૩. આસંસસુત્તવણ્ણના

૧૩. તતિયે સન્તોતિ અત્થિ ઉપલબ્ભન્તિ. સંવિજ્જમાનાતિ તસ્સેવ વેવચનં. લોકસ્મિન્તિ સત્તલોકે. નિરાસોતિ અનાસો અપત્થનો. આસંસોતિ આસંસમાનો પત્થયમાનો. વિગતાસોતિ અપગતાસો. ચણ્ડાલકુલેતિ ચણ્ડાલાનં કુલે. વેનકુલેતિ વિલીવકારકુલે. નેસાદકુલેતિ મિગલુદ્દકાનં કુલે. રથકારકુલેતિ ચમ્મકારકુલે. પુક્કુસકુલેતિ પુપ્ફચ્છડ્ડકકુલે.

એત્તાવતા કુલવિપત્તિં દસ્સેત્વા ઇદાનિ યસ્મા નીચકુલે જાતોપિ એકચ્ચો અડ્ઢો હોતિ મહદ્ધનો, અયં પન ન તાદિસો, તસ્માસ્સ ભોગવિપત્તિં દસ્સેતું દલિદ્દેતિઆદિમાહ. તત્થ દલિદ્દેતિ દાલિદ્દિયેન સમન્નાગતે. અપ્પન્નપાનભોજનેતિ પરિત્તકઅન્નપાનભોજને. કસિરવુત્તિકેતિ દુક્ખજીવિકે, યત્થ વાયામેન પયોગેન જીવિતવુત્તિં સાધેન્તિ, તથારૂપેતિ અત્થો. યત્થ કસિરેન ઘાસચ્છાદો લબ્ભતીતિ યસ્મિં કુલે દુક્ખેન યાગુભત્તઘાસો ચ કોપીનમત્તં અચ્છાદનઞ્ચ લબ્ભતિ.

ઇદાનિ યસ્મા એકચ્ચો નીચકુલે જાતોપિ ઉપધિસમ્પન્નો હોતિ અત્તભાવસમિદ્ધિયં ઠિતો, અયઞ્ચ ન તાદિસો, તસ્માસ્સ સરીરવિપત્તિમ્પિ દસ્સેતું સો ચ હોતિ દુબ્બણ્ણોતિઆદિમાહ. તત્થ દુબ્બણ્ણોતિ પંસુપિસાચકો વિય ઝામખાણુવણ્ણો. દુદ્દસિકોતિ વિજાતમાતુયાપિ અમનાપદસ્સનો. ઓકોટિમકોતિ લકુણ્ડકો. કાણોતિ એકક્ખિકાણો વા ઉભયક્ખિકાણો વા. કુણીતિ એકહત્થકુણી વા ઉભયહત્થકુણી વા. ખઞ્જોતિ એકપાદખઞ્જો વા ઉભયપાદખઞ્જો વા. પક્ખહતોતિ હતપક્ખો પીઠસપ્પી. પદીપેય્યસ્સાતિ વટ્ટિતેલકપલ્લકાદિનો પદીપઉપકરણસ્સ. તસ્સ ન એવં હોતીતિ. કસ્મા ન હોતિ? નીચકુલે જાતત્તા.

જેટ્ઠોતિ અઞ્ઞસ્મિં જેટ્ઠે સતિ કનિટ્ઠો આસં ન કરોતિ, તસ્મા જેટ્ઠોતિ આહ. આભિસેકોતિ જેટ્ઠોપિ ન અભિસેકારહો આસં ન કરોતિ, તસ્મા આભિસેકોતિ આહ. અનભિસિત્તોતિ અભિસેકારહોપિ કાણકુણિઆદિદોસરહિતો સકિં અભિસિત્તો પુન અભિસેકે આસં ન કરોતિ, તસ્મા અનભિસિત્તોતિ આહ. અચલપ્પત્તોતિ જેટ્ઠોપિ આભિસેકો અનભિસિત્તો મન્દો ઉત્તાનસેય્યકો, સોપિ અભિસેકે આસં ન કરોતિ. સોળસવસ્સુદ્દેસિકો પન પઞ્ઞાયમાનમસ્સુભેદો અચલપ્પત્તો નામ હોતિ, મહન્તમ્પિ રજ્જં વિચારેતું સમત્થો, તસ્મા ‘‘અચલપ્પત્તો’’તિ આહ. તસ્સ એવં હોતીતિ કસ્મા હોતિ? મહાજાતિતાય.

દુસ્સીલોતિ નિસ્સીલો. પાપધમ્મોતિ લામકધમ્મો. અસુચીતિ અસુચીહિ કાયકમ્માદીહિ સમન્નાગતો. સઙ્કસ્સરસમાચારોતિ સઙ્કાહિ સરિતબ્બસમાચારો, કિઞ્ચિદેવ અસારુપ્પં દિસ્વા ‘‘ઇદં ઇમિના કતં ભવિસ્સતી’’તિ એવં પરેસં આસઙ્કનીયસમાચારો, અત્તનાયેવ વા સઙ્કાહિ સરિતબ્બસમાચારો, સાસઙ્કસમાચારોતિ અત્થો. તસ્સ હિ દિવાટ્ઠાનાદીસુ સન્નિપતિત્વા કિઞ્ચિદેવ મન્તયન્તે ભિક્ખૂ દિસ્વા ‘‘ઇમે એકતો હુત્વા મન્તેન્તિ, કચ્ચિ નુ ખો મયા કતકમ્મં જાનિત્વા મન્તેન્તી’’તિ એવં સાસઙ્કસમાચારો હોતિ. પટિચ્છન્નકમ્મન્તોતિ પટિચ્છાદેતબ્બયુત્તકેન પાપકમ્મેન સમન્નાગતો. અસ્સમણો સમણપટિઞ્ઞોતિ અસ્સમણો હુત્વાવ સમણપતિરૂપકતાય ‘‘સમણો અહ’’ન્તિ એવં પટિઞ્ઞો. અબ્રહ્મચારી બ્રહ્મચારિપટિઞ્ઞોતિ અઞ્ઞે બ્રહ્મચારિનો સુનિવત્થે સુપારુતે સુમ્ભકપત્તધરે ગામનિગમરાજધાનીસુ પિણ્ડાય ચરિત્વા જીવિકં કપ્પેન્તે દિસ્વા સયમ્પિ તાદિસેન આકારેન તથા પટિપજ્જનતો ‘‘અહં બ્રહ્મચારી’’તિ પટિઞ્ઞં દેન્તો વિય હોતિ. ‘‘અહં ભિક્ખૂ’’તિ વત્વા ઉપોસથગ્ગાદીનિ પવિસન્તો પન બ્રહ્મચારિપટિઞ્ઞો હોતિયેવ, તથા સઙ્ઘિકં લાભં ગણ્હન્તો. અન્તોપૂતીતિ પૂતિના કમ્મેન અન્તો અનુપવિટ્ઠો. અવસ્સુતોતિ રાગાદીહિ તિન્તો. કસમ્બુજાતોતિ સઞ્જાતરાગાદિકચવરો. તસ્સ ન એવં હોતીતિ. કસ્મા ન હોતિ? લોકુત્તરધમ્મઉપનિસ્સયસ્સ નત્થિતાય. તસ્સ એવં હોતીતિ. કસ્મા હોતિ? મહાસીલસ્મિં પરિપૂરકારિતાય.