૨. નામકણ્ડ

અથ નામાનિ વુચ્ચન્તે. તં અત્થાભિમુખં નમનતો, અત્તના ચ+ત્થસ્સ નામનતો નામં, દબ્બાભિધાનં. તં દુવિધં સલિઙ્ગા+લિઙ્ગતો, અન્વત્થરુળ્હિતો ચ, તિવિધં પુમિ+ત્થિ+નપુંસકલિઙ્ગતો, રુક્ખો, લતા, વનન્તિ. ચતુબ્બિધં સામઞ્ઞ+ગુણ+ક્રિયા+યદિચ્છાનામતો, રુક્ખો, નીલો, પાચકો, સિરિવડ્ઢોતિ. અટ્ઠવિધં અવણ્ણિ+વણ્ણુ+વણ્ણો+કાર+નિગ્ગહીતન્તપકતિભેદતો, એત્થ કિંસદ્દો નિગ્ગહીતન્તો. પચ્ચયા પઠમં કરીયતીતિ પકતિ, સદ્દો, ધાતુ ચ.

તત્થ સલિઙ્ગેસુ તાવ અકારન્તતો પુલ્લિઙ્ગા સુગતસદ્દા સત્ત વિભત્તિયો પરા યોજીયન્તે. સુગતઇતિ ઠિતે –

૧. દ્વે દ્વે+કાનેકેસુ નામસ્મા સિયો અંયો ના હિ સ નં સ્મા હિ સ નં સ્મિં સુ

એતેસં દ્વે દ્વે હોન્તિ એકાનેકત્થેસુ વત્તમાનતો નામસ્મા યથાક્કમં. યતો ઇમે સત્ત દુકા હોન્તિ, ‘‘અત્થવન્ત+મધાતુક+મપચ્ચયં પાટિપદિકં કિતક+તદ્ધિત+સમાસા ચે’’તિ વુત્તત્તા તં નામં પાટિપદિકં નામ. કેચિ સકત્થ+દબ્બ+લિઙ્ગ+સઙ્ખ્યા+કમ્માદિપઞ્ચકં પાટિપદિકન્તિ વદન્તિ. તેને+તં વુચ્ચતિ –

સકત્થ+દબ્બ+લિઙ્ગાનિ, સદ્દત્થ+મબ્રવું પરે;

સઙ્ખ્યા+કમ્માદિકાનન્તુ, વિભત્તિ વાચકા મતા.

સકત્થ+દબ્બ+લિઙ્ગાનિ, સઙ્ખ્યા+કમ્માદિપઞ્ચકં;

સદ્દત્થ+મબ્રવું કેચિ, વિભત્તિ પન જોતકાતિ ચ.

તતો એકમ્હિ વત્તબ્બે એકવચનં બહુમ્હિ વત્તબ્બે બહુવચનઞ્ચાતિ અનિયમેન પસઙ્ગે ‘‘નામસ્મા’’તિ અધિકારો.

૩૭. પઠમા+ત્થમત્તે

નામસ્સા+ભિધેય્યમત્તે પઠમાવિભત્તિ હોતીતિ વત્તિચ્છાવસા પઠમાયે+કવચનબહુવચનાનિ. સિ યોઇતિ પઠમા. સિસ્સિ+કારસ્સા+નુબન્ધત્તા અપ્પયોગો. પયોજનં ‘‘કિ+મંસિસૂ’’તિ સંકેતો, તથા અંવચનસ્સા+કારસ્સ. એત્થ તથાતિ વુત્તસ્સાતિદેસો અઞ્ઞદીયધમ્માન+મઞ્ઞત્થપાપન+મતિદેસો. એકમ્હિ વત્તબ્બે પઠમેકવચનં સિ.

અતોતિ વત્તતે, અતોતિ નામવિસેસનત્તા ‘‘વિધિબ્બિસેસનન્તસ્સા’’તિ પરિભાસતો અકારન્તતો નામસ્મા વિધિ.

૧૦૯. સિસ્સો

અકારન્તતો નામસ્મા સિસ્સ ઓ હોતિ. પુબ્બસરલોપે સુગતો તિટ્ઠતિ. બહુમ્હિ વત્તબ્બે બહુવચનં યો. એવં ઉપરિપિ યોજેતબ્બં.

