૪. ચતુત્થપણ્ણાસકં

૧૫૫. ચતુત્થસ્સ પઠમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવાતિ.

૮. કમ્મનિદાનસુત્તવણ્ણના

૧૭૪. અટ્ઠમે લોભહેતુકમ્પીતિ પાણાતિપાતસ્સ લોભો ઉપનિસ્સયકોટિયા હેતુ હોતિ દોસમોહસમ્પયુત્તોપિ. ઇમિના ઉપાયેન સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો.

૯. પરિક્કમનસુત્તવણ્ણના

૧૭૫. નવમે પરિક્કમનં હોતીતિ પરિવજ્જનં હોતિ.

૧૦. ચુન્દસુત્તવણ્ણના

૧૭૬. દસમે કમ્મારપુત્તસ્સાતિ સુવણ્ણકારપુત્તસ્સ. કસ્સ નો ત્વન્તિ કસ્સ નુ ત્વં. પચ્છાભૂમકાતિ પચ્છાભૂમિવાસિકા. કમણ્ડલુકાતિ કમણ્ડલુધારિનો. સેવાલમાલિકાતિ સેવાલમાલા વિય ધારેન્તિ. સેવાલપટનિવાસિતાતિપિ વુત્તમેવ. ઉદકોરોહકાતિ સાયતતિયકં ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તા. આમસેય્યાસીતિ હત્થેન પરિમજ્જેય્યાસિ.

૧૧. જાણુસ્સોણિસુત્તવણ્ણના

૧૭૭. એકાદસમે ઉપકપ્પતૂતિ પાપુણાતુ. ઠાનેતિ ઓકાસે. નો અટ્ઠાનેતિ નો અનોકાસે. નેરયિકાનં આહારો નામ તત્થ નિબ્બત્તનકમ્મમેવ. તેનેવ હિ તે તત્થ યાપેન્તિ. તિરચ્છાનયોનિકાનં પન તિણપણ્ણાદિવસેન આહારો વેદિતબ્બો. મનુસ્સાનં ઓદનકુમ્માસાદિવસેન, દેવાનં સુધાભોજનાદિવસેન, પેત્તિવેસયિકાનં ખેળસિઙ્ઘાણિકાદિવસેન. યં વા પનસ્સ ઇતો અનુપ્પવેચ્છન્તીતિ યં તસ્સ મિત્તાદયો ઇતો દદન્તા અનુપવેસેન્તિ. પેત્તિવેસયિકા એવ હિ પરદત્તૂપજીવિનો હોન્તિ, ન અઞ્ઞેસં પરેહિ દિન્નં ઉપકપ્પતિ. દાયકોપિ અનિપ્ફલોતિ યં સન્ધાય તં દાનં દિન્નં, તસ્સ ઉપકપ્પતુ વા મા વા, દાયકેન પન ન સક્કા નિપ્ફલેન ભવિતું, દાયકો તસ્સ દાનસ્સ વિપાકં લભતિયેવ.

અટ્ઠાનેપિ ભવં ગોતમો પરિકપ્પં વદતીતિ અનોકાસે ઉપ્પન્નેપિ તસ્મિં ઞાતકે ભવં ગોતમો દાનસ્સ ફલં પરિકપ્પેતિયેવ પઞ્ઞાપેતિયેવાતિ પુચ્છતિ. બ્રાહ્મણસ્સ હિ ‘‘એવં દિન્નસ્સ દાનસ્સ ફલં દાયકો ન લભતી’’તિ લદ્ધિ. અથસ્સ ભગવા પઞ્હં પટિજાનિત્વા ‘‘દાયકો નામ યત્થ કત્થચિ પુઞ્ઞફલૂપજીવિટ્ઠાને નિબ્બત્તો દાનસ્સ ફલં લભતિયેવા’’તિ દસ્સેતું ઇધ બ્રાહ્મણાતિઆદિમાહ. સો તત્થ લાભી હોતીતિ સો તત્થ હત્થિયોનિયં નિબ્બત્તોપિ મઙ્ગલહત્થિટ્ઠાનં પત્વા લાભી હોતિ. અસ્સાદીસુપિ એસેવ નયો. સાધુવગ્ગો ઉત્તાનત્થોયેવાતિ.

જાણુસ્સોણિવગ્ગો દુતિયો.

ચતુત્થપણ્ણાસકં નિટ્ઠિતં.

(૨૧) ૧. કરજકાયવગ્ગો

૨૧૧. પઞ્ચમસ્સ પઠમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

૬. સંસપ્પનીયસુત્તવણ્ણના

૨૧૬. છટ્ઠે સંસપ્પનીયપરિયાયં વો, ભિક્ખવે, ધમ્મપરિયાયન્તિ સંસપ્પનસ્સ કારણં દેસનાસઙ્ખાતં ધમ્મદેસનં. સંસપ્પતીતિ તં કમ્મં કરોન્તો આસપ્પતિ પરિસપ્પતિ વિપ્ફન્દતિ. જિમ્હા ગતીતિ તેન કમ્મેન યં ગતિં ગમિસ્સતિ, સા જિમ્હા હોતિ. જિમ્હુપપત્તીતિ તસ્સ યં ગતિં ઉપપજ્જિસ્સતિ, સાપિ જિમ્હાવ હોતિ. સંસપ્પજાતિકાતિ સંસપ્પનસભાવા. ભૂતા ભૂતસ્સ ઉપપત્તિ હોતીતિ ભૂતસ્મા સભાવતો વિજ્જમાનકમ્મા સત્તસ્સ નિબ્બત્તિ હોતિ. ફસ્સા ફુસન્તીતિ વિપાકફસ્સા ફુસન્તિ.

