાપિ લાભસક્કારત્થં કથેન્તાપિ કણ્હધમ્મં ઓક્કમન્તિયેવ.

ગમ્ભીરાતિ પાળિગમ્ભીરા. ગમ્ભીરત્થાતિ અત્થગમ્ભીરા. લોકુત્તરાતિ લોકુત્તરધમ્મદીપકા. સુઞ્ઞતાપટિસંયુત્તાતિ ખન્ધધાતુઆયતનપચ્ચયાકારપટિસંયુત્તા. ન અઞ્ઞા ચિત્તં ઉપટ્ઠપેસ્સન્તીતિ જાનનત્થાય ચિત્તં ન ઠપેસ્સન્તિ. ઉગ્ગહેતબ્બં પરિયાપુણિતબ્બન્તિ ઉગ્ગહેતબ્બે ચ વળઞ્જેતબ્બે ચ. કવિતાતિ સિલોકાદિબન્ધનવસેન કવીહિ કતા. કાવેય્યાતિ તસ્સેવ વેવચનં. બાહિરકાતિ સાસનતો બહિદ્ધા ઠિતા. સાવકભાસિતાતિ બાહિરસાવકેહિ ભાસિતા. સેસમેત્થ હેટ્ઠા વુત્તનયત્તા સુવિઞ્ઞેય્યત્તા ચ ઉત્તાનત્થમેવ.

૧૦. ચતુત્થઅનાગતભયસુત્તવણ્ણના

૮૦. દસમે કલ્યાણકામાતિ સુન્દરકામા. રસગ્ગાનીતિ ઉત્તમરસાનિ. સંસટ્ઠા વિહરિસ્સન્તીતિ પઞ્ચવિધેન સંસગ્ગેન સંસટ્ઠા વિહરિસ્સન્તિ. સન્નિધિકારપરિભોગન્તિ સન્નિધિકતસ્સ પરિભોગં. ઓળારિકમ્પિ નિમિત્તન્તિ એત્થ પથવિં ખણન્તોપિ ખણાહીતિ આણાપેન્તોપિ પથવિયં ઓળારિકં નિમિત્તં કરોતિ નામ. તિણકટ્ઠસાખાપલાસં છિન્દન્તોપિ છિન્દાતિ આણાપેન્તોપિ હરિતગ્ગે ઓળારિકં નિમિત્તં કરોતિ નામ. આજીવત્થાય પણ્ણનિવાપઆદીનિ ગાહાપેન્તો ફલાનિ ઓચિનન્તે વા ઓચિનાપેન્તેન વત્તબ્બમેવ નત્થિ. ઇમેસુ ચતૂસુ સુત્તેસુ સત્થારા સાસને વુદ્ધિપરિહાનિ કથિતાતિ.

યોધાજીવવગ્ગો તતિયો.

(૯) ૪. થેરવગ્ગો

૧. રજનીયસુત્તવણ્ણના

૮૧. ચતુત્થસ્સ પઠમે રજનીયેસૂતિ રાગસ્સ પચ્ચયેસુ આરમ્મણેસુ. સેસેસુપિ એસેવ નયો.

૨. વીતરાગસુત્તવણ્ણના

૮૨. દુતિયે મક્ખીતિ ગુણમક્ખકો. પળાસીતિ યુગગ્ગાહલક્ખણેન પળાસેન સમન્નાગતો.

૩. કુહકસુત્તવણ્ણના

૮૩. તતિયે કુહકોતિ તીહિ કુહનવત્થૂહિ સમન્નાગતો. લપકોતિ લાભસન્નિસ્સિતાય લપનાય સમન્નાગતો. નેમિત્તિકોતિ નિમિત્તકિરિયકારકો. નિપ્પેસિકોતિ નિપ્પેસનકતાય સમન્નાગતો. લાભેન ચ લાભં નિજિગીસિતાતિ લાભેન લાભગવેસકો. સુક્કપક્ખો વુત્તવિપલ્લાસવસેન વેદિતબ્બો. ચતુત્થં ઉત્તાનમેવ.

