૧. સુત્તન્તભાજનીયં

૨૨૫. અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં, સળાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા સમ્ભવન્તિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૨૬. તત્થ કતમા અવિજ્જા? દુક્ખે અઞ્ઞાણં, દુક્ખસમુદયે અઞ્ઞાણં, દુક્ખનિરોધે અઞ્ઞાણં, દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય અઞ્ઞાણં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા? પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, આનેઞ્જાભિસઙ્ખારો, કાયસઙ્ખારો, વચીસઙ્ખારો, ચિત્તસઙ્ખારો.

તત્થ કતમો પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો? કુસલા ચેતના કામાવચરા રૂપાવચરા દાનમયા સીલમયા ભાવનામયા – અયં વુચ્ચતિ ‘‘પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો’’.

તત્થ કતમો અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો? અકુસલા ચેતના કામાવચરા – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો’’.

તત્થ કતમો આનેઞ્જાભિસઙ્ખારો? કુસલા ચેતના અરૂપાવચરા – અયં વુચ્ચતિ ‘‘આનેઞ્જાભિસઙ્ખારો’’.

તત્થ કતમો કાયસઙ્ખારો? કાયસઞ્ચેતના કાયસઙ્ખારો, વચીસઞ્ચેતના વચીસઙ્ખારો, મનોસઞ્ચેતના ચિત્તસઙ્ખારો. ઇમે વુચ્ચન્તિ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા’’.

૨૨૭. તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં? ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, સોતવિઞ્ઞાણં, ઘાનવિઞ્ઞાણં, જિવ્હાવિઞ્ઞાણં, કાયવિઞ્ઞાણં, મનોવિઞ્ઞાણં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં’’.

૨૨૮. તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં? અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચત્તારો મહાભૂતા, ચતુન્નઞ્ચ મહાભૂતાનં ઉપાદાય રૂપં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં’’.

૨૨૯. તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં? ચક્ખાયતનં, સોતાયતનં, ઘાનાયતનં, જિવ્હાયતનં, કાયાયતનં, મનાયતનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં’’.

૨૩૦. તત્થ કતમો સળાયતનપચ્ચયા ફસ્સો? ચક્ખુસમ્ફસ્સો સોતસમ્ફસ્સો ઘાનસમ્ફસ્સો જિવ્હાસમ્ફસ્સો કાયસમ્ફસ્સો મનોસમ્ફસ્સો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘સળાયતનપચ્ચયા ફસ્સો’’.

૨૩૧. તત્થ કતમા ફસ્સપચ્ચયા વેદના? ચક્ખુસમ્ફસ્સજા વેદના, સોતસમ્ફસ્સજા વેદના, ઘાનસમ્ફસ્સજા વેદના, જિવ્હાસમ્ફસ્સજા વેદના, કાયસમ્ફસ્સજા વેદના, મનોસમ્ફસ્સજા વેદના – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ફસ્સપચ્ચયા વેદના’’.

૨૩૨. તત્થ કતમા વેદનાપચ્ચયા તણ્હા? રૂપતણ્હા, સદ્દતણ્હા, ગન્ધતણ્હા, રસતણ્હા, ફોટ્ઠબ્બતણ્હા, ધમ્મતણ્હા – અયં વુચ્ચતિ ‘‘વેદનાપચ્ચયા તણ્હા’’.

૨૩૩. તત્થ કતમં તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં? કામુપાદાનં, દિટ્ઠુપાદાનં, સીલબ્બતુપાદાનં, અત્તવાદુપાદાનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં’’.

૨૩૪. તત્થ કતમો ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો? ભવો દુવિધેન – અત્થિ કમ્મભવો, અત્થિ ઉપપત્તિભવો. તત્થ કતમો કમ્મભવો? પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, અપુઞ્ઞાભિસઙ્ખારો, આનેઞ્જાભિસઙ્ખારો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કમ્મભવો’’. સબ્બમ્પિ ભવગામિકમ્મં કમ્મભવો.

તત્થ કતમો ઉપપત્તિભવો? કામભવો, રૂપભવો, અરૂપભવો, સઞ્ઞાભવો, અસઞ્ઞાભવો, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાભવો, એકવોકારભવો, ચતુવોકારભવો, પઞ્ચવોકારભવો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપપત્તિભવો’’. ઇતિ અયઞ્ચ કમ્મભવો, અયઞ્ચ ઉપપત્તિભવો. અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો’’.

