યક્ખવઞ્ચિતવગ્ગો

૨૧. યક્ખવઞ્ચિત વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

ભગવતિ પરિનિબ્બુતમ્હિ કોસલરઞ્ઞો કિર જનપદે તુણ્ડગામોનામ અહોસિ. તત્થેકો બુદ્ધદાસો નામ મનુસ્સો ‘‘યાવજીવં બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ. બુદ્ધો મે સરણં તાણં લેણં પરાયણન્તિ’’ એવં જીવિતપરિયન્તં બુદ્ધં સરણં ગતો પટિવસતિ, તસ્મિં સમયે એકો જનપદવાસિકો તત્થ તત્થ આહિણ્ડન્તો તં તુણ્ડગામં પત્વા તસ્સેવ ઘરે નિવાસં કપ્પેસિ, તસ્સ પન જાનપદિકસ્સ સરીરે એકો યક્ખો આવિસિત્વા પીળેતિ, તદા તસ્સ ગામસ્સ પવિસનકાલે યક્ખો બુદ્ધદાસો પાસકસ્સ ગુણતેજેન તસ્સ ગેહં પવિસિતું અસક્કોન્તો તં મુઞ્ચિત્વા બહિગામે સત્તાહં અટ્ઠાસિ તસ્સાગમનં ઓલોકેન્તો. તતો સો જાનપદિકો સત્તદિવસં તત્થ વસિત્વા સત્તમે દિવસે સકરટ્ઠં ગન્તુકામો ગામા નિક્ખમિ. અથ તં તથા નિક્ખન્તં દિસ્વા યક્ખો અગ્ગહેસિ, અથ સો તં એત્તકં કાલં કુહિંગતોસીતિ પુચ્છિ. યક્ખો ભો તવત્થાય એત્થ વસન્તસ્સ મે સત્તાહં અતિક્કન્તન્તિ. તતો સો કો તે મયા અત્થો, કિં તે દમ્મીતિ, અથ યક્ખેન ભો અહં ખુદાય પીળિતો ભત્તેન મે અત્થોતિ વુત્તો સો એવં સતિ કસ્મા મં અન્તોગેહે વસન્તં ન ગણ્હીતિ આહ. યક્ખેન ભો તસ્મિં ઘરે બુદ્ધં સરણં ગતો એકો ઉપસકો અત્થિ, તસ્સ સીલતેજેન ગેહં પવિસિતુમસક્કોન્તો અટ્ઠાસિન્તિ વુત્તો જાનપદિકો સરણં નામ કિન્તિ અજાનન્તો કિન્તિ વત્વા સો સરણં અગ્ગહેસીતિ યક્ખં પુચ્છિ. યક્ખો ‘‘બુદ્ધં સરણં ગચ્છામી’’તિ વત્વા સરણં અગ્ગહેસીતિ આહ. તં સુત્વા જાનપદિકો ઇદાનિ ઇમં વઞ્ચેસ્સામીતિ ચિન્તેત્વા તેનહિ યક્ખ અહમ્પિ બુદ્ધં સરણં ગચ્છામીતિ આહ. એવં વુત્તમત્તેયેવ યક્ખો મહાસદ્દં કરોન્તો ભ યે ન ભમન્તો પલાયિ, એવં સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સરણં ઇધલોકે ભયો પદ્દવ નિવારણત્થં હોતિ, પરલોકે સગ્ગમોક્ખાવહં. તથાહિ.

૧. બુદ્ધોતિ વચનં એતં, અમનુસ્સાનં ભયાવહં;

બુદ્ધભત્તિકજન્તૂનં, સબ્બદા મુદમાવહં.

૨. સબ્બોપદ્દવનાસાય, પચ્ચક્ખદિબ્બમોસધં;

દિબ્બમન્તં મહાતેજં, મહાયન્તં મહબ્ભુતં.

૩. તસ્મા સો દારુણો યક્ખો,

દિસ્વા તં સરણે ઠિથં;

ઉબ્બિગ્ગો ચ ભયપ્પત્તો,

લોમહટ્ઠો ચ છમ્ભીતો.

૪. ભમન્તો ધાવિતં દિસ્વા, તિમિરોવ સુરિયુગ્ગતે,

સિમ્બલિતૂલભટ્ઠંવ, ચણ્ડવાતેન ખણ્ડિતં.

૫. યં દુક્ખં રાજચોરારિ, યક્ખપેતા દિસમ્ભવં;

નિચ્છન્તેન મનુસ્સેન, ગન્તબ્બં સરણત્તયંતિ.

