૧૭. ચોરસહાયસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

અમ્હાકં ભગવતિ પરિનિબ્બુતે જમ્બુદીપે દેવદહનગરે એકો મનુસ્સો દુક્ખિતો તત્થ તત્થ વિચરન્તો પચ્ચન્તે અઞ્ઞતરં ગામં ગન્ત્વા તત્થ એકસ્મિં કુલગેહે નિવાસં કપ્પેસિ. તત્થ મનુસ્સા તસ્સ યાગુભત્તં દત્વા પોસેસું, તતો સો તત્થ મનુસ્સેહિ મિત્તસન્થવં કત્વા કતિપાહં તત્થ વસિત્વા અઞ્ઞટ્ઠાનં ગન્ત્વા અપરભાગે ચોરકમ્મં કરોન્તો જીવિકં કપ્પેતિ. અથેકદિવસં ચોરેન્તં તં રાજપુરિસા ગહેત્વા રઞ્ઞો દસ્સેસું. રાજા તં બન્ધનાગારે કરોથાતિ આણાપેસિ, તે તં બન્ધનાગારં નેત્વા સઙ્ખલિકાહિ બન્ધિત્વા આરક્ખકાનં પટિપાદેત્વા અગમંસુ, બન્ધનાગારે વસન્તસ્સ તસ્સ દ્વાદસસંવચ્છરાનિ અતિક્કન્તાનિ. તતો અપરભાગે તસ્સ પુબ્બસહાયો પચ્ચન્તગામવાસી મનુસ્સો કેનચિ કમ્મેન દેવદહ માગતો તત્થ તત્થ આહિણ્ડન્તો બન્ધનાગારે બદ્ધં તં અદ્દસ. દિસ્વા તસ્સ હદયં કમ્પિ, સો રોદિત્વા પરિદેવિત્વા કિં તે મયા કત્તબ્બં સમ્માતિ પુચ્છિ. તતો તેન સમ્મ બન્ધનાગારે વસન્તસ્સ મે ઇદાનિ દ્વાદસસંવચ્છરાનિ અતિક્કન્તાનિ, એત્તકં કાલં દુબ્ભોજનાદિના મહાદુક્ખં અનુભોમિ. યાવાહં આહારં પરિયેસિત્વા ભુઞ્જિત્વા આગમિસ્સામિ. તાવ મં ઇતો મુઞ્ચનુપાયં જાનાહીતિ વુત્તે સો સપ્પુરિસો.

૧. રૂપેન કિન્તુ ગુણસીલવિવજ્જિતેન,

મિચ્છાલયસ્સ કિતવસ્સ ધિયા કિમત્થં;

દાના દિચાગવિગતેન ધનેન કિં વા;

મિત્તેન કિં બ્યસનકાલપરમ્મુખેનાતિ.

એવઞ્ચ પન વત્વા સાધુ સમ્મ કરોમિ તે વચનન્તિ આરક્ખકાનં સન્તિકં ગન્ત્વા ભોન્તો યાવેસો ભત્તં ભુઞ્જિત્વા આગચ્છતિ. તાવાહં તસ્સ પાટિભોગો ભવિસ્સામિ. વિસ્સજ્જેથ નન્તિ આહ, તેહિ ન સક્કા ભો એતં વિસ્સજ્જેતું, અપિ ચ ખો યાવાયં આગચ્છતિ. તાવ ત્વં અયસઙ્ખલિકાય બદ્ધો નિસીદિસ્સસિ, એવં તં વિસ્સજ્જેસ્સામ, નો ચે ન સક્કાતિ આહંસુ, સો એવમ્પિ હોતુ સમ્માતિ વત્વા તસ્સ પાદતો સઙ્ખલિકં મુઞ્ચિત્વા અત્તનો પાદે કત્વા બન્ધનાગારં પવિસિત્વા ઇતરં મુઞ્ચાપેસિ. સોપિ અસપ્પુરિસો બન્ધના મુત્તો ન પુન તં ઠાન મગમાસિ, અહો અકતઞ્ઞુનો પકતિં ઞાતું ભારિયં. યથાહ.

૨. વારિપૂરે યથા સોબ્ભે, નેવન્તો વિસમં સમં;

પઞ્ઞાયતેવંસાધુસ્સ, ભાવં મનસિ સમ્ભવં.

