૨૪. ઉત્તરસામણેરસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

સો કિર પુરિમબુદ્ધેસુ [પુરિમબુદ્ધે ઇતિસબ્બત્થ] કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં પુઞ્ઞં ઉપચિનન્તો સુમેધસ્સ ભગવતો કાલે વિજ્જાધરો હુત્વા હિમવતિ પટિવસતિ. તદા સુમેધો નામ સમ્માસમ્બુદ્ધો વિવેક મનુબ્રૂહન્તો હિમવન્તં ગન્ત્વા રમણીયે પદેસે પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા નિસીદિ. તદા વિજ્જાધરો આકાસેન ગચ્છન્તો છબ્બણ્ણરંસીહિ વિરાજમાનં ભગવન્તં દિસ્વા તીહિ કણિકારપુપ્ફેહિ પૂજેસિ, પુપ્ફાનિ બુદ્ધાનુભાવેન સત્થુ ઉપરિ છત્તાકારેન અટ્ઠંસુ, સો તેન ભીય્યોસો મત્તાય પસન્નચિત્તો હુત્વા અપરભાગે કાલંકત્વા તાવતિંસભવને નિબ્બત્તિત્વા ઉળારં દિબ્બસમ્પત્તિમનુભવન્તો યાવતાયુકં તત્થ ઠત્વા તતો ચુતો દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે રાજગહનગરે બ્રાહ્મણમહાસાલસ્સ પુત્તો હુત્વા નિબ્બત્તિ. ઉત્તરોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો ઉત્તમરૂપધરો વિઞ્ઞુતં પત્તો બ્રાહ્મણવિજ્જાસુ નિપ્ફત્તિં પત્વા જાતિયા રૂપેન વિજ્જાય સીલાચારેન ચ લોકસ્સ મહનીયો જાતો, તસ્સ તં પઞ્ઞાસમ્પત્તિંદિસ્વા વસ્સકારો મગધમહામત્તો અત્તનો ધીતરં દાતુકામો હુત્વા અત્તનો અધિપ્પાયં પવેદેસિ. સો નિસ્સરણજ્ઝાસયતાય તં પટિક્ખિપિત્વા કાલેનકાલં ધમ્મસેનાપતિં પયિરુપાસન્તો તસ્સ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા વત્તસમ્પન્નો હુત્વા થેરં ઉપટ્ઠહતિ. તેન ચ સમયેન થેરસ્સ અઞ્ઞતરો આબાધો ઉપ્પન્નો હોતિ, તસ્સ ભેસજ્જત્થાય ઉત્તરસામણેરો પાતોવ પત્તચીવર માદાય વિહારતો નિક્ખમ્મ અન્તરામગ્ગે તળાકસ્સ તીરે પત્તં ઠપેત્વા ઉદકસમીપં ગન્ત્વા મુખં ધોવતિ, તદા અઞ્ઞતરો ઉમ્મગ્ગચોરો કતકમ્મો આરક્ખપુરિસેહિ અનુબદ્ધો અગ્ગદ્વારેનેવ નગરતો નિક્ખમિત્વા પલાયન્તો અત્તના ગહિતં રતનભણ્ડિકં સામણેરસ્સ પત્તે પક્ખિપિત્વા પલાયિ. સો સામણેરોપિ પત્તસમીપં [સત્તુસમીપં ઇતિપિ કત્થચિ] ઉપગતો હોતિ, ચોરં અનુબન્ધન્તા રાજપુરિસા સામણેરસ્સ પત્તે ભણ્ડિકં દિસ્વા અયં ચોરો, ઇમિના ચોરિયં કતન્તિ સામણેરં પચ્છાબાહં બન્ધિત્વા વસ્સકારસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ દસ્સેસું. વસ્સકારો ચ તદા રઞ્ઞો વિનિચ્છયે નિયુત્તો હુત્વા છેજ્જભેજ્જં અનુસાસતિ. સો એસો પુબ્બે મમ વચનં નાદિયિ. સુદ્ધપાસણ્ડિયેસુ પબ્બજીતિ ચ બદ્ધાઘાતત્તા તં કમ્મં અસોધેત્વાવ જીવન્તમેવેતં સૂલે ઉત્તાસેથાતિ આણા પેસિ, રાજપુરિસા તં નિમ્બસૂલે ઉત્તાસેસું. સામણેરો સૂલગ્ગે નિસિન્નો ઉપજ્ઝાયસ્સ મે કો ભેસજ્જં આહરિસ્સતીતિ સારિપુત્તત્થેરં સરિ. તતો થેરો તં પવત્તિં ઞત્વા સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કથેસિ, ભગવાપિ મહાસાવકપરિવુતો તસ્સ ઞાણપરિપાકં ઓલોકેત્વા તં ઠાનમગમાસિ. તતો ભગવતો નિક્ખન્તભાવા સકલનગરે કોલાહલં અહોસિ, મહાજનકાયો સન્નિપતિ. અથ ભગવા વિપ્ફુરન્તહત્થતલે નખમણિમયૂખસમ્ભિન્નપીતાભાસતાય પગ્ઘરન્તજાતિહિઙ્ગુલકસુવણ્ણરસધારાવિય જાલાવગુણ્ઠિતમુદુતલુનઙ્ગુલં હત્થં ઉત્તરસ્સ સીસે ઠપેત્વા ઉત્તર ઇદં તે પુબ્બે કતપાપકમ્મસ્સ ફલં ઉપ્પન્નં, તત્થ તયા પચ્ચવેક્ખણબલેન અધિવાસના કાતબ્બાતિ આહ. તેનેવ આહ.

