મહાસેનવગ્ગો

૩૧. મહાસેનરઞ્ઞો વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

ભગવતિ પરિનિબ્બુતે પાટલિપુત્તનગરે મહાસેનો નામ રાજા રજ્જં કારેસિ ધમ્મિકો ધમ્મરાજા. સો પન પિતુપિતામહાદીનં ધનરાસિં ઓલોકેત્વા ઇમે ઇમં સાપતેય્યં પહાય મચ્ચુનો મુખમુપગતા. અહો સંસારિકાનં અઞ્ઞાણતા. ધનં ઠપેત્વા અત્તનો વિનાસઞ્ચ અત્તાનં ઠપેત્વા ધનવિનાસઞ્ચ ન જાનન્તીતિ સમ્પત્તિયા અધિગમઞ્ચ વિનાસં ચાતિ સબ્બં ચિન્તેત્વા ધમ્મઞ્ચ સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો દિવસે દિવસે દસસહસ્સાનં ભિક્ખૂનં મધુરેન અન્નપાનેન સન્તપ્પેન્તો અનેકાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો એકદિવસં રહો પટિસલ્લિનો એવં ચિન્તેસિ. એવં રાજનિયોગેન જનસ્સ પીળનં કત્વા દિન્નદાનતો સહત્થેન કમ્મં કત્વા લદ્ધેન દિન્નદાનં મહપ્ફલં મહાનિસંસં ભવિસ્સતિ, એવં મયા કાતબ્બન્તિ સો સુહદા મચ્ચસ્સ રજ્જં નીય્યાતેત્વા અત્તનો કણિટ્ઠિકં આદાય કિઞ્ચિ અજાનાપેત્વા અઞ્ઞતરવેસેન નગરા નિક્ખમ્મ ઉત્તરમધુરં નામ નગરં અગમાસિ, તત્થ મહાવિભવો એકો સેટ્ઠિ પટિવસતિ, તે સેટ્ઠિનો સમીપ મુપગમ્મ ઠિતા. તેન કિમત્થાયાગતાતિ વુત્તે રાજા તવ ગેહે ભતિયા કમ્મં કરિસ્સામીતિ વત્વા તેનાનુઞ્ઞાતો તીણિ વસ્સાનિ કમ્મ મકાસિ, તતો એકદિવસં સેટ્ઠિ તે દિસ્વા પક્કોસિત્વા અતીવ તુમ્હે સુખુમાલતરા. તથાપિ ઇમસ્મિં ગેહે કમ્મકરણેન ચિરં વસિત્થ, એત્તકં કાલં કિસ્મિઞ્ચિ કમ્મેપિ કુસીતત્તં ન પઞ્ઞાયતિ. પગેવ અનાચારમ્પિ, યાગુભત્તં ઠપેત્વા અઞ્ઞં ઉપકારમ્પિ મમ સન્તિકા નત્થિ, કેનત્થેન કમ્મં કરોથાતિ પુચ્છિ. રાજા તસ્સ વચનં સુત્વા ઇમસ્મિં જનપદે સાલિનો મનાપભાવો બહુસો સૂયતિ. તસ્મા સાલીનમત્થાય ઇધા ગતમ્હાતિ આહ, તં સુત્વા તેસં તુટ્ઠો સેટ્ઠિ સાલીનં સકટસહસ્સં અદાસિ, રાજા સાલિંલભિત્વા સેટ્ઠિનો એવમાહ, ભો ઇમં અમ્હાકં નગરં પાપેથાતિ, તં સુત્વા સેટ્ઠિ સાધૂતિ વત્વા સાલિપરિપુણ્ણસકટસહસ્સં રઞ્ઞો નગરં પાપેસિ, રાજા નગરં ગન્ત્વા સેટ્ઠિસ્સ નાનાવણ્ણવત્થહિરઞ્ઞસુવણ્ણાદીહિ સકટે પૂરેત્વા પટિપેસેત્વા મેત્તિં થિરં કત્વા આભતવીહયો રાજગેહે સન્નિચયમકાસિ, અથ રાજા કતિપાહચ્ચયેન મુસલં પગ્ગય્હ સહત્થેનેવ વીહિં કોટ્ટેતિ, કોટ્ટિતકોટ્ટિતં કણિટ્ઠિકા પપ્ફોટેતિ. એવં ઉભોપિ તણ્ડુલાનં મહન્તં રાસિં કત્વા દારૂદકાદયો આહરિત્વા અમ્બિલભત્તં પચિત્વા રાજગેહે પઞ્ચસતઆસનાનિ પઞ્ઞાપેત્વા કાલં ઉગ્ઘોસેસું, આગચ્છન્તુ અય્યા અનુકમ્પં ઉપાદાય મમ ગેહે ભુઞ્જન્તૂતિ. તં સુત્વા પઞ્ચસતા ભિક્ખૂ આકાસેન આગમિંસુ, રાજા તે યાવદત્થં પરિવિસિ, તતો તેસં અન્તરે પિયંગુદીપવાસી એકો મહાસિવત્થેરો નામ ભત્તં ગહેત્વા એતે મં પસ્સન્તૂતિ અધિટ્ઠહિત્વા આકાસેન પિયંગુદીપં ગન્ત્વા ભત્તં પઞ્ચસતાનં ભિક્ખૂનં દત્વા પરિભુઞ્ચિ. તં તસ્સાનુભાવેન સબ્બેસં યાવદત્થં અહોસિ. એવં અપ્પકેનાપિ દેય્યધમ્મેન સપ્પુરિસા દાયકાનં મનં પસાદેત્વા પતિટ્ઠં કરોન્તીતિ. વુત્તઞ્હિ.

