૩. પઞ્ચઙ્ગિકવગ્ગો

૧. પઠમઅગારવસુત્તવણ્ણના

૨૧. તતિયસ્સ પઠમે અસભાગવુત્તિકોતિ અસભાગાય વિસદિસાય જીવિતવુત્તિયા સમન્નાગતો. આભિસમાચારિકં ધમ્મન્તિ ઉત્તમસમાચારભૂતં વત્તવસેન પઞ્ઞત્તસીલં. સેખં ધમ્મન્તિ સેખપણ્ણત્તિસીલં. સીલાનીતિ ચત્તારિ મહાસીલાનિ. સમ્માદિટ્ઠિન્તિ વિપસ્સનાસમ્માદિટ્ઠિં. સમ્માસમાધિન્તિ મગ્ગસમાધિઞ્ચેવ ફલસમાધિઞ્ચ. ઇમસ્મિં સુત્તે સીલાદીનિ મિસ્સકાનિ કથિતાનિ.

૨. દુતિયઅગારવસુત્તવણ્ણના

૨૨. દુતિયે સીલક્ખન્ધન્તિ સીલરાસિં. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. ઇમે પન તયોપિ ખન્ધા મિસ્સકાવ કથિતાતિ.

૩. ઉપક્કિલેસસુત્તવણ્ણના

૨૩. તતિયે ન ચ પભસ્સરન્તિ ન ચ પભાવન્તં. પભઙ્ગુ ચાતિ પભિજ્જનસભાવં. અયોતિ કાળલોહં. લોહન્તિ ઠપેત્વા ઇધ વુત્તાનિ ચત્તારિ અવસેસં લોહં. સજ્ઝન્તિ રજતં. ચિત્તસ્સાતિ ચાતુભૂમકકુસલચિત્તસ્સ. તેભૂમકસ્સ તાવ ઉપક્કિલેસા હોન્તુ, લોકુત્તરસ્સ કથં હોન્તીતિ? ઉપ્પજ્જિતું અપ્પદાનેન. યદગ્ગેન હિ ઉપ્પજ્જિતું ન દેન્તિ, તદગ્ગેનેવ તે લોકિયસ્સપિ લોકુત્તરસ્સપિ ઉપક્કિલેસા નામ હોન્તિ. પભઙ્ગુ ચાતિ આરમ્મણે ચુણ્ણવિચુણ્ણભાવૂપગમનેન ભિજ્જનસભાવં. સમ્મા સમાધિયતિ આસવાનં ખયાયાતિ આસવાનં ખયસઙ્ખાતસ્સ અરહત્તસ્સ અત્થાય હેતુના કારણેન સમાધિયતિ. એત્તાવતા ચિત્તં વિસોધેત્વા અરહત્તે પતિટ્ઠિતં ખીણાસવં દસ્સેતિ. ઇદાનિસ્સ અભિઞ્ઞાપટિવેધં દસ્સેન્તો યસ્સ યસ્સ ચાતિઆદિમાહ. તં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

૪. દુસ્સીલસુત્તવણ્ણના

૨૪. ચતુત્થે હતૂપનિસોતિ હતઉપનિસ્સયો હતકારણો. યથાભૂતઞાણદસ્સનન્તિ નામરૂપપરિચ્છેદઞાણં આદિં કત્વા તરુણવિપસ્સના. નિબ્બિદાવિરાગોતિ નિબ્બિદા ચ વિરાગો ચ. તત્થ નિબ્બિદા બલવવિપસ્સના, વિરાગો મગ્ગો. વિમુત્તિઞાણદસ્સનન્તિ ફલવિમુત્તિ ચ પચ્ચવેક્ખણઞાણઞ્ચ.