તતો જાનપદિકો સરણાગમને મહાગુણં મહાનિસંસં ઓલોકેત્વા બુદ્ધે સગારવો સપ્પેમો ‘‘જીવિતપરિયન્તં બુદ્ધં સરણં ગચ્છામી’’તિ સરણં ગન્ત્વા તેનેવ સરણાગમનાનુભાવેન જીવિતપરિયોસાને સુત્તપ્પબુદ્ધોવિય દેવલોકે નિબ્બત્તીતિ.

૬. દિસ્વાન એવં સરણં ગતં તં,

અપેન્તિ યક્ખાપિ મહબ્ભયેન;

પાલેથ સીલં સરણઞ્ચ તસ્મા,

જહાથ દુરિતં સુગતિં ભજવ્હોતિ.

યક્ખવઞ્ચિતવત્થું પથમં.

૨૨. મિચ્છદિટ્ઠિકસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

ભગવતિ ધરમાને રાજગહનગરે કિર એકો બ્રહ્મભત્તિકો મિચ્છાદિટ્ઠિકો પટિવસતિ, તત્થેવ સમ્માદિટ્ઠિકોપિ. તેસં ઉભિન્નમ્પિ દ્વે પુત્તા અહેસું. તે એકતો કીળન્તા વડ્ઢન્તિ. અથાપરભાગે ગુળકીળંકીળન્તાનં સમ્માદિટ્ઠિકસ્સ પુત્તો ‘‘નમો બુદ્ધયા’’તિ વત્વા ગુળ્હં ખિપન્તો દિવસે દિવસે જિનાતિ. મિચ્છાદિટ્ઠિકસ્સ પુત્તો ‘‘નમો બ્રહ્મુનો’’તિ વત્વા ખિપન્તો પરાજેતિ, તતો મિચ્છાદિટ્ઠિકસ્સ પુત્તો નિચ્ચં જિનન્તં સમ્માદિટ્ઠિકં કુમારં દિસ્વા સમ્મ ત્વં નિચ્ચમેવ જિનાસિ, કિં વત્વા ગુળં ખિપસીતિ પુચ્છિ. સોહં સમ્મ ‘‘નમો બુદ્ધાયા’’તિ વત્વા ખિપામીતિ આહ. સોપિ તતો પટ્ઠાય ‘‘નમો બુદ્ધાયા’’તિ વત્વા ખિપતિ, અથ તે યેભુય્યેન દૂતે સમસમાવ હોન્તિ. અપરભાગે મિચ્છાદિટ્ઠિકસ્સ પુત્તો પિતરા સદ્ધિં દારૂનમત્થાય વનં ગન્ત્વા સકટેન દારું ગહેત્વા આગચ્છન્તો નગરદ્વારસમીપે સકટં વિસ્સજ્જેત્વા તિણે ખાદનત્થાય ગોણે વિસ્સજ્જેસિ, ગોણા તિણં ખાદન્તો અઞ્ઞેહિ ગોરૂપેહિ સદ્ધિં અન્તોનગરં પવિસિંસુ. અથસ્સ પિતા ગોણે પરિયેસન્તો સકટં ઓલોકેહીતિ પુત્તં નિવત્તેત્વા નગરં પવિટ્ઠો અહોસિ, અથ સાયણ્હે જાતે મનુસ્સા નગરદ્વારં પિદહિંસુ, તતો કુમારો બહિનગરે દારુસકટસ્સ હેટ્ઠા સયન્તો નિદ્દૂપગતો અહોસિ. અથ તસ્સા રત્તિયા સમ્માદિટ્ઠિકો ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો ચાતિ દ્વે યક્ખા ગોચરં પરિયેસમાના સકટસ્સ હેટ્ઠા નિપન્નં કુમારં અદ્દસંસુ, તેસુ મિચ્છાદિટ્ઠિકો ઇમં ખાદામીતિ આહ. અથાપરો મા એવ મકાસિ, ‘‘નમો બુદ્ધાયા’’તિ વાચકો એસોતિ, ખાદામેવેતન્તિ વત્વા ઇતરેન યાવતતિયં વારિયમાનોપિ ગન્ત્વા તસ્સ પાદે ગહેત્વા આકડ્ઢિ. તસ્મિં ખણે દારકો પુબ્બપરિચયેન ‘‘નમો બુદ્ધાયા’’તિ આહ તં સુત્વા યક્ખો ભયપ્પત્તો લોમહટ્ઠો હત્થં વિસ્સજ્જેત્વા પટિક્કમ્મ અટ્ઠાસિ. અહો અચ્છરિયં બુદ્ધાનુભાવં અબ્ભુતં, એવં અત્તં અનીય્યાતેત્વા પરિચયેન ‘‘નમો બુદ્ધાયા’’તિ વુત્તસ્સપિ ભયં છમ્ભિતત્તં ઉપદ્દવં વા ન હોતિ. પગેવ અત્તં નીય્યાતેત્વા યાવજીવં બુદ્ધં સરણં ગતસ્સાતિ. વુત્તઞ્હિ.