૪૧. અતો યોનં ટાટે

અકારન્તતો નામસ્મા પઠમાદુતિયાયોનં ટાટે હોન્તિ યથાક્કમં. ટકારાનુબન્ધત્તા ‘‘ટાનુબન્ધા+નેકવણ્ણા સબ્બસ્સા’’તિ સબ્બાદેસો. સુગતા તિટ્ઠન્તિ.

‘‘પઠમા+ત્થમત્તે’’તિ વત્તતે.

૩૮. આમન્તણે

આમન્તણાધિકે અત્થમત્તે પઠમાવિભત્તિ હોતીતિ એકસ્મિં એકવચનં સિ.

૧૧૨. ગો સ્યા+લપને

આલપને સિ ગસઞ્ઞો હોતિ.

‘‘લોપો’’તિ વત્તતે.

૧૧૭. ગસીનં

નામસ્મા ગ+સીનં લોપો હોતિ. ભો સુગત ચિરં તિટ્ઠ.

‘‘ગે’’તિ વત્તતે.

૫૯. અયુનં વા દીઘો

અઇઉઇચ્ચેતેસં વા દીઘો હોતિ ગે પરે તિલિઙ્ગે+તિ દીઘે ભો સુગત સુગતા ચિરં તિટ્ઠ. સક્કતે સુગતાતિ દીઘં દૂરાલપનેયેવિ+ચ્છન્તિ, સમીપાલપનેપિ દસ્સનતો તં ન ગહેતબ્બં. બહુવચને યોસ્સ ટા, સુગતા ચિરં તિટ્ઠથ.

૨. કમ્મે દુતિયા

તસ્મિં કમ્મકારકે દુતિયાવિભત્તિ હોતિ. અંયોઇતિ દુતિયા. એત્થ દુતિયાતતિયાદિભાવો વિભત્તિસુત્તે સિયો ઇતિ પઠમાવિભત્યાદીનિ+મુપાદાય વુચ્ચતિ, તં તં ઉપાદાય પઞ્ઞત્તત્તા. દુતિયેકવચનં અં, અકારસ્સા+પયોગો. સુગતં પસ્સ. દુતિયાબહુવચનં યો, તસ્સ ટે, સુગતે પસ્સ.

૧૯. કત્તુકરણેસુ તતિયા

તસ્મિં કત્તરિ કરણે ચ કારકે તતિયાવિભત્તિ હોતિ. ના+હિઇતિ તતિયાવિભત્તિ. તતિયાએકવચનં ના.

‘‘નાસ્સા’’તિ વત્તતે.

૧૦૮. અતે+ન

અકારન્તતો નામસ્મા પરસ્સ નાવચનસ્સ એનાદેસો હોતિ નિચ્ચં. સુગતેન કતં.

૯૮. સુહિસ્વ+સ્સે

અકારન્તસ્સ સુહિસ્વે+હોતિ. સુગતેહિ.

‘‘વે’’તિ વત્તતે.

૯૫. સ્માહિસ્મિંનં મ્હાભિમ્હિ

નામસ્મા પરેસં સ્માહિસ્મિંનં મ્હાભિમ્હિ હોન્તિ યથાક્કમંતિ હિસ્સ ભિઆદેસે સુગતેભિ. કરણે સુગતેન લોકો પુઞ્ઞં કરોતિ, સુગતેહિ સુગતેહિ વા.

૨૪. ચતુત્થી સમ્પદાને

તસ્મિં સમ્પદાનકારકે ચતુત્થી સિયા. સ+નંઇતિ ચતુત્થી. ચતુત્થે+કવચનં સ. વિભત્તિસુત્તે સ્સ+નંતિ દીઘપાઠેન સુગતસ્સાતિ સિદ્ધેપિ ‘‘ઝલા સસ્સ નો’’ ત્યાદિકારિયસુત્તેસુ સ્સસ્સાતિ અક્ખરગારવતા હોતીતિ લાઘવત્થ+મિદ+મારદ્ધં –

૫૧. સુઞ સસ્સ

નામસ્મા પરસ્સ સસ્સ સુઞાગમો હોતિ. સ ચ ‘‘છટ્ઠિયા’’તિ વત્તમાને –

૧,૨૦. ઞાકાનુ બન્ધા+દ્યન્તા

છટ્ઠીનિદ્દિટ્ઠસ્સ ઞાનુબન્ધ+કાનુબન્ધા આદ્યન્તાહોન્તીતિ આદ્યવયવો. ઉકારો ઉચ્ચારણત્થો, ઞ્ઞકારો અસ્મિં સુત્તે સંકેતત્થો. સુગતસ્સ દાનં દેતિ.

