૨. ધુતઙ્ગનિદ્દેસવણ્ણના

૨૨. અપ્પા ઇચ્છા એતસ્સાતિ અપ્પિચ્છો, પચ્ચયગેધરહિતો. તસ્સ ભાવો અપ્પિચ્છતા, અલોભજ્ઝાસયતાતિ અત્થો. સમં તુટ્ઠિ, સન્તેન, સકેન વા તુટ્ઠિ સન્તુટ્ઠિ, સન્તુટ્ઠિ એવ સન્તુટ્ઠિતા, અઞ્ઞં અપત્થેત્વા યથાલદ્ધેહિ ઇતરીતરેહિ પચ્ચયેહિ પરિતુસ્સના. સન્તુટ્ઠિતાદીહીતિ ત-કારો વા પદસન્ધિકરો. ‘‘સન્તુટ્ઠિઆદીહી’’તિ વા પાઠો. તે ગુણેતિ તે સીલવોદાનસ્સ હેતુભૂતે અપ્પિચ્છતાદિગુણે. સમ્પાદેતુન્તિ સમ્પન્ને કાતું. તે હિ સીલવિસુદ્ધિયા પટિલદ્ધમત્તા હુત્વા ધુતધમ્મેહિ સમ્પન્નતરા હોન્તિ. ધુતઙ્ગસમાદાનન્તિ કિલેસાનં ધુનનકઅઙ્ગાનં વિદ્ધંસનકારણાનં સમ્મદેવ આદાનં. એવન્તિ એવં સન્તે, ધુતઙ્ગસમાદાને કતેતિ અત્થો. અસ્સ યોગિનો. સલ્લેખો કિલેસાનં સમ્મદેવ લિખના છેદના તનુકરણં. પવિવેકો ચિત્તવિવેકસ્સ ઉપાયભૂતા વિવેકટ્ઠકાયતા. અપચયો યથા પટિપજ્જનતો કિલેસા નં અપચિનન્તિ ન આચિનન્તિ, તથા પટિપજ્જના. વીરિયારમ્ભો અનુપ્પન્નાનં પાપધમ્માનં અનુપ્પાદનાદિવસેન આરદ્ધવીરિયતા. સુભરતા યથાવુત્તઅપ્પિચ્છભાવાદિસિદ્ધા ઉપટ્ઠકાનં સુખભરણીયતા સુપોસતા. આદિ-સદ્દેન અપ્પકિચ્ચતાસલ્લહુકવુત્તિઆદિકે સઙ્ગણ્હાતિ. સીલઞ્ચેવ યથાસમાદિન્નં પટિપક્ખધમ્માનં દૂરીભાવેન સુપરિસુદ્ધં ભવિસ્સતિ. વતાનિ ચ ધુતધમ્મા ચ સમ્પજ્જિસ્સન્તિ સમ્પન્ના ભવિસ્સન્તિ, નિપ્ફજ્જિસ્સન્તિ વા. યા થિરભૂતા ઇતરીતરચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનસન્તુટ્ઠિ પોરાણાનં બુદ્ધાદીનં અરિયાનં પવેણિભાવેન ઠિતા, તત્થ પતિટ્ઠિતભાવં સન્ધાયાહ ‘‘પોરાણે અરિયવંસત્તયે પતિટ્ઠાયા’’તિ. ભાવના આરમિતબ્બટ્ઠેન આરામો એતસ્સાતિ ભાવનારામો, તબ્ભાવો ભાવનારામતા, સમથવિપસ્સનાભાવનાસુ યુત્તપ્પયુત્તતા. યસ્મા અધિગમારહો ભવિસ્સતિ, તસ્માતિ સમ્બન્ધો.

લાભસક્કારાદિ તણ્હાય આમસિતબ્બતો, લોકપરિયાપન્નતાય ચ લોકામિસં. નિબ્બાનાધિગમસ્સ અનુલોમતો અનુલોમપટિપદા વિપસ્સનાભાવના. અત્થતોતિ વચનત્થતો. પભેદતોતિ વિભાગતો. ભેદતોતિ વિનાસતો. ધુતાદીનન્તિ ધુતધુતવાદધુતધમ્મધુતઙ્ગાનં. સમાસબ્યાસતોતિ સઙ્ખેપવિત્થારતો.

૨૩. રથિકાતિ રચ્છા. સઙ્કારકૂટાદીનન્તિ નિદ્ધારણે સામિવચનં. અબ્ભુગ્ગતટ્ઠેનાતિ ઉસ્સિતટ્ઠેન. ‘‘નદિયા કૂલ’’ન્તિઆદીસુ વિય સમુસ્સયત્થો કૂલ-સદ્દોતિ આહ ‘‘પંસુકૂલમિવ પંસુકૂલ’’ન્તિ. કુ-સદ્દો કુચ્છાયં ઉલ-સદ્દો ગતિઅત્થોતિ આહ ‘‘કુચ્છિતભાવં ગચ્છતીતિ વુત્તં હોતી’’તિ, પંસુ વિય કુચ્છિતં ઉલતિ પવત્તતીતિ વા પંસુકૂલં. પંસુકૂલસ્સ ધારણં પંસુકૂલં ઉત્તરપદલોપેન, તં સીલમસ્સાતિ પંસુકૂલિકો, યથા ‘‘આપૂપિકો’’તિ. અઙ્ગતિ અત્તનો ફલં પટિચ્ચ હેતુભાવં ગચ્છતીતિ અઙ્ગં, કારણં. યેન પુગ્ગલો ‘‘પંસુકૂલિકો’’તિ વુચ્ચતિ, સો સમાદાનચેતનાસઙ્ખાતો ધમ્મો પંસુકૂલિકસ્સ અઙ્ગન્તિ પંસુકૂલિકઙ્ગં. તેનાહ ‘‘પંસુકૂલિકસ્સા’’તિઆદિ. તસ્સાતિ સમાદાનસ્સ. સમાદિયતિ એતેનાતિ સમાદાનં, ચેતના.

એતેનેવ નયેનાતિ યથા પંસુકૂલધારણં પંસુકૂલં, તંસીલો પંસુકૂલિકો, તસ્સ અઙ્ગં સમાદાનચેતના ‘‘પંસુકૂલિકઙ્ગ’’ન્તિ વુત્તં, એવં એતેનેવ વચનત્થનયેન તિચીવરધારણં તિચીવરં, તંસીલો તેચીવરિકો, તસ્સ અઙ્ગં સમાદાનચેતના ‘‘તેચીવરિકઙ્ગ’’ન્તિ વેદિતબ્બં. સઙ્ઘાટિઆદીસુ એવ તીસુ ચીવરેસુ તિચીવરસમઞ્ઞા, ન કણ્ડુપટિચ્છાદિવસ્સિકસાટિકાદીસૂતિ તાનિ સરૂપતો દસ્સેન્તો ‘‘સઙ્ઘાટિઉત્તરાસઙ્ગઅન્તરવાસકસઙ્ખાત’’ન્તિ આહ.

તં પિણ્ડપાતન્તિ પરેહિ દિય્યમાનાનં પિણ્ડાનં પત્તે પતનસઙ્ખાતં પિણ્ડપાતં, તં ઉઞ્છતીતિ પિણ્ડપાતિકો, યથા બાદરિકો સામાકિકો. પિણ્ડપાતિ એવ પિણ્ડપાતિકો, યથા ભદ્દો એવ ભદ્દકો. અવખણ્ડનં વિચ્છિન્દનં નિરન્તરમપ્પવત્તિ. તપ્પટિક્ખેપતો અનવખણ્ડનં અવિચ્છિન્દનં નિરન્તરપ્પવત્તિ. સહ અપદાનેનાતિ સહ અનવખણ્ડનેન. સપદાનન્તિ પદસ્સ કિરિયાવિસેસનભાવં, યત્થ ચ તં અનવખણ્ડનં, તઞ્ચ દસ્સેતું ‘‘અવખણ્ડનરહિતં અનુઘરન્તિ વુત્તં હોતી’’તિ વુત્તં. એકાસનેતિ ઇરિયાપથન્તરેન અનન્તરિતાય એકાયયેવ નિસજ્જાય. પત્તે પિણ્ડોતિ એત્થ વત્થુભેદો ઇધાધિપ્પેતો, ન સામઞ્ઞં. એવ-કારો ચ લુત્તનિદ્દિટ્ઠોતિ દસ્સેન્તો ‘‘કેવલં એકસ્મિંયેવ પત્તે’’તિ આહ. ઉત્તરપદલોપં કત્વા અયં નિદ્દેસોતિ દસ્સેન્તો ‘‘પત્તપિણ્ડગહણે પત્તપિણ્ડસઞ્ઞં કત્વા’’તિ આહ. એસ નયો ઇતો પરેસુપિ.

