૫. ભૂમન્તરદસ્સનવારો

૧૦૨૦. કામાવચરા ધમ્મા, ન કામાવચરા ધમ્મા, રૂપાવચરા ધમ્મા, ન રૂપાવચરા ધમ્મા, અરૂપાવચરા ધમ્મા, ન અરૂપાવચરા ધમ્મા, પરિયાપન્ના ધમ્મા, અપરિયાપન્ના ધમ્મા.

કતમે ધમ્મા કામાવચરા? હેટ્ઠતો અવીચિનિરયં પરિયન્તં કરિત્વા, ઉપરિતો પરનિમ્મિતવસવત્તી દેવે અન્તોકરિત્વા, યં એતસ્મિં અન્તરે એત્થાવચરા એત્થ પરિયાપન્ના ખન્ધધાતુઆયતના; રૂપં, વેદના, સઞ્ઞા, સઙ્ખારા, વિઞ્ઞાણં – ઇમે ધમ્મા કામાવચરા.

કતમે ધમ્મા ન કામાવચરા? રૂપાવચરા, અરૂપાવચરા, અપરિયાપન્ના – ઇમે ધમ્મા ન કામાવચરા.

કતમે ધમ્મા રૂપાવચરા? હેટ્ઠતો બ્રહ્મલોકં પરિયન્તં કરિત્વા, ઉપરિતો અકનિટ્ઠે દેવે અન્તોકરિત્વા, યં એતસ્મિં અન્તરે એત્થાવચરા એત્થ પરિયાપન્ના સમાપન્નસ્સ વા ઉપપન્નસ્સ વા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારિસ્સ વા ચિત્તચેતસિકા ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા રૂપાવચરા.

કતમે ધમ્મા ન રૂપાવચરા? કામાવચરા, અરૂપાવચરા, અપરિયાપન્ના – ઇમે ધમ્મા ન રૂપાવચરા.

કતમે ધમ્મા અરૂપાવચરા? હેટ્ઠતો આકાસાનઞ્ચાયતનૂપગે દેવે પરિયન્તં કરિત્વા, ઉપરિતો નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનૂપગે દેવે અન્તોકરિત્વા, યં એતસ્મિં અન્તરે એત્થાવચરા એત્થ પરિયાપન્ના સમાપન્નસ્સ વા ઉપપન્નસ્સ વા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારિસ્સ વા ચિત્તચેતસિકા ધમ્મા – ઇમે ધમ્મા અરૂપાવચરા.

કતમે ધમ્મા ન અરૂપાવચરા? કામાવચરા, રૂપાવચરા, અપરિયાપન્ના – ઇમે ધમ્મા ન અરૂપાવચરા.

કતમે ધમ્મા પરિયાપન્ના? સાસવા કુસલાકુસલબ્યાકતા ધમ્મા કામાવચરા, રૂપાવચરા, અરૂપાવચરા, રૂપક્ખન્ધો, વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા પરિયાપન્ના.

કતમે ધમ્મા અપરિયાપન્ના? મગ્ગા ચ, મગ્ગફલાનિ ચ, અસઙ્ખતા ચ ધાતુ – ઇમે ધમ્મા અપરિયાપન્ના.