૧,૫૮. ‘‘બહુલં’’ત્ય+ધિકારો

બહુલાધિકારં કપ્પદુમમિવ મઞ્ઞન્તિ સદ્દિકા. તઞ્ચ –

ક્વચિ પવત્ત્ય+પવત્તિ, ક્વચ+ઞ્ઞં ક્વચિ વા ક્વચિ;

સિયા બહુલસદ્દેન, વિધિ સબ્બો યથાગમંતિ –

ચતુબ્બિધં બહુલં સમિક્ખન્તિ.

‘‘અતો વા’’ત્વેવ,

૪૪. સસ્સાય ચતુત્થિયા

અકારન્તતો પરસ્સ ચતુત્થિયા સસ્સ આયો હોતિ વા બહુલં. સુગતાય. યેભુય્યેન તાદત્થેયેવા+ય+માયો દિસ્સતીતિ ઇતો પરં નો+દાહરીયતે. ચતુત્થીબહુવચનં નં,

‘‘દીઘો’’તિ વત્તતે.

૮૯. સુનંહિસુ

નામસ્સ દીઘો હોતિ સુનંહિસુ. સુગતાનં.

૨૯. પઞ્ચમ્ય+વધિસ્મા

એતસ્મા અવધિકારકા પઞ્ચમીવિભત્તિ હોતિ. સ્મા+હિઇતિ પઞ્ચમી. પઞ્ચમ્યેકવચનં સ્મા,

‘‘અતો’’ ‘‘ટાટે’’ ‘‘વે’’તિ ચ વત્તતે.

૪૩. સ્મા+સ્મિંનં

અકારન્તતો નામસ્મા પરેસં સ્મા+સ્મિંનં ટા+ટે હોન્તિ વા યથાક્કમં. સુગતા અપેહિ સુગતમ્હા સુગતસ્મા વા. પઞ્ચમીબહુવચનઞ્હિ, સુગતેભિ સુગતેહિ.

૩૯. છટ્ઠી સમ્બન્ધે

કારકેહિ અઞ્ઞો સમ્બન્ધો, તત્ર છટ્ઠીવિભત્તિ હોતિ. સ+નંઇતિ છટ્ઠી, છટ્ઠેકવચનં સ, સુગતસ્સ વિહારો, છટ્ઠીબહુવચનં નં, સુગતાનં.

૧૪. સત્તમ્યા+ધારે

આધારકારકે સત્તમીવિભત્તિ હોતિ. સ્મિં+સુઇતિ સત્તમી. સત્તમ્યેકવચનં સ્મિં, સુગતે પતિટ્ઠિતં સુગતમ્હિ સુગતસ્મિં વા. સત્તમીબહુવચનં સુ, ‘‘સુ+હિસ્વ+સ્સે’’તિ એ, સુગતેસુ.

સુગતો, સુગતા. ભો સુગત, ભો સુગતા, ભવન્તો સુગતા. સુગતં, સુગતે. સુગતેન, સુગતેભિ, સુગતેહિ. કરણે સુગતેન, સુગતેભિ, સુગતેહિ. સુગતસ્સ, સુગતાય, સુગતાનં. સુગતા, સુગતમ્હા, સુગતસ્મા, સુગતેભિ, સુગતેહિ. સુગતસ્સ, સુગતાનં. સુગતે, સુગતમ્હિ, સુગતસ્મિં, સુગતેસુ.

સુગતો સુગતો. સુગતં નમતિ. સુગતેન કતો. સુગતેન જિતો. સુગતસ્સ દદે. સુગતા વિગતો. સુગતસ્સ સુતો. સુગતે રમતે. એવં –

સૂરા+સુર+નરો+રગ+નાગ+યક્ખા,

ગન્ધબ્બ+કિન્નર+મનુસ્સ+પિસાચ+પેતા;

માતઙ્ગ+જઙ્ગમ+તુરઙ્ગ+વરાહ+સીહા,

બ્યગ્ઘ+ચ્છ+કચ્છપ+તરચ્છ+મિગ+સ્સ+સોણા.