પચ્છાભત્તં નામ પવારણતો પચ્છા લદ્ધભત્તં એવ. ખલુ-સદ્દસ્સ પટિસેધત્થવાચકત્તા તેન સમાનત્થં ન-કારં ગહેત્વા આહ ‘‘ન પચ્છાભત્તિકો’’તિ. સિક્ખાપદસ્સ વિસયો સિક્ખાપદેનેવ પટિક્ખિત્તો. યો તસ્સ અવિસયો, સો એવ સમાદાનસ્સ વિસયોતિ આહ ‘‘સમાદાનવસેન પટિક્ખિત્તાતિરિત્તભોજનસ્સા’’તિ. અબ્ભોકાસે નિવાસો અબ્ભોકાસો. સુસાને નિવાસો સુસાનં, તં સીલં અસ્સાતિઆદિના સબ્બં વત્તબ્બન્તિ આહ ‘‘એસેવ નયો’’તિ. યથાસન્થતં વિય યથાસન્થતં, આદિતો યથાઉદ્દિટ્ઠં. તં હેસ ‘‘ઇદં બહુમઙ્કુણં દુગ્ગન્ધપવાત’’ન્તિઆદિવસેન અપ્પટિક્ખિપિત્વાવ સમ્પટિચ્છતિ. તેનેવાહ ‘‘ઇદં તુય્હ’’ન્તિઆદિ. સયનન્તિ નિપજ્જનમાહ. તેન તેન સમાદાનેનાતિ તેન તેન પંસુકૂલિકઙ્ગાદિકસ્સ સમાદાનેન ધુતકિલેસત્તાતિ વિદ્ધંસિતકિલેસત્તા, તદઙ્ગવસેન પહીનતણ્હુપાદાનાદિપાપધમ્મત્તાતિ અત્થો. યેહિ તં કિલેસધુનનં, તાનિયેવ ઇધ ધુતસ્સ ભિક્ખુનો અઙ્ગાનીતિ અધિપ્પેતાનિ, ન અઞ્ઞાનિ યાનિ કાનિચિ, અઞ્ઞેન વા ધુતસ્સાતિ અયમત્થો અત્થતો આપન્નો. ‘‘ઞાણં અઙ્ગં એતેસ’’ન્તિ ઇમિના ઞાણપુબ્બકતં તેસં સમાદાનસ્સ વિભાવેતિ. પટિપત્તિયાતિ સીલાદિસમ્માપટિપત્તિયા. સમાદિયતિ એતેનાતિ સમાદાનં, સમાદાનવસેન પવત્તા ચેતના, તં લક્ખણં એતેસન્તિ સમાદાનચેતનાલક્ખણાનિ. વુત્તમ્પિ ચેતં અટ્ઠકથાયં –

‘‘સમાદાનકિરિયાય, સાધકતમભાવતો;

સમ્પયુત્તધમ્મા યેનાતિ, કરણભાવેન દસ્સિતા’’તિ.

સમાદાનચેતનાય ગહણં તંમૂલકત્તા પરિહરણચેતનાપિ ધુતઙ્ગમેવ. અત્તના, પરમ્મુખેન ચ કુસલભણ્ડસ્સ ભુસં વિલુપ્પનટ્ઠેન લોલુપ્પં તણ્હાચારો, તસ્સ વિદ્ધંસનકિચ્ચત્તા લોલુપ્પવિદ્ધંસનરસાનિ. તતો એવ નિલ્લોલુપ્પભાવેન પચ્ચુપતિટ્ઠન્તિ, તં વા પચ્ચુપટ્ઠાપેન્તીતિ નિલ્લોલુપ્પભાવપચ્ચુપટ્ઠાનાનિ. અરિયધમ્મપદટ્ઠાનાનીતિ પરિસુદ્ધસીલાદિસદ્ધમ્મપદટ્ઠાનાનિ.

ભગવતોવ સન્તિકે સમાદાતબ્બાનીતિ ઇદં અન્તરા અવિચ્છેદનત્થં વુત્તં, રઞ્ઞો સન્તિકે પટિઞ્ઞાતારહસ્સ અત્થસ્સ તદુપજીવિનો એકંસતો અવિસંવાદનં વિય. સેસાનં સન્તિકે સમાદાનેપિ એસેવ નયો. એકસઙ્ગીતિકસ્સાતિ પઞ્ચસુ દીઘનિકાયાદીસુ નિકાયેસુ એકનિકાયિકસ્સ. અટ્ઠકથાચરિયસ્સાતિ યસ્સ અટ્ઠકથાતન્તિયેવ વિસેસતો પગુણા, તસ્સ. એત્થાતિ અત્તનાપિ સમાદાનસ્સ રુહને. જેટ્ઠકભાતુ ધુતઙ્ગપ્પિચ્છતાય વત્થૂતિ સો કિર થેરો નેસજ્જિકો, તસ્સ તં ન કોચિ જાનાતિ. અથેકદિવસં રત્તિયા સયનપિટ્ઠે નિસિન્નં વિજ્જુલતોભાસેન દિસ્વા ઇતરો પુચ્છિ ‘‘કિં, ભન્તે, તુમ્હે નેસજ્જિકા’’તિ. થેરો ધુતઙ્ગપ્પિચ્છતાય તાવદેવ નિપજ્જિત્વા પચ્છા સમાદિયીતિ એવમાગતં વત્થુ.

૧. પંસુકૂલિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૨૪. ગહપતિદાનચીવરન્તિ એત્થ દાયકભાવેન સમણાપિ ઉક્કટ્ઠસ્સ ગહપતિપક્ખંયેવ પવિટ્ઠાતિ દટ્ઠબ્બં. ‘‘પબ્બજિતો ગણ્હિસ્સતી’’તિ ઠપિતકં સિયા ગહપતિચીવરં, ન પન ગહપતિદાનચીવરન્તિ તાદિસં નિવત્તેતું દાનગ્ગહણં. અઞ્ઞતરેનાતિ એત્થ સમાદાનવચનેન તાવ સમાદિન્નં હોતુ, પટિક્ખેપવચનેન પન કથન્તિ? અત્થતો આપન્નત્તા. યથા ‘‘દેવદત્તો દિવા ન ભુઞ્જતી’’તિ વુત્તે ‘‘રત્તિયં ભુઞ્જતી’’તિ અત્થતો આપન્નમેવ હોતિ, તસ્સ આહારેન વિના સરીરટ્ઠિતિ નત્થીતિ, એવમિધાપિ ભિક્ખુનો ગહપતિદાનચીવરે પટિક્ખિત્તે તદઞ્ઞચીવરપ્પટિગ્ગહો અત્થતો આપન્નો એવ હોતિ, ચીવરેન વિના સાસને ઠિતિ નત્થીતિ.

એવં સમાદિન્નધુતઙ્ગેનાતિઆદિવિધાનં પંસુકૂલિકઙ્ગે પટિપજ્જનવિધિ. સુસાને લદ્ધં સોસાનિકં. તં પન યસ્મા તત્થ કેનચિ છડ્ડિતત્તા પતિતં હોતિ, તસ્મા વુત્તં ‘‘સુસાને પતિતક’’ન્તિ. એવં પાપણિકમ્પિ દટ્ઠબ્બં. તાલવેળિમગ્ગો નામ મહાગામે એકા વીથિ. અનુરાધપુરેતિ ચ વદન્તિ. ડડ્ઢો પદેસો એતસ્સાતિ ડડ્ઢપ્પદેસં, વત્થં. મગ્ગે પતિતકં બહુદિવસાતિક્કન્તં ગહેતબ્બન્તિ વદન્તિ. ‘‘દ્વત્તિદિવસાતિક્કન્ત’’ન્તિ અપરે. થોકં રક્ખિત્વાતિ કતિપયં કાલં આગમેત્વા. વાતાહતમ્પિ સામિકાનં સતિસમ્મોસેન પતિતસદિસન્તિ ‘‘સામિકે અપસ્સન્તેન ગહેતું વટ્ટતી’’તિ વુત્તં. તસ્મા થોકં આગમેત્વા ગહેતબ્બં.

‘‘સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ દિન્નં, ચોળકભિક્ખાવસેન લદ્ધઞ્ચ લદ્ધકાલતો પટ્ઠાય ‘‘સમણચીવરં સિયા નુ ખો, નો’’તિ આસઙ્કં નિવત્તેતું ‘‘ન તં પંસુકૂલ’’ન્તિ વુત્તં. ન હિ તં તેવીસતિયા ઉપ્પત્તિટ્ઠાનેસુ કત્થચિ પરિયાપન્નં. ઇદાનિ ઇમિનાવ પસઙ્ગેન યં ભિક્ખુદત્તિયે લક્ખણપત્તં પંસુકૂલં, તસ્સ ચ ઉક્કટ્ઠાનુક્કટ્ઠવિભાગં દસ્સેતું ‘‘ભિક્ખુદત્તિયેપી’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ ગાહેત્વા વા દીયતીતિ સઙ્ઘસ્સ વા ગણસ્સ વા દેન્તેહિ યં ચીવરં વસ્સગ્ગેન પાપેત્વા ભિક્ખૂનં દીયતિ. સેનાસનચીવરન્તિ સેનાસનં કારેત્વા ‘‘એતસ્મિં સેનાસને વસન્તા પરિભુઞ્જન્તૂ’’તિ દિન્નચીવરં. ન તં પંસુકૂલન્તિ અપંસુકૂલભાવો પુબ્બે વુત્તકારણતો, ગાહેત્વા દિન્નત્તા ચ. તેનાહ ‘‘નો ગાહાપેત્વા દિન્નમેવ પંસુકૂલ’’ન્તિ. તત્રપીતિ યં ગાહેત્વા ન દિન્નં ભિક્ખુદત્તિયં, તત્રપિ યેન ભિક્ખુના ચીવરં દીયતિ, તસ્સ લાભે, દાને ચ વિસું વિસું ઉભયત્થ આદરગારવાનં સબ્ભાવતો, તદભાવતો ચ ભિક્ખુદત્તિયસ્સ એકતોસુદ્ધિ ઉભતોસુદ્ધિ અનુક્કટ્ઠતા હોન્તીતિ ઇમમત્થં દસ્સેતું ‘‘યં દાયકેહી’’તિઆદિ વુત્તં, પાદમૂલે ઠપેત્વા દિન્નકં સમણેનાતિ અધિપ્પાયો. યસ્સ કસ્સચીતિ ઉક્કટ્ઠાદીસુ યસ્સ કસ્સચિ. રુચિયાતિ છન્દેન. ખન્તિયાતિ નિજ્ઝાનક્ખન્તિયા.