૧. યથાપિ સિખિનો નાદં, ભુજઙ્ગાનં ભયાવહં;

એવં બુદ્ધોતિ વચનં, અમનુસ્સાનં ભયાવહં.

૨. યથા મન્તસ્સ જપ્પેન, વિલયં યાતિ કિબ્બિસં;

એવં બુદ્ધોતિ વચનેન, અપયન્તિ [પહાયન્તિ ઇતિસબ્બત્થ] પિસાચકા.

૩. અગ્ગિં દિસ્વા યથા સિત્થં, દૂરતોવ વિલીયતિ;

દિસ્વાનેવં સરણગતં, પેતા પેન્તિવ [પેતાપેન્તાવ ઇતિકત્થચિ] દૂરતો.

૪. પવરં બુદ્ધઇચ્ચેત, મક્ખરદ્વયમબ્ભુતં;

સબ્બો પદ્દવનાસાય, થિરપાકાર મુગ્ગતં.

૫. સત્તરતનપાસાદં, તમેવ વજિરં ગુહં;

તમેવ નાવં દીપં તં, તમેવ કવચં સુભં.

૬. તમેવ સિરસિ ભાસન્તં, કિરીટં રતનામયં;

લલાટે તિલકં રમ્મં, કપ્પૂરં નયનદ્વયે.

૭. તાડઙ્કં કણ્ણયુગલે, સોણ્ણમાલા ગલે સુભા;

એકાવળિ તારહાર, ભારા જત્તુસુ લઙ્કતા.

૮. અઙ્ગદં બાહુમૂલસ્સ, કરગ્ગે વલયં તથા;

અઙ્ગુલિસ્વઙ્ગુલિયઞ્ચ, ખગ્ગં મઙ્ગલસમ્મતં.

૯. સોણ્ણા તપત્ત મુણ્હીસં, સબાણંવ સરાસનં;

તમેવ સબ્બાલઙ્કારં, તમેવ દુરિતાપહં.

૧૦. તસ્મા હિ પણ્ડિતો પોસો,

લોકલોચનસત્થુનો;

સરણં તસ્સ ગન્તેવ,

ગુણનામં એહિપસ્સિકં.

૧૧. નમોતિ વચનં પુબ્બં, બુદ્ધાયેતિ ગિરં તદા;

સુપન્તેન કુમારેન, મિચ્છાદિટ્ઠિકસૂનુના.

૧૨. સુત્વા વુત્તં પિસા ચાપિ, મનુસ્સકુણપે રતા;

ન હિંસન્તિ અહો બુદ્ધ, ગુણસારમહન્તતાતિ.

અથ સમ્માદિટ્ઠિકયક્ખો મિચ્છાદિટ્ઠિકસ્સ યક્ખસ્સ એવમાહ, અયુત્તં ભો તયા કતં. બુદ્ધગુણે પહારો દિન્નો, દણ્ડકમ્મં તયા કાતબ્બંતિ, તેન કિંમયા સમ્મ કાતબ્બન્તિ વુત્તે બુભુક્ખિતસ્સ આહારં દેહીતિ આહ. તતો સો સાધૂતિ વત્વા યાવાહં આગચ્છામિ, ત્વં તાવેત્થ વચ્છાહીતિ વત્વા બિમ્બિસારરઞ્ઞો કઞ્ચનતટ્ટકે વડ્ઢિતં રસભોજનં આહરિત્વા કુમારસ્સ પિતુવણ્ણેન દારકં ભોજેત્વા પુન કુમારેન વુત્તબુદ્ધવચનઞ્ચ અત્તના કતવાયામં ચાતિ સબ્બં તટ્ટકે લિખિત્વા ઇદં રઞ્ઞોયેવ પઞ્ઞાયતૂતિ અધિટ્ઠાય અગમંસુ, અથ પભાતાય રત્તિયા રઞ્ઞો ભોજનકાલે રાજપુરિસા તત્થ તટ્ટકં અદિસ્વા નગરં ઉપપરિક્ખન્તા સકટે દારકઞ્ચ તટ્ટકઞ્ચ દિસ્વા તટ્ટકેન સદ્ધિં તં ગહેત્વા રઞ્ઞો દસ્સેસું. રાજા તટ્ટકે અક્ખરાદીનિ દિસ્વા વાચેત્વા તસ્સ ગુણે પસન્નો મહન્તેન યસેન સદ્ધિં સેટ્ઠિટ્ઠાનમદાસિ.

