૨. અભિધમ્મભાજનીયં

૧. પચ્ચયચતુક્કં

૨૪૩. અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

પચ્ચયચતુક્કં.

૨. હેતુચતુક્કં

૨૪૪. અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામહેતુકં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામપચ્ચયા ફસ્સો નામહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામરૂપહેતુકં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામરૂપહેતુકં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

હેતુચતુક્કં.

૩. સમ્પયુત્તચતુક્કં

૨૪૫. અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં, નામપચ્ચયા ફસ્સો નામસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામં, નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામરૂપસમ્પયુત્તં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામસમ્પયુત્તં છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં ઉપાદાનસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

સમ્પયુત્તચતુક્કં.

૪. અઞ્ઞમઞ્ઞચતુક્કં

૨૪૬. અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો; વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં; નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયાપિ નામં; છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયાપિ છટ્ઠાયતનં; ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયાપિ ફસ્સો; વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયાપિ વેદના; તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો; વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં; નામપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયાપિ નામં; ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયાપિ ફસ્સો; વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયાપિ વેદના; તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો; વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં; નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયાપિ નામરૂપં; છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયાપિ છટ્ઠાયતનં; ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયાપિ ફસ્સો; વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયાપિ વેદના; તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો; વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં; નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયાપિ નામરૂપં; છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયાપિ છટ્ઠાયતનં; ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયાપિ ફસ્સો; વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયાપિ વેદના; તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

અઞ્ઞમઞ્ઞચતુક્કં.

માતિકા

૨૪૭. સઙ્ખારપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… વિઞ્ઞાણપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… નામપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… છટ્ઠાયતનપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… ફસ્સપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… વેદનાપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… તણ્હાપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… ઉપાદાનપચ્ચયા અવિજ્જા…પે… અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

માતિકા.

૫. પચ્ચયચતુક્કં

૨૪૮. કતમે ધમ્મા અકુસલા? યસ્મિં સમયે અકુસલં ચિત્તં ઉપ્પન્નં હોતિ સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં રૂપારમ્મણં વા સદ્દારમ્મણં વા ગન્ધારમ્મણં વા રસારમ્મણં વા ફોટ્ઠબ્બારમ્મણં વા ધમ્મારમ્મણં વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૪૯. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમો અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો? યા ચેતના સઞ્ચેતના સઞ્ચેતયિતત્તં [ચેતયિતત્તં (સી. ક.)] – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં? યં ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં’’.

તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં’’.

તત્થ કતમં નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં? યં ચિત્તં મનો માનસં હદયં પણ્ડરં મનો મનાયતનં મનિન્દ્રિયં વિઞ્ઞાણં વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં’’.

તત્થ કતમો છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો’’.

તત્થ કતમા ફસ્સપચ્ચયા વેદના? યં ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ફસ્સપચ્ચયા વેદના’’.

તત્થ કતમા વેદનાપચ્ચયા તણ્હા? યો રાગો સારાગો અનુનયો અનુરોધો નન્દી નન્દિરાગો ચિત્તસ્સ સારાગો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘વેદનાપચ્ચયા તણ્હા’’.

તત્થ કતમં તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં? યા દિટ્ઠિ દિટ્ઠિગતં દિટ્ઠિગહનં દિટ્ઠિકન્તારો દિટ્ઠિવિસૂકાયિકં દિટ્ઠિવિપ્ફન્દિતં દિટ્ઠિસંયોજનં ગાહો પતિટ્ઠાહો અભિનિવેસો પરામાસો કુમ્મગ્ગો મિચ્છાપથો મિચ્છત્તં તિત્થાયતનં વિપરિયાસગ્ગાહો [વિપરિયેસગ્ગાહો (બહૂસુ)] – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં’’.

તત્થ કતમો ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો? ઠપેત્વા ઉપાદાનં, વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો’’.

તત્થ કતમા ભવપચ્ચયા જાતિ? યા તેસં તેસં ધમ્માનં જાતિ સઞ્જાતિ નિબ્બત્તિ અભિનિબ્બત્તિ પાતુભાવો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ભવપચ્ચયા જાતિ’’.

તત્થ કતમં જાતિપચ્ચયા જરામરણં? અત્થિ જરા, અત્થિ મરણં. તત્થ કતમા જરા? યા તેસં તેસં ધમ્માનં જરા જીરણતા આયુનો સંહાનિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘જરા’’. તત્થ કતમં મરણં? યો તેસં તેસં ધમ્માનં ખયો વયો ભેદો પરિભેદો અનિચ્ચતા અન્તરધાનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘મરણં’’. ઇતિ અયઞ્ચ જરા, ઇદઞ્ચ મરણં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘જાતિપચ્ચયા જરામરણં’’.

એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતીતિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સઙ્ગતિ હોતિ, સમાગમો હોતિ, સમોધાનં હોતિ, પાતુભાવો હોતિ. તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૫૦. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૫૧. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમો અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો? યા ચેતના સઞ્ચેતના સઞ્ચેતયિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં’’.

નામપચ્ચયા ફસ્સોતિ. તત્થ કતમં નામં? ઠપેત્વા ફસ્સં, વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’.

તત્થ કતમો નામપચ્ચયા ફસ્સો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા ફસ્સો’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૫૩. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં? અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચક્ખાયતનસ્સ ઉપચયો, સોતાયતનસ્સ ઉપચયો, ઘાનાયતનસ્સ ઉપચયો, જિવ્હાયતનસ્સ ઉપચયો, કાયાયતનસ્સ ઉપચયો, યં વા પનઞ્ઞમ્પિ અત્થિ રૂપં ચિત્તજં ચિત્તહેતુકં ચિત્તસમુટ્ઠાનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં’’.

નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનન્તિ. અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? યં રૂપં નિસ્સાય મનોવિઞ્ઞાણધાતુ વત્તતિ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપં’’.

તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં’’.

તત્થ કતમો છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૫૪. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૫૫. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનન્તિ. અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચત્તારો ચ મહાભૂતા, યઞ્ચ રૂપં નિસ્સાય મનોવિઞ્ઞાણધાતુ વત્તતિ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપં’’.

તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં? ચક્ખાયતનં, સોતાયતનં, ઘાનાયતનં, જિવ્હાયતનં, કાયાયતનં, મનાયતનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં’’.

પચ્ચયચતુક્કં.

૬. હેતુચતુક્કં

૨૫૬. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામહેતુકં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૫૭. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમો અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો? યા ચેતના સઞ્ચેતના સઞ્ચેતયિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં’’.

તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણહેતુકં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણહેતુકં’’.

તત્થ કતમં નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામહેતુકં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામહેતુકં’’.

તત્થ કતમો છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો’’.

તત્થ કતમા ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા? યં ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા’’.

તત્થ કતમા વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા? યો રાગો સારાગો…પે… ચિત્તસ્સ સારાગો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા’’.

તત્થ કતમં તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં? યા દિટ્ઠિ દિટ્ઠિગતં…પે… તિત્થાયતનં વિપરિયાસગ્ગાહો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ’’તિ.

૨૫૮. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામપચ્ચયા ફસ્સો નામહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૫૯. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં.

નામપચ્ચયા ફસ્સો નામહેતુકોતિ. તત્થ કતમં નામં? ઠપેત્વા ફસ્સં, વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’.

તત્થ કતમો નામપચ્ચયા ફસ્સો નામહેતુકો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા ફસ્સો નામહેતુકો’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૬૦. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામરૂપહેતુકં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૬૧. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણહેતુકં? અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચક્ખાયતનસ્સ ઉપચયો, સોતાયતનસ્સ ઉપચયો, ઘાનાયતનસ્સ ઉપચયો, જિવ્હાયતનસ્સ ઉપચયો, કાયાયતનસ્સ ઉપચયો, યં વા પનઞ્ઞમ્પિ અત્થિ રૂપં ચિત્તજં ચિત્તહેતુકં ચિત્તસમુટ્ઠાનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણહેતુકં’’.

નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામરૂપહેતુકન્તિ. અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? યં રૂપં નિસ્સાય મનોવિઞ્ઞાણધાતુ વત્તતિ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપં’’.

તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામરૂપહેતુકં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામરૂપહેતુકં’’.

તત્થ કતમો છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૬૨. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાહેતુકો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારહેતુકં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણહેતુકં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામરૂપહેતુકં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનહેતુકો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સહેતુકા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાહેતુકા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાહેતુકં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૬૩. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામરૂપહેતુકન્તિ. અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચત્તારો ચ મહાભૂતા, યઞ્ચ રૂપં નિસ્સાય મનોવિઞ્ઞાણધાતુ વત્તતિ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપં’’.

તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામરૂપહેતુકં? ચક્ખાયતનં, સોતાયતનં, ઘાનાયતનં, જિવ્હાયતનં, કાયાયતનં, મનાયતનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામરૂપહેતુકં’’.

હેતુચતુક્કં.

૭. સમ્પયુત્તચતુક્કં

તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં, નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૬૫. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમો અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો? યા ચેતના સઞ્ચેતના સઞ્ચેતયિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં’’.

તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં’’.

તત્થ કતમં નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં’’.

તત્થ કતમો છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો’’.

તત્થ કતમા ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા? યં ચેતસિકં સાતં ચેતસિકં સુખં ચેતોસમ્ફસ્સજં સાતં સુખં વેદયિતં ચેતોસમ્ફસ્સજા સાતા સુખા વેદના – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા’’.

તત્થ કતમા વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા? યો રાગો સારાગો…પે… ચિત્તસ્સ સારાગો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા’’.

તત્થ કતમં તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં? યા દિટ્ઠિ દિટ્ઠિગતં…પે… તિત્થાયતનં વિપરિયાસગ્ગાહો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં’’ …પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૬૬. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં, નામપચ્ચયા ફસ્સો નામસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૬૭. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

નામપચ્ચયા ફસ્સો નામસમ્પયુત્તોતિ. તત્થ કતમં નામં? ઠપેત્વા ફસ્સં, વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’.

તત્થ કતમો નામપચ્ચયા ફસ્સો નામસમ્પયુત્તો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા ફસ્સો નામસમ્પયુત્તો’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૬૮. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામં, નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૬૯. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં? યં ચિત્તં મનો માનસં …પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં’’.

તત્થ કતમં વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામં? અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચક્ખાયતનસ્સ ઉપચયો, સોતાયતનસ્સ ઉપચયો, ઘાનાયતનસ્સ ઉપચયો, જિવ્હાયતનસ્સ ઉપચયો, કાયાયતનસ્સ ઉપચયો, યં વા પનઞ્ઞમ્પિ અત્થિ રૂપં ચિત્તજં ચિત્તહેતુકં ચિત્તસમુટ્ઠાનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામં’’.

નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તન્તિ. અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? યં રૂપં નિસ્સાય મનોવિઞ્ઞાણધાતુ વત્તતિ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપં’’.

તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં નામસમ્પયુત્તં’’.

તત્થ કતમો છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો? યો ફસ્સો ફુસના સમ્ફુસના સમ્ફુસિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો’’…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ.

૨૭૦. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો અવિજ્જાસમ્પયુત્તો, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં સઙ્ખારસમ્પયુત્તં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામં, નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામસમ્પયુત્તં છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો છટ્ઠાયતનસમ્પયુત્તો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના ફસ્સસમ્પયુત્તા, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા વેદનાસમ્પયુત્તા, તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં તણ્હાસમ્પયુત્તં; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૭૧. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામસમ્પયુત્તં છટ્ઠાયતનન્તિ. અત્થિ નામં, અત્થિ રૂપં. તત્થ કતમં નામં? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામં’’. તત્થ કતમં રૂપં? ચત્તારો ચ મહાભૂતા, યઞ્ચ રૂપં નિસ્સાય મનોવિઞ્ઞાણધાતુ વત્તતિ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘રૂપં’’. ઇતિ ઇદઞ્ચ નામં, ઇદઞ્ચ રૂપં. ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપં’’.

તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામસમ્પયુત્તં છટ્ઠાયતનં? ચક્ખાયતનં, સોતાયતનં, ઘાનાયતનં, જિવ્હાયતનં, કાયાયતનં, મનાયતનં – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં નામસમ્પયુત્તં છટ્ઠાયતનં’’.

સમ્પયુત્તચતુક્કં.

૮. અઞ્ઞમઞ્ઞચતુક્કં

૨૭૨. તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા; સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં, વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો; વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામં, નામપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં; નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, છટ્ઠાયતનપચ્ચયાપિ નામં; છટ્ઠાયતનપચ્ચયા ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયાપિ છટ્ઠાયતનં; ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયાપિ ફસ્સો; વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તણ્હાપચ્ચયાપિ વેદના; તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા; ઉપાદાનપચ્ચયા ભવો, ભવપચ્ચયા જાતિ, જાતિપચ્ચયા જરામરણં. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ.

૨૭૩. તત્થ કતમા અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમા સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા? યં અઞ્ઞાણં અદસ્સનં…પે… અવિજ્જાલઙ્ગી મોહો અકુસલમૂલં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા’’.

તત્થ કતમં સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં.

તત્થ કતમો વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો? યા ચેતના સઞ્ચેતના સઞ્ચેતયિતત્તં – અયં વુચ્ચતિ ‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયાપિ સઙ્ખારો’’.

તત્થ કતમં નામપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણં’’.

તત્થ કતમં નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘નામપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં’’.