નિસ્સયાનુરૂપપટિપત્તિસબ્ભાવોતિ ઉપસમ્પન્નસમનન્તરં આચરિયેન વુત્તેસુ ચતૂસુ નિસ્સયેસુ અત્તના યથાપટિઞ્ઞાતદુતિયનિસ્સયાનુરૂપાય પટિપત્તિયા વિજ્જમાનતા. આરક્ખદુક્ખાભાવોતિ ચીવરારક્ખનદુક્ખસ્સ અભાવો પંસુકૂલચીવરસ્સ અલોભનીયત્તા. પરિભોગતણ્હાય અભાવો સવિસેસલૂખસભાવત્તા. પાસાદિકતાતિ પરેસં પસાદાવહતા. અપ્પિચ્છતાદીનં ફલનિપ્ફત્તિ ધુતઙ્ગપરિહરણસ્સ અપ્પિચ્છતાદીહિયેવ નિપ્ફાદેતબ્બતો. ધુતધમ્મે સમાદાય વત્તનં યાવદેવ ઉપરિ સમ્માપટિપત્તિસમ્પાદનાયાતિ વુત્તં ‘‘સમ્માપટિપત્તિયા અનુબ્રૂહન’’ન્તિ. મારસેનવિઘાતાયાતિ મારસ્સ, મારસેનાય ચ વિહનનાય વિદ્ધંસનાય. કાયવાચાચિત્તેહિ યતો સંયતોતિ યતિ, ભિક્ખુ. ધારિતં યં લોકગરુના પંસુકૂલં, તં કો ન ધારયે, યસ્મા વા લોકગરુના પંસુકૂલં ધારિતં, તસ્મા કો તં ન ધારયેતિ યોજના યંતંસદ્દાનં એકન્તસમ્બન્ધિભાવતો. પટિઞ્ઞં સમનુસ્સરન્તિ ઉપસમ્પદમાળે ‘‘આમ ભન્તે’’તિ આચરિયપમુખસ્સ સઙ્ઘસ્સ સમ્મુખા દિન્નં પટિઞ્ઞં સમનુસ્સરન્તો.

ઇતિ પંસુકૂલિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૨. તેચીવરિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૨૫. ચતુત્થકચીવરન્તિ નિવાસનપારુપનયોગ્યં ચતુત્થકચીવરન્તિ અધિપ્પાયો, અંસકાસાવસ્સ અપ્પટિક્ખિપિતબ્બતો. અઞ્ઞતરવચનેનાતિ એત્થ યં વત્તબ્બં, તં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ. યાવ ન સક્કોતિ, યાવ ન લભતિ, યાવ ન સમ્પજ્જતીતિ પચ્ચેકં યાવ-સદ્દો સમ્બન્ધિતબ્બો. ન સમ્પજ્જતીતિ ન સિજ્ઝતિ. નિક્ખિત્તપચ્ચયા દોસો નત્થીતિ નિચયસન્નિધિધુતઙ્ગસંકિલેસદોસો નત્થિ. આસન્નેતિ ચીવરસ્સ આસન્ને ઠાને. રજનક્ખણે પરિભુઞ્જનકાસાવં રજનકાસાવં. તત્રટ્ઠકપચ્ચત્થરણં નામ અત્તનો, પરસ્સ વા સન્તકં સેનાસને પચ્ચત્થરણવસેન અધિટ્ઠિતં. ‘‘અંસકાસાવં પરિક્ખારચોળં હોતિ, ઇતિ પચ્ચત્થરણં, અંસકાસાવન્તિ ઇમાનિ દ્વેપિ અતિરેકચીવરટ્ઠાને ઠિતાનિપિ ધુતઙ્ગભેદં ન કરોન્તી’’તિ અટ્ઠકથાયં વુત્તન્તિ વદન્તિ. પરિહરિતું પન ન વટ્ટતીતિ રજનકાલે એવ અનુઞ્ઞાતત્તા નિચ્ચપરિભોગવસેન ન વટ્ટતિ તેચીવરિકસ્સ. અંસકાસાવન્તિ ખન્ધે ઠપેતબ્બકાસાવં. કાયપરિહારિકેનાતિ વાતાતપાદિપરિસ્સયતો કાયસ્સ પરિહરણમત્તેન. સમાદાયેવાતિ ગહેત્વા એવ. અપ્પસમારમ્ભતાતિ અપ્પકિચ્ચતા. કપ્પિયે મત્તકારિતાયાતિ નિસીદનાદિવસેન, પરિક્ખારચોળવસેન ચ બહૂસુ ચીવરેસુ અનુઞ્ઞાતેસુપિ તિચીવરમત્તે ઠિતત્તા. સહ પત્તચરણાયાતિ સપત્તચરણો. પક્ખી સપક્ખકો.

ઇતિ તેચીવરિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૩. પિણ્ડપાતિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૨૬. અતિરેકલાભન્તિ ‘‘પિણ્ડિયાલોપભોજનં નિસ્સાયા’’તિ (મહાવ. ૭૩, ૧૨૮) એવં વુત્તભિક્ખાહારલાભતો અતિરેકલાભં, સઙ્ઘભત્તાદિન્તિ અત્થો. સકલસ્સ સઙ્ઘસ્સ દાતબ્બભત્તં સઙ્ઘભત્તં. કતિપયે ભિક્ખૂ ઉદ્દિસિત્વા દાતબ્બભત્તં ઉદ્દેસભત્તં. એકસ્મિં પક્ખે એકદિવસં દાતબ્બભત્તં પક્ખિકં. ઉપોસથે ઉપોસથે દાતબ્બભત્તં ઉપોસથિકં. પટિપદદિવસે દાતબ્બભત્તં પાટિપદિકં. વિહારં ઉદ્દિસ્સ દાતબ્બભત્તં વિહારભત્તં. ધુરગેહે એવ ઠપેત્વા દાતબ્બભત્તં ધુરભત્તં. ગામવાસીઆદીહિ વારેન દાતબ્બભત્તં વારકભત્તં. ‘‘સઙ્ઘભત્તં ગણ્હથાતિઆદિના’’તિ આદિ-સદ્દેન ઉદ્દેસભત્તાદિં સઙ્ગણ્હાતિ. સાદિતું વટ્ટન્તીતિ ભિક્ખાપરિયાયેન વુત્તત્તા. ભેસજ્જાદિપટિસંયુત્તા નિરામિસસલાકા. યાવકાલિકવજ્જાતિ ચ વદન્તિ. વિહારે પક્કભત્તમ્પીતિ ઉપાસકા ઇધેવ ભત્તં પચિત્વા ‘‘સબ્બેસં અય્યાનં દસ્સામા’’તિ વિહારેયેવ ભત્તં સમ્પાદેન્તિ, તં પિણ્ડપાતિકાનમ્પિ વટ્ટતિ. આહરિત્વાતિ પત્તં ગહેત્વા ગેહતો આનેત્વા. તં દિવસં નિસીદિત્વાતિ ‘‘મા, ભન્તે, પિણ્ડાય ચરિત્થ, વિહારેયેવ ભિક્ખા આનીયતી’’તિ વદન્તાનં સમ્પટિચ્છનેન તં દિવસં નિસીદિત્વા. સેરિવિહારસુખન્તિ અપરાયત્તવિહારિતાસુખં. અરિયવંસોતિ અરિયવંસસુત્તપટિસંયુત્તા (દી. નિ. ૩.૩૦૯; અ. નિ. ૪.૨૮) ધમ્મકથા. ધમ્મરસન્તિ ધમ્મૂપસઞ્હિતં પામોજ્જાદિરસં.

જઙ્ઘબલં નિસ્સાય પિણ્ડપરિયેસનતો કોસજ્જનિમ્મદ્દનતા. ‘‘યથાપિ ભમરો પુપ્ફ’’ન્તિઆદિના (ધ. પ. ૪૯; નેત્તિ. ૧૨૩) વુત્તવિધિના આહારપરિયેસનતો પરિસુદ્ધાજીવતા. નિચ્ચં અન્તરઘરં પવિસન્તસ્સેવ સુપ્પટિચ્છન્નગમનાદયો સેખિયધમ્મા સમ્પજ્જન્તીતિ સેખિયપટિપત્તિપૂરણં. પટિગ્ગહણે મત્તઞ્ઞુતાય, સંસટ્ઠવિહારાભાવતો ચ અપરપોસિતા. કુલે કુલે અપ્પકઅપ્પકપિણ્ડગહણેન પરાનુગ્ગહકિરિયા. અન્તિમાય જીવિકાય અવટ્ઠાનેન માનપ્પહાનં. વુત્તઞ્હેતં ‘‘અન્તમિદં, ભિક્ખવે, જીવિકાનં, યદિદં પિણ્ડોલ્ય’’ન્તિઆદિ (ઇતિવુ. ૯૧; સં. નિ. ૩.૮૦). મિસ્સકભત્તેન યાપનતો રસતણ્હાનિવારણં. નિમન્તનાસમ્પટિચ્છનતો ગણભોજનાદિસિક્ખાપદેહિ અનાપત્તિતા.

