દુકઅત્થુદ્ધારો

હેતુગોચ્છકં

૧૪૪૧. કતમે ધમ્મા હેતૂ? તયો કુસલહેતૂ, તયો અકુસલહેતૂ, તયો અબ્યાકતહેતૂ. અલોભો કુસલહેતુ, અદોસો કુસલહેતુ, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ. અમોહો કુસલહેતુ, કામાવચરકુસલતો ચત્તારો ઞાણવિપ્પયુત્તે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ.

લોભો અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. દોસો દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. મોહો સબ્બાકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ.

અલોભો વિપાકહેતુ અદોસો વિપાકહેતુ, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ. અમોહો વિપાકહેતુ, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, ચત્તારો ઞાણવિપ્પયુત્તે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકેસુ ઉપ્પજ્જતિ.

અલોભો કિરિયહેતુ અદોસો કિરિયહેતુ, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ. અમોહો કિરિયહેતુ, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, ચત્તારો ઞાણવિપ્પયુત્તે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયેસુ ઉપ્પજ્જતિ – ઇમે ધમ્મા હેતૂ.

૧૪૪૨. કતમે ધમ્મા ન હેતૂ? ઠપેત્વા હેતૂ, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ન હેતૂ.

૧૪૪૩. કતમે ધમ્મા સહેતુકા? વિચિકિચ્છાસહગતં ઉદ્ધચ્ચસહગતં મોહં ઠપેત્વા અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં – ઇમે ધમ્મા સહેતુકા.

૧૪૪૪. કતમે ધમ્મા અહેતુકા? વિચિકિચ્છાસહગતો મોહો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો મોહો, દ્વેપઞ્ચવિઞ્ઞાણાનિ, તિસ્સો ચ મનોધાતુયો, પઞ્ચ ચ અહેતુકમનોવિઞ્ઞાણધાતુયો, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અહેતુકા.

૧૪૪૫. કતમે ધમ્મા હેતુસમ્પયુત્તા? વિચિકિચ્છાસહગતં ઉદ્ધચ્ચસહગતં મોહં ઠપેત્વા અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં – ઇમે ધમ્મા હેતુસમ્પયુત્તા.

૧૪૪૬. કતમે ધમ્મા હેતુવિપ્પયુત્તા? વિચિકિચ્છાસહગતો મોહો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો મોહો, દ્વેપઞ્ચવિઞ્ઞાણાનિ તિસ્સો ચ મનોધાતુયો પઞ્ચ ચ અહેતુકમનોવિઞ્ઞાણધાતુયો, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા હેતુવિપ્પયુત્તા.

૧૪૪૭. કતમે ધમ્મા હેતૂ ચેવ સહેતુકા ચ? યત્થ દ્વે તયો હેતૂ એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા હેતૂ ચેવ સહેતુકા ચ.

૧૪૪૮. કતમે ધમ્મા સહેતુકા ચેવ ન ચ હેતૂ? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, એત્થુપ્પન્ને હેતૂ ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા સહેતુકા ચેવ ન ચ હેતૂ. અહેતુકા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – હેતૂ ચેવ સહેતુકા ચાતિપિ, સહેતુકા ચેવ ન ચ હેતૂતિપિ.

૧૪૪૯. કતમે ધમ્મા હેતૂ ચેવ હેતુસમ્પયુત્તા ચ? યત્થ દ્વે તયો હેતૂ એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા હેતૂ ચેવ હેતુસમ્પયુત્તા ચ.

૧૪૫૦. કતમે ધમ્મા હેતુસમ્પયુત્તા ચેવ ન ચ હેતૂ? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, એત્થુપ્પન્ને હેતૂ ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા હેતુસમ્પયુત્તા ચેવ ન ચ હેતૂ. હેતુવિપ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – હેતૂ ચેવ હેતુસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, હેતુસમ્પયુત્તા ચેવ ન ચ હેતૂતિપિ.

૧૪૫૧. કતમે ધમ્મા ન હેતૂ સહેતુકા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, કામાવચરસ્સ વિપાકતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, કામાવચરકિરિયતો અહેતુકે ચિત્તુપ્પાદે ઠપેત્વા તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, એત્થુપ્પન્ને હેતૂ ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા ન હેતૂ સહેતુકા.