૨૩૫. તત્થ કતમા ભવપચ્ચયા જાતિ? યા તેસં તેસં સત્તાનં તમ્હિ તમ્હિ સત્તનિકાયે જાતિ સઞ્જાતિ ઓક્કન્તિ અભિનિબ્બત્તિ, ખન્ધાનં પાતુભાવો, આયતનાનં પટિલાભો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ભવપચ્ચયા જાતિ’’.

૨૩૬. તત્થ કતમં જાતિપચ્ચયા જરામરણં? અત્થિ જરા, અત્થિ મરણં. તત્થ કતમા જરા? યા તેસં તેસં સત્તાનં તમ્હિ તમ્હિ સત્તનિકાયે જરા જીરણતા ખણ્ડિચ્ચં પાલિચ્ચં વલિત્તચતા આયુનો સંહાનિ ઇન્દ્રિયાનં પરિપાકો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘જરા’’.

તત્થ કતમં મરણં? યા તેસં તેસં સત્તાનં તમ્હા તમ્હા સત્તનિકાયા ચુતિ ચવનતા ભેદો અન્તરધાનં મચ્ચુ મરણં કાલકિરિયા [કાલંકિરિયા (ક.)] ખન્ધાનં ભેદો કળેવરસ્સ નિક્ખેપો જીવિતિન્દ્રિયસ્સુપચ્છેદો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘મરણં’’. ઇતિ અયઞ્ચ જરા, ઇદઞ્ચ મરણં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘જાતિપચ્ચયા જરામરણં’’.

૨૩૭. તત્થ કતમો સોકો? ઞાતિબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, ભોગબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, રોગબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, સીલબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, દિટ્ઠિબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, અઞ્ઞતરઞ્ઞતરેન બ્યસનેન સમન્નાગતસ્સ, અઞ્ઞતરઞ્ઞતરેન દુક્ખધમ્મેન ફુટ્ઠસ્સ સોકો સોચના સોચિતત્તં અન્તોસોકો અન્તોપરિસોકો ચેતસો પરિજ્ઝાયના દોમનસ્સં સોકસલ્લં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘સોકો’’.

૨૩૮. તત્થ કતમો પરિદેવો? ઞાતિબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, ભોગબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, રોગબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, સીલબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, દિટ્ઠિબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, અઞ્ઞતરઞ્ઞતરેન બ્યસનેન સમન્નાગતસ્સ, અઞ્ઞતરઞ્ઞતરેન દુક્ખધમ્મેન ફુટ્ઠસ્સ આદેવો પરિદેવો આદેવના પરિદેવના આદેવિતત્તં પરિદેવિતત્તં વાચા પલાપો વિપ્પલાપો લાલપ્પો લાલપ્પના લાલપ્પિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ પરિદેવો’’.

૨૩૯. તત્થ કતમં દુક્ખં? યં કાયિકં અસાતં કાયિકં દુક્ખં કાયસમ્ફસ્સજં અસાતં દુક્ખં વેદયિતં કાયસમ્ફસ્સજા અસાતા દુક્ખા વેદના – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘દુક્ખં’’.

૨૪૦. તત્થ કતમં દોમનસ્સં? યં ચેતસિકં અસાતં, ચેતસિકં દુક્ખં, ચેતોસમ્ફસ્સજં અસાતં દુક્ખં વેદયિતં, ચેતોસમ્ફસ્સજા અસાતા દુક્ખા વેદના – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘દોમનસ્સં’’.

૨૪૧. તત્થ કતમો ઉપાયાસો? ઞાતિબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, ભોગબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, રોગબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, સીલબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, દિટ્ઠિબ્યસનેન વા ફુટ્ઠસ્સ, અઞ્ઞતરઞ્ઞતરેન બ્યસનેન સમન્નાગતસ્સ, અઞ્ઞતરઞ્ઞતરેન દુક્ખધમ્મેન ફુટ્ઠસ્સ આયાસો ઉપાયાસો આયાસિતત્તં ઉપાયાસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપાયાસો’’.

૨૪૨. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતીતિ, એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સઙ્ગતિ હોતિ, સમાગમો હોતિ, સમોધાનં હોતિ, પાતુભાવો હોતિ. તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

સુત્તન્તભાજનીયં.