૧. અપ્પકેનપિ મેધાવી, દાયકાનં મનં પતિ;

સદ્ધં વડ્ઢેન્તિ ચન્દોવ, રંસિના ખીરસાગરં.

૨. અટ્ઠાને ન નિયોજેન્તા, કરોન્તા નેવ સન્નિધિં;

પરિભોગ મકત્વાન, નેવ નાસેન્તિ પચ્ચયં.

૩. ન પાપેન્તાચ થેય્યસ્સ, ન કરોન્તા તથેવિણં;

વિભજન્તિ સુસીલેસુ, સયં ભુત્વાન સીલવાતિ.

અથ રાજા કણિટ્ઠિકાય સદ્ધિં થત્થેવ ઠિતો પિયંગુદીપે પરિભુઞ્જન્તે પઞ્ચસતભિક્ખૂ દિસ્વા હટ્ઠો ઉદગ્ગો અહોસિ. અથ તે અપરભાગે અત્તના કતં દાનવરં અનુસ્સરન્તા ન ચિરેનેવ ઉભોપિ સોતાપન્ના અહેસુંતિ.

૪. ન ગણેન્તાત્તનો દુક્ખં, વિહાય મહતિં સિરિં;

આયતિંભવમિચ્છન્તા, સુજનેવં સુભે રતા.

૫. આયાસેન કતં પુઞ્ઞં, મહન્તફલદાયકં;

ઇતિ મન્ત્વાન મેધાવી, સહત્થેનેવ તં કરેતિ.

મહાસેનરઞ્ઞો વત્થું પથમં.

૩૨. સુવણ્ણતિલકાય વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

લઙ્કાદીપે કિર અનુરાધપુરનગરે એકો માતુગામો [એકામાતુગામાતિવા એકામાતુગામોતિવા કત્થચિ] સદ્ધાસમ્પન્ના નિચ્ચં અભયુત્તરચેતિયે પુપ્ફપૂજં કરોતિ, અથેકદિવસં સા અત્તનો ધીતુયા સદ્ધિં તસ્મિં ચેતિયે પુપ્ફપૂજનત્થાય [પુપ્ફપૂજત્થાય ઇતિકત્થચિ] ગન્ત્વા પુપ્ફાસનસાલાય ઉદકં અપસ્સન્તી ધીતુ હત્થે પુપ્ફચઙ્ગોટકં ઠપેત્વા ઘટ માદાય પોક્ખરણિં અગમાસિ, તતો સા દારિકા માતરિ અનાગતાયયેવ [અનાગતેયેવ ઇતિસબ્બત્થ] અધોતાસને પુપ્ફમુટ્ઠિંગહેત્વા મણ્ડલં કત્વા પૂજેત્વા એવં પત્થનમકાસિ. તથા હિ.

૧. મહાવીરસ્સ ધીરસ્સ, સયમ્ભુસ્સ મહેસિનો;

તિલોકગ્ગસ્સ નાથસ્સ, ભગવન્તસ્સ સત્થુનો.

૨. ય મહં પૂજયિં પુપ્ફં, તસ્સ કમ્મસ્સ વાહસા;

રૂપીનં પવરા હેસ્સં, આરોહપરિણાહવા.

૩. મં દિસ્વા પુરિસા સબ્બે, મુચ્છન્તુ કામમુચ્છિતા;

નિચ્છરન્તુ સરીરા મે, રંસિમાલીવ રંસિયો.

૪. હદયઙ્ગમા કણ્ણસુખા, મઞ્જુભાણી સુભા મમ;

કિન્નરાનં યથા વાણી, એવમેવ પવત્તતૂતિ.

અથસ્સા માતા આગમ્મ અધોતાસને પૂજિતાનિ પુપ્ફાનિ દિસ્વા કસ્મા ચણ્ડાલી અધોતાસને ભગવતો પુપ્ફાનિ પૂજેસિ, અયુત્તં તયા કતન્તિ આહ, તં સુત્વા સા માતુયા કુજ્ઝિત્વા ત્વં ચણ્ડાલીતિ અક્કોસિ, સા એત્તકં પુઞ્ઞાપુઞ્ઞં કત્વા અપરભાગે તતો ચુતા જમ્બુદીપે ઉત્તરમધુરાયં એકસ્સ ચણ્ડાલગન્ધબ્બબ્રાહ્મણસ્સ ધીતા હુત્વા નિબ્બત્તિ, ઉત્તમરૂપધરા અહોસિ, તસ્સા સરીરતો મેઘમુખતો વિજ્જુલ્લતાવિય રંસિયો નિચ્છરન્તિ. સમન્તા ચતુહત્થટ્ઠાને સરીરપ્પભાય અન્ધકારે વિધમતિ. મુખતો ઉપ્પલગન્ધો વાયતિ, કાયતો ચન્દનગન્ધો, તસ્સા દ્વિન્નં થનાન મન્તરે સુવણ્ણવણ્ણં એકં તિલકં અહોસિ, તેન બાલસુરિયસ્સ વિય પભા નિચ્છરતિ. દિટ્ઠદિટ્ઠા યેભુય્યેન ઉમ્મત્તા વિય કામમદેન વિસઞ્ઞિનો હોન્તિ, અહો કુસલાકુસલાનં આનુભાવો. તથા હિ.