૧૪૫૨. કતમે ધમ્મા ન હેતૂ અહેતુકા? દ્વેપઞ્ચવિઞ્ઞાણાનિ, તિસ્સો ચ મનોધાતુયો, પઞ્ચ ચ અહેતુકમનોવિઞ્ઞાણધાતુયો, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ન હેતૂ અહેતુકા. હેતૂ ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ન હેતૂ સહેતુકાતિપિ, ન હેતૂ અહેતુકાતિપિ.

ચૂળન્તરદુકં

૧૪૫૩. કતમે ધમ્મા સપ્પચ્ચયા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સપ્પચ્ચયા.

૧૪૫૪. કતમે ધમ્મા અપ્પચ્ચયા? નિબ્બાનં – ઇમે ધમ્મા અપ્પચ્ચયા.

૧૪૫૫. કતમે ધમ્મા સઙ્ખતા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સઙ્ખતા.

૧૪૫૬. કતમે ધમ્મા અસઙ્ખતા? નિબ્બાનં – ઇમે ધમ્મા અસઙ્ખતા.

૧૪૫૭. કતમે ધમ્મા સનિદસ્સના? રૂપાયતનં – ઇમે ધમ્મા સનિદસ્સના.

૧૪૫૮. કતમે ધમ્મા અનિદસ્સના? ચક્ખાયતનં …પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, યઞ્ચ રૂપં અનિદસ્સનં અપ્પટિઘં ધમ્માયતનપરિયાપન્નં, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અનિદસ્સના.

૧૪૫૯. કતમે ધમ્મા સપ્પટિઘા? ચક્ખાયતનં…પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનં – ઇમે ધમ્મા સપ્પટિઘા.

૧૪૬૦. કતમે ધમ્મા અપ્પટિઘા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, યઞ્ચ રૂપં અનિદસ્સનં અપ્પટિઘં ધમ્માયતનપરિયાપન્નં, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અપ્પટિઘા.

૧૪૬૧. કતમે ધમ્મા રૂપિનો? ચત્તારો ચ મહાભૂતા, ચતુન્નઞ્ચ મહાભૂતાનં ઉપાદાય રૂપં – ઇમે ધમ્મા રૂપિનો.

૧૪૬૨. કતમે ધમ્મા અરૂપિનો? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અરૂપિનો.

૧૪૬૩. કતમે ધમ્મા લોકિયા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા લોકિયા.

૧૪૬૪. કતમે ધમ્મા લોકુત્તરા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા લોકુત્તરા. સબ્બે [સબ્બેવ (સ્યા.)] ધમ્મા કેનચિ વિઞ્ઞેય્યા, કેનચિ ન વિઞ્ઞેય્યા.

આસવગોચ્છકં

૧૪૬૫. કતમે ધમ્મા આસવા? ચત્તારો આસવા – કામાસવો, ભવાસવો, દિટ્ઠાસવો, અવિજ્જાસવો. કામાસવો અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ ભવાસવો ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ દિટ્ઠાસવો ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. અવિજ્જાસવો સબ્બાકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ – ઇમે ધમ્મા આસવા.

૧૪૬૬. કતમે ધમ્મા નો આસવા? ઠપેત્વા આસવે અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો આસવા.

૧૪૬૭. કતમે ધમ્મા સાસવા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સાસવા.

૧૪૬૮. કતમે ધમ્મા અનાસવા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અનાસવા.

૧૪૬૯. કતમે ધમ્મા આસવસમ્પયુત્તા? દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા એત્થુપ્પન્નં મોહં ઠપેત્વા, વિચિકિચ્છાસહગતં ઉદ્ધચ્ચસહગતં મોહં ઠપેત્વા, અવસેસં અકુસલં – ઇમે ધમ્મા આસવસમ્પયુત્તા.

૧૪૭૦. કતમે ધમ્મા આસવવિપ્પયુત્તા? દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નો મોહો, વિચિકિચ્છાસહગતો મોહો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો મોહો, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા આસવવિપ્પયુત્તા.

૧૪૭૧. કતમે ધમ્મા આસવા ચેવ સાસવા ચ? તેવ આસવા આસવા ચેવ સાસવા ચ.

૧૪૭૨. કતમે ધમ્મા સાસવા ચેવ નો ચ આસવા? ઠપેત્વા આસવે, અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સાસવા ચેવ નો ચ આસવા. અનાસવા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – આસવા ચેવ સાસવા ચાતિપિ, સાસવા ચેવ નો ચ આસવાતિપિ.