૫. અનુગ્ગહિતસુત્તવણ્ણના

૨૫. પઞ્ચમે સમ્માદિટ્ઠીતિ વિપસ્સનાસમ્માદિટ્ઠિ. ચેતોવિમુત્તિફલાતિઆદીસુ ચેતોવિમુત્તીતિ મગ્ગફલસમાધિ. પઞ્ઞાવિમુત્તીતિ ફલઞાણં. સીલાનુગ્ગહિતાતિ સીલેન અનુગ્ગહિતા અનુરક્ખિતા. સુતાનુગ્ગહિતાતિ બાહુસચ્ચેન અનુગ્ગહિતા. સાકચ્છાનુગ્ગહિતાતિ ધમ્મસાકચ્છાય અનુગ્ગહિતા. સમથાનુગ્ગહિતાતિ ચિત્તેકગ્ગતાય અનુગ્ગહિતા.

ઇમસ્સ પનત્થસ્સ આવિભાવત્થં મધુરમ્બબીજં રોપેત્વા સમન્તા મરિયાદં બન્ધિત્વા કાલાનુકાલં ઉદકં આસિઞ્ચિત્વા કાલાનુકાલં મૂલાનિ સોધેત્વા કાલાનુકાલં પતિતપાણકે હારેત્વા કાલાનુકાલં મક્કટજાલં લુઞ્ચિત્વા અમ્બં પટિજગ્ગન્તો પુરિસો દસ્સેતબ્બો. તસ્સ હિ પુરિસસ્સ મધુરમ્બબીજરોપનં વિય વિપસ્સનાસમ્માદિટ્ઠિ દટ્ઠબ્બા, મરિયાદબન્ધનં વિય સીલેન અનુગ્ગણ્હનં, ઉદકાસેચનં વિય સુતેન અનુગ્ગણ્હનં, મૂલપરિસોધનં વિય સાકચ્છાય અનુગ્ગણ્હનં, પાણકહરણં વિય ઝાનવિપસ્સનાપારિપન્થિકસોધનવસેન સમથાનુગ્ગણ્હનં, મક્કટજાલલુઞ્ચનં વિય બલવવિપસ્સનાનુગ્ગણ્હનં, એવં અનુગ્ગહિતસ્સ રુક્ખસ્સ ખિપ્પમેવ વડ્ઢિત્વા ફલપ્પદાનં વિય ઇમેહિ સીલાદીહિ અનુગ્ગહિતાય મૂલસમ્માદિટ્ઠિયા ખિપ્પમેવ મગ્ગવસેન વડ્ઢિત્વા ચેતોવિમુત્તિપઞ્ઞાવિમુત્તિફલપ્પદાનં વેદિતબ્બં.

૬. વિમુત્તાયતનસુત્તવણ્ણના

૨૬. છટ્ઠે વિમુત્તાયતનાનીતિ વિમુચ્ચનકારણાનિ. યત્થાતિ યેસુ વિમુત્તાયતનેસુ. સત્થા ધમ્મં દેસેતીતિ ચતુસચ્ચધમ્મં દેસેતિ. અત્થપટિસંવેદિનોતિ પાળિઅત્થં જાનન્તસ્સ. ધમ્મપટિસંવેદિનોતિ પાળિં જાનન્તસ્સ. પામોજ્જન્તિ તરુણપીતિ. પીતીતિ તુટ્ઠાકારભૂતા બલવપીતિ. કાયોતિ નામકાયો. પસ્સમ્ભતીતિ પટિપ્પસ્સમ્ભતિ. સુખં વેદેતીતિ સુખં પટિલભતિ. ચિત્તં સમાધિયતીતિ અરહત્તફલસમાધિના સમાધિયતિ. અયઞ્હિ તં ધમ્મં સુણન્તો આગતાગતટ્ઠાને ઝાનવિપસ્સનામગ્ગફલાનિ જાનાતિ, તસ્સ એવં જાનતો પીતિ ઉપ્પજ્જતિ. સો તસ્સા પીતિયા અન્તરા ઓસક્કિતું ન દેન્તો ઉપચારકમ્મટ્ઠાનિકો હુત્વા વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તં પાપુણાતિ. તં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘ચિત્તં સમાધિયતી’’તિ. સેસેસુપિ એસેવ નયો. અયં પન વિસેસો – સમાધિનિમિત્તન્તિ અટ્ઠતિંસાય આરમ્મણેસુ અઞ્ઞતરો સમાધિયેવ સમાધિનિમિત્તં. સુગ્ગહિતં હોતીતિઆદિસુ આચરિયસ્સ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ઉગ્ગણ્હન્તેન સુટ્ઠુ ગહિતં હોતિ સુટ્ઠુ મનસિકતં સુટ્ઠુ ઉપધારિતં. સુપ્પટિવિદ્ધં પઞ્ઞાયાતિ પઞ્ઞાય સુટ્ઠુ પચ્ચક્ખં કતં. તસ્મિં ધમ્મેતિ તસ્મિં કમ્મટ્ઠાનપાળિધમ્મે. ઇતિ ઇમસ્મિં સુત્તે પઞ્ચપિ વિમુત્તાયતનાનિ અરહત્તં પાપેત્વા કથિતાનીતિ.

