૪૭. તદમિનાદીનિ

તદમિનાદીનિ નિપ્પજ્જન્તિ. ‘‘ય+દલક્ખણિકં, તં નિપાતના’’તિ ઞાયા લક્ખણન્તરેન અવિહિતા દેસ+લોપા+ગમ+વિપલ્લાસા, સબ્બત્થ ઇમિનાવ દટ્ઠબ્બા. ઇદઞ્ચ પરેસં પિસોદરાદિમિવ દટ્ઠબ્બં. ફુસિતં=જલબિન્દુ, ફુસિત+મુદર+મસ્સ પિસોદરં. ઇસ્સ અકારે તં ઇમિના=તદમિના, સકિં આગામી=સકદાગામી, ધસ્સ દકારે એકં ઇધ અહં=એક+મિદા+હં, વિધસ્સ વિદાદેસો સંવિધાય અવહારો=સંવિદાવહારો, વારિસદ્દસ્સ વકારે, હસ્સ લકારે ચ કતે વારિવાહકો=વલાહકો, જીવનસ્સ જીઆદેસો, જીવનસ્સ મુતો=જીમૂતો. છવસ્સ સુઆદેસે, સયનસ્સ સાનાદેસે ચ કતે છવસ્સ સયનં=સુસાનં. ઉદ્ધસ્સ ઉદુઆદેસે, ખસ્સ ખલઆદેસે ચ ‘‘સરમ્હા દ્વે’’તિ દ્વિત્તાદિમ્હિ ચ કતે ઉદ્ધં ખં અસ્સ ઉદુક્ખલં. પિસિતસ્સ પિઆદેસે, અસસ્સ સાચાદેસે ચ કતે પિસિતાસો=પિસાચો.

મહીસદ્દસ્સ મયૂઆદેસે, રવતિસ્સ રાદેસે ચ કતે મહિયં રવતીતિ મયૂરો. એવ+મઞ્ઞેપિ પયોગતો+નુગન્તબ્બા. એત્થ ચ –

વણ્ણાગમો વણ્ણવિપરિયાયો,

દ્વે ચા+પરે વણ્ણવિકાર+નાસા;

ધાતુસ્સ અત્થાતિસયેન યોગો,

ત+દુચ્ચતે પઞ્ચવિધં નિરુત્તંતિ.

યથા દ્વારે નિયુત્તો=દોવારિકોતિ ઓકઆગમો. હિંસસદ્દસ્સ સીહોતિ વિપલ્લાસો. નિજકો=નિયકોતિ વિકારો. મેહનસ્સ ખસ્સ માલા મેખલાતિ વણ્ણલોપો, હ+ન+મકારાનં લોપો. મયૂરોતિ અત્થે રવતિસ્સ અતિસ્સયયોગોતિ.

યથરિવ તથરિવેતિ નિપાતાવ. ‘‘જરગ્ગવા વિચિન્તેસું, વર+મ્હાકં ભુસામિવે’’તિ એત્થ ઇવસદ્દો એવકારત્થો. નિગ્ગહીતસન્ધિ.

સન્ધિસ્સરાનં પટિસેધસન્ધિ,

અથો બ્યઞ્જન+સરબ્યઞ્જનાનં;

સન્ધિ ચ+થો નિગ્ગહીતસ્સ સન્ધિ,

ભવન્તિ સન્ધિ પન પઞ્ચધા વે.

ઇતિ પયોગસિદ્ધિયં સન્ધિકણ્ડો પઠમો.