૫. યેન સા કોધસામાતુ, ચણ્ડાલી ઇતિ ભાસિતા;

તેન સા આસિ ચણ્ડાલી, જેગુચ્છા હીનજાતિકા.

૬. સલ્લક્ખેત્વાન સમ્બુદ્ધ, ગુણં પૂજેસિ યં તદા;

તેન પુઞ્ઞાનુભાવેન, સા ભિરૂપી મનોરમા.

૭. યેન યેન પકારેન, પુઞ્ઞપાપાનિ યો કરે;

તસ્સ તસ્સાનુરૂપેન, મોરોવ લભતે ફલં.

૮. પાપેન ચ તિરચ્છાને, જાયન્તિ કુસલેન તે;

વણ્ણપોક્ખરતા હોતિ, મોરાનં કમ્મ મીદિસન્તિ.

તતો તસ્સા માતાપિતરો સુવણ્ણતિલકાતિ નામ મકંસુ. તસ્મિંકિર નગરે મનુસ્સા તસ્સા રુપદસ્સનેનચ સવણેનચ સમ્પત્તાપિ ચણ્ડાલધીતા અયન્તિ પરિભવભયેન આવાહં ન કરોન્તિ. અથ તસ્મિં નગરે જેટ્ઠચણ્ડાલબ્રાહ્મણસ્સ પુત્તો એતમત્થાય તસ્સા માતાપિતુન્નં સન્તિકં વત્થાભરણગન્ધમાલાદયો પેસેસિ સુવણ્ણતિલકં અમ્હાકં દદન્તૂતિ, તે તં પવત્તિં તસ્સા આરોચેસું. સાસ્સ જિગુચ્છન્તી પરિહાસ મકાસિ. તતો બ્રાહ્મણસ્સ પુત્તો લજ્જિતો રઞ્ઞો સન્તિકં ગન્ત્વા વીણં મુઞ્ચેત્વા ગાયમાનો એવમાહ.

૯. લલના નનાની ચલલોચનાની,

તરુણા રુણાની ચલિતાધરાણી;

મનુજો હિ યો નેત્તપિયં કરોતિ,

સ તુ નીચજાતિં અપિ નો જહાતિ.

કિમિદન્તિ રઞ્ઞા પુટ્ઠો આહ.

૧૦. સમેતિ કિં દેવ છમાય મત્તિકા,

કદાચિ ચામીકરજાતિકાય;

સિગાલધેનુ અપિ નીચજાતિકા,

સમેતિ કિંસીહવરેન દેવાતિ.