૩. ભાસન્તિ મુખતો એકં, ચિન્તેન્તિ મનસા પરં;

કાયેનેકં કરોન્તેવં, પકતાયમસાધુનં.

૪. તેસં યો ભાવમઞ્ઞાસિ, સોવ પણ્ડિતજાતિકો;

બહુસ્સુતોપિ સોયેવ, પરચિત્તવિદૂપિ સો.

અથસ્સ બન્ધનાગારે વસન્તસ્સ દ્વાદસસંવચ્છરાનિ અતિક્કન્તાનિ. એત્તકં કાલં જિઘચ્છાપીળિતેન તેન આહારત્તાય પરો ન યાચિતપુબ્બો, અનુચ્છિટ્ઠાહારં લભનદિવસતો અલભનદિવસાયેવ બહુતરા હોન્તિ, અથ દ્વાદસસંવચ્છરાતિક્કમે રઞ્ઞો પુત્તો નિબ્બત્તિ. તદા રાજા અત્તનો વિજિતે સબ્બબન્ધનાગારાનિ વિવરાપેસિ. અન્તમસો મિગપક્ખિનોપિ બન્ધના મુઞ્ચાપેસિ. દ્વારે વિવટમત્તેયેવ બન્ધનાગારે મનુસ્સા ઇચ્છિતિચ્છિતટ્ઠાનં અગમંસુ. સો પનેકોવ તેહિ સદ્ધિં અગન્ત્વા ઓહીયિ. આરક્ખકેહિ ત્વં ભો કસ્મા ન ગચ્છસીતિ વુત્તે અહં ભો પઞ્ઞાતભાવેન ઇદાનિ ન ગમિસ્સામિ. અતીવ પરિહીનગત્તોસ્મિ. અન્ધકારે ગમિસ્સામીતિ વત્વા અન્ધકારે આગતે નિક્ખમ્મ અન્તોનગરે વિસ્સાસિકાનં અભાવેન કુતો આહારં લભિસ્સામીતિ ચિન્તેન્તો નિક્ખમ્મ રત્તન્ધકારે આમકસુસાન મગમાસિ. એત્થાહારં લભિસ્સામીતિ. તત્થ સો અધુના નિક્ખિત્તમતમનુસ્સં દિસ્વા મનુસ્સટ્ઠિના મંસં છિન્દિત્વા સીસકપાલે પક્ખિપિત્વા તીહિ મનુસ્સસીસેહિ કતઉદ્ધને ઠપેત્વા ચિતકતો ઓમુક્કઅલાતેહિ અગ્ગિં કત્વા સુસાનં નિબ્બાપનત્થાયા ભતઉદકેન મનુસ્સટ્ઠિના આલોલેન્તો મંસં પચિત્વા ઓતારેત્વા સાખાભઙ્ગેન હિરિકોપીણં પટિચ્છાદેત્વા નિવત્થપિલોકિકં વાતાવરણં કત્વાનિસીદિ. તસ્મિં ખણે તત્થ પિપ્પલીરુક્ખે અધિવત્થા દેવતા તસ્સ તં કિરિયં દિસ્વા પુચ્છિસ્સામિ તાવ નન્તિ તં ઉપસઙ્કમિત્વા એવમાહ. ભો ત્વં ઘનતરતિમિરાકુલે મહારત્તિયં તત્થ તત્થ વિકિણ્ણનરટ્ઠિસમાકિણ્ણે સોણસિગાલાદિકુણપાદકાકુલે મનુસ્સમંસભક્ખયક્ખરક્ખસાકુલે તત્થ તત્થ પજ્જલન્તાનેકચિતકભયાનકે સુસાને મનુસ્સમંસં પચિત્વા કિંકરોસીતિ પુચ્છન્તી આહ.

૫. રત્તન્ધકારે કુણપાદકેહિ,

સમાકુલે સીવથિકાય મજ્ઝે;

મનુસ્સમંસં પચસી ધ સીસે,

વદેહિ કિં તેન પયોજનં તેતિ.

અથ સો આહ.

૬. ન યાગહેતુ ન ચ દાનહેતુ,

સુસાનમજ્ઝમ્હિ પચામિ મંસં;

ખુદાસમં નત્થિ નરસ્સ અઞ્ઞં,

ખુદાવિનાસાય પચામિમમ્ભોતિ.