૧૩. જિનસ્સ નામં સુપિનેન પેવં,

ન હોતિ ભીતિં લપનેન યસ્મા;

તસ્મા મુનિન્દં સતતં સરાથ,

ગુણે સરન્તા સરણઞ્ચ યાથાતિ.

મિચ્છાદિટ્ઠિકસ્સ વત્થું દુતિયં.

૨૩. પાદપીઠિકાય વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

જમ્બુદીપે મહાબોધિતો કિર દક્ખિણપસ્સે એતં પચ્ચન્તનગરં અહોસિ. તત્થ સદ્ધાસમ્પન્નો રતનત્તયમામકો એકો ઉપાસકો પટિવસતિ. તદા એકો ખીણાસવો ભગવતા પરિભુત્તં પાદપીઠં થવિકાય પક્ખિપિત્વા ગતગતટ્ઠાને પૂજેન્તો અનુક્કમેન તં નગરં સમ્પાપુણિત્વા સુનિવત્થો સુપારુતો પત્તં ગહેત્વા અન્તરવીથિં પટિપજ્જિ યુગમત્તદસો પબ્બજ્જાલીલાય જનં પરિતોસેન્તો. અથ સો ઉપાસકો તથા ગચ્છન્તં થેરં દિસ્વા પસન્નમાનસો ઉપગન્ત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા પત્તં ગહેત્વા ભોજેત્વા નિબદ્ધં મમ ગેહં આગમનમિચ્છામિ, મમાનુકમ્પાય એત્થેવ વસથ સામીતિ યાચિત્વા નગરાસન્ને રમણીયે વનસણ્ડે નદીકૂલે પણ્ણસાલં કત્વા થેરસ્સ તં નીય્યાતેત્વા ચતુપચ્ચયેહિ પટિજગ્ગન્તો માનેન્તો પૂજેન્તો વસતિ. થેરોપિ તત્થ ફાસુકટ્ઠાને ભગવતા પરિભુત્તપાદપીઠધાતું નિધાય વાલુકાહિ થૂપં કત્વા નિચ્ચં ગન્ધધૂપદીપપુપ્ફપૂજાદીહિ પૂજયમાનો વાસં કપ્પેતિ. તસ્મિં સમયે તસ્સો પાસકસ્સ અનન્તરગેહવાસિકો એકો ઇસ્સરભત્તિકો અત્તનો દેવતં નિબદ્ધં નમસ્સતિ. તં દિસ્વાસ્સ ઉપાસકો બુદ્ધગુણે વત્વા અખેત્તે સમ્મ મા વિરિયં કરોહિ. પજહેતં દિટ્ઠિંતિ આહ. તતો સો કેરાટિકો ઇસ્સરભત્તિકો કો તે સત્થુ ગુણાનુભાવો, અમ્હાકં ઇસ્સરસ્સ ગુણોવ મહન્તોતિ વત્વા તસ્સ અગુણં ગુણન્તિ કથેન્તો આહ.

૧. તિપુરં સો વિનાસેસિ, લલાટનયનગ્ગિના;

અસુરેચ વિનાસેસિ, તિસૂલેન મહિસ્સરો.

૨. જટાકલાપમાવત્તં, નચ્ચતી દિનસન્ધિયં;

વાદેતિ ભેરિવીણાદિં, ગીતંચાપિ સ ગાયતિ.

૩. ભરિયાયો તસ્સ તિસ્સો, જટાયેકં સમુબ્બહે;

એકમેકેન પસ્સેન, પસ્સમાનો ચરેકકં.

૪. હત્થિચમ્મમ્બરધરો, તેનેવ વારિતા તપો;

અસાદિસેહિ પુત્તેહિ, રૂપેન ચ સુપાકટો.

૫. રતિયા ચ મધુપાને ચ, બ્યાવટો સબ્બદા ચ સો;

મનુસ્સટ્ઠિધરો સીસ, કપાલેનેસ ભુઞ્જકિ.

૬. ન જાતો ન ભયં તસ્સ, મરણં નત્થિ સસ્સતો;

ઈદિસો મે મહાદેવો, નત્થઞ્ઞસ્સીદિસો ગુણોતિ.

તં સુત્વા ઉપાસકો સમ્મ તુય્હં ઇસ્સરસ્સ એતે ગુણા નામ તાવ હોન્તુ. અગુણા નામ કિત્તકા હોન્તીતિ વત્વા ભગવતો સકલગુણે સંહરિત્વા કથેન્તો આહ.