એવઞ્ચ પન વત્વા દેવ ઇમસ્મિંનગરે સુવણ્ણતિલકા નામેકા ચણ્ડાલધીતા અત્થિ, સા સમાનજાતિકેહિ પેસિતપણ્ણાકારં ન ગણ્હાતિ, કુલવન્તેયેવ પત્થેતિ, કદા નામ કાકી સુવણ્ણહંસેન સમાગચ્છતિ દેવાતિ. રાજા તં સુત્વા તસ્સા પિતરં પક્કોસાપેત્વા તમત્થં વત્વા સચ્ચં ભણેતિ પુચ્છિ, સોપિ સચ્ચં દેવ, સા જાતિસમ્પન્નમેવ કામેતીતિ આહ. રાજા એવં સતિ ભણે પઞ્ચમધુરનગરે ઉદ્દાળબ્રાહ્મણો નામ અત્થિ, સો જાતિસમ્પન્નો માતિતોચ પિતિતોચ અનુપક્કુટ્ઠો, જેગુચ્છા પટિક્કૂલા એતાતિ માતુગામેન સદ્ધિં ન સંવસતિ. અત્તનો ગેહતો રાજગેહં ગચ્છન્તોચ આગચ્છન્તો ચ સોળસખીરોદકઘટેહિ મગ્ગે સિઞ્ચાપેસિ. માતુગામે દિસ્વા કાલકણ્ણી મયા દિટ્ઠાતિ ખીરોદકેન મુખં ધોવતિ. તવ ધીતા સક્કોન્તી તેન સદ્ધિં સંવસતુ, એતમત્થં તવ ધીતરં કથેહીતિ આહ, સોપિ તં સુત્વા ગેહં ગન્ત્વા ધીતરં પક્કોસિત્વા રઞ્ઞા વુત્તનિયામેનેવ તસ્સા કથેસિ. તાય તં સુત્વા સક્કોન્તી અહં ઉદ્દાળબ્રાહ્મણેન સદ્ધિં વસિસ્સામિ, મા તુમ્હે ચિન્તેથ, પપઞ્ચમ્પિ મા કરોથ, પાતોવ ગમિસ્સામીતિ વુત્તે પિતા પનસ્સા સાધૂતિ સહસ્સગ્ઘનકચિત્તકમ્બલકઞ્ચુકેન ધીતુ સરીરં પારુપાપેત્વા વીણાદિતુરિયભણ્ડાનિ ગાહાપેત્વા ધીતુયા સદ્ધિં અદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જિ. ગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે અઞ્ઞતરસ્મિં નગરે રઞ્ઞો ગન્ધબ્બં કરોન્તો ધીતરં પિટ્ઠિપસ્સે નિસીદાપેત્વા ગન્ધબ્બમકાસિ. અથસ્સ પિટ્ઠિપસ્સનિસિન્ના સુવણ્ણતિલકા નયનકોટિયા દિટ્ઠિં પાપેન્તી સરસેન તં ઓલોકેત્વા પારુતકઞ્ચુકં કિઞ્ચિ અપનેત્વા સરીરપ્પભં પઞ્ઞાપેસિ, રાજા પનસ્સા સરીરપ્પભંચ રૂપસમ્પદંચ દિસ્વા કામાતુરો વિગતસઞ્ઞો સમ્મૂળ્હો હુત્વા મુહુત્તેન પટિલદ્ધસ્સાસો તસ્સા સસ્સામિકાસ્સામિકભાવં પુચ્છિત્વા ચણ્ડાલધીતાતિ સુત્વા પરિભવભયેન તં આનેતુ મસક્કોન્તો એવરૂપં વણ્ણપોક્ખરસમ્પન્નં ઇત્થિરતનં અલભન્તસ્સ મે કો અત્થો જીવિતેનાતિ સોચન્તો પરિદેવન્તો કામમુચ્છિતો કત્તબ્બા કત્તબ્બં અજાનન્તો અસિં ગહેત્વા અત્તનો સીસં સયમેવ છિન્દિત્વા કાલ મકાસિ. એવમેવ અન્તરામગ્ગે પઞ્ચરાજાનો તસ્સા રૂપસમ્પત્તિમદમત્તા અસિના છિન્નસીસા જીવિતક્ખયં પાપુણિંસુ. તથા હિ સત્તા હિરઞ્ઞસુવણ્ણદાસિદાસ પુત્તદારાદીસુ [પુત્તદારાદીહિ ઇતિસબ્બત્થ] પિયં નિસ્સાય કામેન મુચ્છિતા અનયબ્યસનં પાપુણન્તીતિ. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા.

૧૧. પિયતો જાયતે સોકો,

પિયતો જાયતે ભયં;

પિયતો વિપ્પમુત્તસ્સ,

નત્થિ સોકો કુતો ભયં.

૧૨. પેમતો જાયતે સોકો,

પેમતો જાયતે ભયં;

પેમતો વિપ્પમુત્તસ્સ,

નત્થિ સોકો કુતો ભયં.

૧૩. રતિયા જાયતે સોકો,

રતિયા જાયતે ભયં;

રતિયા વિપ્પમુત્તસ્સ,

નત્થિ સોકો કુતો ભયં.

૧૪. કામતો જાયતે સોકો,

કામતો જાયતે ભયં;

કામતો વિપ્પમુત્તસ્સ,

નત્થિ સોકો કુતો ભયં.

૧૫. તણ્હાય જાયતે સોકો,

તણ્હાય જાયતે ભયં;

તણ્હાય વિપ્પમુત્તસ્સ,

નત્થિ સોકો કુતો ભયં.

તતો સો અનુક્કમેન પઞ્ચમધુરનગરં ગન્ત્વા અત્તનો આગતભાવં રઞ્ઞા કથાપેત્વા તેન અનુઞ્ઞાતો ગન્ત્વા રાજાનં અદ્દસ. તદા ઉદ્દાળબ્રાહ્મણો રઞ્ઞો અવિદૂરે કમ્બલભદ્દપીઠે નિસિન્નો હોતિ, ગન્ધબ્બબ્રાહ્મણોપિ ધીતુયા સદ્ધિં ગન્ધબ્બં કુરુમાનો નિસીદિ. તસ્મિંખણે પિતુ પિટ્ઠિપસ્સે નિસિન્ના સુવણ્ણતિલકા ઉદ્દાળબ્રાહ્મણો કતમોતિ પુચ્છિત્વા એતસ્મિં ભદ્દપીઠે નિસિન્નોં એસોતિ સુત્વા નિલામલલોચનેહિ તં ઓલોકન્તિ દસનરંસિના સમ્ભિન્નસુરત્તાધરેન મન્દહસિતં કરોન્તી તં ઓલોકેત્વા પારુતકઞ્ચુકં અપનેત્વા સરીરપ્પભં વિસ્સજ્જેસિ. તં દિસ્વા બ્રાહ્મણો ઉમ્મત્તો સોકેન પરિદડ્ઢગત્તો ઉણ્હવાતેન પૂરિતમુખનાસો અસ્સુના કિલિન્નનેત્તો વિસઞ્ઞી અહોસિ. તતો સો મુહુત્તેન લદ્ધસ્સાસો રોગીવિય રઞ્ઞો સકાસા અપસરન્તો અત્તનો ગેહં ગન્ત્વા સુહદે પક્કોસિત્વા તેસં એવમાહ. ભવન્તેત્થ.

