૨. અભિધમ્મભાજનીયં

૬૮૩. ચતસ્સો અપ્પમઞ્ઞાયો – મેત્તા, કરુણા, મુદિતા, ઉપેક્ખા.

૬૮૪. તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

૬૮૫. ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ અવિતક્કં વિચારમત્તં વિવેકજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

૬૮૬. તત્થ કતમા કરુણા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા કરુણા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા કરુણા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

૬૮૭. ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ અવિતક્કં વિચારમત્તં વિવેકજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

૬૮૮. તત્થ કતમા મુદિતા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મુદિતા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયતના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મુદિતા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

૬૮૯. ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ અવિતક્કં વિચારમત્તં વિવેકજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ પીતિયા ચ વિરાગા…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૦. તત્થ કતમા ઉપેક્ખા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ ઉપેક્ખાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે ઉપેક્ખા ઉપેક્ખાયના ઉપેક્ખાયિતત્તં ઉપેક્ખાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપેક્ખા’’. અવસેસા ધમ્મા ઉપેક્ખાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૧. ચતસ્સો અપ્પમઞ્ઞાયો – મેત્તા, કરુણા, મુદિતા, ઉપેક્ખા.

૬૯૨. તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… પઠમં ઝાનં…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૩. તત્થ કતમા કરુણા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા કરુણા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… પઠમં ઝાનં…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ કરુણાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’. અવસેસા ધમ્મા કરુણાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૪. તત્થ કતમા મુદિતા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મુદિતા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… પઠમં ઝાનં…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મુદિતાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મુદિતા મુદિતાયના મુદિતાયિતત્તં મુદિતાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મુદિતા’’. અવસેસા ધમ્મા મુદિતાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૫. તત્થ કતમા ઉપેક્ખા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ ઉપેક્ખાસહગતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ ઉપેક્ખાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે ઉપેક્ખા ઉપેક્ખાયના ઉપેક્ખાયિતત્તં ઉપેક્ખાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપેક્ખા’’. અવસેસા ધમ્મા ઉપેક્ખાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૬. ચતસ્સો અપ્પમઞ્ઞાયો – મેત્તા, કરુણા, મુદિતા, ઉપેક્ખા.

૬૯૭. તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપાવચરં ઝાનં ભાવેતિ કિરિયં નેવ કુસલં નાકુસલં ન ચ કમ્મવિપાકં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

તત્થ કતમા મેત્તા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપાવચરં ઝાનં ભાવેતિ કિરિયં નેવ કુસલં નાકુસલં ન ચ કમ્મવિપાકં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… પઠમં ઝાનં…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ મેત્તાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે મેત્તિ મેત્તાયના મેત્તાયિતત્તં મેત્તાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘મેત્તા’’. અવસેસા ધમ્મા મેત્તાય સમ્પયુત્તા.

૬૯૮. તત્થ કતમા કરુણા…પે… તત્થ કતમા મુદિતા…પે… તત્થ કતમા ઉપેક્ખા? ઇધ ભિક્ખુ યસ્મિં સમયે રૂપાવચરં ઝાનં ભાવેતિ કિરિયં નેવ કુસલં નાકુસલં ન ચ કમ્મવિપાકં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ ઉપેક્ખાસહગતં, યા તસ્મિં સમયે ઉપેક્ખા ઉપેક્ખાયના ઉપેક્ખાયિતત્તં ઉપેક્ખાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘ઉપેક્ખા’’. અવસેસા ધમ્મા ઉપેક્ખાય સમ્પયુત્તા.

અભિધમ્મભાજનીયં.