૭. લોકે સબ્બસવન્તીનં, આધારો સાગરો યથા;

સબ્બેસં ગુણરાસીનં, આધારોવ તથાગતો.

૮. ચરાચરાનં સબ્બેસં, આધારાવ ધરા અયં;

તથા ગુણાનં સબ્બેસં, આધારોવ તથાગતો.

૯. એવં સન્તો વિયત્તોચ [વિયન્તો ઇતિકત્થચિ], એવં સો કરુણાપરો;

એવ મિદ્ધિવિધા તસ્સ, એવમેવં ગુણા ઇતિ.

૧૦. બુદ્ધોપિ સક્કોતિ ન યસ્સ વણ્ણે,

કપ્પમ્પિ વત્વા ખયતં ગમેતું;

પગેવ ચ બ્રહ્મસુરા સુરેહિ,

વત્તું ન હાનન્તગુણસ્સ વણ્ણન્તિ.

એવં વદન્તા પન તે ઉભોપિ અમ્હાકં દેવો ઉત્તમો અમ્હાકં દેવો ઉત્તમોતિ કલહં વડ્ઢેત્વા રઞ્ઞો સન્તિકમગમંસુ, રાજા તેસં કથં સુત્વા તેનહિ તુમ્હાકં દેવતાનં મહન્તભાવં ઇદ્ધિપાટિહારિયેન જાનિસ્સામ. દસ્સેથ તેહિ નો ઇદ્ધિંતિ નગરે ભેરિં ચરાપેસિ. ઇતો કિર સત્તાહચ્ચયેન ઇમેસં દ્વિન્નં સત્થારાનં પાટિહારિયાનિ ભવિસ્સન્તિ. સબ્બે સન્નિપતન્તૂતિ તં સુત્વા નાનાદિસાસુ બહૂ મનુસ્સા સમાગમિંસુ, અથ મિચ્છાદિટ્ઠિકા અજ્જ અમ્હાકં દેવસ્સ આનુભાવં પસ્સામાતિ મહન્તં પૂજં કરોન્તો તત્થ સારં નાદ્દસંસુ, સમ્માદિટ્ઠિકાપિ અજ્જ અમ્હાકં ભગવતો આનુભાવં પસ્સિસ્સામાતિ વાળુકાથૂપં ગન્ત્વા ગન્ધમાલાદીહિ પૂજેત્વા પદક્ખિણં કત્વા અઞ્જલિમ્પગ્ગય્હ અટ્ઠંસુ. અથ રાજાપિ બલવાહનપરિવુતો એકમન્તે અટ્ઠાસિ. નાનાસમયવાદિનોપિ અજ્જ તેસં પાટિહારિયં પસ્સિસ્સામાતિ મઞ્ચાતિમઞ્ચં કત્વા અટ્ઠંસુ. તેસં સમાગમે સમ્માદિટ્ઠિકા વાળુકાથૂપ મભિમુખં કત્વા અઞ્જલિમ્પગ્ગય્હ સામિ અમ્હાકં ભગવા સબ્બબુદ્ધકિચ્ચાનિ નિટ્ઠાપેત્વા અનુપાદિસેસાય નિબ્બાણધાતુયા પરિનિબ્બાયિ. સારિપુત્તમહામોગ્ગલ્લાનાદયો અસીતિમહાસાવકાપિ પરિનિબ્બાયિંસુ, નત્થેત્થ અમ્હાકં અઞ્ઞં પટિસરણન્તિ વત્વા સચ્ચકિરિયં કરોન્તા આહંસુ.

૧૧. આપાણકોટિં બુદ્ધસ્સ, સરણં નો ગતા યદિ;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૨. આપાણકોટિં ધમ્મસ્સ, સરણં નો ગતા યદિ;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૩. આપાણકોટિં સઙ્ઘસ્સ, સરણં નો ગતા યદિ;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૪. રામકાલે મુનિન્દસ્સ, પાદુકા ચાસિ અબ્ભુતા;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૫. છદ્દન્તકાલે મુનિનો, દાઠા છરંસિરઞ્જિતા;

તેન સચ્ચેનયં ધાતુ, નિચ્છારેતુ છ રંસિયો.

૧૬. જાતમત્તો તદા બુદ્ધો, ઠિતો પઙ્કજમુદ્ધનિ;

નિચ્છારેસાસભિંવાચં, અગ્ગો સેટ્ઠોતિઆદિના;

તેન સચ્ચેનયં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૭. નિમિત્તે ચતુરો દિસ્વા, નિક્ખન્તો અભિનિક્ખમં;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૮. મારસેનં પલાપેત્વા, નિસિન્નો બુજ્ઝિ બોધિયં;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૧૯. ધમ્મચક્કં પવત્તેસિ, જિનો સિપતને તદા;

તેન સચ્ચેન યં ધાતુ, દસ્સેતુ પાટિહારિયં.