૧૬. યો આપદે સમુપ્પન્ને,

ઉપતિટ્ઠતિ સન્તિકે;

સુખદુક્ખે સમો હોતિ,

સો મિત્તો સોચ ઞાતકો.

૧૭. યો ગુણં ભાસતે યસ્સ, અગુણઞ્ચ નિગૂહતિ;

પટિસેધેત્ય [પટિસેધેતિકત્તબ્બા ઇતિસબ્બત્થ] કત્તબ્બા, સો મિત્તો સોચ ઞાતકો.

૧૮. સુવણ્ણતિલકાનામ, લલના કામલાલયા;

નીલક્ખિચણ્ડકણ્ડેહિ, વિખણ્ડેસિ મનો મમ.

૧૯. તસ્સા મુખમ્બુજે સત્તા, મમ નેત્તમધુબ્બતા,

અપ્પમ્પિન સરન્તામં, તત્થેવા ભિરમન્તિ તે.

૨૦. સહેવ તેહિ મે ચિત્તં, ગતં ઉલ્લંઘિયુદ્ધતો;

લજ્જાગમ્ભીરપરિખં, ધિતિપાકારમુગ્ગતં.

૨૧. સમ્મુય્હામિ પમુય્હામિ, સબ્બા મુય્હન્તિ મે દિસા;

તસ્સ મે સરણં હોથ, કરોથ મમ સઙ્ગહન્તિ.

તં સુત્વા તે એવમાહંસુ.

૨૨. યં ત્વમાચરિય પત્થેસિ, ચણ્ડાલી સા અસઙ્ગમા;

કિન્નુ મીળ્હેન સંયોગો, ચન્દનસ્સ કદા સિયા.

૨૩. અગમ્મગમના યાતિ, નરાનં દૂરતો સિરી;

કિત્તિચાયુ બલં બુદ્ધિ, અયસંચ સ ગચ્છતીતિ.

અથ તેસં બ્રહ્મણો આહ.

૨૪. ન પરિચ્ચજતિ લોકોયં, અમેજ્ઝે મણિમુત્તમં;

થીરતનં યુવાણી ચ, દુક્કુલા અપિ ગાહિયાતિ.

એવઞ્ચ પન વત્વા તસ્સા સસ્સામિકાસ્સામિકભાવં ઞત્વા આનેથાતિ આહ, તે તથા અકંસુ. તતો બ્રાહ્મણો તાય ગેહં આગતકાલતો પટ્ઠાય ચત્તારો માસે રઞ્ઞો ઉપટ્ઠાનં નેવ અગમાસિ. તસ્સ પન બ્રહ્મણસ્સ સન્તિકે પઞ્ચસતરાજકુમારા નાનાવિધાનિ સિપ્પાનિ ઉગ્ગણ્હન્તિ. તે તં કારણં ઞત્વા સુવણ્ણતિલકાય વિજ્જમાનાય અમ્હાકં સિપ્પુગ્ગહણસ્સ અન્તરાયો ભવિસ્સતિ, યેન કેનચિ ઉપાયેન એતં મારેતું વટ્ટતીતિ, ચિન્તેત્વા તે હત્થા ચરિયં પક્કોસિત્વા લઞ્જં દત્વા એવમાહંસુ, હત્થિં સુરાય મત્તં કત્વા સુવણ્ણતિલકં મારેહીતિ. તતો તે સબ્બે રાજઙ્ગણે સન્નિપતિત્વા દૂતં પાહેસું, આચરિયં દટ્ઠુકામમ્હાતિ. તતો બ્રાહ્મણેન આગન્ત્વા નિસિન્નેન પટિસન્થારં કત્વા આચરિય આચરિયાનિં પસ્સિતુકામમ્હાતિ આહંસુ. અથ સો સુવણ્ણતિલકં ગહેત્વા આગચ્છથાતિ મનુસ્સે પેસેસિ. તે તથા કરિંસુ, અથ તસ્સા વીથિમજ્ઝં સમ્પત્તકાલે હત્થિં વિસ્સજ્જાપેસું. સો સોણ્ડાય ભૂમિયં પહરન્તો [પહરન્તોઉપધાવિત્વા ઇતિકત્થચિ] ગચ્છન્તો ઉપધાવિત્વા સોણ્ડેન તં ઉક્ખિપિત્વા કુમ્ભે નિસીદાપેસિ. તતો રાજાનો તથા તં મારાપેતુ મસક્કોન્તા પુન દિવસે મનુસ્સે પયોજેત્વા રત્તિયં મારાપેસું. બ્રાહ્મણોપિ એવરૂપં ઇત્થિં અલસિત્વા જીવનતો મતમેવ [મતંમેસેય્યો ઇતિકત્થચિ] સેય્યોતિ સોચન્તો પરિદેવન્તો રાજઙ્ગણે દારુચિતકં કારાપેત્વા અગ્ગિંપવિસિત્વા મતોતિ. એવં માતુગામવસઙ્ગતા મહન્તં અનયબ્યસનઞ્ચ મરણઞ્ચ પાપુણન્તીતિ. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા.