૧૪૭૩. કતમે ધમ્મા આસવા ચેવ આસવસમ્પયુત્તા ચ? યત્થ દ્વે તયો આસવા એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા આસવા ચેવ આસવસમ્પયુત્તા ચ.

૧૪૭૪. કતમે ધમ્મા આસવસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ આસવા? ઠપેત્વા આસવે, અવસેસં અકુસલં – ઇમે ધમ્મા આસવસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ આસવા. આસવવિપ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – આસવા ચેવ આસવસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, આસવસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ આસવાતિપિ.

૧૪૭૫. કતમે ધમ્મા આસવવિપ્પયુત્તા સાસવા? દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નો મોહો, વિચિકિચ્છાસહગતો મોહો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો મોહો, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા આસવવિપ્પયુત્તા સાસવા.

૧૪૭૬. કતમે ધમ્મા આસવવિપ્પયુત્તા અનાસવા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા આસવવિપ્પયુત્તા અનાસવા. આસવસમ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – આસવવિપ્પયુત્તા સાસવાતિપિ, આસવવિપ્પયુત્તા અનાસવાતિપિ.

સંયોજનગોચ્છકં

૧૪૭૭. કતમે ધમ્મા સંયોજના? દસ સંયોજનાનિ – કામરાગસંયોજનં, પટિઘસંયોજનં, માનસંયોજનં, દિટ્ઠિસંયોજનં, વિચિકિચ્છાસંયોજનં, સીલબ્બતપરામાસસંયોજનં, ભવરાગસંયોજનં, ઇસ્સાસંયોજનં, મચ્છરિયસંયોજનં, અવિજ્જાસંયોજનં. કામરાગસંયોજનં અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. પટિઘસંયોજનં દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. માનસંયોજનં ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. દિટ્ઠિસંયોજનં ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. વિચિકિચ્છાસંયોજનં વિચિકિચ્છાસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. સીલબ્બતપરામાસસંયોજનં ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. ભવરાગસંયોજનં ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. ઇસ્સાસંયોજનઞ્ચ મચ્છરિયસંયોજનઞ્ચ દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ. અવિજ્જાસંયોજનં સબ્બાકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ – ઇમે ધમ્મા સંયોજના.

૧૪૭૮. કતમે ધમ્મા નો સંયોજના. ઠપેત્વા સંયોજને અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો સંયોજના.

૧૪૭૯. કતમે ધમ્મા સંયોજનિયા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સંયોજનિયા.

૧૪૮૦. કતમે ધમ્મા અસંયોજનિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અસંયોજનિયા.

૧૪૮૧. કતમે ધમ્મા સંયોજનસમ્પયુત્તા? ઉદ્ધચ્ચસહગતં મોહં ઠપેત્વા અવસેસં અકુસલં – ઇમે ધમ્મા સંયોજનસમ્પયુત્તા.

૧૪૮૨. કતમે ધમ્મા સંયોજનવિપ્પયુત્તા? ઉદ્ધચ્ચસહગતો મોહો, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા સંયોજનવિપ્પયુત્તા.

૧૪૮૩. કતમે ધમ્મા સંયોજના ચેવ સંયોજનિયા ચ? તાનેવ સંયોજનાનિ સંયોજના ચેવ સંયોજનિયા ચ.

૧૪૮૪. કતમે ધમ્મા સંયોજનિયા ચેવ નો ચ સંયોજના? ઠપેત્વા સંયોજને અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સંયોજનિયા ચેવ નો ચ સંયોજના. અસંયોજનિયા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – સંયોજના ચેવ સંયોજનિયા ચાતિપિ, સંયોજનિયા ચેવ નો ચ સંયોજનાતિપિ.

૧૪૮૫. કતમે ધમ્મા સંયોજના ચેવ સંયોજનસમ્પયુત્તા ચ? યત્થ દ્વે તીણિ સંયોજનાનિ એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા સંયોજના ચેવ સંયોજનસમ્પયુત્તા ચ.

૧૪૮૬. કતમે ધમ્મા સંયોજનસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ સંયોજના? ઠપેત્વા સંયોજને, અવસેસં અકુસલં – ઇમે ધમ્મા સંયોજનસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ સંયોજના. સંયોજનવિપ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – સંયોજના ચેવ સંયોજનસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, સંયોજનસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ સંયોજનાતિપિ.