તતો દેવતા તં તથા હોતુ, ઇમિના પિલોતિકેન વાતાવરણં કરોસિ. કિમત્થમેતન્તિ પુચ્છન્તી.

૭. નિવત્થસાખો હિરિસંવરાય,

પિલોતિકં તત્થ પસારયન્તો;

કરોસિ વાતાવરણઞ્ચ સમ્મ,

કિમત્થમેતં વદ પુચ્છિતો મેતિ.

સો તસ્સા ચિક્ખન્તો આહ.

૮. સુભા સુભામિસ્સિતસીતવાતો,

સયં અચિત્તોવ અચિત્તભાવા;

દેહં ફુસિત્વાન અસાધુકસ્સ,

અકતઞ્ઞુનો મિત્તપધંસકસ્સ.

૯. સમાવહન્તો યદિ મે સરીરે,

ફુસાતિ [ફુસાતિસાસઙ્ગતિમજ્જદાનિ ઇતિકત્તચિ] તં વાયુ મમા વિસિત્વા;

દુક્ખં દદાતીતિ વિસંવ તં ભો,

પરિવજ્જિતું બદ્ધમિમં કુચેલન્તિ.

દેવતા આહ.

૧૦. કિ મકાસિ ભો સો કતનાસકો તે,

ધનઞ્ચ ધઞ્ઞં તવ નાસયી ચ;

માતા પિતા બન્ધવો ખેત્ત વત્થૂ,

વિનાસિતા તેન વદેહિ કિં તેતિ.

તતો સો આહ.

૧૧. યં રાજતો હોતિ ભયં મહન્તં,

સબ્બસ્સ હરણાદિવધાદિકઞ્ચ;

અકતઞ્ઞુના સપ્પુરિસેન હોતિ,

આરાવ સો ભો પરિવજ્જનીયો.

૧૨. યમત્થિ ચોરારિભયઞ્હિ લોકે,

અથો દકેનાપિ ચ પાવકેન;

અકતઞ્ઞુના તં સકલમ્પિ હોતિ,

આરાવ સો ભો પરિવજ્જનીયો.

૧૩. પાણાતિપાતમ્પિ અદિન્નદાનં,

પરસ્સ દારૂપગમં મુસા ચ;

મજ્જસ્સ પાનં કલહઞ્ચ પેસુનં,

સમ્ફં ગિરં ધુત્તજનેહિ [અક્ખધુત્તાદિયોગં ઇતિકત્થચિ] યોગં.

૧૪. સબ્બં અનત્થં અસિવં અનિટ્ઠં,

અપાયિકં [અપાયિકં ઇતિકત્થચિ] દુક્ખમનન્ત મઞ્ઞં;

અકતઞ્ઞુના સપ્પુરિસેન હોતિ;

આરાવ સો ભો પરિવજ્જનીયોતિ.

વત્વા અત્તના અસપ્પુરિસસંસગ્ગેનાનુભૂતં સબ્બં દુક્ખં કથેસિ, તતો દેવતા અહમ્પિ ભો સત્થુનો મઙ્ગલસુત્તદેસનાદિવસે ઇમસ્મિંયેવ રુક્ખે નિસિન્નો.

અસેવના ચ બાલાનં, પણ્ડિતાનઞ્ચ સેવના;

પૂજા ચ પૂજનીય્યાનં, એતં મઙ્ગલ મુત્તમન્તિ.

ગાથાય બાલસ્સ દોસે અસ્સોસિંતિ વત્વા તસ્સ પસન્નો તં અત્તનો વિમાનં નેત્વા નહાપેત્વા દિબ્બવત્થાલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા દિબ્બન્નપાનં દત્વા મહન્તં સક્કારસમ્માનં કત્વા અત્તનો આનુભાવેન તસ્મિં નગરે રજ્જે અભિસિઞ્ચાપેસિ. સો તત્થ રજ્જં કરોન્તો દાનાદીનિ પુઞ્ઞાનિ કત્વા આયુપરિયોસાને યથાકમ્મં ગતોતિ.

૧૫. એવં અસાધુજનસઙ્ગમસન્નિવાસં,

સઞ્ચજ્જ સાધુસુચિસજ્જનસઙ્ગમેન;

દાનાદિ નેકકુસલં પરિપૂરયન્તા,

સગ્ગા પવગ્ગવિભવં અભિસમ્ભુનાથાતિ.

ચોરસહાયસ્સ વત્થું સત્તમં.