૭. સમાધિસુત્તવણ્ણના

૨૭. સત્તમે અપ્પમાણન્તિ પમાણકરધમ્મરહિતં લોકુત્તરં. નિપકા પતિસ્સતાતિ નેપક્કેન ચ સતિયા ચ સમન્નાગતા હુત્વા. પઞ્ચ ઞાણાનીતિ પઞ્ચ પચ્ચવેક્ખણઞાણાનિ. પચ્ચત્તઞ્ઞેવ ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્તનિયેવ ઉપ્પજ્જન્તિ. અયં સમાધિ પચ્ચુપ્પન્નસુખો ચેવાતિઆદીસુ અરહત્તફલસમાધિ અધિપ્પેતો. મગ્ગસમાધીતિપિ વદન્તિયેવ. સો હિ અપ્પિતપ્પિતક્ખણે સુખત્તા પચ્ચુપ્પન્નસુખો, પુરિમો પુરિમો પચ્છિમસ્સ પચ્છિમસ્સ સમાધિસુખસ્સ પચ્ચયત્તા આયતિં સુખવિપાકો, કિલેસેહિ આરકત્તા અરિયો, કામામિસવટ્ટામિસલોકામિસાનં અભાવા નિરામિસો. બુદ્ધાદીહિ મહાપુરિસેહિ સેવિતત્તા અકાપુરિસસેવિતો. અઙ્ગસન્તતાય આરમ્મણસન્તતાય સબ્બકિલેસદરથસન્તતાય ચ સન્તો, અતપ્પનિયટ્ઠેન પણીતો. કિલેસપ્પટિપ્પસ્સદ્ધિયા લદ્ધત્તા કિલેસપ્પટિપ્પસ્સદ્ધિભાવં વા લદ્ધત્તા પટિપ્પસ્સદ્ધલદ્ધો. પટિપ્પસ્સદ્ધં પટિપ્પસ્સદ્ધીતિ હિ ઇદં અત્થતો એકં. પટિપ્પસ્સદ્ધકિલેસેન વા અરહતા લદ્ધત્તાપિ પટિપ્પસ્સદ્ધલદ્ધો, એકોદિભાવેન અધિગતત્તા એકોદિભાવમેવ વા અધિગતત્તા એકોદિભાવાધિગતો. અપ્પગુણસાસવસમાધિ વિય સસઙ્ખારેન સપ્પયોગેન ચિત્તેન પચ્ચનીકધમ્મે નિગ્ગય્હ કિલેસે વારેત્વા અનધિગતત્તા ન સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતગતો. તં સમાધિં સમાપજ્જન્તો તતો વા વુટ્ઠહન્તો સતિવેપુલ્લપ્પત્તત્તા સતોવ સમાપજ્જતિ, સતોવ વુટ્ઠહતિ. યથાપરિચ્છિન્નકાલવસેન વા સતો સમાપજ્જતિ, સતો વુટ્ઠહતિ. તસ્મા યદેત્થ ‘‘અયં સમાધિ પચ્ચુપ્પન્નસુખો ચેવ આયતિઞ્ચ સુખવિપાકો ચા’’તિ એવં પચ્ચવેક્ખમાનસ્સ પચ્ચત્તંયેવ અપરપ્પચ્ચયઞાણં ઉપ્પજ્જતિ, તં એકં ઞાણં. એસેવ નયો સેસેસુ. એવં ઇમાનિ પઞ્ચ ઞાણાનિ પચ્ચત્તઞ્ઞેવ ઉપ્પજ્જન્તીતિ.

