નિદાનસંયુત્ત

પટિચ્ચસમુપ્પાદસુત્ત

પુચ્છા – તેનાવુસો ભગવતા…પે… સમ્માસમ્બુદ્ધેન નિદાનવગ્ગસંયુત્તે પઠમં સંગીતં પટિચ્ચસમુપ્પાદસુત્તં કત્થ તં આરબ્ભ કિસ્મિં વત્થુસ્મિં કથઞ્ચ ભાસિતં.

વિસ્સજ્જના – સાવત્થિયં ભન્તે પઞ્ચસતે જનપદવાસિનો ભિક્ખૂ આરબ્ભ ભાસિતં. પઞ્ચસતા ભન્તે જનપદવાસિનો ભિક્ખૂ સબ્બે ઉગ્ઘાટિતઞ્ઞુનો ધુતઙ્ગધરા આરદ્ધવીરિયા યુત્તયોગા વિપસ્સકા સણ્હં સુખુમં સુઞ્ઞતં પચ્ચયાકારધમ્મદેસનં પત્થયમાના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા ભગવન્તં પરિવારેત્વા નિસીદિંસુ. તસ્મિં વત્થુસ્મિં ‘‘પટિચ્ચસમુપ્પાદં વો ભિક્ખવે દેસેસ્સામિ, તં સુણાથ સાધુકં મનસિ કરોથ, ભાસિસ્સામી’’તિ એવમાદિના ભન્તે ભગવતા ભાસિતં.

કતમો ચ ભિક્ખવે પટિચ્ચસમુપ્પાદો. અવિજ્જાપચ્ચયા ભિક્ખવે સઙ્ખારા, સઙ્ખારપચ્ચયા વિઞ્ઞાણં (પેય્યાલ) જાતિપચ્ચયા જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાસા સમ્ભવન્તિ, એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ ભિક્ખવે પટિચ્ચસમુપ્પાદો.

અવિજ્જાય ત્વેવ અસેસવિરાગનિરોધો સઙ્ખારનિરોધો (પેય્યાલ) જાતિનિરોધા જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા નિરુજ્ઝન્તિ, એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતિ –

વિભઙ્ગસુત્ત

પુચ્છા – તત્થાવુસો દુતિયં સંગીતં વિભઙ્ગસુત્તં ભગવતા કત્થ કં આરબ્ભ કિસ્મિં વત્થુસ્મિં કથઞ્ચ ભાસિતં.

વિસ્સજ્જના – સાવત્થિયં ભન્તે પઞ્ચસતે જનપદવાસિનો વિપઞ્ચિતઞ્ઞુનો ભિક્ખૂ આરબ્ભ ભાસિતં. પઞ્ચસતા ભન્તે જનપદવાસિકા ભિક્ખૂ વિપઞ્ચિતઞ્ઞુનો ધુતઙ્ગધરા આરદ્ધવીરિયા યુત્તયોગા વિસ્સકા સણ્હં સુખુમં સુઞ્ઞતપટિસંયુત્તં પચ્ચયાકારધમ્મદેસનં પત્થયમાના ભગવન્તં પરિવારેત્વા નિસીદિંસુ. તસ્મિં વત્થુસ્મિં ‘‘પટિચ્ચ સમુપ્પાદં વો ભિક્ખવે દેદેસ્સામિ વિભજિસ્સામિ, તં સુણાથ સાધુકં મનસિકરોથ, ભાસિસ્સામી’’તિ એવમાદિના ભન્તે ભગવતા ભાસિતં.

પઞ્ચવેરભયસુત્ત

પુચ્છા – પઞ્ચવેરભયસુત્તં પનાવુસો ભગવતા કત્થ કં આરબ્ભ કથઞ્ચ ભાસિતં.