અપ્પટિહતવુત્તિતાય ચતૂસુપિ દિસાસુ વત્તનટ્ઠેન ચાતુદ્દિસો. આજીવસ્સ વિસુજ્ઝતીતિ આજીવો અસ્સ વિસુજ્ઝતિ. અત્તભરસ્સાતિ અપ્પાનવજ્જસુલભરૂપેહિ પચ્ચયેહિ અત્તનો ભરણતો અત્તભરસ્સ. તતો એવ એકવિહારિતાય સદ્ધિવિહારિકાદીનમ્પિ અઞ્ઞેસં અપોસનતો અનઞ્ઞપોસિનો. પદદ્વયેનાપિ કાયપરિહારિકેન ચીવરેન કુચ્છિપરિહારિકેન પિણ્ડપાતેન વિચરણતો સલ્લહુકવુત્તિતં, સુભરતં, પરમઅપ્પિચ્છતં, સન્તુટ્ઠિઞ્ચ દસ્સેતિ. દેવાપિ પિહયન્તિ તાદિનોતિ તાદિસસ્સ ભુસં અતિવિય સન્તકાયવચીમનોકમ્મતાય ઉપસન્તસ્સ પરમેન સતિનેપક્કેન સમન્નાગમતો સબ્બકાલં સતિમતો પિણ્ડપાતિકસ્સ ભિક્ખુસ્સ સક્કાદયો દેવાપિ પિહયન્તિ પત્થેન્તિ. તસ્સ સીલાદિગુણેસુ બહુમાનં ઉપ્પાદેન્તા આદરં જનેન્તિ, પગેવ મનુસ્સા. સચે સો લાભસક્કારસિલોકસન્નિસ્સિતો ન હોતિ, તદભિકઙ્ખી ન હોતીતિ અત્થો.

ઇતિ પિણ્ડપાતિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૪. સપદાનચારિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૨૭. ઇમિનાતિ સપદાનચારિકેન. કાલતરન્તિ કાલસ્સેવ. અફાસુકટ્ઠાનન્તિ સપરિસ્સયાદિવસેન દુપ્પવેસનટ્ઠાનં. પુરતોતિ વીથિયં ગચ્છન્તસ્સ પુરતો ઘરં અપવિટ્ઠસ્સેવ. પત્તવિસ્સટ્ઠટ્ઠાનન્તિ પેસકારવીથિયં પેસકારભાવં નિમ્મિનિત્વા ઠિતસ્સ સક્કસ્સ ઘરદ્વારે પત્તવિસ્સટ્ઠટ્ઠાનં. ઉક્કટ્ઠપિણ્ડપાતિકો તં દિવસં ન ભિક્ખં આગમયમાનો નિસીદતિ, તસ્મા તં અનુલોમેતિ. કત્થચિપિ કુલે નિબદ્ધં ઉપસઙ્કમનાભાવતો પરિચયાભાવેન કુલેસુ નિચ્ચનવકતા. સબ્બત્થ અલગ્ગમાનસતાય ચ સોમ્મભાવેન ચ ચન્દૂપમતા. કુલેસુ પરિગ્ગહચિત્તાભાવેન તત્થ મચ્છેરપ્પહાનં. હિતેસિતાય વિભાગાભાવતો સમાનુકમ્પિતા. કુલાનં સઙ્ગણ્હનસંસટ્ઠતાદયો કુલૂપકાદીનવા. અવ્હાનાનભિનન્દનાતિ નિમન્તનવસેન અવ્હાનસ્સ અસમ્પટિચ્છના. અભિહારેનાતિ ભિક્ખાભિહારેન. સેરિચારન્તિ યથારુચિ વિચરણં.

ઇતિ સપદાનચારિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૫. એકાસનિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૨૮. નાનાસનભોજનન્તિ અનેકસ્મિં આસને ભોજનં, એકનિસજ્જાય એવ અભુઞ્જિત્વા વિસું વિસું નિસજ્જાસુ આહારપરિભોગન્તિ અત્થો. પતિરૂપન્તિ યુત્તરૂપં અનુટ્ઠાપનીયં. વત્તં કાતું વટ્ટતીતિ વત્તં કાતું યુજ્જતિ. વત્તં નામ ગરુટ્ઠાનીયે કત્તબ્બમેવ. તત્થ પન પટિપજ્જનવિધિં દસ્સેતું યં થેરવાદં આહ ‘‘આસનં વા રક્ખેય્ય ભોજનં વા’’તિઆદિ. તસ્સત્થો – એકાસનિકં ભિક્ખું ભુઞ્જન્તં આસનં વા રક્ખેય્ય, ધુતઙ્ગભેદતો યાવ ભોજનપરિયોસાના ન વુટ્ઠાતબ્બન્તિ વુત્તં હોતિ. ભોજનં વા રક્ખેય્ય ધુતઙ્ગભેદતો, અભુઞ્જિયમાનં યાવ ભુઞ્જિતું નારભતિ, તાવ વુટ્ઠાતબ્બન્તિ અત્થો. યસ્મા તયિદં દ્વયં ઇધ નત્થિ, તસ્મા વત્તકરણં ધુતઙ્ગં ન રક્ખતીતિ અધિપ્પાયો. તેનાહ ‘‘અયઞ્ચા’’તિઆદિ. ‘‘ભેસજ્જત્થમેવા’’તિ ઇમિના ભેસજ્જપરિભોગવસેનેવ સપ્પિઆદીનિપિ વટ્ટન્તીતિ દસ્સેતિ. અપ્પાબાધતાતિ અરોગતા. અપ્પાતઙ્કતાતિ અકિચ્છજીવિતા સરીરદુક્ખાભાવો. લહુટ્ઠાનન્તિ કાયસ્સ લહુપરિવત્તિતા. બલન્તિ સરીરબલં. ફાસુવિહારોતિ સુખવિહારો. સબ્બમેતં બહુક્ખત્તું ભુઞ્જનપચ્ચયા ઉપ્પજ્જનવિકારપટિક્ખેપપદં. રુજાતિ રોગા. ન કમ્મમત્તનોતિ અત્તનો યોગકમ્મં પુરેભત્તં, પચ્છાભત્તઞ્ચ ન પરિહાપેતિ, બહુસો ભોજને અબ્યાવટભાવતો, અરોગભાવતો ચાતિ અધિપ્પાયો.

ઇતિ એકાસનિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૬. પત્તપિણ્ડિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૨૯. અપ્પટિકૂલં કત્વા ભુઞ્જિતું વટ્ટતિ પટિકૂલસ્સ ભુત્તસ્સ અગણ્હનમ્પિ સિયાતિ અધિપ્પાયો. પમાણયુત્તમેવ ગણ્હિતબ્બન્તિ ‘‘એકભાજનમેવ ગણ્હામી’’તિ બહું ગહેત્વા ન છડ્ડેતબ્બં. નાનારસતણ્હાવિનોદનન્તિ નાનારસભોજને તણ્હાય વિનોદનં. અત્ર અત્ર નાનાભાજને ઠિતે નાનારસે ઇચ્છા એતસ્સાતિ અત્રિચ્છો, તસ્સ ભાવો અત્રિચ્છતા, તસ્સા અત્રિચ્છતાય પહાનં. આહારે પયોજનમત્તદસ્સિતાતિ અસમ્ભિન્નનાનારસે ગેધં અકત્વા આહારે સત્થારા અનુઞ્ઞાતપયોજનમત્તદસ્સિતા. વિસું વિસું ભાજનેસુ ઠિતાનિ બ્યઞ્જનાનિ ગણ્હતો તત્થ તત્થ સાભોગતાય સિયા વિક્ખિત્તભોજિતા, ન તથા ઇમસ્સ એકપત્તગતસઞ્ઞિનોતિ વુત્તં ‘‘અવિક્ખિત્તભોજિતા’’તિ. ઓક્ખિત્તલોચનોતિ પત્તસઞ્ઞિતાય હેટ્ઠાખિત્તચક્ખુ. પરિભુઞ્જેય્યાતિ પરિભુઞ્જિતું સક્કુણેય્ય.

ઇતિ પત્તપિણ્ડિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૭. ખલુપચ્છાભત્તિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૦. ભુઞ્જન્તસ્સ યં ઉપનીતં, તસ્સ પટિક્ખેપેન તં અતિરિત્તં ભોજનન્તિ અતિરિત્તભોજનં. પુન ભોજનં કપ્પિયં કારેત્વા ન ભુઞ્જિતબ્બં, તબ્બિસયત્તા ઇમસ્સ ધુતઙ્ગસ્સ. તેનાહ ‘‘ઇદમસ્સ વિધાન’’ન્તિ. યસ્મિં ભોજનેતિ યસ્મિં ભુઞ્જિયમાને ભોજને. તદેવ ભુઞ્જતિ, ન અઞ્ઞં. અનતિરિત્તભોજનપચ્ચયા આપત્તિ અનતિરિત્તભોજનાપત્તિ, તતો દૂરીભાવો અનાપજ્જનં. ઓદરિકત્તં ઘસ્મરભાવો કુચ્છિપૂરકતા, તસ્સ અભાવો એકપિણ્ડેનાપિ યાપનતો. નિરામિસસન્નિધિતા નિહિતસ્સ અભુઞ્જનતો. પુન પરિયેસનવસેન પરિયેસનાય ખેદં ન યાતિ. અભિસલ્લેખકાનં સન્તોસગુણાદીનં વુદ્ધિયા સઞ્જનનં સન્તોસગુણાદિવુડ્ઢિસઞ્જનનં. ઇદન્તિ ખલુપચ્છાભત્તિકઙ્ગં.