૨૫. માયાવેસા [માયાચેસા ઇતિકત્થચિ] મરીચીવ,

સોકો રોગો ચુપદ્દવો;

ખરાવ બન્ધના ચેસા,

મચ્ચુપાસો ગુહાસયો;

તાસુ યો વિસ્સસે પોસો,

સો નરેસુ નરાધમોતિ.

૨૬. અયોનિસો સા પુરિમાય જાતિયા,

પુઞ્ઞં કરિત્વા અલભીદિસં ગતિં;

ધીસમ્પયુત્તં [ધિતિસમ્પયુત્તં ઇતિકત્થચિ] કુસલં કરોન્તા,

નિબ્બાણમેવાભિમુખં કરોથાતિ.

સુવણ્ણતિલકાય વત્થું દુતિયં.

૩૩. કપણાય વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

ભગવતિ પરિનિબ્બુતે જમ્બુદીપે તત્થ તત્થ ભિક્ખુભિક્ખુણિયો ચ ઉપાસકઉપાસિકાયો ચ જયમહાબોધિં વન્દિસ્સામીતિ યેભુય્યેન ગન્ત્વા વન્દન્તિ. અથા પરભાગે બહૂ ભિક્ખૂ સઙ્ગમ્મ મહાબોધિં વન્દનત્થાય ગચ્છન્તા અઞ્ઞતરસ્મિં ગામકે ભિક્ખાય ચરિત્વા આસનસાલં ગન્ત્વા કતભત્તકિચ્ચા થોકં વિસ્સમિંસુ, તદા તત્થ એકા કપણા દુગ્ગતિત્થી તથા નિસિન્નભિક્ખૂ દિસ્વા ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા એકમન્તે ઠિતા અય્યા કુહિં ગચ્છન્તીતિ પુચ્છિ. ભિક્ખૂ તં સુત્વા જયમહાબોધિસ્સ આનુભાવઞ્ચ તં વન્દનત્થાય અત્તાનં ગમનઞ્ચ કથેન્તા એવમાહંસુ.

૧. યત્થાસીનો જિનો જેસિ, સસેનં મકરદ્ધજં;

હન્ત્વા કિલેસસેનઞ્ચ, બુદ્ધો આસિ નિરુત્તરો.

૨. યં પૂજેસિ મહાવીરો, ઠિતો પદ મકોપયં;

સત્તરત્તિન્દિવં નેત્ત, નીલનીરજરંસિના.

૩. સુરાસુરનરાદીનં, નેત્તાલિ પાળિપાતના;

મેચકાકારપત્તેહિ, સિખણ્ડીવિય ભાતિ યો.

૪. સુરપાદપોવ સત્તાનં, યં તિટ્ઠતિ મહીતલે;

ઇહ લોકે પરત્તે ચ, દદન્તો ઇચ્છિતિચ્છિતં.

૫. યસ્સ પુરાણપણ્ણમ્પિ, પતિતં યો નરો ઇધ;

પૂજેતિ તસ્સ સો દેતિ, ભવભોગં મહીરુહો.

૬. ગન્ધમાલેહિ સલિલેહિ, યમુપાસતિ સદા નરો;

અજ્ઝત્તઞ્ચ બહિદ્ધા ચ, દુરિતં સો નિહઞ્ઞતિ.

૭. યો દેતિ ઇહલોકત્થં,

યો દેતિ પારલોકિકં,

સમ્પદં જયબોધિંતં,

ભોતિ ગચ્છામ વન્દિતું.