૫. અક્ખમસુત્તવણ્ણના

૮૫. પઞ્ચમે અક્ખમો હોતિ રૂપાનન્તિ રૂપારમ્મણાનં અનધિવાસકો હોતિ, તદારમ્મણેહિ રાગાદીહિ અભિભુય્યતિ. એસેવ નયો સબ્બત્થ.

૬. પટિસમ્ભિદાપ્પત્તસુત્તવણ્ણના

૮૬. છટ્ઠે અત્થપટિસમ્ભિદાપ્પત્તોતિ પઞ્ચસુ અત્થેસુ પભેદગતં ઞાણં પત્તો. ધમ્મપટિસમ્ભિદાપ્પત્તોતિ ચતુબ્બિધે ધમ્મે પભેદગતં ઞાણં પત્તો. નિરુત્તિપટિસમ્ભિદાપ્પત્તોતિ ધમ્મનિરુત્તીસુ પભેદગતં ઞાણં પત્તો. પટિભાનપટિસમ્ભિદાપ્પત્તોતિ તેસુ તીસુ ઞાણેસુ પભેદગતં ઞાણં પત્તો. સો પન તાનિ તીણિ ઞાણાનેવ જાનાતિ, ન તેસં કિચ્ચં કરોતિ. ઉચ્ચાવચાનીતિ મહન્તખુદ્દકાનિ. કિંકરણીયાનીતિ ઇતિ કત્તબ્બાનિ.

૭. સીલવન્તસુત્તવણ્ણના

૮૭. સત્તમં ઉત્તાનત્થમેવ. સીલં પનેત્થ ખીણાસવસીલમેવ, બાહુસચ્ચમ્પિ ખીણાસવબાહુસચ્ચમેવ, વાચાપિ ખીણાસવસ્સ કલ્યાણવાચાવ, ઝાનાનિપિ કિરિયજ્ઝાનાનેવ કથિતાનીતિ વેદિતબ્બાનિ.

૮. થેરસુત્તવણ્ણના

૮૮. અટ્ઠમે થેરોતિ થિરભાવપ્પત્તો. રત્તઞ્ઞૂતિ પબ્બજિતદિવસતો પટ્ઠાય અતિક્કન્તાનં બહૂનં રત્તીનં ઞાતા. ઞાતોતિ પઞ્ઞાતો પાકટો. યસસ્સીતિ યસનિસ્સિતો. મિચ્છાદિટ્ઠિકોતિ અયાથાવદિટ્ઠિકો. સદ્ધમ્મા વુટ્ઠાપેત્વાતિ દસકુસલકમ્મપથધમ્મતો વુટ્ઠાપેત્વા. અસદ્ધમ્મે પતિટ્ઠાપેતીતિ અકુસલકમ્મપથેસુ પતિટ્ઠાપેતિ.

૯. પઠમસેખસુત્તવણ્ણના

૮૯. નવમે સેખસ્સાતિ સિક્ખકસ્સ સકરણીયસ્સ. પરિહાનાયાતિ ઉપરિગુણેહિ પરિહાનત્થાય. કમ્મારામતાતિ નવકમ્મે રમનકભાવો. ભસ્સારામતાતિ આલાપસલ્લાપે રમનકભાવો. નિદ્દારામતાતિ નિદ્દાયને રમનકભાવો. સઙ્ગણિકારામતાતિ ગણસઙ્ગણિકાય રમનકભાવો. યથાવિમુત્તં ચિત્તં ન પચ્ચવેક્ખતીતિ યથા યં ચિત્તં વિમુત્તં, યે ચ દોસા પહીના, ગુણા ચ પટિલદ્ધા, તે પચ્ચવેક્ખિત્વા ઉપરિગુણપટિલાભાય વાયામં ન કરોતીતિ અત્થો. ઇતિ ઇમસ્મિં સુત્તે સત્તન્નં સેખાનં ઉપરિગુણેહિ પરિહાનિકારણઞ્ચ વુદ્ધિકારણઞ્ચ કથિતં. યઞ્ચ નામ સેખસ્સ પરિહાનકારણં, તં પુથુજ્જનસ્સ પઠમમેવ હોતીતિ.

