૨. વેદનાનુપસ્સનાનિદ્દેસો

૩૬૩. કથઞ્ચ ભિક્ખુ અજ્ઝત્તં વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ? ઇધ ભિક્ખુ સુખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘સુખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, દુક્ખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘દુક્ખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા સુખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘સામિસં સુખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા સુખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘નિરામિસં સુખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા દુક્ખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘સામિસં દુક્ખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા દુક્ખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘નિરામિસં દુક્ખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘સામિસં અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયમાનો ‘‘નિરામિસં અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયામી’’તિ પજાનાતિ. સો તં નિમિત્તં આસેવતિ ભાવેતિ બહુલીકરોતિ સ્વાવત્થિતં વવત્થપેતિ. સો તં નિમિત્તં આસેવિત્વા ભાવેત્વા બહુલીકરિત્વા સ્વાવત્થિતં વવત્થપેત્વા બહિદ્ધા વેદનાસુ ચિત્તં ઉપસંહરતિ.

કથઞ્ચ ભિક્ખુ બહિદ્ધા વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ? ઇધ ભિક્ખુ સુખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘સુખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, દુક્ખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘દુક્ખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા સુખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘સામિસં સુખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા સુખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘નિરામિસં સુખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા દુક્ખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘સામિસં દુક્ખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા દુક્ખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘નિરામિસં દુક્ખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘સામિસં અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયમાનં ‘‘નિરામિસં અદુક્ખમસુખં વેદનં વેદયતી’’તિ પજાનાતિ. સો તં નિમિત્તં આસેવતિ ભાવેતિ બહુલીકરોતિ સ્વાવત્થિતં વવત્થપેતિ. સો તં નિમિત્તં આસેવિત્વા ભાવેત્વા બહુલીકરિત્વા સ્વાવત્થિતં વવત્થપેત્વા અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ ચિત્તં ઉપસંહરતિ.

કથઞ્ચ ભિક્ખુ અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ? ઇધ ભિક્ખુ સુખં વેદનં ‘‘સુખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, દુક્ખં વેદનં ‘‘દુક્ખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, અદુક્ખમસુખં વેદનં ‘‘અદુક્ખમસુખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા સુખં વેદનં ‘‘સામિસા સુખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા સુખં વેદનં ‘‘નિરામિસા સુખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા દુક્ખં વેદનં ‘‘સામિસા દુક્ખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા દુક્ખં વેદનં ‘‘નિરામિસા દુક્ખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, સામિસં વા અદુક્ખમસુખં વેદનં ‘‘સામિસા અદુક્ખમસુખા વેદના’’તિ પજાનાતિ, નિરામિસં વા અદુક્ખમસુખં વેદનં ‘‘નિરામિસા અદુક્ખમસુખા વેદના’’તિ પજાનાતિ. એવં ભિક્ખુ અજ્ઝત્તબહિદ્ધા વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં.

૩૬૪. અનુપસ્સીતિ …પે… વિહરતીતિ…પે… આતાપીતિ…પે… સમ્પજાનોતિ…પે… સતિમાતિ…પે… વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સન્તિ. તત્થ કતમો લોકો? સાયેવ વેદના લોકો. પઞ્ચપિ ઉપાદાનક્ખન્ધા લોકો. અયં વુચ્ચતિ ‘‘લોકો’’. તત્થ કતમા અભિજ્ઝા? યો રાગો સારાગો…પે… ચિત્તસ્સ સારાગો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અભિજ્ઝા’’. તત્થ કતમં દોમનસ્સં? યં ચેતસિકં અસાતં ચેતસિકં દુક્ખં ચેતોસમ્ફસ્સજં અસાતં દુક્ખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા અસાતા દુક્ખા વેદના – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘દોમનસ્સં’’. ઇતિ અયઞ્ચ અભિજ્ઝા ઇદઞ્ચ દોમનસ્સં ઇમમ્હિ લોકે વિનીતા હોન્તિ પટિવિનીતા સન્તા સમિતા વૂપસન્તા અત્થઙ્ગતા અબ્ભત્થઙ્ગતા અપ્પિતા બ્યપ્પિતા સોસિતા વિસોસિતા બ્યન્તીકતા. તેન વુચ્ચતિ ‘‘વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સ’’ન્તિ.

વેદનાનુપસ્સનાનિદ્દેસો.