૧. અતીતે કિર એકસ્મિં, ગામે ત્વ મસિ દારકો;

દારેકેહિ સમાગમ્મ, કીળન્તો કેળિમણ્ડલે.

૨. ગહેત્વા સુખુમં સૂકં, તદા ત્વં નિમ્બજલ્લિયા;

ઉત્તાસેસિ તત્થ સૂલે, જીવમાનકમક્ખિકં.

૩. અપરમ્પિ તે પાપકમ્મં, પવક્ખામિ સુણોહિ મે;

ઓવદન્તિં હિતેન ત્વં, અતીતે સકમાતરં.

૪. જીવસૂલે નિસીદાતિ, કોપેનાભિસપી તુવં;

ઇમેહિ દ્વીહિ પાપેહિ, સરં સંસારસાગરે.

૫. પઞ્ચજાતિસતે અચ્છિ, જીવસૂલમ્હિ નિમ્બજે;

અયં તે ચરિમા જાતિ, એત્થાપિચ વિપચ્ચિ સોતિ.

એવમાદિના નયેન તસ્સ અજ્ઝાસયાનુરૂપેન ધમ્મં દેસેસિ, ઉત્તરો અમતાભિસેકસદિસેન સત્થુનો હત્થસમ્ફસ્સસઞ્જાતપસાદસોમનસ્સતાય ઉળારં પીતિપામોજ્જં પટિલભિત્વા યથાપરિચિતં વિપસ્સનામગ્ગં સમારૂળ્હો ઞાણસ્સ પરિપાકં ગતત્તા સત્થુ દેસનાવિલાસેન મગ્ગપટિપાટિયા સબ્બકિલેસે ખેપેત્વા છળભિઞ્ઞો અહોસિ. ધમ્મં સુત્વા તત્થ સમાગતાનં દેવમનુસ્સાનં ચતુરાસીતિપાણસહસ્સાનં ધમ્માભિસમયો અહોસીતિ વદન્તિ. ઉત્તરો પન છળભિઞ્ઞો હુત્વા સૂલતો ઉટ્ઠહિત્વા આકાસે ઠત્વા પાટિહારિયં દસ્સેસિ. મહાજના અચ્છરિયબ્ભુતચિત્તા જાતા અહેસું. તાવદેવસ્સ વણોરુન્ધિ, સો ભિક્ખૂહિ આવુસો તાદિસં દુક્ખં અનુભવન્તો કથં ત્વં વિપસ્સનં અનુયુઞ્જિતું સક્ખીતિ પુટ્ઠો પગેવ મે આવુસો સંસારે આદીનવો સઙ્ખારાનઞ્ચ સભાવો સુદિટ્ઠો. તસ્માહં તાદિસં દુક્ખં અનુભવન્તોપિ અસક્ખિં વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા વિસેસં અધિગન્તુંતિ આહ. અથાપરભાગે સો ભિક્ખુસઙ્ઘમજ્ઝે અત્તનો પુબ્બચરિતા પદાનં પકાસેન્તો ઇમા ગાથા અભાસિ.