આલોક+લોક+નિલયા+નિલ+ચાગ+યોગા,

વાયામ+ગામ+નિગમા+ગમ+ધમ્મ+કામા;

સઙ્ઘો+ઘ+ઘોસ+પટિઘા+સવ+કોધ+લોભા,

સારમ્ભ+થમ્ભ+મદ+માન+પમાદ+મક્ખા.

પુન્નાગ+પૂગ+પનસા+સન+ચમ્પક+મ્બ-

હિન્તાલ+તાલ+વકુલ+જ્જુન+કિંસુકા ચ;

મન્દાર+કુન્દ+પુચિમન્દ+કરઞ્જ+રુક્ખા,

ઞેય્યા મયૂર+સકુણ+ણ્ડજ+કોઞ્ચ+હંસા.

સુગતસદ્દોવ, યતો સબ્બો સદ્દો, ન સદ્દતાલિતત્થોવ, અથ ખો સંયોગાદિવસેનપિ અત્થં વદન્તિ. તેને+તં વુચ્ચતિ –

સંયોગા વિપ્પયોગા ચ, સાહચરિયા+વિરોધતો;

અત્થા પકરણા લિઙ્ગા, સદ્દન્તરસમીપતો.

સામત્થ્યો+ચિત્ર+દેસેહિ, કાલ+બ્યત્તા+નુરૂપતો;

ઉપચાર+કાકુભેદ, સમ્બન્ધેહુ+પલક્ખણા.

વચના ચ તદઙ્ગત્તા, પધાનત્તાતિઆદિહિ;

સદ્દ+ત્થા પવિભજ્જન્તે, ન સદ્દાદેવ કેવલાતિ.

એત્થ સંયોગતો તાવ, ‘‘સકિસોરા ધેનુ દીયતૂ’’તિ, કિસોરો અસ્સપોતકો, તંસંયોગતો વળવા એવ પતીયતે.

વિપ્પયોગતો – ‘‘અકિસોરા આનીયતૂ’’તિ તપ્પટિસેધા વળવા એવ પતીયતે.

સહચરણતો – ‘‘રામ+લક્ખણ’’ઇતિ ઉભિન્નં સહચરણેન રામોતિ દાસરથિ એવ રામો, ન અઞ્ઞાભિધાનો જામદગન્યાદિ. લક્ખણોપિ સોમિત્તિ એવ, ન તુ યો કોચિ લક્ખણો.

વિરોધતો – ‘‘રામ+જ્જુના’’ ઇતિ ભગ્ગવો સહસ્સબાહુ ચ અઞ્ઞમઞ્ઞવિરુદ્ધાતિ તે એવ પતીયન્તે, ન દાસરથિ સબ્યસાચિ ચ.

અત્થતો – ‘‘સિન્ધવ+માનય, પવિસામિ રણઙ્ગણ’’મિતિ રણઙ્ગણપવેસો વાહનવિસેસેન હોતીતિ અત્થતો તુરઙ્ગપતીતિ, ન તુ લવણવિસેસં.

પકરણતો-ભોજનવિધિમ્હિ ઉપસઙ્ખરિયમાને ‘‘સિન્ધવ+માનયે’’તિ, અત્ર હિ સદ્દન્તરસ્સા+ભાવેપિ ભોજનોપકરણસમવાય+માલોકિતભાવતો લવણે પટિપત્તિ, તાદિસો હિ પત્થાવોતિ.

લિઙ્ગતો – ‘‘દેવદત્તં પઠમ+મુપવેસય સમારાધિતગુરું’’તિ, અત્ર સમારાધિતગુરુત્તેન લિઙ્ગેન તસ્સ બાહુસ્સચ્ચ+મવગમ્યતે, ન તુ યો કોચિ દેવગુણો.

સન્નિધાનતો – ‘‘અજ્જુનો કતવીરિયોતિ’’ પતીયતે, નો અકતવીરિયો અજ્જુનોતિ.

સામત્થિયતો – ‘‘અનુદરા કઞ્ઞા’’તિ ઉદરે અસતિ કઞ્ઞા એવ નત્થીતિ તસ્સા કિસાઙ્ગિયા મજ્ઝપદેસોતિ પતીયતે.

ઓચિત્રતો – ‘‘રામસદિસો+યં’’ ઇતિ, અત્ર હિ રામો પયુત્તદાસરથિસ્મિં ભિય્યો સાધારણો પરિચયોતિ દાસરથિ એવ પતીયતે, ન ભગ્ગવરામો.

