૩. સઙ્ઘાનુસ્સતિકથા

૧૫૪. સઙ્ઘાનુસ્સતિં ભાવેતુકામેનાપિ રહોગતેન પટિસલ્લીનેન ‘‘સુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, ઉજુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, ઞાયપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, સામીચિપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, યદિદં ચત્તારિ પુરિસયુગાનિ અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા, એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો આહુનેય્યો, પાહુનેય્યો, દક્ખિણેય્યો, અઞ્જલિકરણીયો, અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સા’’તિ (અ. નિ. ૬.૧૦) એવં અરિયસઙ્ઘગુણા અનુસ્સરિતબ્બા.

૧૫૫. તત્થ સુપ્પટિપન્નોતિ સુટ્ઠુ પટિપન્નો, સમ્માપટિપદં અનિવત્તિપટિપદં અનુલોમપટિપદં અપચ્ચનીકપટિપદં ધમ્માનુધમ્મપટિપદં પટિપન્નોતિ વુત્તં હોતિ. ભગવતો ઓવાદાનુસાસનિં સક્કચ્ચં સુણન્તીતિ સાવકા. સાવકાનં સઙ્ઘો સાવકસઙ્ઘો, સીલદિટ્ઠિસામઞ્ઞતાય સઙ્ઘાતભાવમાપન્નો સાવકસમૂહોતિ અત્થો. યસ્મા પન સા સમ્માપટિપદા ઉજુ અવઙ્કા અકુટિલા અજિમ્હા, અરિયો ચ ઞાયોતિપિ વુચ્ચતિ, અનુચ્છવિકત્તા ચ સામીચીતિપિ સઙ્ખં ગતા. તસ્મા તમ્પટિપન્નો અરિયસઙ્ઘો ઉજુપ્પટિપન્નો ઞાયપ્પટિપન્નો સામીચિપ્પટિપન્નોતિપિ વુત્તો.

એત્થ ચ યે મગ્ગટ્ઠા, તે સમ્માપટિપત્તિસમઙ્ગિતાય સુપ્પટિપન્ના. યે ફલટ્ઠા, તે સમ્માપટિપદાય અધિગન્તબ્બસ્સ અધિગતત્તા અતીતં પટિપદં સન્ધાય સુપ્પટિપન્નાતિ વેદિતબ્બા.

અપિચ સ્વાક્ખાતે ધમ્મવિનયે યથાનુસિટ્ઠં પટિપન્નત્તાપિ અપણ્ણકપટિપદં પટિપન્નત્તાપિ સુપ્પટિપન્નો.

મજ્ઝિમાય પટિપદાય અન્તદ્વયમનુપગમ્મ પટિપન્નત્તા કાયવચીમનોવઙ્કકુટિલજિમ્હદોસપ્પહાનાય પટિપન્નત્તા ચ ઉજુપ્પટિપન્નત્તા ચ ઉજુપ્પટિપન્નો.

ઞાયો વુચ્ચતિ નિબ્બાનં. તદત્થાય પટિપન્નત્તા ઞાયપ્પટિપન્નો.

યથા પટિપન્ના સામીચિપ્પટિપન્નારહા હોન્તિ, તથા પટિપન્નત્તા સામીચિપ્પટિપન્નો.

૧૫૬. યદિદન્તિ યાનિ ઇમાનિ. ચત્તારિ પુરિસયુગાનીતિ યુગળવસેન પઠમમગ્ગટ્ઠો ફલટ્ઠોતિ ઇદમેકં યુગળન્તિ એવં ચત્તારિ પુરિસયુગળાનિ હોન્તિ. અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલાતિ પુરિસપુગ્ગલવસેન એકો પઠમમગ્ગટ્ઠો એકો ફલટ્ઠોતિ ઇમિના નયેન અટ્ઠેવ પુરિસપુગ્ગલા હોન્તિ. એત્થ ચ પુરિસોતિ વા પુગ્ગલોતિ વા એકત્થાનિ એતાનિ પદાનિ. વેનેય્યવસેન પનેતં વુત્તં. એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘોતિ યાનિમાનિ યુગવસેન ચત્તારિ પુરિસયુગાનિ, પાટિએક્કતો અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા, એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, આહુનેય્યોતિઆદીસુ આનેત્વા હુનિતબ્બન્તિ આહુનં, દૂરતોપિ આનેત્વા સીલવન્તેસુ દાતબ્બન્તિ અત્થો. ચતુન્નં પચ્ચયાનમેતમધિવચનં. તં આહુનં પટિગ્ગહેતું યુત્તો તસ્સ મહપ્ફલકરણતોતિ આહુનેય્યો. અથ વા દૂરતોપિ આગન્ત્વા સબ્બસાપતેય્યમ્પિ એત્થ હુનિતબ્બન્તિ આહવનીયો. સક્કાદીનમ્પિ વા આહવનં અરહતીતિ આહવનીયો. યો ચાયં બ્રાહ્મણાનં આહવનીયો નામ અગ્ગિ, યત્થ હુતં મહપ્ફલન્તિ તેસં લદ્ધિ. સચે હુતસ્સ મહપ્ફલતાય આહવનીયો, સઙ્ઘોવ આહવનીયો. સઙ્ઘે હુતઞ્હિ મહપ્ફલં હોતિ. યથાહ –

‘‘યો ચ વસ્સસતં જન્તુ, અગ્ગિં પરિચરે વને;

એકઞ્ચ ભાવિતત્તાનં, મુહુત્તમપિ પૂજયે;

સાયેવ પૂજના સેય્યો, યઞ્ચે વસ્સસતં હુત’’ન્તિ. (ધ. પ. ૧૦૭);

તદેતં નિકાયન્તરે આહવનીયોતિ પદં ઇધ આહુનેય્યોતિ ઇમિના પદેન અત્થતો એકં. બ્યઞ્જનતો પનેત્થ કિઞ્ચિમત્તમેવ નાનં. ઇતિ આહુનેય્યો.