૧૪૮૭. કતમે ધમ્મા સંયોજનવિપ્પયુત્તા સંયોજનિયા? ઉદ્ધચ્ચસહગતો મોહો, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સંયોજનવિપ્પયુત્તા સંયોજનિયા.

૧૪૮૮. કતમે ધમ્મા સંયોજનવિપ્પયુત્તા અસંયોજનિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા સંયોજનવિપ્પયુત્તા અસંયોજનિયા. સંયોજનસમ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – સંયોજનવિપ્પયુત્તા સંયોજનિયાતિપિ, સંયોજનવિપ્પયુત્તા અસંયોજનિયાતિપિ.

ગન્થગોચ્છકં

૧૪૮૯. કતમે ધમ્મા ગન્થા? ચત્તારો ગન્થા – અભિજ્ઝાકાયગન્થો, બ્યાપાદો કાયગન્થો, સીલબ્બતપરામાસો કાયગન્થો, ઇદંસચ્ચાભિનિવેસો કાયગન્થો. અભિજ્ઝાકાયગન્થો અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. બ્યાપાદો કાયગન્થો દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. સીલબ્બતપરામાસો કાયગન્થો ચ ઇદંસચ્ચાભિનિવેસો કાયગન્થો ચ ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા ગન્થા.

૧૪૯૦. કતમે ધમ્મા નો ગન્થા? ઠપેત્વા ગન્થે, અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ગન્થા.

૧૪૯૧. કતમે ધમ્મા ગન્થનિયા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા ગન્થનિયા.

૧૪૯૨. કતમે ધમ્મા અગન્થનિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અગન્થનિયા.

૧૪૯૩. કતમે ધમ્મા ગન્થસમ્પયુત્તા? ચત્તારો દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તચિત્તુપ્પાદા, ચત્તારો દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતચિત્તુપ્પાદા, એત્થુપ્પન્નં લોભં ઠપેત્વા, દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા, એત્થુપ્પન્નં પટિઘં ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા ગન્થસમ્પયુત્તા.

૧૪૯૪. કતમે ધમ્મા ગન્થવિપ્પયુત્તા? ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નો લોભો, દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નં પટિઘં, વિચિકિચ્છાસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ગન્થવિપ્પયુત્તા.

૧૪૯૫. કતમે ધમ્મા ગન્થા ચેવ ગન્થનિયા ચ? તેવ ગન્થા ગન્થા ચેવ ગન્થનિયા ચ.

૧૪૯૬. કતમે ધમ્મા ગન્થનિયા ચેવ નો ચ ગન્થા? ઠપેત્વા ગન્થે અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા ગન્થનિયા ચેવ નો ચ ગન્થા. અગન્થનિયા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ગન્થા ચેવ ગન્થનિયા ચાતિપિ, ગન્થનિયા ચેવ નો ચ ગન્થાતિપિ.

૧૪૯૭. કતમે ધમ્મા ગન્થા ચેવ ગન્થસમ્પયુત્તા ચ? યત્થ દિટ્ઠિ ચ લોભો ચ એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા ગન્થા ચેવ ગન્થસમ્પયુત્તા ચ.

૧૪૯૮. કતમે ધમ્મા ગન્થસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ ગન્થા? અટ્ઠ લોભસહગતચિત્તુપ્પાદા દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા, એત્થુપ્પન્ને ગન્થે ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા ગન્થસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ ગન્થા. ગન્થવિપ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ગન્થા ચેવ ગન્થસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, ગન્થસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ ગન્થાતિપિ.

૧૪૯૯. કતમે ધમ્મા ગન્થવિપ્પયુત્તા ગન્થનિયા? ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નો લોભો, દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નં પટિઘં, વિચિકિચ્છાસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા ગન્થવિપ્પયુત્તા ગન્થનિયા.

૧૫૦૦. કતમે ધમ્મા ગન્થવિપ્પયુત્તા અગન્થનિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ગન્થવિપ્પયુત્તા અગન્થનિયા. ગન્થસમ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ગન્થવિપ્પયુત્તા ગન્થનિયાતિપિ, ગન્થવિપ્પયુત્તા અગન્થનિયાતિપિ.

ઓઘગોચ્છકં

૧૫૦૧. કતમે ધમ્મા ઓઘા…પે….

યોગગોચ્છકં

૧૫૦૨. કતમે ધમ્મા યોગા…પે….

