(૨૧૭) ૧૦. ખણિકકથા

૯૦૬. એકચિત્તક્ખણિકા સબ્બે ધમ્માતિ? આમન્તા. ચિત્તે મહાપથવી સણ્ઠાતિ, મહાસમુદ્દો સણ્ઠાતિ, સિનેરુપબ્બતરાજા સણ્ઠાતિ, આપો સણ્ઠાતિ, તેજો સણ્ઠાતિ, વાયો સણ્ઠાતિ, તિણકટ્ઠવનપ્પતયો સણ્ઠહન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

એકચિત્તક્ખણિકા સબ્બે ધમ્માતિ? આમન્તા. ચક્ખાયતનં ચક્ખુવિઞ્ઞાણેન સહજાતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ચક્ખાયતનં ચક્ખુવિઞ્ઞાણેન સહજાતન્તિ? આમન્તા. નનુ આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ – ‘‘અજ્ઝત્તિકઞ્ચેવ, આવુસો, ચક્ખું અપરિભિન્નં હોતિ, બાહિરા ચ રૂપા ન આપાથં આગચ્છન્તિ, નો ચ તજ્જો સમન્નાહારો હોતિ, નેવ તાવ તજ્જસ્સ વિઞ્ઞાણભાગસ્સ [વિઞ્ઞાણભાવસ્સ (બહૂસુ)] પાતુભાવો હોતિ. અજ્ઝત્તિકઞ્ચેવ, આવુસો, ચક્ખું અપરિભિન્નં હોતિ, બાહિરા ચ રૂપા આપાથં આગચ્છન્તિ, નો ચ તજ્જો સમન્નાહારો હોતિ, નેવ તાવ તજ્જસ્સ વિઞ્ઞાણભાગસ્સ પાતુભાવો હોતિ. યતો ચ ખો, આવુસો, અજ્ઝત્તિકઞ્ચેવ ચક્ખું અપરિભિન્નં હોતિ, બાહિરા ચ રૂપા આપાથં આગચ્છન્તિ, તજ્જો ચ સમન્નાહારો હોતિ, એવં તજ્જસ્સ વિઞ્ઞાણભાગસ્સ પાતુભાવો હોતી’’તિ [મ. નિ. ૧.૩૦૬]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘ચક્ખાયતનં ચક્ખુવિઞ્ઞાણેન સહજાત’’ન્તિ.

સોતાયતનં…પે… ઘાનાયતનં…પે… જિવ્હાયતનં…પે… કાયાયતનં કાયવિઞ્ઞાણેન સહજાતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કાયાયતનં કાયવિઞ્ઞાણેન સહજાતન્તિ? આમન્તા. નનુ આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ – ‘‘અજ્ઝત્તિકો ચેવ, આવુસો, કાયો અપરિભિન્નો હોતિ, બાહિરા ચ ફોટ્ઠબ્બા ન આપાથં આગચ્છન્તિ, નો ચ…પે… અજ્ઝત્તિકો ચેવ, આવુસો, કાયો અપરિભિન્નો હોતિ, બાહિરા ચ ફોટ્ઠબ્બા આપાથં આગચ્છન્તિ, નો ચ…પે… યતો ચ ખો, આવુસો, અજ્ઝત્તિકો ચેવ કાયો અપરિભિન્નો હોતિ, બાહિરા ચ ફોટ્ઠબ્બા આપાથં આગચ્છન્તિ, તજ્જો ચ સમન્નાહારો હોતિ, એવં તજ્જસ્સ વિઞ્ઞાણભાગસ્સ પાતુભાવો હોતી’’તિ [મ. નિ. ૧.૩૦૬]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘કાયાયતનં કાયવિઞ્ઞાણેન સહજાત’’ન્તિ.

૯૦૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘એકચિત્તક્ખણિકા સબ્બે ધમ્મા’’તિ? આમન્તા. સબ્બે ધમ્મા નિચ્ચા ધુવા સસ્સતા અવિપરિણામધમ્માતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ એકચિત્તક્ખણિકા સબ્બે ધમ્માતિ.

ખણિકકથા નિટ્ઠિતા.

બાવીસતિમવગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

અત્થિ કિઞ્ચિ સંયોજનં અપ્પહાય પરિનિબ્બાનં, અરહા કુસલચિત્તો પરિનિબ્બાયતિ, અરહા આનેઞ્જે ઠિતો પરિનિબ્બાયતિ, અત્થિ ગબ્ભસેય્યાય ધમ્માભિસમયો, અત્થિ ગબ્ભસેય્યાય અરહત્તપ્પત્તિ, અત્થિ સુપિનગતસ્સ ધમ્માભિસમયો, અત્થિ સુપિનગતસ્સ અરહત્તપ્પત્તિ, સબ્બં સુપિનગતસ્સ ચિત્તં અબ્યાકતં, નત્થિ કાચિ આસેવનપચ્ચયતા, એકચિત્તક્ખણિકા સબ્બે ધમ્માતિ.