૩. પિણ્ડપાતિકઙ્ગકથા

૨૬. પિણ્ડપાતિકઙ્ગમ્પિ ‘‘અતિરેકલાભં પટિક્ખિપામિ, પિણ્ડપાતિકઙ્ગં સમાદિયામી’’તિ ઇમેસં અઞ્ઞતરવચનેન સમાદિન્નં હોતિ.

તેન પન પિણ્ડપાતિકેન ‘‘સઙ્ઘભત્તં, ઉદ્દેસભત્તં, નિમન્તનભત્તં, સલાકભત્તં, પક્ખિકં, ઉપોસથિકં, પાટિપદિકં, આગન્તુકભત્તં, ગમિકભત્તં, ગિલાનભત્તં, ગિલાનુપટ્ઠાકભત્તં, વિહારભત્તં, ધુરભત્તં, વારકભત્ત’’ન્તિ એતાનિ ચુદ્દસ ભત્તાનિ ન સાદિતબ્બાનિ. સચે પન ‘‘સઙ્ઘભત્તં ગણ્હથા’’તિઆદિના નયેન અવત્વા ‘‘અમ્હાકં ગેહે સઙ્ઘો ભિક્ખં ગણ્હાતુ, તુમ્હેપિ ભિક્ખં ગણ્હથા’’તિ વત્વા દિન્નાનિ હોન્તિ, તાનિ સાદિતું વટ્ટન્તિ. સઙ્ઘતો નિરામિસસલાકાપિ વિહારે પક્કભત્તમ્પિ વટ્ટતિયેવાતિ ઇદમસ્સ વિધાનં.

પભેદતો પન અયમ્પિ તિવિધો હોતિ. તત્થ ઉક્કટ્ઠો પુરતોપિ પચ્છતોપિ આહટભિક્ખં ગણ્હતિ, પત્તદ્વારે ઠત્વા પત્તં ગણ્હન્તાનમ્પિ દેતિ, પટિક્કમનં આહરિત્વા દિન્નભિક્ખમ્પિ ગણ્હતિ, તં દિવસં પન નિસીદિત્વા ભિક્ખં ન ગણ્હતિ. મજ્ઝિમો તં દિવસં નિસીદિત્વાપિ ગણ્હતિ, સ્વાતનાય પન નાધિવાસેતિ. મુદુકોસ્વાતનાયપિ પુનદિવસાયપિ ભિક્ખં અધિવાસેતિ. તે ઉભોપિ સેરિવિહારસુખં ન લભન્તિ, ઉક્કટ્ઠોવ લભતિ. એકસ્મિં કિર ગામે અરિયવંસો હોતિ, ઉક્કટ્ઠો ઇતરે આહ – ‘‘આયામાવુસો, ધમ્મસવનાયા’’તિ. તેસુ એકો એકેનમ્હિ, ભન્તે, મનુસ્સેન નિસીદાપિતોતિ આહ. અપરો મયા, ભન્તે, સ્વાતનાય એકસ્સ ભિક્ખા અધિવાસિતાતિ. એવં તે ઉભો પરિહીના. ઇતરો પાતોવ પિણ્ડાય ચરિત્વા ગન્ત્વા ધમ્મરસં પટિસંવેદેસિ.

ઇમેસં પન તિણ્ણમ્પિ સઙ્ઘભત્તાદિઅતિરેકલાભં સાદિતક્ખણેવ ધુતઙ્ગં ભિજ્જતિ. અયમેત્થ ભેદો.

અયં પનાનિસંસો, ‘‘પિણ્ડિયાલોપભોજનં નિસ્સાય પબ્બજ્જા’’તિ (અ. નિ. ૪.૨૭; ઇતિવુ. ૧૦૧) વચનતો નિસ્સયાનુરૂપપટિપત્તિસબ્ભાવો, દુતિયે અરિયવંસે પતિટ્ઠાનં, અપરાયત્તવુત્તિતા, ‘‘અપ્પાનિ ચેવ સુલભાનિ ચ તાનિ ચ અનવજ્જાની’’તિ ભગવતા સંવણ્ણિતપચ્ચયતા, કોસજ્જનિમ્મદ્દનતા, પરિસુદ્ધાજીવતા, સેખિયપટિપત્તિપૂરણં, અપરપોસિતા, પરાનુગ્ગહકિરિયા, માનપ્પહાનં, રસતણ્હાનિવારણં, ગણભોજનપરમ્પરભોજનચારિત્તસિક્ખાપદેહિ અનાપત્તિતા, અપ્પિચ્છતાદીનં અનુલોમવુત્તિતા, સમ્માપટિપત્તિબ્રૂહનં, પચ્છિમજનતાનુકમ્પનન્તિ.

પિણ્ડિયાલોપસન્તુટ્ઠો, અપરાયત્તજીવિકો;

પહીનાહારલોલુપ્પો, હોતિ ચાતુદ્દિસો યતિ.

વિનોદયતિ કોસજ્જં, આજીવસ્સ વિસુજ્ઝતિ;

તસ્મા હિ નાતિમઞ્ઞેય્ય, ભિક્ખાચરિયાય સુમેધસો.

એવરૂપસ્સ હિ –

‘‘પિણ્ડપાતિકસ્સ ભિક્ખુનો,

અત્તભરસ્સ અનઞ્ઞપોસિનો;

દેવાપિ પિહયન્તિ તાદિનો,

નો ચે લાભસિલોકનિસ્સિતો’’તિ.

અયં પિણ્ડપાતિકઙ્ગે સમાદાનવિધાનપ્પભેદભેદાનિસંસવણ્ણના.