૨૦. નન્દોપનન્દભોગિન્દં, નાગં નાલાગિરિવ્હયં;

આળવકા દયો યક્ખે, બ્રહ્માનો ચ બકા દયો.

૨૧. સચ્ચકાદિનિગણ્ઠેચ, કૂટદન્તા દયો દ્વિજે;

દમેસિ તેન સચ્ચેન, દસ્સેતુ પાટિહારિયંતિ.

એવઞ્ચ પન વત્વા ઉપાસકા અમ્હાકં અનુકમ્મં પટિચ્ચ મહાજનસ્સ મિચ્છાદિટ્ઠિભેદનત્તં પાટિહારિયં દસ્સેથ સામીતિ આરાધેસું. અથ બુદ્ધાનુભાવઞ્ચ થેરાનુભાવઞ્ચ ઉપાસકાનં સચ્ચકિરિયાનુભાવઞ્ચ પટિચ્ચ વાળુકાથૂપં દ્વિધા ભિન્દિત્વા પાદપીઠધાતુ આકાસ મબ્ભુગ્ગન્ત્વા છબ્બણ્ણરંસિયો વિસ્સજ્જેન્તી વિલાસમાના અટ્ઠાસિ. અથ મહાજના ચેલુક્ખેપસહસ્સાનિ પવત્તેન્તા સાધુકીળ્હં કીળન્તા મહાનાદં પવત્તેન્તા મહન્તં પૂજમકંસુ. મિચ્છાદિટ્ઠિકાપિ ઇમં અચ્છરિયં દિસ્વા વિમ્હિતમાનસા મિચ્છાદિટ્ઠિં ભિન્દિત્વા રતનત્તયપરાયણા સરણ મગમંસૂતિ.

૨૨. ફુટ્ઠોપિ પાદેન જિનસ્સ એવં,

કલિઙ્ગરો પા સિ મહાનુભાવો;

લોકેકનાથસ્સ અનાસવસ્સ,

મહાનુભાવો હિ અચિન્તનીયોતિ.

પાદપીઠિકાય વત્થું તતિયં.

