૨. દુતિયઉરુવેલસુત્તવણ્ણના

૨૨. દુતિયે સમ્બહુલાતિ બહુકા. બ્રાહ્મણાતિ હુહુક્કજાતિકેન બ્રાહ્મણેન સદ્ધિં આગતા બ્રાહ્મણા. જિણ્ણાતિ જરાજિણ્ણા. વુડ્ઢાતિ વયોવુદ્ધા. મહલ્લકાતિ જાતિમહલ્લકા. અદ્ધગતાતિ તયો વયે અદ્ધે અતિક્કન્તા. સુતમેતન્તિ અમ્હેહિ સુતં એતં. તયિદં ભો, ગોતમ, તથેવાતિ ભો, ગોતમ, એતં અમ્હેહિ સુતકારણં તથા એવ. તયિદં ભો, ગોતમ, ન સમ્પન્નમેવાતિ તં એતં અભિવાદનાદિઅકરણં અનનુચ્છવિકમેવ.

અકાલવાદીતિઆદીસુ અકાલે વદતીતિ અકાલવાદી. અસભાવં વદતીતિ અભૂતવાદી. અનત્થં વદતિ, નો અત્થન્તિ અનત્થવાદી. અધમ્મં વદતિ, નો ધમ્મન્તિ અધમ્મવાદી. અવિનયં વદતિ, નો વિનયન્તિ અવિનયવાદી. અનિધાનવતિં વાચં ભાસિતાતિ ન હદયે નિધેતબ્બયુત્તકં વાચં ભાસિતા. અકાલેનાતિ કથેતું અયુત્તકાલેન. અનપદેસન્તિ અપદેસરહિતં, સાપદેસં સકારણં કત્વા ન કથેતિ. અપરિયન્તવતિન્તિ પરિયન્તરહિતં, ન પરિચ્છેદં દસ્સેત્વા કથેતિ. અનત્થસંહિતન્તિ ન લોકિયલોકુત્તરઅત્થનિસ્સિતં કત્વા કથેતિ. બાલો થેરોત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતીતિ અન્ધબાલો થેરોતિ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

કાલવાદીતિઆદીનિ વુત્તપટિપક્ખવસેન વેદિતબ્બાનિ. પણ્ડિતો થેરોત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતીતિ પણ્ડિચ્ચેન સમન્નાગતત્તા પણ્ડિતો, થિરભાવપ્પત્તિયા થેરોતિ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

બહુસ્સુતો હોતીતિ બહું અસ્સ સુતં હોતિ, નવઙ્ગં સત્થુસાસનં પાળિઅનુસન્ધિપુબ્બાપરવસેન ઉગ્ગહિતં હોતીતિ અત્થો. સુતધરોતિ સુતસ્સ આધારભૂતો. યસ્સ હિ ઇતો ગહિતં ઇતો પલાયતિ, છિદ્દઘટે ઉદકં વિય ન તિટ્ઠતિ, પરિસમજ્ઝે એકસુત્તં વા જાતકં વા કથેતું વા વાચેતું વા ન સક્કોતિ, અયં ન સુતધરો નામ. યસ્સ પન ઉગ્ગહિતં બુદ્ધવચનં ઉગ્ગહિતકાલસદિસમેવ હોતિ, દસપિ વીસતિપિ વસ્સાનિ સજ્ઝાયં અકરોન્તસ્સ નેવ નસ્સતિ, અયં સુતધરો નામ. સુતસન્નિચયોતિ સુતસ્સ સન્નિચયભૂતો. યસ્સ હિ સુતં હદયમઞ્જૂસાય સન્નિચિતં સિલાય લેખા વિય સુવણ્ણપત્તે પક્ખિત્તસીહવસા વિય ચ તિટ્ઠતિ, અયં સુતસન્નિચયો નામ. ધાતાતિ ધાતા પગુણા. એકચ્ચસ્સ હિ ઉગ્ગહિતબુદ્ધવચનં ધાતં પગુણં નિચ્ચલિકં ન હોતિ, ‘‘અસુકં સુત્તં વા જાતકં વા કથેહી’’તિ વુત્તે ‘‘સજ્ઝાયિત્વા સંસન્દિત્વા સમનુગ્ગાહિત્વા જાનિસ્સામી’’તિ વદતિ. એકચ્ચસ્સ ધાતં પગુણં ભવઙ્ગસોતસદિસં હોતિ, ‘‘અસુકં સુત્તં વા જાતકં વા કથેહી’’તિ વુત્તે ઉદ્ધરિત્વા તમેવ કથેતિ. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ધાતા’’તિ. વચસા પરિચિતાતિ સુત્તદસક-વગ્ગદસકપણ્ણાસદસકવસેન વાચાય સજ્ઝાયિતા. મનસાનુપેક્ખિતાતિ ચિત્તેન અનુપેક્ખિતા. યસ્સ વાચાય સજ્ઝાયિતં બુદ્ધવચનં મનસા ચિન્તેન્તસ્સ તત્થ તત્થ પાકટં હોતિ, મહાદીપં જાલેત્વા ઠિતસ્સ રૂપગતં વિય પઞ્ઞાયતિ, તં સન્ધાયેતં વુત્તં. દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાતિ અત્થતો ચ કારણતો ચ પઞ્ઞાય સુપ્પટિવિદ્ધા.