૬. સુમેધો નામ સમ્બુદ્ધો, દ્વત્તિંસવરલક્ખણો;

વિવેકકામો સમ્બુદ્ધો, હિમવન્ત મુપાગમિ.

૭. અજ્ઝોગહેત્વા હિમવન્તં, અગ્ગો કારુણિકો મુનિ;

પલ્લઙ્કં આભુજિત્વાન, નિસીદિ પુરિસુત્તમો.

૮. વિજ્જાધરો તદા આસિં, અન્તલિક્ખચરો અહં;

તિસૂલં સુકતં ગય્હ, ગચ્છામિ અમ્બરે તદા.

૯. પબ્બતગ્ગે યથા અગ્ગિ, પુણ્ણમાસેવ ચન્દિમા;

વનં ઓભાસતે બુદ્ધો, સાલરાજાવ ફુલ્લિતો.

૧૦. વનગ્ગા નિક્ખમિત્વાન, બુદ્ધરંસી વિધાવરે;

નલગ્ગિવણ્ણસઙ્કાસા, દિસ્વા ચિત્તં પસાદયિં.

૧૧. વિચિનં અદ્દસં પુપ્ફં, કણિકારં દેવગન્ધિકં;

તીણિ પુપ્ફાનિ આદાય, બુદ્ધસેટ્ઠં અપૂજયિં.

૧૨. બુદ્ધસ્સ આનુભાવેન, તીણિ પુપ્ફાનિ મે તદા;

ઉદ્ધવણ્ટા અધોપત્તા, છાયં કુબ્બન્તિ સત્થુનો.

૧૩. તેન કમ્મેન સુકતેન, ચેતનાપણિધીહિચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસમગઞ્છહં.

૧૪. તત્થ મે સુકતં બ્યમ્હં, કણિકારીતિ ઞાયતિ;

સટ્ઠિયોજન મુબ્બેધં, તિંસયોજનવિત્થતં.

૧૫. સહસ્સખણ્ડં સતભેણ્ડુ, ધજાલુ હરિતામયં;

સતસહસ્સાનિ બ્યૂહાનિ, બ્યમ્હે પાતુરહંસુ મે.

૧૬. સોણ્ણમયા મણિમયા, લોહિતઙ્કમયા પિચ;

ફલિકા પિચ પલ્લઙ્કા, યદિચ્છક યદિચ્છકા.

૧૭. મહારહઞ્ચ સયનં, તૂલિકં વિકતીયકં;

ઉદ્દલોમિકએકન્તં, બિમ્બોહનસમાયુતં.

૧૮. ભવના નિક્ખમિત્વાન, ચરન્તો દેવચારિકં;

યદા ઇચ્છામિ ગમનં, દેવસંઘપુરક્ખતો.

૧૯. પુપ્ફસ્સ હેટ્ઠા તિટ્ઠામિ, ઉપરિચ્છદનં મમ;

સમન્તા યોજનસતં, કણિકારેહિ છાદિતં.

૨૦. સટ્ઠિતુરિયસહસ્સાનિ, સાયં પાતં ઉપટ્ઠહું;

પરિવારેન્તિ મં નિચ્ચં, રત્તિન્દિવમતન્દિતા.

૨૧. તત્થ નચ્ચેહિ ગીતેહિ, તાલેહિ વાદિતેહિ ચ;

રમામિ ખિડ્ડારતિયા, મોદામિ કામકામહં.

૨૨. તત્થ ભુત્વા ચ પિત્વા ચ, મોદામિ તિદસે તદા;

નારીગણેહિ સહિતો, મોદામિ બ્યમ્હમુત્તમે.