વિસ્સજ્જના – સાવત્થિયં ભન્તે અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં આરબ્ભ ‘‘યતો ખો ગહપતિ અરિયસાવકસ્સ પઞ્ચ ભયાનિ વેરાનિ વૂપસન્તાનિ હોન્તિ, ચતૂહિ ચ સોતાપત્તિયઙ્ગેહિ સમન્નાગતો હોતિ, અરિયો ચસ્સ ઞાયો પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠો હોતિ સુપ્પટિવિદ્ધો, સો આકઙ્ખમાનો અત્તનાવ અત્તાનં બ્યાકરેય્ય ખીણનિરયોમિ ખીણતિરચ્છાનયોનિ ખીણપેત્તિવિસયો ખીણાપાયદુગ્ગતિવિનિપાતો, સોતાપન્નોહમસ્મિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયનો’’તિ એવં ખો ભન્તે ભગવતા ભાસિતં.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસોતત્થ ભગવતા અરિયસાવકસ્સ પઞ્ચન્નં ભયાનં વેરાનં વૂપસન્તતા પકાસિતા.

વિસ્સજ્જના – ‘‘કતમાનિ પઞ્ચ ભયાનિ વેરાનિ વૂપસન્તાનિ હોન્તિ. યં ગહપતિ પાણાતિપાતી પાણાતિપાતપચ્ચયા દિટ્ઠધમ્મિકમ્પિ ભયં વેરં પસવતિ, સમ્પરાયિકમ્પિ ભયં વેરં પસવતિ, ચેતસિકમ્પિ દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદયતિ. પાણાતિપાતા ટિવિરતસ્સ એવં તં ભયં વેરં વૂપસન્તં હોતી’’તિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા અરિયસાવકસ્સ પઞ્ચન્નં ભયાનં વેરાનં વૂપસન્તતા પકાસિતા.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા અરિયસાવકસ્સ ચતૂહિ સોતાપત્તિયઙ્ગેહિ સમન્નાગતતા પકાસિતા.

વિસ્સજ્જના – કતમેહિ ચતૂહિ સોતાપત્તિયઙ્ગેહિ સમન્નાગતો હોતિ. ઇધ ગહપતિ અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ ‘‘ઇતિપિસો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરોપુરિસદમ્મસારથિ સત્થાદેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’’તિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા અરિયસાવકસ્સ ચતૂહિ સોતાપત્તિયઙ્ગેહિ સમન્નાગતતા પકાસિતા.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા અરિયસાવકેન અરિયસ્સ ઞાયસ્સ પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠતા સુપ્પટિવિદ્ધતા પકાસિતા.

વિસ્સજ્જના – કતમો ચસ્સ અરિયો ઞાયો પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠો હોતિ સુપ્પટિવિદ્ધો. ઇધ ગહપતિ અરિયસાવકો પટિચ્ચસમુપ્પાદઞ્ઞેવ સાધુકં યોનિસો મનસિ કરોતિ ‘‘ઇતિ ઇમસ્મિં સતિ ઇદં હોતિ, ઇમસ્મિં અસતિ ઇદં ન હોતિ, ઇમસ્સુપ્પાદા ઇદં ઉપ્પજ્જતિ, ઇમસ્સ નિરોધા ઇદં નિરુજ્ઝતિ, યદિદં અવિજ્જાપચ્ચયા (પેય્યાલ) એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતી’’તિ, એવં ખો ભન્તે ભગવતા તત્થ અરિયસાવકેન અરિયસ્સ ઞાયસ્સ પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠતા સુપ્પટિવિદ્ધતા પકાસિતા.

યતો ખો ગહપતિ અરિયસાવકસ્સ ઇમાનિ પઞ્ચ ભયાનિ વેરાનિ વૂપસન્તાનિ હોન્તિ. ઇમેહિ ચતૂહિ સોતાપત્તિયઙ્ગેહિ સમન્નાગતો હોતિ. અયઞ્ચસ્સ અરિયો ઞાયો પઞ્ઞાય સુદિટ્ઠો હોતિ સુપ્પટિવિદ્ધો–

દુક્ખસુત્ત

પુચ્છા – દુક્ખસુત્તં પનાવુસો ભગવતા કત્થ કં આરબ્ભ કથઞ્ચ ભાસિતં.