નીવરણગોચ્છકં

૧૫૦૩. કતમે ધમ્મા નીવરણા? છ નીવરણા – કામચ્છન્દનીવરણં, બ્યાપાદનીવરણં, થિનમિદ્ધનીવરણં, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચનીવરણં, વિચિકિચ્છાનીવરણં, અવિજ્જાનીવરણં. કામચ્છન્દનીવરણં અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ, બ્યાપાદનીવરણં દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ, થિનમિદ્ધનીવરણં સસઙ્ખારિકેસુ અકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ, ઉદ્ધચ્ચનીવરણં ઉદ્ધચ્ચસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ, કુક્કુચ્ચનીવરણં દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ, વિચિકિચ્છાનીવરણં વિચિકિચ્છાસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ, અવિજ્જાનીવરણં સબ્બાકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ – ઇમે ધમ્મા નીવરણા.

૧૫૦૪. કતમે ધમ્મા નો નીવરણા? ઠપેત્વા નીવરણે અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો નીવરણા.

૧૫૦૫. કતમે ધમ્મા નીવરણિયા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા નીવરણિયા.

૧૫૦૬. કતમે ધમ્મા અનીવરણિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અનીવરણિયા.

૧૫૦૭. કતમે ધમ્મા નીવરણસમ્પયુત્તા? દ્વાદસ અકુસલચિત્તુપ્પાદા – ઇમે ધમ્મા નીવરણસમ્પયુત્તા.

૧૫૦૮. કતમે ધમ્મા નીવરણવિપ્પયુત્તા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નીવરણવિપ્પયુત્તા.

૧૫૦૯. કતમે ધમ્મા નીવરણા ચેવ નીવરણિયા ચ? તાનેવ નીવરણાનિ નીવરણા ચેવ નીવરણિયા ચ.

૧૫૧૦. કતમે ધમ્મા નીવરણિયા ચેવ નો ચ નીવરણા? ઠપેત્વા નીવરણે, અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા નીવરણિયા ચેવ નો ચ નીવરણા. અનીવરણિયા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – નીવરણા ચેવ નીવરણિયા ચાતિપિ, નીવરણિયા ચેવ નો ચ નીવરણાતિપિ.

૧૫૧૧. કતમે ધમ્મા નીવરણા ચેવ નીવરણસમ્પયુત્તા ચ? યત્થ દ્વે તીણિ નીવરણાનિ એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા નીવરણા ચેવ નીવરણસમ્પયુત્તા ચ.

૧૫૧૨. કતમે ધમ્મા નીવરણસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ નીવરણા? ઠપેત્વા નીવરણે, અવસેસં અકુસલં – ઇમે ધમ્મા નીવરણસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ નીવરણા. નીવરણવિપ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – નીવરણા ચેવ નીવરણસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, નીવરણસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ નીવરણાતિપિ.

૧૫૧૩. કતમે ધમ્મા નીવરણવિપ્પયુત્તા નીવરણિયા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા નીવરણવિપ્પયુત્તા નીવરણિયા.

૧૫૧૪. કતમે ધમ્મા નીવરણવિપ્પયુત્તા અનીવરણિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નીવરણવિપ્પયુત્તા અનીવરણિયા. નીવરણસમ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – નીવરણવિપ્પયુત્તા નીવરણિયાતિપિ, નીવરણવિપ્પયુત્તા અનીવરણિયાતિપિ.

પરામાસગોચ્છકં

૧૫૧૫. કતમે ધમ્મા પરામાસા? દિટ્ઠિપરામાસો ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ – ઇમે ધમ્મા પરામાસા.

૧૫૧૬. કતમે ધમ્મા નો પરામાસા? ઠપેત્વા પરામાસં અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો પરામાસા.

૧૫૧૭. કતમે ધમ્મા પરામટ્ઠા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા પરામટ્ઠા.

૧૫૧૮. કતમે ધમ્મા અપરામટ્ઠા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અપરામટ્ઠા.

૧૫૧૯. કતમે ધમ્મા પરામાસસમ્પયુત્તા? ચત્તારો દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તચિત્તુપ્પાદા, એત્થુપ્પન્નં પરામાસં ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા પરામાસસમ્પયુત્તા.

૧૫૨૦. કતમે ધમ્મા પરામાસવિપ્પયુત્તા? ચત્તારો દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતચિત્તુપ્પાદા, દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા, વિચિકિચ્છાસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા પરામાસવિપ્પયુત્તા. પરામાસો ન વત્તબ્બો – પરામાસસમ્પયુત્તોતિપિ, પરામાસવિપ્પયુત્તોતિપિ.