આભિચેતસિકાનન્તિ અભિચેતોતિ અભિક્કન્તં વિસુદ્ધં ચિત્તં વુચ્ચતિ, અધિચિત્તં વા, અભિચેતસિ જાતાનિ આભિચેતસિકાનિ, અભિચેતોસન્નિસ્સિતાનીતિ વા આભિચેતસિકાનિ. દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનન્તિ દિટ્ઠધમ્મે સુખવિહારાનં. દિટ્ઠધમ્મોતિ પચ્ચક્ખો અત્તભાવો વુચ્ચતિ, તત્થ સુખવિહારભૂતાનન્તિ અત્થો. રૂપાવચરજ્ઝાનાનમેતં અધિવચનં. તાનિ હિ અપ્પેત્વા નિસિન્ના ઝાયિનો ઇમસ્મિંયેવ અત્તભાવે અસંકિલિટ્ઠનેક્ખમ્મસુખં વિન્દન્તિ, તસ્મા ‘‘દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાની’’તિ વુચ્ચતિ. નિકામલાભીતિ નિકામેન લાભી, અત્તનો ઇચ્છાવસેન લાભી, ઇચ્છિતિચ્છિતક્ખણે સમાપજ્જિતું સમત્થોતિ વુત્તં હોતિ. અકિચ્છલાભીતિ સુખેનેવ પચ્ચનીકધમ્મે વિક્ખમ્ભેત્વા સમાપજ્જિતું સમત્થોતિ વુત્તં હોતિ. અકસિરલાભીતિ અકસિરાનં લાભી વિપુલાનં, યથાપરિચ્છેદેન વુટ્ઠાતું સમત્થોતિ વુત્તં હોતિ. એકચ્ચો હિ લાભીયેવ હોતિ, ન પન ઇચ્છિતિચ્છિતક્ખણે સક્કોતિ સમાપજ્જિતું. એકચ્ચો સક્કોતિ તથાસમાપજ્જિતું, પારિપન્થિકે ચ પન કિચ્છેન વિક્ખમ્ભેતિ. એકચ્ચો તથા ચ સમાપજ્જતિ, પારિપન્થિકે ચ અકિચ્છેનેવ વિક્ખમ્ભેતિ, ન સક્કોતિ નાળિકયન્તં વિય યથાપરિચ્છેદેયેવ વુટ્ઠાતું. યસ્સ પન અયં તિવિધાપિ સમ્પદા અત્થિ, સો ‘‘અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી’’તિ વુચ્ચતિ. આસવાનં ખયાતિઆદીનિ વુત્તત્થાનેવ. એવમિધ સીલમ્પિ બાહુસચ્ચમ્પિ ખીણાસવસ્સેવ સીલં બાહુસચ્ચઞ્ચ, ઝાનાનિપિ ખીણાસવસ્સેવ વળઞ્જનકજ્ઝાનાનિ કથિતાનિ. ‘‘આસવાનં ખયા’’તિઆદીહિ પન અરહત્તં કથિતં. ફલેન ચેત્થ મગ્ગકિચ્ચં પકાસિતન્તિ વેદિતબ્બં.

ઉદ્ધતેનાતિ ઉદ્ધચ્ચસહગતેન. સમ્ફન્તિ પલાપકથં. અસમાહિતસઙ્કપ્પોતિ અટ્ઠપિતસઙ્કપ્પો. મગોતિ મગસદિસો. આરાતિ દૂરે. થાવરેય્યમ્હાતિ થાવરભાવતો. પાપદિટ્ઠીતિ લામકદિટ્ઠિ. અનાદરોતિ આદરરહિતો. સુતવાતિ સુતેન ઉપગતો. પટિભાનવાતિ દુવિધેન પટિભાનેન સમન્નાગતો. પઞ્ઞાયત્થં વિપસ્સતીતિ સહવિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય ચતુન્નં સચ્ચાનં અત્થં વિનિવિજ્ઝિત્વા પસ્સતિ. પારગૂ સબ્બધમ્માનન્તિ સબ્બેસં ખન્ધાદિધમ્માનં પારં ગતો, અભિઞ્ઞાપારગૂ, પરિઞ્ઞાપારગૂ, પહાનપારગૂ, ભાવનાપારગૂ, સચ્છિકિરિયાપારગૂ, સમાપત્તિપારગૂતિ એવં છબ્બિધેન પારગમનેન સબ્બધમ્માનં પારં પરિયોસાનં ગતો. અખિલોતિ રાગખિલાદિવિરહિતો. પટિભાનવાતિ દુવિધેનેવ પટિભાનેન સમન્નાગતો. બ્રહ્મચરિયસ્સ કેવલીતિ સકલબ્રહ્મચરિયો. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.