૮. પઞ્ચઙ્ગિકસુત્તવણ્ણના

૨૮. અટ્ઠમે અરિયસ્સાતિ વિક્ખમ્ભનવસેન પહીનકિલેસેહિ આરકા ઠિતસ્સ. ભાવનં દેસેસ્સામીતિ બ્રૂહનં વડ્ઢનં પકાસયિસ્સામિ. ઇમમેવ કાયન્તિ ઇમં કરજકાયં. અભિસન્દેતીતિ તેમેતિ સ્નેહેતિ, સબ્બત્થ પવત્તપીતિસુખં કરોતિ. પરિસન્દેતીતિ સમન્તતો સન્દેતિ. પરિપૂરેતીતિ વાયુના ભસ્તં વિય પૂરેતિ. પરિપ્ફરતીતિ સમન્તતો ફુસતિ. સબ્બાવતો કાયસ્સાતિ અસ્સ ભિક્ખુનો સબ્બકોટ્ઠાસવતો કાયસ્સ કિઞ્ચિ ઉપાદિન્નકસન્તતિપવત્તિટ્ઠાને છવિમંસલોહિતાનુગતં અણુમત્તમ્પિ ઠાનં પઠમજ્ઝાનસુખેન અફુટં નામ ન હોતિ.

દક્ખોતિ છેકો પટિબલો ન્હાનીયચુણ્ણાનિ કાતુઞ્ચેવ યોજેતુઞ્ચ સન્નેતુઞ્ચ. કંસથાલેતિ યેન કેનચિ લોહેન કતભાજને. મત્તિકાભાજનં પન થિરં ન હોતિ, સન્નેન્તસ્સ ભિજ્જતિ. તસ્મા તં ન દસ્સેસિ. પરિપ્ફોસકં પરિપ્ફોસકન્તિ સિઞ્ચિત્વા સિઞ્ચિત્વા. સન્નેય્યાતિ વામહત્થેન કંસથાલં ગહેત્વા દક્ખિણહત્થેન પમાણયુત્તં ઉદકં સિઞ્ચિત્વા સિઞ્ચિત્વા પરિમદ્દન્તો પિણ્ડં કરેય્ય. સ્નેહાનુગતાતિ ઉદકસિનેહેન અનુગતા. સ્નેહપરેતાતિ ઉદકસિનેહેન પરિગ્ગહિતા. સન્તરબાહિરાતિ સદ્ધિં અન્તોપદેસેન ચેવ બહિપદેસેન ચ, સબ્બત્થકમેવ ઉદકસિનેહેન ફુટાતિ અત્થો. ન ચ પગ્ઘરિણીતિ ન બિન્દુ બિન્દુ ઉદકં પગ્ઘરતિ, સક્કા હોતિ હત્થેનપિ દ્વીહિપિ અઙ્ગુલીહિ ગહેતું ઓવટ્ટિકાયપિ કાતુન્તિ અત્થો.