વિસ્સજ્જના – સાવત્થિયં ભન્તે સમ્બહુલે ભિક્ખૂ આરબ્ભ ‘‘દુક્ખસ્સ ભિક્ખવે સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ દેસેસ્સામી’’તિ એવમાદિના ભગવતા ભાસિતં.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા દુક્ખસમુદયો પકાસિતો.

વિસ્સજ્જના – કતમો ચ ભિક્ખવે દુક્ખસ્સ સમુદયો. ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ રૂપે ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, તિણ્ણં સઙ્ગતિ ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા. અયં ખો ભિક્ખવે દુક્ખસ્સ સમુદયો. સોતઞ્ચ પટિચ્ચ સદ્દે ચ ઉપ્પજ્જતિ સોતવિઞ્ઞાણં…પે… ઘાનઞ્ચ પટિચ્ચ ગન્ધે ચ…પે… જિવ્હઞ્ચ પટિચ્ચ રસે ચ…પે… કાયઞ્ચ પટિચ્ચ ફોટ્ઠબ્બે ચ…પે… મનઞ્ચ પટિચ્ચ ધમ્મે ચ ઉપ્પજ્જતિ મનોવિઞ્ઞાણં, તિણ્ણં સઙ્ગતિ ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા. અયં ખો ભિક્ખવે દુક્ખસ્સ સમુદયોતિ એવંખો ભન્તે તત્થ ભગવતા દુક્ખસ્સ સમુદયો પકાસિતો.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા દુક્ખસ્સ અત્થઙ્ગમો પકાસિતો.

વિસ્સજ્જના – કતમો ચ ભિક્ખવે દુક્ખસ્સ અત્થઙ્ગમો. ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ રૂપે ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, તિણ્ણં સઙ્ગતિ ફસ્સો, ફસ્સપચ્ચયા વેદના, વેદનાપચ્ચયા તણ્હા, તસ્સાયેવ તણ્હાય અસેસવિરાગનિરોધા ઉપાદાનનિરોધો ઉપાદાનનિરોધા ભવનિરોધો, ભવનિરોધા જાતિનિરોધો, જાતિનિરોધા જરામરણં સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસા નિરુજ્ઝન્તિ. એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ નિરોધો હોતીતિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા દુક્ખસ્સ અત્થઙ્ગમો પકાસિતો.

પુત્તમંસૂપમસુત્ત

પુચ્છા – પુત્તમંસૂપમસુત્તં પનાવુસો ભગવતા કત્થ કં આરબ્ભ કિસ્મિં વત્થુસ્મિં કથઞ્ચ ભાસિતં.

વિસ્સજ્જના – સાવત્થિયં ભન્તે સમ્બહુલે અધુના પબ્બજિતે ભિક્ખૂ આરબ્ભ ભાસિતં. ભગવતો ચ ભન્તે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ મહાલાભસક્કારો ઉદપાદિ, એકચ્ચે ચ ભન્તે ભિક્ખૂ નવા અચિરપબ્બજિતા કુલપુત્તા આહારં અપચ્ચવેક્ખિત્વા પરિભુઞ્જિંસુ. તસ્મિં ભન્તે વત્થુસ્મિં ‘‘ચત્તારોમે ભિક્ખવે આહારા ભૂતાનં વા સત્તાનં ઠિતિયા સમ્ભવેસીનં વા અનુગ્ગહાય. કતમે ચત્તારો કબળીકારો આહારો ઓળારિકો વા સુખુમો વા ફસ્સો દુતિયો મનોસઞ્ચેતના તતિયા વિઞ્ઞાણં ચતુત્થ’’ન્તિ એવં ખો ભન્તે ભગવતા ભાસિતં.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ કબળીકારસ્સ આહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો ભગવતા પકાસિતો.

વિસ્સજ્જના – સેય્યથાપિ ભિક્ખવે દ્વે જાયમ્પતિકા પરિત્તં સમ્બલં આદાય કન્તારમગ્ગં પટિપજ્જેય્યું. તેસમસ્સ એકપુત્તકો પિયો મનાપોતિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા કબળીકારસ્સ આહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો પકાસિતો.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા ફસ્સાહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો પકાસિતો.