તં સુત્વા ઉદગ્ગા સોમનસ્સજાતા ભિક્ખૂનં એવમાહ. અહં ભન્તે પરકુલે ભતિયા કમ્મં કરોન્તી દુક્ખેન કસિરેન જીવિકં કપ્પેમિ. સ્વાતનાય મે તણ્ડુલનાલિપિ [ભણ્ડુલનામ્પ ઇતિસબ્બત્થ] નત્થિ, પગેવ અઞ્ઞં ધનં, ઇમં વિના અઞ્ઞં સાટકમ્પિ નત્થિ, કસ્મા પુબ્બે અકતપુઞ્ઞત્તા, તસ્મા ઇમં ભન્તે સાટકં મમાનુગ્ગહાય બોધિમ્હિ ધજં બન્ધથાતિ યાચિત્વા સાટકં ધોવિત્વા તેસં અદાસિ. ભિક્ખૂપિ તસ્સાનુગ્ગહાય તં ગહેત્વા અગમંસુ. સા સાટકં દત્વા પીતિપામોજ્જમાનસા ગેહં ગન્ત્વા તદહેવ રત્તિયા મજ્ઝિમયામે સત્થકવાતેન ઉપહતા કાલં કત્વા તેસં ભિક્ખૂનં ગમનમગ્ગે એકસ્મિં રમણીયે વનસણ્ડે ભુમ્મદેવતા હુત્વા નિબ્બત્તી, અથસ્સા પુઞ્ઞાનુભાવેન તિયોજનિકે ઠાને દિબ્બકપ્પરુક્ખા પાતુરહંસુ, તત્ત તત્ત નાનાવિરાગધજપતાકા ઓલમ્બન્તિ. દેવપુત્તા ચ દેવધીતરો ચ સબ્બાભરણવિભૂસિતા તથેવ ધજપતાકાદયો ગહેત્વા કીળન્તિ. નચ્ચગીતાદિનેકાનિ અચ્છરિયાનિ પયોજેન્તિ. અથ દુતિયદિવસે તેપિ ભિક્ખૂ બોધિમણ્ડલં ગચ્છન્તા સાયણ્હે તં ઠાનં પત્વા અજ્જ ઇમસ્મિં વનસણ્ડે વસિત્વા ગમિસ્સામાતિ તત્થ વાસં ઉપગમિંસુ, તતો તે રત્તિભાગે નાનાવણ્ણધજે ચ દેવતાહિ પયોજિયમાના ગીતવાદિતાદયો ચ તિયોજનટ્ઠાને કપ્પરુક્ખાનિ ચ ઇદં સબ્બં દેવિસ્સરિયં તસ્સાનુભાવેન નિબ્બત્તભાવં દિસ્વા વિમ્હિતમાનસા દેવધીતરં આમન્તેત્વા ત્વં કેન કમ્મેન ઇધ નિબ્બત્તાતિ પુચ્છિંસુ. સા ભિક્ખૂ વન્દિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગય્હ ઠિતા ભન્તે મં ન સઞ્જાનિત્થાતિ આહ. ભિક્ખૂહિ ન મયં સઞ્જાનામ ભગિનીતિ વુત્તે સા અત્તનો સભાવં કથેન્તી એવમાહ.

૮. હીય્યો આસનસાલાય, નિસીદિત્થ સમાગતા;

તુમ્હકં સન્તિકં ગમ્મ, યા વરાકીભિવાદયિ.

૯. યા બોધિં પૂજનત્થાય, વત્થકં પટિપાદયિ;

સાહં હીય્યો ચુતા આસિં, રત્તિયં બ્યાધિપીળિતા.

૧૦. નાનાસમ્પત્તિસંયુત્તા, નાનાભૂસનભૂસિતા;

વિમાને રતના કિણ્ણે, જાતાહં એત્થ કાનને.

૧૧. હીય્યો પસ્સિત્થ મે ગત્તં, રજોજલ્લેહિ સંકુલં;

અજ્જ પસ્સથ મે ગત્તં, વણ્ણવન્તં પભસ્સરં.

૧૨. હીય્યો પસ્સિત્થ મે ભન્તે, નિવત્થં મલિનમ્બરં;

અજ્જ પસ્સથ મે ભન્તે, દિબ્બમમ્બરમુત્તમં.

૧૩. વિકિણ્ણફલિતગ્ગેહિ, કેસેહિ વિરલા કુલં;

ઊકાગૂથપટિક્કૂલં, હીય્યો આસિસિરં મમ.

૧૪. અજ્જ તં પરિવત્તિત્વા, મમ પુઞ્ઞાનુભાવતો;

સુનીલમુદુધમ્મિલ્લં, કુસુમા ભરણભૂસિતં.

૧૫. પુરા મે સકસીસેન, વહિતં દારૂ દકાદિકં;

પુઞ્ઞેનાહં અજ્જ માલા, ભારં સીસે સમુબ્બહે.

૧૬. ધજત્થાય મયા હીય્યો, પદિન્નં થૂલસાટકં;

અજ્જ નિબ્બત્તિ મે ભોન્તો, મહન્તં દિબ્બસમ્પદં.

૧૭. જાનમાનેન કત્તબ્બં, દાનાદીસુ મહપ્ફલં;

દેવલોકે મનુસ્સેસુ, સુખદં દાન મુત્તમન્તિ.

તં સુત્વા સબ્બે ભિક્ખૂ અચ્છરિયબ્ભુતચિત્તા અહેસું. સા દેવતા તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન ભિક્ખૂ નિમન્તેત્વા દિબ્બેહિ ખજ્જભોજ્જેહિ સહત્થા સન્તપ્પેત્વા તેહિ સદ્ધિં આગચ્છન્તી અન્તરામગ્ગે દાનં દદમાના મહાબોધિં ગન્ત્વા સબ્બેહિ ધજપતાકા દીહિ ચ નાનાવિધવણ્ણગન્ધસમ્પન્નપુપ્ફેહિ ચ દીપધૂપેહિ ચ બોધિં પૂજેત્વા ભિક્ખૂનં ચીવરત્થાય દિબ્બવત્થાનિ દત્વા આગમ્મ તસ્મિંયેવ વનસણ્ડે વસન્તી નાનાવિધાનિ પુઞ્ઞાનિ કત્વા તાવતિંસભવને નિબ્બત્તિ. ભિક્ખૂપિ તં અચ્છરિયં તત્થ તત્થ પકાસેન્તા બહૂજને પુઞ્ઞકમ્મે નિયોજેસુંતિ.