૧૫૨૧. કતમે ધમ્મા પરામાસા ચેવ પરામટ્ઠા ચ? સો એવ પરામાસો પરામાસો ચેવ પરામટ્ઠો ચ.

૧૫૨૨. કતમે ધમ્મા પરામટ્ઠા ચેવ નો ચ પરામાસા? ઠપેત્વા પરામાસં અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા પરામટ્ઠા ચેવ નો ચ પરામાસા. અપરામટ્ઠા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – પરામાસા ચેવ પરામટ્ઠા ચાતિપિ, પરામટ્ઠા ચેવ નો ચ પરામાસાતિપિ.

૧૫૨૩. કતમે ધમ્મા પરામાસવિપ્પયુત્તા પરામટ્ઠા? ચત્તારો દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતચિત્તુપ્પાદા, દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા, વિચિકિચ્છાસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા પરામાસવિપ્પયુત્તા પરામટ્ઠા.

૧૫૨૪. કતમે ધમ્મા પરામાસવિપ્પયુત્તા અપરામટ્ઠા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા પરામાસવિપ્પયુત્તા અપરામટ્ઠા. પરામાસા ચ પરામાસસમ્પયુત્તા ચ ધમ્મા ન વત્તબ્બા – પરામાસવિપ્પયુત્તા પરામટ્ઠાતિપિ, પરામાસવિપ્પયુત્તા અપરામટ્ઠાતિપિ.

મહન્તરદુકં

૧૫૨૫. કતમે ધમ્મા સારમ્મણા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં – ઇમે ધમ્મા સારમ્મણા.

૧૫૨૬. કતમે ધમ્મા અનારમ્મણા? રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અનારમ્મણા.

૧૫૨૭. કતમે ધમ્મા ચિત્તા? ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, સોતવિઞ્ઞાણં, ઘાનવિઞ્ઞાણં, જિવ્હાવિઞ્ઞાણં, કાયવિઞ્ઞાણં, મનોધાતુ, મનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇમે ધમ્મા ચિત્તા.

૧૫૨૮. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તા? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તા.

૧૫૨૯. કતમે ધમ્મા ચેતસિકા? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા ચેતસિકા.

૧૫૩૦. કતમે ધમ્મા અચેતસિકા? ચિત્તઞ્ચ, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અચેતસિકા.

૧૫૩૧. કતમે ધમ્મા ચિત્તસમ્પયુત્તા? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસમ્પયુત્તા.

૧૫૩૨. કતમે ધમ્મા ચિત્તવિપ્પયુત્તા? રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ચિત્તવિપ્પયુત્તા. ચિત્તં ન વત્તબ્બં – ચિત્તેન સમ્પયુત્તન્તિપિ, ચિત્તેન વિપ્પયુત્તન્તિપિ.

૧૫૩૩. કતમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠા? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠા.

૧૫૩૪. કતમે ધમ્મા ચિત્તવિસંસટ્ઠા? રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ચિત્તવિસંસટ્ઠા. ચિત્તં ન વત્તબ્બં – ચિત્તેન સંસટ્ઠન્તિપિ, ચિત્તેન વિસંસટ્ઠન્તિપિ.

૧૫૩૫. કતમે ધમ્મા ચિત્તસમુટ્ઠાના? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, કાયવિઞ્ઞત્તિ, વચીવિઞ્ઞત્તિ, યં વા પનઞ્ઞમ્પિ અત્થિ રૂપં ચિત્તજં ચિત્તહેતુકં ચિત્તસમુટ્ઠાનં – રૂપાયતનં સદ્દાયતનં ગન્ધાયતનં રસાયતનં ફોટ્ઠબ્બાયતનં આકાસધાતુ આપોધાતુ રૂપસ્સ લહુતા રૂપસ્સ મુદુતા રૂપસ્સ કમ્મઞ્ઞતા રૂપસ્સ ઉપચયો રૂપસ્સ સન્તતિ કબળીકારો આહારો – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસમુટ્ઠાના.

૧૫૩૬. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તસમુટ્ઠાના? ચિત્તઞ્ચ, અવસેસઞ્ચ રૂપં, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તસમુટ્ઠાના.

૧૫૩૭. કતમે ધમ્મા ચિત્તસહભુનો? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, કાયવિઞ્ઞત્તિ, વચીવિઞ્ઞત્તિ – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસહભુનો.