ઇતિ ખલુપચ્છાભત્તિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૮. આરઞ્ઞિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૧. ગામન્તસેનાસનં પહાય અરઞ્ઞે અરુણં ઉટ્ઠાપેતબ્બન્તિ એત્થ ગામન્તં, અરઞ્ઞઞ્ચ સરૂપતો દસ્સેતું ‘‘તત્થ સદ્ધિં ઉપચારેના’’તિઆદિ આરદ્ધં. તત્થ ગામપરિયાપન્નત્તા ગામન્તસેનાસનસ્સ ‘‘ગામોયેવ ગામન્તસેનાસન’’ન્તિ વુત્તં. યો કોચિ સત્થોપિ ગામો નામાતિ સમ્બન્ધો. ઇન્દખીલાતિ ઉમ્મારા. તસ્સાતિ લેડ્ડુપાતસ્સ. વિનયપરિયાયેન અરઞ્ઞલક્ખણં અદિન્નાદાનપારાજિકે (પારા. ૯૨) આગતં. તત્થ હિ ‘‘ગામા વા અરઞ્ઞા વા’’તિ અનવસેસતો અવહારટ્ઠાનપરિગ્ગહે તદુભયં અસઙ્કરતો દસ્સેતું ‘‘ઠપેત્વા ગામઞ્ચા’’તિઆદિ વુત્તં. ગામૂપચારો હિ લોકે ગામસઙ્ખમેવ ગચ્છતીતિ. નિપ્પરિયાયતો પન ગામવિનિમુત્તં ઠાનં અરઞ્ઞમેવ હોતીતિ અભિધમ્મે (વિભ. ૫૨૯) ગામા ‘‘નિક્ખમિત્વા બહિ ઇન્દખીલા, સબ્બમેતં અરઞ્ઞ’’ન્તિ વુત્તં. સુત્તન્તિકપરિયાયેન આરઞ્ઞકસિક્ખાપદે (પારા. ૬૫૪) ‘‘પઞ્ચધનુસતિકં પચ્છિમ’’ન્તિ આગતં આરઞ્ઞિકં ભિક્ખું સન્ધાય. ન હિ સો વિનયપરિયાયિકે ‘‘અરઞ્ઞે વસનતો આરઞ્ઞિકો પન્તસેનાસનો’’તિ સુત્તે વુત્તો. અયઞ્ચ સુત્તસંવણ્ણનાતિ ઇધ સબ્બત્થ સુત્તન્તકથાવ પમાણં. તસ્મા તત્થ આગતમેવ લક્ખણં ગહેતબ્બન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘તં આરોપિતેન આચરિયધનુના’’તિઆદિના મિનનવિધિં આહ. તેનેવ હિ મજ્ઝિમટ્ઠકથાનયોવ (મ. નિ. અટ્ઠ. ૧.૨૯૬) ઇદમેત્થ પમાણન્તિ ચ વુત્તો.

તતો તતો મગ્ગન્તિ તત્થ તત્થ ખુદ્દકમગ્ગં પિદહતિ. ધુતઙ્ગસુદ્ધિકેન ધુતઙ્ગસોધનપસુતેન. યથાપરિચ્છિન્ને કાલેતિ ઉક્કટ્ઠસ્સ તયોપિ ઉતૂ, મજ્ઝિમસ્સ દ્વે, મુદુકસ્સ એકો ઉતુ. તત્થપિ ધુતઙ્ગં ન ભિજ્જતિ સઉસ્સાહત્તા. નિપજ્જિત્વા ગમિસ્સામાતિ ચિત્તસ્સ સિથિલભાવેન ધુતઙ્ગં ભિજ્જતીતિ વુત્તં. અરઞ્ઞસઞ્ઞં મનસિ કરોન્તોતિ ‘‘અહં વિવેકવાસં વસિસ્સામિ, યથાલદ્ધોવ કાયવિવેકો સાત્થકો કાતબ્બો’’તિ મનસિકારસબ્ભાવતો ‘‘ભબ્બો…પે… રક્ખિતુ’’ન્તિ વુત્તં. અસ્સ આરઞ્ઞિકસ્સ ચિત્તં ન વિક્ખિપન્તિ આપાથમનુપગમનતો. વિગતસન્તાસો હોતિ વિવેકપરિચયતો. જીવિતનિકન્તિં જહતિ બહુપરિસ્સયે અરઞ્ઞે નિવાસેનેવ મરણભયસ્સ દૂરીકરણતો. પવિવેકસુખરસં અસ્સાદેતિ અનુભવતિ જનસંસગ્ગાભાવતો. આરાધયન્તોતિ અનુનયન્તો. યથાનુસિટ્ઠં પટિપત્તિયા વિવેકસ્સ અધિટ્ઠાનભાવતો આરઞ્ઞિકઙ્ગયોગિનો વાહનસદિસન્તિ કત્વા વુત્તં ‘‘અવસેસધુતાયુધો’’તિ, અવસિટ્ઠધુતધમ્માયુધોતિ અત્થો.

ઇતિ આરઞ્ઞિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૯. રુક્ખમૂલિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૨. છન્નન્તિ ઇટ્ઠકાછદનાદીહિ છાદિતં, આવસથન્તિ અત્થો. સીમન્તરિકરુક્ખોતિ દ્વિન્નં રાજૂનં રજ્જસીમાય ઠિતરુક્ખો. તત્થ હિ તેસં રાજૂનં બલકાયો ઉપગન્ત્વા અન્તરન્તરા યુદ્ધં કરેય્ય, ચોરાપિ પારિપન્થિકા સમોસરન્તા ભિક્ખુસ્સ સુખેન નિસીદિતું ન દેન્તિ. ચેતિયરુક્ખો ‘‘દેવતાધિટ્ઠિતો’’તિ મનુસ્સેહિ સમ્મતરુક્ખો પૂજેતું ઉપગતેહિ મનુસ્સેહિ અવિવિત્તો હોતિ. નિય્યાસરુક્ખો સજ્જરુક્ખાદિ. વગ્ગુલિરુક્ખો વગ્ગુલિનિસેવિતો. સીમન્તરિકરુક્ખાદયો સપરિસ્સયા, દુલ્લભવિવેકા ચાતિ આહ ‘‘ઇમે રુક્ખે વિવજ્જેત્વા’’તિ. પણ્ણસટન્તિ રુક્ખતો પતિતપણ્ણં. પટિચ્છન્ને ઠાને નિસીદિતબ્બં રુક્ખમૂલિકભાવસ્સ પટિચ્છાદનત્થં. છન્ને વાસકપ્પના ધમ્મસ્સવનાદીનમત્થાયપિ હોતિ. તસ્મા ‘‘જાનિત્વા અરુણં ઉટ્ઠાપિતમત્તે’’તિ વુત્તં.

અભિણ્હં તરુપણ્ણવિકારદસ્સનેનાતિ અભિક્ખણં તરૂસુ, તરૂનં વા પણ્ણેસુ વિકારસ્સ ખણભઙ્ગસ્સ દસ્સનેન. સેનાસનમચ્છેરકમ્મારામતાનન્તિ આવાસમચ્છરિયનવકમ્મરતભાવાનં. દેવતાહીતિ રુક્ખદેવતાહિ. તાપિ હિ રુક્ખટ્ઠવિમાનેસુ વસન્તિયો રુક્ખેસુ વસન્તિ. અયમ્પિ રુક્ખેતિ સહવાસિતા. વણ્ણિતોતિ ‘‘અપ્પાનિ ચેવા’’તિઆદિના પસંસિતો. ‘‘રુક્ખમૂલસેનાસનં નિસ્સાય પબ્બજ્જા’’તિ (મહાવ. ૭૩, ૧૨૮) એવં નિસ્સયોતિ ચ ભાસિતો. અભિરત્તાનિ તરુણકાલે, નીલાનિ મજ્ઝિમકાલે, પણ્ડૂનિ જિણ્ણકાલે. પતિતાનિ મિલાયનવસેન. એવં પસ્સન્તો તરુપણ્ણાનિ પચ્ચક્ખતો એવ નિચ્ચસઞ્ઞં પનૂદતિ પજહતિ, અનિચ્ચસઞ્ઞા એવસ્સ સણ્ઠાતિ. યસ્મા ભગવતો જાતિબોધિધમ્મચક્કપવત્તનપરિનિબ્બાનાનિ રુક્ખમૂલેયેવ જાતાનિ, તસ્મા વુત્તં ‘‘બુદ્ધદાયજ્જં રુક્ખમૂલ’’ન્તિ.