દુતિયજ્ઝાનસુખઉપમાયં ઉબ્ભિદોદકોતિ ઉબ્ભિન્નઉદકો, ન હેટ્ઠા ઉબ્ભિજ્જિત્વા ઉગ્ગચ્છનઉદકો, અન્તોયેવ પન ઉપ્પજ્જનઉદકોતિ અત્થો. આયમુખન્તિ આગમનમગ્ગો. દેવોતિ મેઘો. કાલેન કાલન્તિ કાલે કાલે, અન્વડ્ઢમાસં વા અનુદસાહં વાતિ અત્થો. ધારન્તિ વુટ્ઠિં. નાનુપ્પવેચ્છેય્યાતિ નપ્પવેસેય્ય, ન વસ્સેય્યાતિ અત્થો. સીતા વારિધારા ઉબ્ભિજ્જિત્વાતિ સીતા વારિધારા તં રહદં પૂરયમાના ઉબ્ભિજ્જિત્વા. હેટ્ઠા ઉગ્ગચ્છનઉદકઞ્હિ ઉગ્ગન્ત્વા ભિજ્જન્તં ઉદકં ખોભેતિ, ચતૂહિ દિસાહિ પવિસનઉદકં પુરાણપણ્ણતિણકટ્ઠદણ્ડકાદીહિ ઉદકં ખોભેતિ. વુટ્ઠિઉદકં ધારાનિપાતબુબ્બુળકેહિ ઉદકં ખોભેતિ, સન્નિસિન્નમેવ પન હુત્વા ઇદ્ધિનિમ્મિતમિવ ઉપ્પજ્જમાનં ઉદકં ઇમં પદેસં ફરતિ, ઇમં ન ફરતીતિ નત્થિ. તેન અફુટોકાસો નામ ન હોતિ. તત્થ રહદો વિય કરજકાયો, ઉદકં વિય દુતિયજ્ઝાનસુખં, સેસં પુરિમનયેનેવ વેદિતબ્બં.

તતિયજ્ઝાનસુખઉપમાયં ઉપ્પલાનિ એત્થ સન્તીતિ ઉપ્પલિની. સેસપદદ્વયેપિ એસેવ નયો. એત્થ ચ સેતરત્તનીલેસુ યંકિઞ્ચિ ઉપ્પલમેવ, ઊનકસતપત્તં પુણ્ડરીકં, સતપત્તં પદુમં. પત્તનિયમં વા વિનાપિ સેતં પદુમં, રત્તં પુણ્ડરીકન્તિ અયમેત્થ વિનિચ્છયો. ઉદકાનુગ્ગતાનીતિ ઉદકતો ન ઉગ્ગતાનિ. અન્તોનિમુગ્ગપોસીનીતિ ઉદકતલસ્સ અન્તો નિમુગ્ગાનિયેવ હુત્વા પોસન્તિ વડ્ઢન્તીતિ અત્થો. સેસં પુરિમનયેનેવ વેદિતબ્બં.

ચતુત્થજ્ઝાનઉપમાયં પરિસુદ્ધેન ચેતસા પરિયોદાતેનાતિ એત્થ નિરુપક્કિલેસટ્ઠેન પરિસુદ્ધં, પભસ્સરટ્ઠેન પરિયોદાતં વેદિતબ્બં. ઓદાતેન વત્થેનાતિ ઇદં ઉતુફરણત્થં વુત્તં. કિલિટ્ઠવત્થેન હિ ઉતુફરણં ન હોતિ, તઙ્ખણધોતપરિસુદ્ધેન ઉતુફરણં બલવં હોતિ. ઇમિસ્સા હિ ઉપમાય વત્થં વિય કરજકાયો, ઉતુફરણં વિય ચતુત્થજ્ઝાનસુખં. તસ્મા યથા સુન્હાતસ્સ પુરિસસ્સ પરિસુદ્ધં વત્થં સસીસં પારુપિત્વા નિસિન્નસ્સ સરીરતો ઉતુ સબ્બમેવ વત્થં ફરતિ, ન કોચિ વત્થસ્સ અફુટોકાસો હોતિ, એવં ચતુત્થજ્ઝાનસુખેન ભિક્ખુનો કરજકાયસ્સ ન કોચિ ઓકાસો અફુટો હોતીતિ એવમેત્થ અત્થો દટ્ઠબ્બો. ચતુત્થજ્ઝાનચિત્તમેવ વા વત્થં વિય, તંસમુટ્ઠાનરૂપં ઉતુફરણં વિય. યથા હિ કત્થચિ કત્થચિ ઓદાતવત્થે કાયં અફુસન્તેપિ તંસમુટ્ઠાનેન ઉતુના સબ્બત્થકમેવ કાયો ફુટો હોતિ, એવં ચતુત્થજ્ઝાનસમુટ્ઠાપિતેન સુખુમરૂપેન સબ્બત્થકમેવ ભિક્ખુનો કાયો ફુટો હોતીતિ એવમેત્થ અત્થો દટ્ઠબ્બો.

