૫,૧૬. પયોજકબ્યાપારે ણાપિ ચ

કત્તારં યો પયોજેતિ, તસ્સ બ્યાપારે ક્રિયત્થા ણિ+ણાપી હોન્તિ બહુલં.

ણિપચ્ચયો ઉવણ્ણન્તા, આતો ણાપેવ હોતિ+હ;

દ્વે દ્વે+કો હોતિ વા સેસે, બહુલંત્યનુવુત્તિયા.

અકમ્મકાપિ હોન્તેવ, ણિ+ણાપ્યન્તા સકમ્મકા;

સકમ્મકા દ્વિકમ્મા+સ્સુ, દ્વિકમ્મા ચ તિકમ્મકા.

તસ્મા કત્તરિ કમ્મે ચ, ણિ+ણાપીનં તુ સમ્ભવો;

ન ભાવે સુદ્ધકત્તા તુ, કમ્મં હોતિ પયોજકે.

નયાદીનં પધાનઞ્ચ, અપધાનં દુહાદિનં;

સુદ્ધકત્તા ણિ+ણાપીસુ, કમ્મ+મક્ખ્યાત ગોચરં.

ભવિતું પયોજયતીતિ અત્થે ઇમિના ણિપ્પચ્ચયો. ણકારો ણાનુબન્ધકારિયત્થો. ‘‘યુવણ્ણાન+મે+ઓ પચ્ચયે’’તિ ઓકારે ‘‘આયા+વા ણાનુબન્ધે’’તિ ણાનુબન્ધે આવાદેસો. ત્યાદિમ્હિ ‘‘ણિ+ણાપ્યા+પીહિ વા’’તિ લવિકરણે એકારે ‘‘એઓન+મયવા સરે’’તિ અયાદેસો. સો સમાધિં ભાવયતિ ભાવેતિ, ભાવયન્તિ ભાવેન્તિ+ચ્ચાદિ. કમ્મે-તેન સમાધિ ભાવીયતિ+ચ્ચાદિ. એત્થ ‘‘દીઘો સરસ્સા’’તિ ક્યે ઇકારસ્સ દીઘો. ભાવયિસ્સતિ ભાવેસ્સતિ, ભાવયિસ્સન્તિ ભાવેસ્સન્તિ+ચ્ચાદિ. અજ્જતને ઈસ્સ સિમ્હિ અભાવેસિ ભાવેસિ, અભાવયિ ભાવયિ, અભાવયિંસુ ભાવયિંસુ. પરસ્સરલોપે અભાવેસું ભાવેસું, અભાવયંસુ ભાવયંસુ, અભાવયું ભાવયું ઇચ્ચાદિ. કમ્મે-અભાવીયિ ભાવીયિ ઇચ્ચાદિ. અભાવિસ્સ અભાવયિસ્સ, અભાવિસ્સંસુ અભાવયિસ્સંસુ. કમ્મે-અભાવયિસ્સં ઇચ્ચાદિ. ભાવે ભાવેય્ય ઇચ્ચાદિ. કમ્મે-ભાવીયેય્ય ઇચ્ચાદિ. ભાવયતુ ભાવેતુ ઇચ્ચાદિ. કમ્મે-ભાવીયતુ ઇચ્ચાદિ.

પચિતું પયોજેતીતિ અત્થે ણિ+ણાપી હોન્તિ. સો દેવદત્તેન ઓદનં પાચયતિ પાચેતિ ઇચ્ચાદિ, તથા પાચાપયતિ પાચાપેતિ+ચ્ચાદિ. કમ્મે-સો તેન દેવદત્તેન ઓદનો પાચીયતિ પાચાપીયતિ+ચ્ચાદિ, ભવિસ્સત્યાદીસુપિ યોજેતબ્બં.

ગન્તું પયોજેતીતિ અત્થે સો તં પુરિસં ગામં ગમયતિ ગમેતિ ગચ્છાપયતિ ગચ્છાપેતિ+ચ્ચાદિ. કમ્મે-તેન સો ગામં ગમીયતિ ગચ્છાપીયતિ+ચ્ચાદિ.

ગુહ=સંવરણે, ગુહિતું પયોજેતીતિ ણિમ્હિ ‘‘ગુહિસ્સ સરે’’તિ દીઘો. ગૂહયતિ, ગૂહયન્તિ ઇચ્ચાદિ.

દિસ+દુસ=અપ્પીતિયં, દુસિતું પયોજેતીતિ ણિમ્હિ ‘‘ણિમ્હિ દીઘો દુસસ્સા’’તિ દીઘે દૂસયતિ+ચ્ચાદિ.

તથા ઇચ્છન્તં પયોજયતિ ઇચ્છાપયતિ ઇચ્છાપેતિ, એસયતિ એસેતિ. નિયચ્છન્તં પયોજયતિ નિયમયતિ નિયમેતિ. તથા આસયતિ આસેતિ, અચ્છાપયતિ અચ્છાપેતિ. લાભયતિ લાભેતિ, એવં વાસયતિ વાસેતિ, વાસાપયતિ વાસાપેતિ. વાહયતિ વાહેતિ, વાહાપયતિ વાહાપેતિ+ચ્ચાદિ. એવં જીરયતિ, મારયતિ, દસ્સયતિ ઇચ્ચાદિ. હૂ=સત્તાયં, પહોન્તં પયોજયતિ પહાવયતિ પહાવેતિ ઇચ્ચાદિ. સાયયતિ સાયાપયતિ સાયાપેતિ. નાયાપયતિ નાયાપેતિ. પતિટ્ઠાપયતિ પતિટ્ઠાપેતિ. રસ્સે પતિટ્ઠપેતિ. હન્તું પયોજયતીતિ ણિ+ણાપી, ‘‘હનસ્સ ઘાતો ણાનુબન્ધે’’તિ ઘાતાદેસે ઘાતયતિ ઘાતેતિ. તથા જુહાવયતિ જુહાવેતિ, જહાપયતિ જહાપેતિ. હાપયતિ હાપેતિ. દાપયતિ દાપેતિ. વિધાપયતિ વિધાપેતિ, પિદહાપયતિ પિદહાપેતિ. (ભૂવાદિનયો).

ઇદાનિ રુધાદિઅટ્ઠગણા દસ્સીયન્તે-રોધયતિ રોધેતિ. દેવયતિ દેવેતિ. તોદયતિ તોદેતિ. જયાપયતિ જયાપેતિ. વિક્કયતિ વિક્કયાપેતિ. સાવયતિ સાવેતિ. વિતાનયતિ વિતાનેતિ. ચોરાપયતિ ચોરાપેતિ ઇચ્ચાદિ.

ખાદીહિ પચ્ચયન્તેહિ, અપિ હોન્તિ ણિ+ણાપયો;

ણિ+ણાપિના+નકાનાનં, દસ્સનઞ્ચેત્થ સાધનં.

તિતિક્ખન્તં પયોજયતિ તિતિક્ખેતિ તિતિક્ખાપેતિ, તિકિચ્છયતિ તિકિચ્છેતિ તિકિચ્છાપયતિ તિકિચ્છાપેતિ. એવં બુભુક્ખેતિ બુભુક્ખાપેતિ. પબ્બતાયયતિ. પુત્તીયયતિ ઇચ્ચાદિ. (ખાદિપચ્ચયનયો).

ઇતિ પયોગસિદ્ધિયં ત્યાદિકણ્ડો છટ્ઠો.