ઇતિ રુક્ખમૂલિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૧૦. અબ્ભોકાસિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૩. ‘‘રુક્ખમૂલં પટિક્ખિપામી’’તિ એત્તકે વુત્તે છન્નં અપ્પટિક્ખિત્તમેવ હોતીતિ ‘‘છન્નઞ્ચ રુક્ખમૂલઞ્ચ પટિક્ખિપામી’’તિ વુત્તં. ધુતઙ્ગસ્સ સબ્બસો પટિયોગિપટિક્ખેપેન હિ સમાદાનં ઇજ્ઝતિ, નો અઞ્ઞથાતિ. ‘‘ધમ્મસ્સવનાયા’’તિ ઇમિનાવ ધમ્મં કથેન્તેનાપિ ઉપોસથદિવસાદીસુ સુણન્તાનં ચિત્તાનુરક્ખણત્થં તેહિ યાચિતેન છન્નં પવિસિતું વટ્ટતિ, ધમ્મં પન કથેત્વા અબ્ભોકાસોવ ગન્તબ્બો. રુક્ખમૂલિકસ્સાપિ એસેવ નયો. ઉપોસથત્થાયાતિ ઉપોસથકમ્માય. ઉદ્દિસન્તેનાતિ પરેસં ઉદ્દેસં દેન્તેન. ઉદ્દિસાપેન્તેનાતિ સયં ઉદ્દેસં ગણ્હન્તેન. મગ્ગમજ્ઝે ઠિતં સાલન્તિ સીહળદીપે વિય મગ્ગા અનોક્કમ્મ ઉજુકમેવ પવિસિતબ્બસાલં. વેગેન ગન્તું ન વટ્ટતિ અસારુપ્પત્તા. યાવ વસ્સૂપરમા ઠત્વા ગન્તબ્બં, ન તાવ ધુતઙ્ગભેદો હોતીતિ અધિપ્પાયો.

રુક્ખસ્સ અન્તો નામ રુક્ખમૂલં. પબ્બતસ્સ પન પબ્ભારસદિસો પબ્બતપદેસો. અચ્છન્નમરિયાદન્તિ યથા વસ્સોદકં અન્તો ન પવિસતિ, એવં છદનસઙ્ખેપેન ઉપરિ અકતમરિયાદં. અન્તો પન પબ્ભારસ્સ વસ્સોદકં પવિસતિ ચે, અબ્ભોકાસસઙ્ખેપમેવાતિ તત્થ પવિસિતું વટ્ટતિ. સાખામણ્ડપોતિ રુક્ખસાખાહિ વિરળચ્છન્નમણ્ડપો. પીઠપટો ખલિત્થદ્ધસાટકો.

પવિટ્ઠક્ખણે ધુતઙ્ગં ભિજ્જતિ યથાવુત્તપબ્ભારાદિકે ઠપેત્વાતિ અધિપ્પાયો. જાનિત્વાતિ ધમ્મસ્સવનાદિઅત્થં છન્નં રુક્ખમૂલં પવિસિત્વા નિસિન્નો ‘‘ઇદાનિ અરુણો ઉટ્ઠહતી’’તિ જાનિત્વા. રુક્ખમૂલેપિ કત્થચિ અત્થેવ નિવાસફાસુકતાતિ સિયા તત્થ આસઙ્ગપુબ્બકો આવાસપલિબોધો, ન પન અબ્ભોકાસેતિ ઇધેવ આવાસપલિબોધુપચ્છેદો આનિસંસો વુત્તો. પસંસાયાનુરૂપતાતિ અનિકેતાતિ વુત્તપસંસાય અનાલયભાવેન અનુચ્છવિકતા. નિસ્સઙ્ગતાતિ આવાસપરિગ્ગહાભાવેનેવ તત્થ નિસ્સઙ્ગતા. અસુકદિસાય વસનટ્ઠાનં નત્થિ, તસ્મા તત્થ ગન્તું નેવ સક્કાતિ એદિસસ્સ પરિવિતક્કસ્સ અભાવતો ચાતુદ્દિસો. મિગભૂતેનાતિ પરિગ્ગહાભાવેન મિગસ્સ વિય ભૂતેન. સિતોતિ નિસ્સિતો. વિન્દતીતિ લભતિ.

ઇતિ અબ્ભોકાસિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૧૧. સોસાનિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૪. ન સુસાનન્તિ અસુસાનં. અઞ્ઞત્થો ન-કારો, સુસાનલક્ખણરહિતં વસનટ્ઠાનન્તિ અધિપ્પાયો. ન તત્થાતિ ‘‘સુસાન’’ન્તિ વવત્થપિતમત્તે ઠાને ન વસિતબ્બં. ન હિ નામમત્તેન સુસાનલક્ખણં સિજ્ઝતિ. તેનાહ ‘‘ન હી’’તિઆદિ. ઝાપિતકાલતો પન પટ્ઠાય…પે… સુસાનમેવ છવેન સયિતમત્તાય સુસાનલક્ખણપ્પત્તિતો. છવસયનં હિ ‘‘સુસાન’’ન્તિ વુચ્ચતિ.

સોસાનિકેન નામ અપ્પકિચ્ચેન સલ્લહુકવુત્તિના ભવિતબ્બન્તિ દસ્સેતું ‘‘તસ્મિં પન વસન્તેના’’તિઆદિ વુત્તં. ગરુકન્તિ દુપ્પરિહારં. તમેવ હિ દુપ્પરિહારભાવં દસ્સેતું ‘‘તસ્મા’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ ઉપ્પન્નપરિસ્સયવિઘાતત્થાયાતિ ‘‘સુસાનં નામ મનુસ્સરાહસ્સેય્યક’’ન્તિ ચોરા કતકમ્માપિ અકતકમ્માપિ ઓસરન્તિ, તત્થ ચોરેસુ ભણ્ડસામિકે દિસ્વા ભિક્ખુસમીપે ભણ્ડં છડ્ડેત્વા પલાતેસુ મનુસ્સા ભિક્ખું ‘‘ચોરો’’તિ ગહેત્વા પોથેય્યું, તસ્મા વિહારે સઙ્ઘત્થેરં વા ગોચરગામે રઞ્ઞા નિયુત્તં રાજયુત્તકં વા અત્તનો સોસાનિકભાવં જાનાપેત્વા યથા તાદિસો, અઞ્ઞો વા પરિસ્સયો ન હોતિ, તથા અપ્પમત્તેન વસિતબ્બં. ચઙ્કમન્તસ્સ યદા આળહનં અભિમુખં ન હોતિ, તદાપિ સંવેગજનનત્થં તત્થ દિટ્ઠિ વિસ્સજ્જેતબ્બાતિ દસ્સેતું ‘‘અદ્ધક્ખિકેન આળહનં ઓલોકેન્તેના’’તિ વુત્તં.

ઉપ્પથમગ્ગેન ગન્તબ્બં અત્તનો સોસાનિકભાવસ્સ અપાકટભાવત્થં. આરમ્મણન્તિ તસ્મિં સુસાને ‘‘અયં વમ્મિકો, અયં રુક્ખો, અયં ખાણુકો’’તિઆદિના દિવાયેવ આરમ્મણં વવત્થપેતબ્બં. ભયાનકન્તિ ભયજનકં વમ્મિકાદિં. કેનચિ લેડ્ડુપાસાણાદિના આસન્ને વિચરન્તીતિ ન પહરિતબ્બા. તિલપિટ્ઠં વુચ્ચતિ પલલં. માસમિસ્સં ભત્તં માસભત્તં. ગુળાદીતિ આદિ-સદ્દેન તિલસંગુળિકાદિઘનપૂવઞ્ચ સઙ્ગણ્હાતિ. કુલગેહં ન પવિસિતબ્બન્તિ પેતધૂમેન વાસિતત્તા, પિસાચાનુબન્ધત્તા ચ કુલગેહસ્સ અબ્ભન્તરં ન પવિસિતબ્બં. દેવસિકં છવડાહો ધુવડાહો. મતઞાતકાનં તત્થ ગન્ત્વા દેવસિકં રોદનં ધુવરોદનં. વુત્તનયેનાતિ ‘‘ઝાપિતકાલતો પન પટ્ઠાયા’’તિ વુત્તનયેન. ‘‘પચ્છિમયામે પટિક્કમિતું વટ્ટતી’’તિ ઇચ્છિતત્તા ‘‘સુસાનં અગતદિવસે’’તિ અઙ્ગુત્તરભાણકા.

સુસાને નિચ્ચકાલં સિવથિકદસ્સનેન મરણસ્સતિપટિલાભો. તતો એવ અપ્પમાદવિહારિતા. તત્થ છડ્ડિતસ્સ મતકળેવરસ્સ દસ્સનેન અસુભનિમિત્તાધિગમો. તતો એવ કામરાગવિનોદનં. બહુલં સરીરસ્સ અસુચિદુગ્ગન્ધજેગુચ્છભાવસલ્લક્ખણતો અભિણ્હં કાયસભાવદસ્સનં. તતો મરણસ્સતિપટિલાભતો ચ સંવેગબહુલતા. બ્યાધિકાનં, જરાજિણ્ણાનઞ્ચ મતાનં તત્થ દસ્સનેન આરોગ્યયોબ્બનજીવિતમદપ્પહાનં. ખુદ્દકસ્સ, મહતો ચ ભયસ્સ અભિભવનતો ભયભેરવસહનતા. સંવિગ્ગસ્સ યોનિસો પદહનં સમ્ભવતીતિ અમનુસ્સાનં ગરુભાવનીયતા. નિદ્દાગતમ્પીતિ સુત્તમ્પિ, સુપિનન્તેપીતિ અધિપ્પાયો.