૨૪. ઉત્તરસામણેરસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

સો કિર પુરિમબુદ્ધેસુ [પુરિમબુદ્ધે ઇતિસબ્બત્થ] કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં પુઞ્ઞં ઉપચિનન્તો સુમેધસ્સ ભગવતો કાલે વિજ્જાધરો હુત્વા હિમવતિ પટિવસતિ. તદા સુમેધો નામ સમ્માસમ્બુદ્ધો વિવેક મનુબ્રૂહન્તો હિમવન્તં ગન્ત્વા રમણીયે પદેસે પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા નિસીદિ. તદા વિજ્જાધરો આકાસેન ગચ્છન્તો છબ્બણ્ણરંસીહિ વિરાજમાનં ભગવન્તં દિસ્વા તીહિ કણિકારપુપ્ફેહિ પૂજેસિ, પુપ્ફાનિ બુદ્ધાનુભાવેન સત્થુ ઉપરિ છત્તાકારેન અટ્ઠંસુ, સો તેન ભીય્યોસો મત્તાય પસન્નચિત્તો હુત્વા અપરભાગે કાલંકત્વા તાવતિંસભવને નિબ્બત્તિત્વા ઉળારં દિબ્બસમ્પત્તિમનુભવન્તો યાવતાયુકં તત્થ ઠત્વા તતો ચુતો દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે રાજગહનગરે બ્રાહ્મણમહાસાલસ્સ પુત્તો હુત્વા નિબ્બત્તિ. ઉત્તરોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો ઉત્તમરૂપધરો વિઞ્ઞુતં પત્તો બ્રાહ્મણવિજ્જાસુ નિપ્ફત્તિં પત્વા જાતિયા રૂપેન વિજ્જાય સીલાચારેન ચ લોકસ્સ મહનીયો જાતો, તસ્સ તં પઞ્ઞાસમ્પત્તિંદિસ્વા વસ્સકારો મગધમહામત્તો અત્તનો ધીતરં દાતુકામો હુત્વા અત્તનો અધિપ્પાયં પવેદેસિ. સો નિસ્સરણજ્ઝાસયતાય તં પટિક્ખિપિત્વા કાલેનકાલં ધમ્મસેનાપતિં પયિરુપાસન્તો તસ્સ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા વત્તસમ્પન્નો હુત્વા થેરં ઉપટ્ઠહતિ. તેન ચ સમયેન થેરસ્સ અઞ્ઞતરો આબાધો ઉપ્પન્નો હોતિ, તસ્સ ભેસજ્જત્થાય ઉત્તરસામણેરો પાતોવ પત્તચીવર માદાય વિહારતો નિક્ખમ્મ અન્તરામગ્ગે તળાકસ્સ તીરે પત્તં ઠપેત્વા ઉદકસમીપં ગન્ત્વા મુખં ધોવતિ, તદા અઞ્ઞતરો ઉમ્મગ્ગચોરો કતકમ્મો આરક્ખપુરિસેહિ અનુબદ્ધો અગ્ગદ્વારેનેવ નગરતો નિક્ખમિત્વા પલાયન્તો અત્તના ગહિતં રતનભણ્ડિકં સામણેરસ્સ પત્તે પક્ખિપિત્વા પલાયિ. સો સામણેરોપિ પત્તસમીપં [સત્તુસમીપં ઇતિપિ કત્થચિ] ઉપગતો હોતિ, ચોરં અનુબન્ધન્તા રાજપુરિસા સામણેરસ્સ પત્તે ભણ્ડિકં દિસ્વા અયં ચોરો, ઇમિના ચોરિયં કતન્તિ સામણેરં પચ્છાબાહં બન્ધિત્વા વસ્સકારસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ દસ્સેસું. વસ્સકારો ચ તદા રઞ્ઞો વિનિચ્છયે નિયુત્તો હુત્વા છેજ્જભેજ્જં અનુસાસતિ. સો એસો પુબ્બે મમ વચનં નાદિયિ. સુદ્ધપાસણ્ડિયેસુ પબ્બજીતિ ચ બદ્ધાઘાતત્તા તં કમ્મં અસોધેત્વાવ જીવન્તમેવેતં સૂલે ઉત્તાસેથાતિ આણા પેસિ, રાજપુરિસા તં નિમ્બસૂલે ઉત્તાસેસું. સામણેરો સૂલગ્ગે નિસિન્નો ઉપજ્ઝાયસ્સ મે કો ભેસજ્જં આહરિસ્સતીતિ સારિપુત્તત્થેરં સરિ. તતો થેરો તં પવત્તિં ઞત્વા સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કથેસિ, ભગવાપિ મહાસાવકપરિવુતો તસ્સ ઞાણપરિપાકં ઓલોકેત્વા તં ઠાનમગમાસિ. તતો ભગવતો નિક્ખન્તભાવા સકલનગરે કોલાહલં અહોસિ, મહાજનકાયો સન્નિપતિ. અથ ભગવા વિપ્ફુરન્તહત્થતલે નખમણિમયૂખસમ્ભિન્નપીતાભાસતાય પગ્ઘરન્તજાતિહિઙ્ગુલકસુવણ્ણરસધારાવિય જાલાવગુણ્ઠિતમુદુતલુનઙ્ગુલં હત્થં ઉત્તરસ્સ સીસે ઠપેત્વા ઉત્તર ઇદં તે પુબ્બે કતપાપકમ્મસ્સ ફલં ઉપ્પન્નં, તત્થ તયા પચ્ચવેક્ખણબલેન અધિવાસના કાતબ્બાતિ આહ. તેનેવ આહ.

૧. અતીતે કિર એકસ્મિં, ગામે ત્વ મસિ દારકો;

દારેકેહિ સમાગમ્મ, કીળન્તો કેળિમણ્ડલે.

૨. ગહેત્વા સુખુમં સૂકં, તદા ત્વં નિમ્બજલ્લિયા;

ઉત્તાસેસિ તત્થ સૂલે, જીવમાનકમક્ખિકં.

૩. અપરમ્પિ તે પાપકમ્મં, પવક્ખામિ સુણોહિ મે;

ઓવદન્તિં હિતેન ત્વં, અતીતે સકમાતરં.

૪. જીવસૂલે નિસીદાતિ, કોપેનાભિસપી તુવં;

ઇમેહિ દ્વીહિ પાપેહિ, સરં સંસારસાગરે.

૫. પઞ્ચજાતિસતે અચ્છિ, જીવસૂલમ્હિ નિમ્બજે;

અયં તે ચરિમા જાતિ, એત્થાપિચ વિપચ્ચિ સોતિ.