૧૮. એવં વિધાપિ કપણા જિનસાસનમ્હિ,

કત્વા પસાદ મથ થૂલકુચેલકેન;

પૂજેત્વ દિબ્બવિભવં અલભીતિ ઞત્વા,

પૂજાપરા ભવથ વત્થુસુ તીસુ સમ્માતિ.

કપણાય વત્થું તતિયં.

૩૪. ઇન્દગુત્તત્થેરસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

અમ્હાકં ભગવતો પરિનિબ્બાણતો ઓરભાગે જમ્બુદીપે કિર પાટલિપુત્તં નામ નગરં અહોસિ. તત્થ ધમ્માસોકો નામ મહિદ્ધિકો મહાનુભાવો આણાચક્કવત્તિ રાજા રજ્જં કારેતિ. ઉદ્ધં આકાસતો હેટ્ઠા પથવિયા યોજનપ્પમાણે સકલજમ્બૂદીપે તસ્સ આણા પવત્તતિ, તદા સકલજમ્બુદીપવાસિનો ચ ચતુરાસીતિ નગરસહસ્સે રાજાનો ચ અત્તનો અત્તનો બલવાહને ગહેત્વા આગમ્મ ધમ્માસોકમહારઞ્ઞો ઉપટ્ઠાનં કરોન્તિ. તસ્મિં સમયે દેવપુત્તનગરે દેવપુત્તો નામ મહારાજા અત્તનો બલવાહનં ગહેત્વા રઞ્ઞો ઉપટ્ઠાનં અગમાસિ. ધમ્માસોકો દેવપુત્તમહારાજાનં દિસ્વા મધુરપટિસન્થારં કત્વા તુમ્હાકં રટ્ઠે બહુસ્સુતા આગતાગમા મહાગુણવન્તા અય્યા અત્થીતિ પુચ્છિ. તં સુત્વા દેવપુત્તરાજા અત્થિ દેવ તસ્મિં નગરે સીહકુમ્ભકં નામ મહાવિહારં. તત્થ અનેકસહસ્સભિક્ખૂ વિહરન્તિ સીલવન્તા અપ્પિચ્છા સન્તુટ્ઠા વિવેકકામિનો. તેસુ સાટ્ઠકથાતિપિટકધરો ઇન્દગુત્તત્થેરો નામ તેસં પામોક્ખો અહોસિ. સો અનેકપરિયાયેન સનરામરાનં ભિક્ખૂનં ધમ્મંવણ્ણેતિ. ગુણવા અત્તનો ગુણં નિસ્સાય લોકે પાકટોતિ. તં સુત્વા રાજા તુટ્ઠમાનસો થેરં પસ્સિતુકામો હુત્વા સમ્મ ત્વમેવ ગન્ત્વા થેરં યાચિત્વા ઇધા નેહીતિ આહ. તં સુત્વા દેવપુત્તરાજા અત્તનો હત્થસ્સબલવાહના દિમહા સેનઙ્ગપરિવુતો ઇન્દગુત્તત્થેરસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા વન્દિત્વા અય્ય અય્યં ધમ્માસોકમહારાજા દટ્ઠુકામોતિ આહ. થેરેન સાધૂતિ સમ્પટિચ્છિતે રાજા થેરેન સમ્પટિચ્છિતભાવં ધમ્માસોકમહારાજિનો પેસેસિ. તતો ધમ્માસોકમહારાજા સોમનસ્સપ્પત્તો અત્તનો આણાપવત્તિતટ્ઠાને રાજૂનં સાસનં પેસેસિ. સબ્બેવ થેરાગમનમગ્ગં અલઙ્કરોન્તૂતિ. અથ તે રાજાનો તુટ્ઠપહટ્ઠા અત્તનો અત્તનો નગરે ભેરિં ચરાપેત્વા દેવપુત્તનગરતો યાવ પાટલિપુત્તનગરં એત્થન્તરે પઞ્ચપણ્ણાસયોજનિકં મગ્ગં વિસમં સમં કરોન્તો દેવતાનં દિબ્બવીથિમિવ અલઙ્કરિત્વા ધમ્માસોકમહાનરિન્દસ્સ એવં સાસનં પેસેસું. ભવન્તેત્થ.

૧. ઇન્દગુત્તમહાથેર, સામિનો ગમનાય નો;

મગ્ગં અલઙ્કરોન્તૂતિ, મહારાજેન પેસિતં.

૨. તતો તે અપનેત્વાન, પાસાણકણ્ટકાદિકં;