પચ્ચવેક્ખણનિમિત્તન્તિ પચ્ચવેક્ખણઞાણમેવ. સુગ્ગહિતં હોતીતિ યથા તેન ઝાનવિપસ્સનામગ્ગા સુટ્ઠુ ગહિતા હોન્તિ, એવં પચ્ચવેક્ખણનિમિત્તં અપરાપરેન પચ્ચવેક્ખણનિમિત્તેન સુટ્ઠુ ગહિતં હોતિ. અઞ્ઞો વા અઞ્ઞન્તિ અઞ્ઞો એકો અઞ્ઞં એકં, અત્તનોયેવ હિ અત્તા ન પાકટો હોતિ. ઠિતો વા નિસિન્નન્તિ ઠિતકસ્સાપિ નિસિન્નો પાકટો હોતિ, તેનેવં વુત્તં. સેસેસુપિ એસેવ નયો. ઉદકમણિકોતિ સમેખલા ઉદકચાટિ. સમતિત્તિકોતિ સમભરિતો. કાકપેય્યાતિ મુખવટ્ટિયં નિસીદિત્વા કાકેન ગીવં અનામેત્વાવ પાતબ્બો.

સુભૂમિયન્તિ સમભૂમિયં. ‘‘સુભૂમે સુખેત્તે વિહતખાણુકે બીજાનિ પતિટ્ઠાપેય્યા’’તિ (દી. નિ. ૨.૪૩૮) એત્થ પન મણ્ડભૂમિ સુભૂમીતિ આગતા. ચતુમહાપથેતિ દ્વિન્નં મહામગ્ગાનં વિનિવિજ્ઝિત્વા ગતટ્ઠાને. આજઞ્ઞરથોતિ વિનીતઅસ્સરથો. ઓધસ્તપતોદોતિ યથા રથં અભિરુહિત્વા ઠિતેન સક્કા હોતિ ગણ્હિતું, એવં આલમ્બનં નિસ્સાય તિરિયતો ઠપિતપતોદો. યોગ્ગાચરિયોતિ અસ્સાચરિયો. સ્વેવ અસ્સદમ્મે સારેતીતિ અસ્સદમ્મસારથિ. યેનિચ્છકન્તિ યેન યેન મગ્ગેન ઇચ્છતિ. યદિચ્છકન્તિ યં યં ગતિં ઇચ્છતિ. સારેય્યાતિ ઉજુકં પુરતો પેસેય્ય. પચ્ચાસારેય્યાતિ પટિનિવત્તેય્ય.

એવં હેટ્ઠા પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમાપત્તિપરિકમ્મં કથેત્વા ઇમાહિ તીહિ ઉપમાહિ પગુણસમાપત્તિયા આનિસંસં દસ્સેત્વા ઇદાનિ ખીણાસવસ્સ અભિઞ્ઞાપટિપાટિં દસ્સેતું સો સચે આકઙ્ખતીતિઆદિમાહ. તં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

