૫. ચાગાનુસ્સતિકથા

૧૬૦. ચાગાનુસ્સતિં ભાવેતુકામેન પન પકતિયા ચાગાધિમુત્તેન નિચ્ચપ્પવત્તદાનસંવિભાગેન ભવિતબ્બં. અથ વા પન ભાવનં આરભન્તેન ઇતો દાનિ પભુતિ સતિ પટિગ્ગાહકે અન્તમસો એકાલોપમત્તમ્પિ દાનં અદત્વા ન ભુઞ્જિસ્સામીતિ સમાદાનં કત્વા તંદિવસં ગુણવિસિટ્ઠેસુ પટિગ્ગાહકેસુ યથાસત્તિ યથાબલં દાનં દત્વા તત્થ નિમિત્તં ગણ્હિત્વા રહોગતેન પટિસલ્લીનેન ‘‘લાભા વત મે સુલદ્ધં વત મે, યોહં મચ્છેરમલપરિયુટ્ઠિતાય પજાય વિગતમલમચ્છેરેન ચેતસા વિહરામિ મુત્તચાગો પયતપાણિ વોસ્સગ્ગરતો યાચયોગો દાનસંવિભાગરતો’’તિ એવં વિગતમલમચ્છેરતાદિગુણવસેન અત્તનો ચાગો અનુસ્સરિતબ્બો.

તત્થ લાભા વત મેતિ મય્હં વત લાભા, યે ઇમે ‘‘આયું ખો પન દત્વા આયુસ્સ ભાગી હોતિ દિબ્બસ્સ વા માનુસસ્સ વા’’ ઇતિ (અ. નિ. ૫.૩૭) ચ, ‘‘દદં પિયો હોતિ ભજન્તિ નં બહૂ’’ ઇતિ (અ. નિ. ૫.૩૪) ચ, ‘‘દદમાનો પિયો હોતિ, સતં ધમ્મં અનુક્કમં’’ ઇતિ (અ. નિ. ૫.૩૫) ચ એવમાદીહિ નયેહિ ભગવતા દાયકસ્સ લાભા સંવણ્ણિતા, તે મય્હં અવસ્સં ભાગિનોતિ અધિપ્પાયો. સુલદ્ધં વત મેતિ યં મયા ઇદં સાસનં મનુસ્સત્તં વા લદ્ધં, તં સુલદ્ધં વત મે. કસ્મા? યોહં મચ્છેરમલપરિયુટ્ઠિતાય પજાય…પે… દાનસંવિભાગરતોતિ.

તત્થ મચ્છેરમલપરિયુટ્ઠિતાયાતિ મચ્છેરમલેન અભિભૂતાય. પજાયાતિ પજાયનવસેન સત્તા વુચ્ચન્તિ. તસ્મા અત્તનો સમ્પત્તીનં પરસાધારણભાવમસહનલક્ખણેન ચિત્તસ્સ પભસ્સરભાવદૂસકાનં કણ્હધમ્માનં અઞ્ઞતરેન મચ્છેરમલેન અભિભૂતેસુ સત્તેસૂતિ અયમેત્થ અત્થો. વિગતમલમચ્છેરેનાતિ અઞ્ઞેસમ્પિ રાગદોસાદિમલાનઞ્ચેવ મચ્છેરસ્સ ચ વિગતત્તા વિગતમલમચ્છેરેન. ચેતસા વિહરામીતિ યથાવુત્તપ્પકારચિત્તો હુત્વા વસામીતિ અત્થો. સુત્તેસુ પન મહાનામસક્કસ્સ સોતાપન્નસ્સ સતો નિસ્સયવિહારં પુચ્છતો નિસ્સયવિહારવસેન દેસિતત્તા અગારં અજ્ઝાવસામીતિ વુત્તં. તત્થ અભિભવિત્વા વસામીતિ અત્થો.

મુત્તચાગોતિ વિસ્સટ્ઠચાગો. પયતપાણીતિ પરિસુદ્ધહત્થો. સક્કચ્ચં સહત્થા દેય્યધમ્મં દાતું સદા ધોતહત્થોયેવાતિ વુત્તં હોતિ. વોસ્સગ્ગરતોતિ વોસ્સજ્જનં વોસ્સગ્ગો, પરિચ્ચાગોતિ અત્થો. તસ્મિં વોસ્સગ્ગે સતતાભિયોગવસેન રતોતિ વોસ્સગ્ગરતો. યાચયોગોતિ યં યં પરે યાચન્તિ, તસ્સ તસ્સ દાનતો યાચનયોગોતિ અત્થો. યાજયોગોતિપિ પાઠો. યજનસઙ્ખાતેન યાજેન યુત્તોતિ અત્થો. દાનસંવિભાગરતોતિ દાને ચ સંવિભાગે ચ રતો. અહઞ્હિ દાનઞ્ચ દેમિ, અત્તના પરિભુઞ્જિતબ્બતોપિ ચ સંવિભાગં કરોમિ, એત્થેવ ચસ્મિ ઉભયે રતોતિ એવં અનુસ્સરતીતિ અત્થો.

૧૬૧. તસ્સેવં વિગતમલમચ્છેરતાદિગુણવસેન અત્તનો ચાગં અનુસ્સરતો નેવ તસ્મિં સમયે રાગપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ. ન દોસ…પે… ન મોહપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ. ઉજુગતમેવસ્સ તસ્મિં સમયે ચિત્તં હોતિ ચાગં આરબ્ભાતિ (અ. નિ. ૫.૧૦) પુરિમનયેનેવ વિક્ખમ્ભિતનીવરણસ્સ એકક્ખણે ઝાનઙ્ગાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ. ચાગગુણાનં પન ગમ્ભીરતાય નાનપ્પકારચાગગુણાનુસ્સરણાધિમુત્તતાય વા અપ્પનં અપ્પત્વા ઉપચારપ્પત્તમેવ ઝાનં હોતિ. તદેતં ચાગગુણાનુસ્સરણવસેન ઉપ્પન્નત્તા ચાગાનુસ્સતિચ્ચેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

ઇમઞ્ચ પન ચાગાનુસ્સતિં અનુયુત્તો ભિક્ખુ ભિય્યોસો મત્તાય ચાગાધિમુત્તો હોતિ, અલોભજ્ઝાસયો, મેત્તાય અનુલોમકારી, વિસારદો, પીતિપામોજ્જબહુલો, ઉત્તરિ અપ્પટિવિજ્ઝન્તો પન સુગતિપરાયનો હોતિ.

તસ્મા હવે અપ્પમાદં, કયિરાથ સુમેધસો;

એવં મહાનુભાવાય, ચાગાનુસ્સતિયા સદાતિ.

ઇદં ચાગાનુસ્સતિયં વિત્થારકથામુખં.