૧૫૩૮. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તસહભુનો? ચિત્તઞ્ચ, અવસેસઞ્ચ રૂપં, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તસહભુનો.

૧૫૩૯. કતમે ધમ્મા ચિત્તાનુપરિવત્તિનો? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, કાયવિઞ્ઞત્તિ, વચીવિઞ્ઞત્તિ – ઇમે ધમ્મા ચિત્તાનુપરિવત્તિનો.

૧૫૪૦. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તાનુપરિવત્તિનો? ચિત્તઞ્ચ, અવસેસઞ્ચ રૂપં, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તાનુપરિવત્તિનો.

૧૫૪૧. કતમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાના? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાના.

૧૫૪૨. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાના? ચિત્તઞ્ચ, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાના.

૧૫૪૩. કતમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનસહભુનો? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનસહભુનો.

૧૫૪૪. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનસહભુનો? ચિત્તઞ્ચ, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનસહભુનો.

૧૫૪૫. કતમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનાનુપરિવત્તિનો? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો – ઇમે ધમ્મા ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનાનુપરિવત્તિનો.

૧૫૪૬. કતમે ધમ્મા નો ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનાનુપરિવત્તિનો? ચિત્તઞ્ચ, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનાનુપરિવત્તિનો.

૧૫૪૭. કતમે ધમ્મા અજ્ઝત્તિકા? ચક્ખાયતનં…પે… મનાયતનં – ઇમે ધમ્મા અજ્ઝત્તિકા.

૧૫૪૮. કતમે ધમ્મા બાહિરા? રૂપાયતનં…પે… ધમ્માયતનં – ઇમે ધમ્મા બાહિરા.

૧૫૪૯. કતમે ધમ્મા ઉપાદા? ચક્ખાયતનં…પે… કબળીકારો આહારો – ઇમે ધમ્મા ઉપાદા.

૧૫૫૦. કતમે ધમ્મા નો ઉપાદા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, ચત્તારો ચ મહાભૂતા, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ઉપાદા.

૧૫૫૧. કતમે ધમ્મા ઉપાદિણ્ણા? તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, યઞ્ચ રૂપં કમ્મસ્સ કતત્તા – ઇમે ધમ્મા ઉપાદિણ્ણા.

૧૫૫૨. કતમે ધમ્મા અનુપાદિણ્ણા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, યઞ્ચ રૂપં ન કમ્મસ્સ કતત્તા, ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અનુપાદિણ્ણા.

ઉપાદાનગોચ્છકં

૧૫૫૩. કતમે ધમ્મા ઉપાદાના? ચત્તારિ ઉપાદાનાનિ – કામુપાદાનં, દિટ્ઠુપાદાનં, સીલબ્બતુપાદાનં, અત્તવાદુપાદાનં. કામુપાદાનં અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. દિટ્ઠુપાદાનઞ્ચ સીલબ્બતુપાદાનઞ્ચ અત્તવાદુપાદાનઞ્ચ ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાના.

૧૫૫૪. કતમે ધમ્મા નો ઉપાદાના? ઠપેત્વા ઉપાદાને અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો ઉપાદાના.

૧૫૫૫. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનિયા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનિયા.

૧૫૫૬. કતમે ધમ્મા અનુપાદાનિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અનુપાદાનિયા.

૧૫૫૭. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનસમ્પયુત્તા? ચત્તારો દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તલોભસહગતચિત્તુપ્પાદા, ચત્તારો દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતચિત્તુપ્પાદા, એત્થુપ્પન્નં લોભં ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનસમ્પયુત્તા.

૧૫૫૮. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા? ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નો લોભો, દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા, વિચિકિચ્છાસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા.

૧૫૫૯. કતમે ધમ્મા ઉપાદાના ચેવ ઉપાદાનિયા ચ? તાનેવ ઉપાદાનાનિ ઉપાદાના ચેવ ઉપાદાનિયા ચ.

૧૫૬૦. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનિયા ચેવ નો ચ ઉપાદાના? ઠપેત્વા ઉપાદાને અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનિયા ચેવ નો ચ ઉપાદાના. અનુપાદાનિયા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ઉપાદાના ચેવ ઉપાદાનિયા ચાતિપિ, ઉપાદાનિયા ચેવ નો ચ ઉપાદાનાતિપિ.