૯. ચઙ્કમસુત્તવણ્ણના

૨૯. નવમે અદ્ધાનક્ખમો હોતીતિ દૂરં અદ્ધાનમગ્ગં ગચ્છન્તો ખમતિ, અધિવાસેતું સક્કોતિ. પધાનક્ખમોતિ વીરિયક્ખમો. ચઙ્કમાધિગતો સમાધીતિ ચઙ્કમં અધિટ્ઠહન્તેન અધિગતો અટ્ઠન્નં સમાપત્તીનં અઞ્ઞતરસમાધિ. ચિરટ્ઠિતિકો હોતીતિ ચિરં તિટ્ઠતિ. ઠિતકેન ગહિતનિમિત્તઞ્હિ નિસિન્નસ્સ નસ્સતિ, નિસિન્નેન ગહિતનિમિત્તં નિપન્નસ્સ. ચઙ્કમં અધિટ્ઠહન્તેન ચલિતારમ્મણે ગહિતનિમિત્તં પન ઠિતસ્સપિ નિસિન્નસ્સપિ નિપન્નસ્સપિ ન નસ્સતીતિ.

૧૦. નાગિતસુત્તવણ્ણના

૩૦. દસમે ઉદ્ધં ઉગ્ગતત્તા ઉચ્ચો, રાસિભાવેન ચ મહા સદ્દો એતેસન્તિ ઉચ્ચાસદ્દમહાસદ્દા. તેસુ હિ ઉગ્ગતુગ્ગતેસુ ખત્તિયમહાસાલ-બ્રાહ્મણમહાસાલાદીસુ મહાસક્કારં ગહેત્વા આગતેસુ ‘‘અસુકસ્સ ઓકાસં દેથ, અસુકસ્સ ઓકાસં દેથા’’તિ વુત્તે ‘‘મયં પઠમતરં આગતા, મય્હં પઠમતરં આગતા, નત્થિ ઓકાસો’’તિ એવં અઞ્ઞમઞ્ઞં કથેન્તાનં સદ્દો ઉચ્ચો ચેવ મહા ચ અહોસિ. કેવટ્ટા મઞ્ઞે મચ્છવિલોપેતિ કેવટ્ટા વિય મચ્છવિલોપે. તેસઞ્હિ મચ્છપચ્છિં ગહેત્વા આગતાનં વિક્કિણનટ્ઠાને ‘‘મય્હં દેથ મય્હં દેથા’’તિ વદતો મહાજનસ્સ એવરૂપો સદ્દો હોતિ. મીળ્હસુખન્તિ અસુચિસુખં. મિદ્ધસુખન્તિ નિદ્દાસુખં. લાભસક્કારસિલોકસુખન્તિ લાભસક્કારઞ્ચેવ વણ્ણભણનઞ્ચ નિસ્સાય ઉપ્પન્નસુખં.

તંનિન્નાવ ગમિસ્સન્તીતિ તં તદેવ ભગવતો ગતટ્ઠાનં ગમિસ્સન્તિ, અનુબન્ધિસ્સન્તિયેવાતિ વુત્તં હોતિ. તથા હિ, ભન્તે, ભગવતો સીલપઞ્ઞાણન્તિ યસ્મા તથાવિધં તુમ્હાકં સીલઞ્ચ ઞાણઞ્ચાતિ અત્થો. મા ચ મયા યસોતિ મયા સદ્ધિં યસોપિ મા સમાગચ્છતુ. પિયાનન્તિ પિયજનાનં. એસો તસ્સ નિસ્સન્દોતિ એસા પિયભાવસ્સ નિપ્ફત્તિ. અસુભનિમિત્તાનુયોગન્તિ અસુભકમ્મટ્ઠાનાનુયોગં. સુભનિમિત્તેતિ રાગટ્ઠાનિયે ઇટ્ઠારમ્મણે. એસો તસ્સ નિસ્સન્દોતિ એસા તસ્સ અસુભનિમિત્તાનુયોગસ્સ નિપ્ફત્તિ. એવમિમસ્મિં સુત્તે ઇમેસુ પઞ્ચસુ ઠાનેસુ વિપસ્સનાવ કથિતાતિ.

પઞ્ચઙ્ગિકવગ્ગો તતિયો.