૪. ચતુત્થવગ્ગો

(૪૦) ૮. નિયામોક્કન્તિકથા

૪૦૩. બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયોતિ [મ. નિ. ૨.૨૮૨ ઘટિકારસુત્તં નિસ્સાય પુચ્છતિ]? આમન્તા. બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? આમન્તા. સાવકો હુત્વા બુદ્ધો હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સાવકો હુત્વા બુદ્ધો હોતીતિ? આમન્તા. અનુસ્સવિયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનુસ્સવિયોતિ? આમન્તા. નનુ ભગવા સયમ્ભૂતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા સયમ્ભૂ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનુસ્સવિયો’’તિ.

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયોતિ? આમન્તા. ભગવતા બોધિયા મૂલે તીણેવ સામઞ્ઞફલાનિ અભિસમ્બુદ્ધાનીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

નનુ ભગવતા બોધિયા મૂલે ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ અભિસમ્બુદ્ધાનીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવતા બોધિયા મૂલે ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ અભિસમ્બુદ્ધાનિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો’’તિ.

૪૦૪. બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયોતિ? આમન્તા. બોધિસત્તો દુક્કરકારિયં અકાસીતિ? આમન્તા. દસ્સનસમ્પન્નો પુગ્ગલો દુક્કરકારિયં કરેય્યાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

બોધિસત્તો અપરન્તપં [અમરં તપં (સં. નિ. ૧.૧૩૭)] અકાસિ, અઞ્ઞં સત્થારં ઉદ્દિસીતિ? આમન્તા. દસ્સનસમ્પન્નો પુગ્ગલો અઞ્ઞં સત્થારં ઉદ્દિસેય્યાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, આયસ્મા આનન્દો ભગવતો સાવકોતિ? આમન્તા. બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ચિત્તો ગહપતિ હત્થકો આળવકો ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, ચિત્તો ગહપતિ હત્થકો આળવકો ભગવતો સાવકોતિ? આમન્તા. બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, ન ચ કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? આમન્તા. આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, ન ચ ભગવતો સાવકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, ન ચ કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? આમન્તા. ચિત્તો ગહપતિ હત્થકો આળવકો ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, ન ચ ભગવતો સાવકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો, ન ચ કસ્સપસ્સ ભગવતો સાવકોતિ? આમન્તા. સાવકો જાતિં વીતિવત્તો અસાવકો હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૪૦૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘કસ્સપે અહં, આનન્દ, ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં અચરિં આયતિં સમ્બોધાયા’’તિ! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો’’તિ.

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘સબ્બાભિભૂ સબ્બવિદૂહમસ્મિ,

સબ્બેસુ ધમ્મેસુ અનુપલિત્તો;

સબ્બઞ્જહો તણ્હક્ખયે વિમુત્તો,

સયં અભિઞ્ઞાય કમુદ્દિસેય્યં.

‘‘ન મે આચરિયો અત્થિ, સદિસો મે ન વિજ્જતિ;

સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ મે પટિપુગ્ગલો.

‘‘અહઞ્હિ અરહા લોકે, અહં સત્થા અનુત્તરો;

એકોમ્હિ સમ્માસમ્બુદ્ધો, સીતિભૂતોસ્મિ નિબ્બુતો.

‘‘ધમ્મચક્કં પવત્તેતું, ગચ્છામિ કાસિનં પુરં;

અન્ધીભૂતસ્મિં [અન્ધભૂતસ્મિં (સી. સ્યા. કં. પી.)] લોકસ્મિં, આહઞ્છં [આહઞ્ઞિં (ક.)] અમતદુન્દુભિ’’ન્તિ [દુદ્રભિન્તિ (ક.)].

‘‘યથા ખો ત્વં, આવુસો, પટિજાનાસિ, અરહસિ અનન્તજિનો’’તિ?

‘‘માદિસા વે જિના હોન્તિ, યે પત્તા આસવક્ખયં;

જિતા મે પાપકા ધમ્મા, તસ્માહં ઉપક જિનો’’તિ [મહાવ. ૧૧; મ. નિ. ૧.૨૮૫; ૨.૩૪૧].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો’’તિ.

બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘‘ઇદં દુક્ખં અરિયસચ્ચ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદિ. ‘તં ખો પનિદં દુક્ખં અરિયસચ્ચં પરિઞ્ઞેય્ય’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… પરિઞ્ઞાતન્તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ…પે… આલોકો ઉદપાદિ. ‘ઇદં દુક્ખસમુદયં અરિયસચ્ચ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ‘તં ખો પનિદં દુક્ખસમુદયં [દુક્ખસમુદયો (સ્યા. કં.)] અરિયસચ્ચં પહાતબ્બ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… પહીનન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ‘ઇદં દુક્ખનિરોધં [દુક્ખનિરોધો (સ્યા. કં.)] અરિયસચ્ચ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ‘તં ખો પનિદં દુક્ખનિરોધં અરિયસચ્ચં સચ્છિકાતબ્બ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… સચ્છિકતન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ‘ઇદં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા અરિયસચ્ચ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ‘તં ખો પનિદં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા અરિયસચ્ચં ભાવેતબ્બ’ન્તિ મે, ભિક્ખવે…પે… ભાવિતન્તિ મે, ભિક્ખવે, પુબ્બે અનનુસ્સુતેસુ ધમ્મેસુ ચક્ખું ઉદપાદિ, ઞાણં ઉદપાદિ, પઞ્ઞા ઉદપાદિ, વિજ્જા ઉદપાદિ, આલોકો ઉદપાદી’’તિ [મહાવ. ૧૫; સં. નિ. ૫.૧૦૮૧; પટિ. મ. ૨.૩૦]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘બોધિસત્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો પાવચને ઓક્કન્તનિયામો ચરિતબ્રહ્મચરિયો’’તિ.

નિયામોક્કન્તિકથા નિટ્ઠિતા.