૨૩. સતાનં પઞ્ચક્ખત્તુઞ્ચ, દેવરજ્જ મકારયિં;

સતાનં તીણિક્ખત્તુંચ, ચક્કવત્તી અહોસહં;

પદેસરજ્જં વિપુલં, ગણનાતો અસંખિયં.

૨૪. ભવાભવે સંસરન્તો, મહાભોગં લભામહં;

ભોગે મે ઊનતા નત્થિ, બુદ્ધપૂજાયિ દં ફલં.

૨૫. દ્વે મે ભવે સંસરામિ, દેવત્તે અથ માનુસે;

અઞ્ઞં ગતિં ન જાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૨૬. દ્વે મે કુલે પજાનામિ, ખત્તિયે ચાપિ બ્રાહ્મણે;

નીચે કુલે ન જાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૨૭. હત્થિયાનં અસ્સયાનં, સિવિકં સન્દમાનિકં;

લભામિ સબ્બમેવે તં, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૨૮. દાસીગણં દાસગણં, નારિયો ચ અલઙ્કતા;

લભામિ સબ્બ મેવે તં, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૨૯. કોસેય્યકમ્બલિયાનિ, ખોમકપ્પાસિકાનિચ;

લભામિ સબ્બમેવેતં, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૦. નવવત્થં નવફલં, નવગ્ગરસભોજનં;

લભામિ સબ્બમેવેતં, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૧. ઇમં ખાદ ઇમં ભુઞ્જ, ઇમમ્હિ સયને સય;

લભામિ સબ્બમેવેતં, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૨. સબ્બત્થ પૂજિતો હોમિ, યસો અચ્ચુગ્ગતો મમ;

મહેસક્ખો ઘદા હોમિ, અભેજ્જપરિસો સદા;

ઞાતીનં ઉત્તમો હોમિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૩. સીતં ઉણ્હં ન જાનામિ, પરિળાહો ન વિજ્જતિ;

અથો ચેતસિકં દુક્ખં, હદયે મે ન વિજ્જતિ.

૩૪. સુવણ્ણવણ્ણો હુત્વાન, સંસરામિ ભવાભવે;

વેવણ્ણિયં ન જાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૫. દેવલોકા ચવિત્વાન, સુક્કમૂલેન ચોદિતો;

સાવત્થિયં પુરે જાતો, મહાસાલે સુઅડ્ઢકે.

૩૬. પઞ્ચકામગુણે હિત્વા, પબ્બજિંઅનગારિયં;

જાતિયા સત્તવસ્સોહં, અરહત્તમપાપુણિં.

૩૭. ઉપસમ્પાદયી બુદ્ધો, ગુણમઞ્ઞાય ચક્ખુમા;

તરુણોવ પૂજનીયો હં, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૮. દિબ્બચક્ખું વિસુદ્ધં મે, સમાધિકુસલો અહં;

અભિઞ્ઞાપારમિપ્પત્તો, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૩૯. પટિસમ્ભિદા અનુપ્પત્તો, ઇદ્ધિપાદેસુ કોવિદો;

સદ્ધમ્મે પારમિપ્પત્તો, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૪૦. તિંસકપ્પસહસ્સમ્હિ, યં બુદ્ધમભિપૂજયિં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

૪૧. કિલેસા ઝાપિતા મય્હં, ભવા સબ્બે સમૂહતા;

નાગોવ બન્ધનં છેત્વા, વિહરામિ અનાસવો.

૪૨. સ્વાગતં વત મે આસિ, બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ સન્તિકં;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તો, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં.

૪૩. પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો ચ, વિમેક્ખા પિચ અટ્ઠિમે;

છળભિઞ્ઞા સચ્છિકતા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનંતિ;

તં સુત્વા બહૂ કુસલકમ્મપરાયણા અહેસું.

૪૪. સહેતુકા પચ્છિમિકાપિ સત્તા,

પાપં ન સક્કોન્તિ જહાતુમેવં;

અનિચ્છમાનેહિ જનેહિ દુક્ખં,

આરાવ પાપં પરિવજ્જનીયંતિ.

ઉત્તરસામણેરસ્સ વત્થું ચતુત્થં.