૧૫૬૧. કતમે ધમ્મા ઉપાદાના ચેવ ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ચ? યત્થ દિટ્ઠિ ચ લોભો ચ એકતો ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાના ચેવ ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ચ.

૧૫૬૨. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ ઉપાદાના? અટ્ઠ લોભસહગતચિત્તુપ્પાદા, એત્થુપ્પન્ને ઉપાદાને ઠપેત્વા – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ ઉપાદાના. ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ઉપાદાના ચેવ ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ ઉપાદાનાતિપિ.

૧૫૬૩. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા ઉપાદાનિયા? ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પન્નો લોભો, દ્વે દોમનસ્સસહગતચિત્તુપ્પાદા, વિચિકિચ્છાસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, ઉદ્ધચ્ચસહગતો ચિત્તુપ્પાદો, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા ઉપાદાનિયા.

૧૫૬૪. કતમે ધમ્મા ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા અનુપાદાનિયા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા અનુપાદાનિયા. ઉપાદાનસમ્પયુત્તા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા ઉપાદાનિયાતિપિ, ઉપાદાનવિપ્પયુત્તા અનુપાદાનિયાતિપિ.

કિલેસગોચ્છકં

૧૫૬૫. કતમે ધમ્મા કિલેસા? દસ કિલેસવત્થૂનિ – લોભો, દોસો, મોહો, માનો, દિટ્ઠિ, વિચિકિચ્છા, થિનં, ઉદ્ધચ્ચં, અહિરિકં, અનોત્તપ્પં. લોભો અટ્ઠસુ લોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. દોસો દ્વીસુ દોમનસ્સસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. મોહો સબ્બાકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ. માનો ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તલોભસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. દિટ્ઠિ ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. વિચિકિચ્છા વિચિકિચ્છાસહગતેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જતિ. થિનં સસઙ્ખારિકેસુ અકુસલેસુ ઉપ્પજ્જતિ. ઉદ્ધચ્ચઞ્ચ અહિરિકઞ્ચ અનોત્તપ્પઞ્ચ સબ્બાકુસલેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ – ઇમે ધમ્મા કિલેસા.

૧૫૬૬. કતમે ધમ્મા નો કિલેસા? ઠપેત્વા કિલેસે અવસેસં અકુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા નો કિલેસા.

૧૫૬૭. કતમે ધમ્મા સંકિલેસિકા? તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સંકિલેસિકા.

૧૫૬૮. કતમે ધમ્મા અસંકિલેસિકા? ચત્તારો મગ્ગા અપરિયાપન્ના, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અસંકિલેસિકા.

૧૫૬૯. કતમે ધમ્મા સંકિલિટ્ઠા? દ્વાદસ અકુસલચિત્તુપ્પાદા – ઇમે ધમ્મા સંકિલિટ્ઠા.

૧૫૭૦. કતમે ધમ્મા અસંકિલિટ્ઠા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા અસંકિલિટ્ઠા.

૧૫૭૧. કતમે ધમ્મા કિલેસસમ્પયુત્તા? દ્વાદસ અકુસલચિત્તુપ્પાદા – ઇમે ધમ્મા કિલેસસમ્પયુત્તા.

૧૫૭૨. કતમે ધમ્મા કિલેસવિપ્પયુત્તા? ચતૂસુ ભૂમીસુ કુસલં, ચતૂસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, રૂપઞ્ચ, નિબ્બાનઞ્ચ – ઇમે ધમ્મા કિલેસવિપ્પયુત્તા.

૧૫૭૩. કતમે ધમ્મા કિલેસા ચેવ સંકિલેસિકા ચ? તેવ કિલેસા કિલેસા ચેવ સંકિલેસિકા ચ.

૧૫૭૪. કતમે ધમ્મા સંકિલેસિકા ચેવ નો ચ કિલેસા? ઠપેત્વા કિલેસે અવસેસં અકુસલં, તીસુ ભૂમીસુ કુસલં, તીસુ ભૂમીસુ વિપાકો, તીસુ ભૂમીસુ કિરિયાબ્યાકતં, સબ્બઞ્ચ રૂપં – ઇમે ધમ્મા સંકિલેસિકા ચેવ નો ચ કિલેસા. અસંકિલેસિકા ધમ્મા ન વત્તબ્બા – કિલેસા ચેવ સંકિલેસિકા ચાતિપિ, સંકિલેસિકા ચેવ નો ચ કિલેસાતિપિ.