એવમાદિના નયેન તસ્સ અજ્ઝાસયાનુરૂપેન ધમ્મં દેસેસિ, ઉત્તરો અમતાભિસેકસદિસેન સત્થુનો હત્થસમ્ફસ્સસઞ્જાતપસાદસોમનસ્સતાય ઉળારં પીતિપામોજ્જં પટિલભિત્વા યથાપરિચિતં વિપસ્સનામગ્ગં સમારૂળ્હો ઞાણસ્સ પરિપાકં ગતત્તા સત્થુ દેસનાવિલાસેન મગ્ગપટિપાટિયા સબ્બકિલેસે ખેપેત્વા છળભિઞ્ઞો અહોસિ. ધમ્મં સુત્વા તત્થ સમાગતાનં દેવમનુસ્સાનં ચતુરાસીતિપાણસહસ્સાનં ધમ્માભિસમયો અહોસીતિ વદન્તિ. ઉત્તરો પન છળભિઞ્ઞો હુત્વા સૂલતો ઉટ્ઠહિત્વા આકાસે ઠત્વા પાટિહારિયં દસ્સેસિ. મહાજના અચ્છરિયબ્ભુતચિત્તા જાતા અહેસું. તાવદેવસ્સ વણોરુન્ધિ, સો ભિક્ખૂહિ આવુસો તાદિસં દુક્ખં અનુભવન્તો કથં ત્વં વિપસ્સનં અનુયુઞ્જિતું સક્ખીતિ પુટ્ઠો પગેવ મે આવુસો સંસારે આદીનવો સઙ્ખારાનઞ્ચ સભાવો સુદિટ્ઠો. તસ્માહં તાદિસં દુક્ખં અનુભવન્તોપિ અસક્ખિં વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા વિસેસં અધિગન્તુંતિ આહ. અથાપરભાગે સો ભિક્ખુસઙ્ઘમજ્ઝે અત્તનો પુબ્બચરિતા પદાનં પકાસેન્તો ઇમા ગાથા અભાસિ.

૬. સુમેધો નામ સમ્બુદ્ધો, દ્વત્તિંસવરલક્ખણો;

વિવેકકામો સમ્બુદ્ધો, હિમવન્ત મુપાગમિ.

૭. અજ્ઝોગહેત્વા હિમવન્તં, અગ્ગો કારુણિકો મુનિ;

પલ્લઙ્કં આભુજિત્વાન, નિસીદિ પુરિસુત્તમો.

૮. વિજ્જાધરો તદા આસિં, અન્તલિક્ખચરો અહં;

તિસૂલં સુકતં ગય્હ, ગચ્છામિ અમ્બરે તદા.

૯. પબ્બતગ્ગે યથા અગ્ગિ, પુણ્ણમાસેવ ચન્દિમા;

વનં ઓભાસતે બુદ્ધો, સાલરાજાવ ફુલ્લિતો.

૧૦. વનગ્ગા નિક્ખમિત્વાન, બુદ્ધરંસી વિધાવરે;

નલગ્ગિવણ્ણસઙ્કાસા, દિસ્વા ચિત્તં પસાદયિં.

૧૧. વિચિનં અદ્દસં પુપ્ફં, કણિકારં દેવગન્ધિકં;

તીણિ પુપ્ફાનિ આદાય, બુદ્ધસેટ્ઠં અપૂજયિં.

૧૨. બુદ્ધસ્સ આનુભાવેન, તીણિ પુપ્ફાનિ મે તદા;

ઉદ્ધવણ્ટા અધોપત્તા, છાયં કુબ્બન્તિ સત્થુનો.

૧૩. તેન કમ્મેન સુકતેન, ચેતનાપણિધીહિચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસમગઞ્છહં.

૧૪. તત્થ મે સુકતં બ્યમ્હં, કણિકારીતિ ઞાયતિ;

સટ્ઠિયોજન મુબ્બેધં, તિંસયોજનવિત્થતં.

૧૫. સહસ્સખણ્ડં સતભેણ્ડુ, ધજાલુ હરિતામયં;

સતસહસ્સાનિ બ્યૂહાનિ, બ્યમ્હે પાતુરહંસુ મે.

૧૬. સોણ્ણમયા મણિમયા, લોહિતઙ્કમયા પિચ;

ફલિકા પિચ પલ્લઙ્કા, યદિચ્છક યદિચ્છકા.

૧૭. મહારહઞ્ચ સયનં, તૂલિકં વિકતીયકં;

ઉદ્દલોમિકએકન્તં, બિમ્બોહનસમાયુતં.

૧૮. ભવના નિક્ખમિત્વાન, ચરન્તો દેવચારિકં;

યદા ઇચ્છામિ ગમનં, દેવસંઘપુરક્ખતો.

૧૯. પુપ્ફસ્સ હેટ્ઠા તિટ્ઠામિ, ઉપરિચ્છદનં મમ;