ઇતિ સોસાનિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૧૨. યથાસન્થતિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૫. સેનાસનગાહણે પરે ઉટ્ઠાપેત્વા ગહણં, ‘‘ઇદં સુન્દરં, ઇદં ન સુન્દર’’ન્તિ પરિતુલયિત્વા પુચ્છના, ઓલોકના ચ સેનાસનલોલુપ્પં. તુટ્ઠબ્બન્તિ તુસ્સિતબ્બં. વિહારસ્સ પરિયન્તભાવેન દૂરેતિ વા બહૂનં સન્નિપાતટ્ઠાનાદીનં અચ્ચાસન્નેતિ વા પુચ્છિતું ન લભતિ, પુચ્છનેનપિસ્સ ધુતઙ્ગસ્સ સંકિલિસ્સનતો. ઓલોકેતુન્તિ લોલુપ્પવસેન પસ્સિતું. સચસ્સ તં ન રુચ્ચતીતિ અસ્સ યથાસન્થતિકસ્સ તં યથાગાહિતં સેનાસનં અફાસુકભાવેન સચે ન રુચ્ચતિ, મુદુકસ્સ અસતિ રોગે યથાગાહિતં પહાય અઞ્ઞસ્સ સેનાસનસ્સ ગહણં લોલુપ્પં, મજ્ઝિમસ્સ ગન્ત્વા ઓલોકના, ઉક્કટ્ઠસ્સ પુચ્છના. સબ્બેસમ્પિ ઉટ્ઠાપેત્વા ગહણે વત્તબ્બમેવ નત્થિ.

ઉપટ્ઠાપનીયાનમ્પિ અનુટ્ઠાપનેન સબ્રહ્મચારીનં હિતેસિતા. તાય કરુણાવિહારાનુગુણતા. સુન્દરાસુન્દરવિભાગાકરણતો હીનપણીતવિકપ્પપરિચ્ચાગો. તેન તાદિલક્ખણાનુગુણતા. તતો એવ અનુરોધવિરોધપ્પહાનં. દ્વારપિદહનં ઓકાસાદાનતો. યથાસન્થતરામતન્તિ યથાગાહિતે યથાનિદ્દિટ્ઠે સેનાસને અભિરતભાવં.

ઇતિ યથાસન્થતિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

૧૩. નેસજ્જિકઙ્ગકથાવણ્ણના

૩૬. સેય્યન્તિ ઇરિયાપથલક્ખણં સેય્યં. તપ્પટિક્ખેપેનેવ હિ તદત્થા ‘‘મઞ્ચો ભિસી’’તિ એવમાદિકા (ચૂળવ. ૩૨૧, ૩૨૨) સેય્યા પટિક્ખિત્તા એવ હોન્તિ. ‘‘નેસજ્જિકો’’તિ ચ સયનં પટિક્ખિપિત્વા નિસજ્જાય એવ વિહરિતું સીલમસ્સાતિ ઇમસ્સ અત્થસ્સ ઇધ અધિપ્પેતત્તા સેય્યા એવેત્થ પટિયોગિની, ન ઇતરે તથા અનિટ્ઠત્તા, અસમ્ભવતો ચ. કોસજ્જપક્ખિયો હિ ઇરિયાપથો ઇધ પટિયોગિભાવેન ઇચ્છિતો, ન ઇતરે. ન ચ સક્કા ઠાનગમનેહિ વિના નિસજ્જાય એવ યાપેતું તથા પવત્તેતુન્તિ સેય્યાવેત્થ પટિયોગિની. તેનાહ ‘‘તેન પના’’તિઆદિ. ચઙ્કમિતબ્બં ન ‘‘નેસજ્જિકો અહ’’ન્તિ સબ્બરત્તિં નિસીદિતબ્બં. ઇરિયાપથન્તરાનુગ્ગહિતો હિ કાયો મનસિકારક્ખમો હોતિ.

ચત્તારો પાદા, પિટ્ઠિઅપસ્સયો ચાતિ ઇમેહિ પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ પઞ્ચઙ્ગો. ચતૂહિ અટ્ટનીહિ, પિટ્ઠિઅપસ્સયેન ચ પઞ્ચઙ્ગોતિ અપરે. ઉભોસુ પસ્સેસુ પિટ્ઠિપસ્સે ચ યથાસુખં અપસ્સાય વિહરતો નેસજ્જિકસ્સ ‘‘અનેસજ્જિકતો કો વિસેસો’’તિ ગાહં નિવારેતું અભયત્થેરો નિદસ્સિતો ‘‘થેરો અનાગામી હુત્વા પરિનિબ્બાયી’’તિ.

ઉપચ્છેદીયતિ એતેનાતિ ઉપચ્છેદનન્તિ વિનિબન્ધુપચ્છેદસ્સ સાધકતમભાવો દટ્ઠબ્બો. સબ્બકમ્મટ્ઠાનાનુયોગસપ્પાયતા અલીનાનુદ્ધચ્ચપક્ખિકત્તા નિસજ્જાય. તતો એવ પાસાદિકઇરિયાપથતા. વીરિયારમ્ભાનુકૂલતા વીરિયસમતાયોજનસ્સ અનુચ્છવિકતા. તતો એવ સમ્માપટિપત્તિયા અનુબ્રૂહનતા. પણિધાયાતિ ઠપેત્વા. તનુન્તિ ઉપરિમકાયં. વિકમ્પેતીતિ ચાલેતિ, ઇચ્છાવિઘાતં કરોતીતિ અધિપ્પાયો. વતન્તિ ધુતઙ્ગં.

ઇતિ નેસજ્જિકઙ્ગકથાવણ્ણના.

ધુતઙ્ગપકિણ્ણકકથાવણ્ણના

૩૭. સેક્ખપુથુજ્જનાનં વસેન સિયા કુસલાનિ, ખીણાસવાનં વસેન સિયા અબ્યાકતાનિ. તત્થ સેક્ખપુથુજ્જના પટિપત્તિપૂરણત્થં, ખીણાસવા ફાસુવિહારત્થં ધુતઙ્ગાનિ પરિહરન્તિ. અકુસલમ્પિ ધુતઙ્ગન્તિ અકુસલચિત્તેનાપિ ધુતઙ્ગસેવના અત્થીતિ અધિપ્પાયો. તં ન યુત્તં, યેન અકુસલચિત્તેન પબ્બજિતસ્સ આરઞ્ઞિકત્તં, તં ધુતઙ્ગં નામ ન હોતિ. કસ્મા? લક્ખણાભાવતો. યં હિદં કિલેસાનં ધુનનતો ધુતસ્સ પુગ્ગલસ્સ, ઞાણસ્સ, ચેતનાય વા અઙ્ગત્તં, ન તં અકુસલધમ્મેસુ સમ્ભવતિ. તસ્મા અરઞ્ઞવાસાદિમત્તેન આરઞ્ઞિકાદયો તાવ હોન્તુ, આરઞ્ઞિકઙ્ગાદીનિ પન ન હોન્તીતિ ઇમમત્થં દસ્સેતું ‘‘ન મય’’ન્તિઆદિ વુત્તં. તત્થ ઇમાનીતિ ધુતઙ્ગાનિ. વુત્તં હેટ્ઠા વચનત્થનિદ્દેસે. ન ચ અકુસલેન કોચિ ધુતો નામ હોતિ, કિલેસાનં ધુનનટ્ઠેનાતિ અધિપ્પાયો. યસ્સ ભિક્ખુનો એતાનિ સમાદાનાનિ અઙ્ગાનિ, એતેન પઠમેનાપિ અત્થવિકપ્પેન ‘‘નત્થિ અકુસલં ધુતઙ્ગ’’ન્તિ દસ્સેતિ. ન ચ અકુસલં કિઞ્ચિ ધુનાતીતિ અકુસલં કિઞ્ચિ પાપં ન ચ ધુનાતિ એવ અપ્પટિપક્ખતો. યેસં સમાદાનાનં તં અકુસલં ઞાણં વિય અઙ્ગન્તિ કત્વા તાનિ ધુતઙ્ગાનીતિ વુચ્ચેય્યું. ઇમિના દુતિયેનાપિ અત્થવિકપ્પેન ‘‘નત્થિ અકુસલં ધુતઙ્ગ’’ન્તિ દસ્સેતિ. નાપિ અકુસલન્તિઆદિ તતિયઅત્થવિકપ્પવસેન યોજના. તસ્માતિઆદિ વુત્તસ્સેવત્થસ્સ નિગમનં.

યેસન્તિ અભયગિરિવાસિકે સન્ધાયાહ. તે હિ ધુતઙ્ગં નામ પઞ્ઞત્તીતિ વદન્તિ. તથા સતિ તસ્સ પરમત્થતો અવિજ્જમાનત્તા કિલેસાનં ધુનનટ્ઠોપિ ન સિયા, સમાદાતબ્બતા ચાતિ તેસં વચનં પાળિયા વિરુજ્ઝતીતિ દસ્સેતું ‘‘કુસલત્તિકવિનિમુત્ત’’ન્તિઆદિ વુત્તં. તસ્માતિ યસ્મા પઞ્ઞત્તિપક્ખે એતે દોસા દુન્નિવારા, તસ્મા તં તેસં વચનં ન ગહેતબ્બં, વુત્તનયો ચેતનાપક્ખોયેવ ગહેતબ્બોતિ અત્થો. યસ્મા એતે ધુતગુણા કુસલત્તિકે પઠમતતિયપદસઙ્ગહિતા, તસ્મા સિયા સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, સિયા અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, સિયા વિપાકધમ્મધમ્મા, સિયા નેવવિપાકનવિપાકધમ્મધમ્મા, સિયા અનુપાદિન્નુપાદાનિયા, સિયા અસંકિલિટ્ઠસંકિલેસિકાતિ એવં સેસતિકદુકપદેહિપિ નેસં યથારહં સઙ્ગહો વિભાવેતબ્બો.