વિસ્સજ્જના – સેય્યથાપિ ભિક્ખવે ગાવી નિચ્ચમ્મા કુટ્ટં ચે નિસ્સાય તિટ્ઠેય્ય, યે કુટ્ટનિસ્સિતા પાણા, તે નં ખાદેય્યું. રુક્ખં ચે નિસ્સાય તિટ્ઠેય્ય. ઉદકં ચે નિસ્સાય તિટ્ઠેય્ય. આકાસં ચે નિસ્સાય તિટ્ઠેય્ય, યે આકાસનિસ્સિતા પાણા, તે નં ખાદેય્યુન્તિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા ફસ્સસ્સ આહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો વિત્થારેત્વા પકાસિતો.

એવમેવ ખ્વાહં ભિક્ખવે ફસ્સાહારો દટ્ઠબ્બોતિ વદામિ.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા મનોસઞ્ચેતનાહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો પકાસિતો.

વિસ્સજ્જના – સેય્યથાપિ ભિક્ખવે અઙ્ગારકાસુ સાધિકપોરિસા પુણ્ણા અઙ્ગારાનં વીતચ્ચિકાનં વીતધૂમાનં. અથ પુરિસો આગચ્છેય્ય જીવિતુકામો અમરિતુકામો સુખ કામો દુક્ખપ્પટિકૂલોતિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા મનોસઞ્ચેતનાહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો વિત્થારેન પકાસિતો.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવતા વિઞ્ઞાણાહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો પકાસિતો.

વિસ્સજ્જના – સેય્યથાપિ ભિક્ખવે ચોરં આગુચારિં ગહેત્વા રઞ્ઞો દસ્સેય્યું ‘‘અયં તે દેવચોરો આગુચારી, ઇમસ્સ યં ઇચ્છસિ, તં દણ્ડં પણેહી’’તિ એવમાદિના ભન્તે તત્થ ભગવતા વિઞ્ઞાણાહારસ્સ દટ્ઠબ્બાકારો પકાસિતો.

સુસિમપરિબ્બાજકસુત્ત

પુચ્છા – તેનાવુસો ભગવતા…પે… સમ્માસમ્બુદ્ધેન સુસિમપરિબ્બાજક સુત્તં કત્થ કં આરબ્ભ કિસ્મિં વત્થુસ્મિં કથઞ્ચ ભાસિતં.

વિસ્સજ્જના – રાજગહે ભન્તે આયસ્મન્તં સુસિમં આરબ્ભ ભાસિતં. આયસ્મા ભન્તે સુસિમો યાવતકો ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં અહોસિ કથાસલ્લાપો, તં સબ્બં ભગવતો આરોચેસિ. તસ્મિં વત્થુસ્મિં ‘‘પુબ્બે ખો સુસિમ ધમ્મટ્ઠિતિઞાણં, પચ્છા નિબ્બાને ઞાણ’’ન્તિ એવમાદિના ભન્તે ભગવતા ભાસિતં.

પુચ્છા – કથઞ્ચાવુસો તત્થ ભગવા આયસ્મતો સુસિમત્થેરસ્સ સમ્પતિઅરહત્તપત્તસ્સ અનુયોગવસેન પટિપુચ્છિત્વા પટિપુચ્છિત્વા ઉત્તરિ ધમ્મદેસનં વિત્થારેત્વા દેસેસિ.

વિસ્સજ્જના – જાતિપચ્ચયા જરામરણન્તિ સુસિમ પસ્સસીતિ. એવં ભન્તે. ભવપચ્ચયા જાતીતિ સુસિમ પસ્સસીતિ. એવં ભન્તેતિ એવમાદિના ભન્તે ભગવા તત્થ આયસ્મતો સુસિમસ્સ સમ્પતિઅરહત્તપત્તસ્સ ઉત્તરિપિ અનુયોગવસેન પટિપુચ્છિત્વા પટિપુચ્છિત્વા વિત્થારતો ધમ્મં દેસેસિ.

તસ્સ મે ભન્તે ભગવા અચ્ચયં અચ્ચયતો પટિગ્ગણ્હાતુ આયતિંસંવરાય–