પાહુનેય્યોતિ એત્થ પન પાહુનં વુચ્ચતિ દિસાવિદિસતો આગતાનં પિયમનાપાનં ઞાતિમિત્તાનમત્થાય સક્કારેન પટિયત્તં આગન્તુકદાનં. તમ્પિ ઠપેત્વા તે તથારૂપે પાહુનકે સઙ્ઘસ્સેવ દાતું યુત્તં, સઙ્ઘોવ તં પટિગ્ગહેતું યુત્તો. સઙ્ઘસદિસો હિ પાહુનકો નત્થિ. તથા હેસ એકબુદ્ધન્તરે ચ દિસ્સતિ, અબ્બોકિણ્ણઞ્ચ પિયમનાપત્તકરેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતોતિ. એવં પાહુનમસ્સ દાતું યુત્તં પાહુનઞ્ચ પટિગ્ગહેતું યુત્તોતિ પાહુનેય્યો. યેસં પન પાહવનીયોતિ પાળિ, તેસં યસ્મા સઙ્ઘો પુબ્બકારમરહતિ, તસ્મા સબ્બપઠમં આનેત્વા એત્થ હુનિતબ્બન્તિ પાહવનીયો. સબ્બપ્પકારેન વા આહવનમરહતીતિ પાહવનીયો. સ્વાયમિધ તેનેવ અત્થેન પાહુનેય્યોતિ વુચ્ચતિ.

દક્ખિણાતિ પન પરલોકં સદ્દહિત્વા દાતબ્બદાનં વુચ્ચતિ. તં દક્ખિણં અરહતિ, દક્ખિણાય વા હિતો યસ્મા નં મહપ્ફલકરણતાય વિસોધેતીતિ દક્ખિણેય્યો.

ઉભો હત્થે સિરસ્મિં પતિટ્ઠપેત્વા સબ્બલોકેન કયિરમાનં અઞ્જલિકમ્મં અરહતીતિ અઞ્જલિકરણીયો.

અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ સબ્બલોકસ્સ અસદિસં પુઞ્ઞવિરૂહનટ્ઠાનં. યથા હિ રઞ્ઞો વા અમચ્ચસ્સ વા સાલીનં વા યવાનં વા વિરૂહનટ્ઠાનં રઞ્ઞો સાલિક્ખેત્તં રઞ્ઞો યવક્ખેત્તન્તિ વુચ્ચતિ, એવં સઙ્ઘો સબ્બલોકસ્સ પુઞ્ઞાનં વિરૂહનટ્ઠાનં. સઙ્ઘં નિસ્સાય હિ લોકસ્સ નાનપ્પકારહિતસુખસંવત્તનિકાનિ પુઞ્ઞાનિ વિરૂહન્તિ. તસ્મા સઙ્ઘો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ.

૧૫૭. એવં સુપ્પટિપન્નતાદિભેદે સઙ્ઘગુણે અનુસ્સરતો નેવ તસ્મિં સમયે રાગપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ. ન દોસ…પે… ન મોહપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ. ઉજુગતમેવસ્સ તસ્મિં સમયે ચિત્તં હોતિ સઙ્ઘં આરબ્ભાતિ (અ. નિ. ૬.૧૦) પુરિમનયેનેવ વિક્ખમ્ભિતનીવરણસ્સ એકક્ખણે ઝાનઙ્ગાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ. સઙ્ઘગુણાનં પન ગમ્ભીરતાય નાનપ્પકારગુણાનુસ્સરણાધિમુત્તતાય વા અપ્પનં અપ્પત્વા ઉપચારપ્પત્તમેવ ઝાનં હોતિ. તદેતં સઙ્ઘગુણાનુસ્સરણવસેન ઉપ્પન્નત્તા સઙ્ઘાનુસ્સતિચ્ચેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

ઇમઞ્ચ પન સઙ્ઘાનુસ્સતિં અનુયુત્તો ભિક્ખુ સઙ્ઘે સગારવો હોતિ સપ્પતિસ્સો. સદ્ધાદિવેપુલ્લં અધિગચ્છતિ, પીતિપામોજ્જબહુલો હોતિ, ભયભેરવસહો, દુક્ખાધિવાસનસમત્થો, સઙ્ઘેન સંવાસસઞ્ઞં પટિલભતિ. સઙ્ઘગુણાનુસ્સતિયા અજ્ઝાવુત્થઞ્ચસ્સ સરીરં સન્નિપતિતસઙ્ઘમિવ ઉપોસથાગારં પૂજારહં હોતિ, સઙ્ઘગુણાધિગમાય ચિત્તં નમતિ, વીતિક્કમિતબ્બવત્થુસમાયોગે ચસ્સ સમ્મુખા સઙ્ઘં પસ્સતો વિય હિરોત્તપ્પં પચ્ચુપટ્ઠાતિ, ઉત્તરિ અપ્પટિવિજ્ઝન્તો પન સુગતિપરાયનો હોતિ.

તસ્મા હવે અપ્પમાદં, કયિરાથ સુમેધસો;

એવં મહાનુભાવાય, સઙ્ઘાનુસ્સતિયા સદાતિ.

ઇદં સઙ્ઘાનુસ્સતિયં વિત્થારકથામુખં.