૧૦. દુતિયસેખસુત્તવણ્ણના

૯૦. દસમે વિયત્તોતિ બ્યત્તો છેકો. કિંકરણીયેસૂતિ ઇતિ કત્તબ્બેસુ. ચેતોસમથન્તિ સમાધિકમ્મટ્ઠાનં. અનનુલોમિકેનાતિ સાસનસ્સ અનનુચ્છવિકેન. અતિકાલેનાતિ અતિપાતોવ. અતિદિવાતિ દિવા વુચ્ચતિ મજ્ઝન્હિકો, તં અતિક્કમિત્વા. આભિસલ્લેખિકાતિ અતિવિય કિલેસસલ્લેખિકા. ચેતોવિવરણસપ્પાયાતિ ચિત્તવિવરણસઙ્ખાતાનં સમથવિપસ્સનાનં સપ્પાયા. અપ્પિચ્છકથાતિ અપ્પિચ્છા હોથાતિ કથનકથા. સન્તુટ્ઠિકથાતિ ચતૂહિ પચ્ચયેહિ સન્તુટ્ઠા હોથાતિ કથનકથા. પવિવેકકથાતિ તીહિ વિવેકેહિ વિવિત્તા હોથાતિ કથનકથા. અસંસગ્ગકથાતિ પઞ્ચવિધેન સંસગ્ગેન અસંસટ્ઠા હોથાતિ કથનકથા. વીરિયારમ્ભકથાતિ દુવિધં વીરિયં આરભથાતિ કથનકથા. સીલકથાદીસુ સીલં આરબ્ભ કથા સીલકથા. સમાધિં આરબ્ભ, પઞ્ઞં આરબ્ભ, પઞ્ચવિધં વિમુત્તિં આરબ્ભ, એકૂનવીસતિપચ્ચવેક્ખણસઙ્ખાતં વિમુત્તિઞાણદસ્સનં આરબ્ભ કથા વિમુત્તિઞાણદસ્સનકથા. ન નિકામલાભીતિઆદીસુ ન ઇચ્છિતિચ્છિતલાભી, દુક્ખલાભી ન વિપુલલાભીતિ અત્થો. સેસં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

થેરવગ્ગો ચતુત્થો.

(૧૦) ૫. કકુધવગ્ગો

૧-૨. સમ્પદાસુત્તદ્વયવણ્ણના

૯૧-૯૨. પઞ્ચમસ્સ પઠમે પઞ્ચ સમ્પદા મિસ્સિકા કથિતા. દુતિયે પુરિમા ચતસ્સો મિસ્સિકા, પઞ્ચમી લોકિકાવ.

૩. બ્યાકરણસુત્તવણ્ણના

૯૩. તતિયે અઞ્ઞાબ્યાકરણાનીતિ અરહત્તબ્યાકરણાનિ. મન્દત્તાતિ મન્દભાવેન અઞ્ઞાણેન. મોમૂહત્તાતિ અતિમૂળ્હભાવેન. અઞ્ઞં બ્યાકરોતીતિ અરહત્તં પત્તોસ્મીતિ કથેતિ. ઇચ્છાપકતોતિ ઇચ્છાય અભિભૂતો. અધિમાનેનાતિ અધિગતમાનેન. સમ્મદેવાતિ હેતુના નયેન કારણેનેવ.

૪-૫. ફાસુવિહારસુત્તાદિવણ્ણના

૯૪-૯૫. ચતુત્થે ફાસુવિહારાતિ સુખવિહારા. પઞ્ચમે અકુપ્પન્તિ અરહત્તં.