કામં સબ્બોપિ અરહા ધુતકિલેસો, ઇધ પન ધુતઙ્ગસેવનામુખેન કિલેસે વિધુનિત્વા ઠિતો ખીણાસવો ‘‘ધુતકિલેસો પુગ્ગલો’’તિ અધિપ્પેતો. તથા સબ્બોપિ અરિયમગ્ગો નિપ્પરિયાયેન કિલેસધુનનો ધમ્મો, વિસેસતો અગ્ગમગ્ગો. પરિયાયેન પન વિપસ્સનાઞાણાદિ. હેટ્ઠિમપરિચ્છેદેન ધુતઙ્ગચેતનાસમ્પયુત્તઞાણં દટ્ઠબ્બં. એવં ધુતં દસ્સેત્વા ધુતવાદે દસ્સેતબ્બે યસ્મા ધુતવાદભેદેન ધુતો વિય ધુતભેદેન ધુતવાદોપિ દુવિધો, તસ્મા તેસં, તદુભયપટિક્ખેપસ્સ ચ વસેન ચતુક્કમેત્થ સમ્ભવતીતિ તં દસ્સેતું ‘‘અત્થિ ધુતો’’તિઆદિ વુત્તં.

તયિદન્તિ નિપાતો, તસ્સ ‘‘સો અય’’ન્તિ અત્થો. ધુતધમ્મા નામાતિ ધુતઙ્ગસેવનાય પટિપક્ખભૂતાનં પાપધમ્માનં ધુનનવસેન પવત્તિયા ‘‘ધુતો’’તિ લદ્ધનામાય ધુતઙ્ગચેતનાય ઉપકારકા ધમ્માતિ કત્વા ધુતધમ્મા નામ. અસમ્પત્તસમ્પત્તેસુ પચ્ચયેસુ અલુબ્ભનાકારેન પવત્તનતો અપ્પિચ્છતા સન્તુટ્ઠિતા ચ અત્થતો અલોભો. પચ્ચયગેધાદિહેતુકાનં લોલતાદીનં સંકિલેસાનં સમ્મદેવ લિખનતો છેદનતો ગણસઙ્ગણિકાદિભેદતો સંસગ્ગતો ચિત્તસ્સ વિવેચનતો સલ્લેખતા પવિવેકતા ચ અલોભો અમોહોતિ ઇમેસુ દ્વીસુ ધમ્મેસુ અનુપતન્તિ તદન્તોગધા તપ્પરિયાપન્ના હોન્તિ, તદુભયસ્સેવ પવત્તિવિસેસભાવતો. ઇમેહિ કુસલધમ્મેહિ અત્થી ઇદમત્થી, યેન ઞાણેન પબ્બજિતેન નામ પંસુકૂલિકઙ્ગાદીસુ પતિટ્ઠિતેન ભવિતબ્બન્તિ યથાનુસિટ્ઠં ધુતગુણે સમાદિયતિ ચેવ પરિહરતિ ચ, તં ઞાણં ઇદમત્થિતા. તેનાહ ‘‘ઇદમત્થિતા ઞાણમેવા’’તિ. પટિક્ખેપવત્થૂસૂતિ ગહપતિચીવરાદીસુ તેહિ તેહિ ધુતઙ્ગેહિ પટિક્ખિપિતબ્બવત્થૂસુ. લોભન્તિ તણ્હં. તેસ્વેવ વાતિ પટિક્ખેપવત્થૂસુ એવ. આદીનવપટિચ્છાદકન્તિ આરક્ખદુક્ખપરાધીનવુત્તિચોરભયાદિઆદીનવપટિચ્છાદકં. અનુઞ્ઞાતાનન્તિ સત્થારા નિચ્છન્દરાગપરિભોગવસેન અનુઞ્ઞાતાનં સુખસમ્ફસ્સઅત્થરણપાવુરણાદીનં. પટિસેવનમુખેનાતિ પટિસેવનદ્વારેન, તેન લેસેનાતિ અત્થો. અતિસલ્લેખમુખેનાતિ અતિવિય સલ્લેખપટિપત્તિમુખેન, ઉક્કટ્ઠસ્સ વત્તનકાનમ્પિ પટિક્ખિપનવસેનાતિ અત્થો.

સુખુમકરણસન્નિસ્સયો રાગો દુક્ખાય પટિપત્તિયા પતિટ્ઠં ન લભતીતિ આહ ‘‘દુક્ખાપટિપદઞ્ચ નિસ્સાય રાગો વૂપસમ્મતી’’તિ. સલ્લેખો નામ સમ્પજાનસ્સ હોતિ, સતિસમ્પજઞ્ઞે મોહો અપતિટ્ઠોવ અપ્પમાદસમ્ભવતોતિ વુત્તં ‘‘સલ્લેખં નિસ્સાય અપ્પમત્તસ્સ મોહો પહીયતી’’તિ. એત્થાતિ એતેસુ ધુતઙ્ગેસુ. તત્થાતિ અરઞ્ઞરુક્ખમૂલેસુ.

સીસઙ્ગાનીતિ સીસભૂતાનિ અઙ્ગાનિ, પરેસમ્પિ કેસઞ્ચિ નાનન્તરિકતાય, સુકરતાય ચ સઙ્ગણ્હનતો ઉત્તમઙ્ગાનીતિ અત્થો. અસમ્ભિન્નઙ્ગાનીતિ કેહિચિ સમ્ભેદરહિતાનિ, વિસુંયેવ અઙ્ગાનીતિ વુત્તં હોતિ. કમ્મટ્ઠાનં વડ્ઢતિ રાગચરિતસ્સ મોહચરિતસ્સ દોસચરિતસ્સાપિ, તં એકચ્ચં ધુતઙ્ગં સેવન્તસ્સાતિ અધિપ્પાયો. હાયતિ કમ્મટ્ઠાનં સુકુમારભાવેનલૂખપટિપત્તિં અસહન્તસ્સ. વડ્ઢતેવ મહાપુરિસજાતિકસ્સાતિ અધિપ્પાયો. ન વડ્ઢતિ કમ્મટ્ઠાનં ઉપનિસ્સયરહિતસ્સ. એકમેવ હિ ધુતઙ્ગં યથા કિલેસધુનનટ્ઠેન, એવં ચેતનાસભાવત્તા. તેનાહ ‘‘સમાદાનચેતના’’તિ.

તેરસાપિ ધુતઙ્ગાનિ સમાદાય પરિહરન્તાનં પુગ્ગલાનં વસેન ‘‘દ્વાચત્તાલીસ હોન્તી’’તિ વત્વા ભિક્ખૂનં તેરસન્નમ્પિ પરિહરણસ્સ એકજ્ઝંયેવ સમ્ભવં દસ્સેતું ‘‘સચે હી’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ ‘‘એકપ્પહારેન સબ્બધુતઙ્ગાનિ પરિભુઞ્જિતું સક્કોતી’’તિ વુત્તં. કથં અબ્ભોકાસે વિહરન્તસ્સ રુક્ખમૂલિકઙ્ગં? ‘‘છન્નં પટિક્ખિપામિ, રુક્ખમૂલિકઙ્ગં સમાદિયામી’’તિ (વિસુદ્ધિ. ૧.૩૨) વચનતો છન્ને અરુણં ઉટ્ઠાપિતમત્તે ધુતઙ્ગં ભિજ્જતિ, ન અબ્ભોકાસે, તસ્મા ભેદહેતુનો અભાવેન તમ્પિ અરોગમેવ. તથા સેનાસનલોલુપ્પસ્સ અભાવેન યથાસન્થતિકઙ્ગન્તિ દટ્ઠબ્બં. આરઞ્ઞિકઙ્ગં ગણમ્હા ઓહીયનસિક્ખાપદેન (પાચિ. ૬૯૧-૬૯૨) પટિક્ખિત્તં, ખલુપચ્છાભત્તિકઙ્ગં અનતિરિત્તભોજનસિક્ખાપદેન (પાચિ. ૨૩૮-૨૪૦). પવારિતાય હિ ભિક્ખુનિયા અતિરિત્તં કત્વા ભુઞ્જિતું ન લબ્ભતિ. કપ્પિયે ચ વત્થુસ્મિં લોલતાપહાનાય ધુતઙ્ગસમાદાનં, ન અકપ્પિયે, સિક્ખાપદેનેવ પટિક્ખિત્તત્તા. અટ્ઠેવ હોન્તિ ભિક્ખુનિયા સંકચ્ચિકચીવરાદીહિ સદ્ધિં પઞ્ચપિ તિચીવરસઙ્ખમેવ ગચ્છન્તીતિ કત્વા. યથાવુત્તેસૂતિ ભિક્ખૂનં વુત્તેસુ તેરસસુ તિચીવરાધિટ્ઠાનવિનયકમ્માભાવતો ઠપેત્વા તેચીવરિકઙ્ગં દ્વાદસ સામણેરાનં. સત્તાતિ ભિક્ખુનીનં વુત્તેસુ અટ્ઠસુ એકં પહાય સત્ત તિચીવરાધિટ્ઠાનવિનયકમ્માભાવતો. ‘‘ઠપેત્વા તેચીવરિકઙ્ગ’’ન્તિ હિ ઇમં અનુવત્તમાનમેવ કત્વા ‘‘સત્ત સિક્ખમાનસામણેરીન’’ન્તિ વુત્તં. પતિરૂપાનીતિ ઉપાસકભાવસ્સ અનુચ્છવિકાનિ.

ધુતઙ્ગનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઇતિ દુતિયપરિચ્છેદવણ્ણના.