૭-૮. સઞ્ચેતનિકસુત્તદ્વયવણ્ણના

૨૧૭-૨૧૮. સત્તમે સઞ્ચેતનિકાનન્તિ ચેતેત્વા પકપ્પેત્વા કતાનં. ઉપચિતાનન્તિ ચિતાનં વડ્ઢિતાનં. અપ્પટિસંવેદિત્વાતિ તેસં કમ્માનં વિપાકં અવેદિયિત્વા. બ્યન્તીભાવન્તિ વિગતન્તભાવં તેસં કમ્માનં પરિચ્છેદપરિવટુમતાકરણં. તઞ્ચ ખો દિટ્ઠેવ ધમ્મેતિ તઞ્ચ ખો વિપાકં દિટ્ઠધમ્મવેદનીયં દિટ્ઠેવ ધમ્મે. ઉપપજ્જન્તિ ઉપપજ્જવેદનીયં અનન્તરે અત્તભાવે. અપરે વા પરિયાયેતિ અપરપરિયાયવેદનીયં પન સંસારપ્પવત્તે સતિ સહસ્સિમેપિ અત્તભાવેતિ. ઇમિના ઇદં દસ્સેતિ ‘‘સંસારપ્પવત્તે પટિલદ્ધવિપાકારહકમ્મે ન વિજ્જતિ સો જગતિપ્પદેસો, યત્થ ઠિતો મુચ્ચેય્ય પાપકમ્મા’’તિ. તિવિધાતિ તિપ્પકારા. કાયકમ્મન્તસન્દોસબ્યાપત્તીતિ કાયકમ્મન્તસઙ્ખાતા વિપત્તિ. ઇમિના નયેન સબ્બપદાનિ વેદિતબ્બાનિ. અટ્ઠમે અપણ્ણકો મણીતિ સમન્તતો ચતુરસ્સો પાસકો.

૯. કરજકાયસુત્તવણ્ણના

૨૧૯. નવમે દુક્ખસ્સાતિ વિપાકદુક્ખસ્સ, વટ્ટદુક્ખસ્સેવ વા. ઇમસ્મિં સુત્તે મણિઓપમ્મં નત્થિ. એવં વિગતાભિજ્ઝોતિ એવન્તિ નિપાતમત્તં. યથા વા મેત્તં ભાવેન્તા વિગતાભિજ્ઝા ભવન્તિ, એવં વિગતાભિજ્ઝો. એવમસ્સ વિગતાભિજ્ઝતાદીહિ નીવરણવિક્ખમ્ભનં દસ્સેત્વા ઇદાનિ અકુસલનિસ્સરણાનિ કથેન્તો મેત્તાસહગતેનાતિઆદિમાહ. અપ્પમાણન્તિ અપ્પમાણસત્તારમ્મણતાય ચિણ્ણવસિતાય વા અપ્પમાણં. પમાણકતં કમ્મં નામ કામાવચરકમ્મં. ન તં તત્રાવતિટ્ઠતીતિ તં મહોઘો પરિત્તં ઉદકં વિય અત્તનો ઓકાસં ગહેત્વા ઠાતું ન સક્કોતિ, અથ ખો નં ઓઘે પરિત્તં ઉદકં વિય ઇદમેવ અપ્પમાણં કમ્મં અજ્ઝોત્થરિત્વા અત્તનો વિપાકં નિબ્બત્તેતિ. દહરતગ્ગેતિ દહરકાલતો પટ્ઠાય.

નાયં કાયો આદાયગમનિયોતિ ઇમં કાયં ગહેત્વા પરલોકં ગન્તું નામ ન સક્કાતિ અત્થો. ચિત્તન્તરોતિ ચિત્તકારણો, અથ વા ચિત્તેનેવ અન્તરિકો. એકસ્સેવ હિ ચુતિચિત્તસ્સ અનન્તરા દુતિયે પટિસન્ધિચિત્તે દેવો નામ હોતિ, નેરયિકો નામ હોતિ, તિરચ્છાનગતો નામ હોતિ. પુરિમનયેપિ ચિત્તેન કારણભૂતેન દેવો નેરયિકો વા હોતીતિ અત્થો. સબ્બં તં ઇધ વેદનીયન્તિ દિટ્ઠધમ્મવેદનીયકોટ્ઠાસવનેતં વુત્તં. ન તં અનુગં ભવિસ્સતીતિ મેત્તાય ઉપપજ્જવેદનીયભાવસ્સ ઉપચ્છિન્નત્તા ઉપપજ્જવેદનીયવસેન ન અનુગતં ભવિસ્સતિ. ઇદં સોતાપન્નસકદાગામિઅરિયપુગ્ગલાનં પચ્ચવેક્ખણં વેદિતબ્બં. અનાગામિતાયાતિ ઝાનાનાગામિતાય. ઇધપઞ્ઞસ્સાતિ ઇમસ્મિં સાસને પઞ્ઞા ઇધપઞ્ઞા નામ, સાસનચરિતાય અરિયપઞ્ઞાય ઠિતસ્સ અરિયસાવકસ્સાતિ અત્થો. ઉત્તરિવિમુત્તિન્તિ અરહત્તં. દસમં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

કરજકાયવગ્ગો પઠમો.

(૨૨) ૨. સામઞ્ઞવગ્ગવણ્ણના

૨૨૧. દુતિયસ્સ પઠમં આદિં કત્વા સબ્બા પેય્યાલતન્તિ ઉત્તાનત્થાયેવાતિ.

મનોરથપૂરણિયા અઙ્ગુત્તરનિકાય-અટ્ઠકથાય

દસકનિપાતસ્સ સંવણ્ણના નિટ્ઠિતા.