૬. સુતધરસુત્તવણ્ણના

૯૬. છટ્ઠે અપ્પટ્ઠોતિ અપ્પસમારમ્ભો. અપ્પકિચ્ચોતિ અપ્પકરણીયો. સુભરોતિ સુખેન ભરિતબ્બો સુપોસો. સુસન્તોસોતિ તીહિ સન્તોસેહિ સુટ્ઠુ સન્તોસો. જીવિતપરિક્ખારેસૂતિ જીવિતસમ્ભારેસુ. અપ્પાહારોતિ મન્દાહારો. અનોદરિકત્તન્તિ ન ઓદરિકભાવં અમહગ્ઘસભાવં અનુયુત્તો. અપ્પમિદ્ધોતિ ન બહુનિદ્દો. સત્તમટ્ઠમાનિ ઉત્તાનત્થાનિ.

૯. સીહસુત્તવણ્ણના

૯૯. નવમે સક્કચ્ચઞ્ઞેવ દેતિ નો અસક્કચ્ચન્તિ અનવઞ્ઞાય અવિરજ્ઝિત્વાવ દેતિ, નો અવઞ્ઞાય વિરજ્ઝિત્વા. મા મે યોગ્ગપથો નસ્સાતિ મયા કતયોગ્ગપથો મય્હં મા નસ્સતુ, ‘‘એકો સીહો ઉટ્ઠાય બિળારં પહરન્તો વિરજ્ઝિત્વા પહરી’’તિ એવં વત્તારો મા હોન્તૂતિ અત્થો. અન્નભારનેસાદાનન્તિ એત્થ અન્નં વુચ્ચતિ યવભત્તં, તં ભારો એતેસન્તિ અન્નભારા. યાચકાનં એતં નામં. નેસાદા વુચ્ચન્તિ સાકુણિકા. ઇતિ સબ્બપચ્છિમાય કોટિયા એતેસં યાચકનેસાદાનમ્પિ સક્કચ્ચમેવ દેસેતિ.

૧૦. કકુધથેરસુત્તવણ્ણના

૧૦૦. દસમે અત્તભાવપટિલાભોતિ સરીરપટિલાભો. દ્વે વા તીણિ વા માગધકાનિ ગામક્ખેત્તાનીતિ એત્થ માગધિકં ગામક્ખેત્તં અત્થિ ખુદ્દકં, અત્થિ મજ્ઝિમં, અત્થિ મહન્તં. ખુદ્દકં ગામક્ખેત્તં ઇતો ચત્તાલીસં ઉસભાનિ, ઇતો ચત્તાલીસન્તિ ગાવુતં હોતિ, મજ્ઝિમં ઇતો ગાવુતં, ઇતો ગાવુતન્તિ અડ્ઢયોજનં હોતિ, મહન્તં ઇતો દિયડ્ઢગાવુતં, ઇતો દિયડ્ઢગાવુતન્તિ તિગાવુતં હોતિ. તેસુ ખુદ્દકેન ગામક્ખેત્તેન તીણિ, ખુદ્દકેન ચ મજ્ઝિમેન ચ દ્વે ગામક્ખેત્તાનિ તસ્સ અત્તભાવો. તિગાવુતઞ્હિસ્સ સરીરં. પરિહરિસ્સામીતિ પટિજગ્ગિસ્સામિ ગોપયિસ્સામિ. રક્ખસ્સેતન્તિ રક્ખસ્સુ એતં. મોઘપુરિસોતિ તુચ્છપુરિસો. નાસ્સસ્સાતિ ન એતસ્સ ભવેય્ય. સમુદાચરેય્યામાતિ કથેય્યામ. સમ્મન્નતીતિ સમ્માનં કરોતિ. યં તુમો કરિસ્સતિ તુમોવ તેન પઞ્ઞાયિસ્સતીતિ યં એસ કરિસ્સતિ, એસોવ તેન કમ્મેન પાકટો ભવિસ્સતિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

કકુધવગ્ગો પઞ્ચમો.

દુતિયપણ્ણાસકં નિટ્ઠિતં.