દેસતો – ‘‘પોટ્ઠપા’’ ઇતિ કિસ્મિઞ્ચિ દેસે પસંસાવચનં. કિસ્મિઞ્ચિ અક્કોસવચનં.

કાલતો – ‘‘પચે’’તિ દક્ખિણાપથે કત્થચિ પુબ્બણ્હે યાગુપાકે, સાયણ્હે તુ ઓદનપાકે.

બ્યત્તિતો – ‘‘ગામસ્સ અદ્ધ’’ મિતિ સમભાગે, નપુંસકત્તા. ‘‘ગામસ્સ અદ્ધો’’તિ પુમત્તેન તુ અસમભાગે.

અનુરૂપતો – ‘‘નરપતિ સાધુ રક્ખતિ ગોમણ્ડલ’’મિતિ મહીમણ્ડલપાલનં રાજિનો+નુરૂપ+મિતિ મહીમણ્ડલપાલનેવ પતીતિ, ન તુ ગોયૂથરક્ખને.

ઉપચારતો – અતંસભાવે તંસભાવારોપન+મુપચારો, સ ચ તદટ્ઠો, તદ્ધમ્મો, તંસહચરિયો, તંસમીપોતિ ચતુબ્બિધો, તત્થ યથાક્કમં મઞ્ચા ઉક્કોસન્તિ, અગ્ગિ માણવો, યટ્ઠિં પવેસય, ગઙ્ગાયં વજોતિ.

કાકુતો-કાકુસદ્દો ઇત્થિયં, સ ચ વિકાર+સોક+ભીતિ+ધનિરૂપેસુ દિસ્સતિ, વત્તુ કાયવિકારા કથઞ્ચિ તં અકતવાઅપિ કેનચિ અઞ્ઞેન ‘‘કિં ત્વં તં અકાસિ ‘‘ઇતિ પુટ્ઠો કોપેન ભમુભેદા ‘‘અહં કતવા અમ્હી’’તિ કથેતિ, તસ્સ ભમુભેદક્રિયા અક્રિયાપટિઞ્ઞં સૂચયતિ.

સમ્બન્ધ તો – ‘‘માતરિ સમ્મા વત્તિતબ્બં, પિતરિ સુસ્સૂયિતબ્બં’’ ઇતિ, અત્ર હિ સમાતરિ સપિતરીતિ સમ્બન્ધિસદ્દાભાવેપિ સા માતા સો પિતા ચ અસ્સ પુત્તસ્સાતિ પતીયતે.

ઉપલક્ખણતો – ‘‘કાકેહિ રક્ખિતબ્બં દધી’’તિ કાકસદ્દો સબ્બેસ+મુપઘાતકાનં સામઞ્ઞં ઉપલક્ખેતીતિ સુનખાદિસબ્બેહિપિ નિવારીયતે.

વચનતો – ‘‘દારા’’ઇતિ દારસદ્દો કલત્તે બહુવચનન્તો, અઞ્ઞત્થ અનિયતવચનો.

તદઙ્ગત્તા – ‘‘સજ્જિતં ભોજન’’મિતિ વુત્તે તપ્પરિક્ખારત્તા તદુપકરણ આસન, પાતિ, બ્યઞ્જનાદીનં સમ્પાદનમ્પિ પતીયતે.

પધાનભાવતો – ‘‘નિગ્ગચ્છતિ અવનિનાથો’’તિ રઞ્ઞો નિગ્ગમનેન તદુપજીવીનમ્પિ નિગ્ગમનં વિઞ્ઞાયતિ.

વુત્તઞ્ચ –

નેય્યનીતત્થસુત્તેસુ, ઞેય્યં સદ્દત્થમત્તકં;

ને+ત્થ વત્તબ્બઅત્થેન, સુત્તં નીતત્થકં ભવેતિ.

એવ+મઞ્ઞેસમ્પિ અકારન્તાનં પુલ્લિઙ્ગાનં સદ્દાનં રૂપનયો ક્રિયા+ભિસમ્બન્ધો ચ. સુગતસદ્દતો યસ્સ સદ્દસ્સ વિસેસો અત્થિ, તં વક્ખામ. ઇતો પરં છટ્ઠિયા ચતુત્થીસમત્તા પઞ્ચમીબહુવચનસ્સ ચ તતિયાબહુવચનેન સમત્તા ન તા દસ્સિયન્તે.

ગુમ્બ સિ, ‘‘અતો’’ ‘‘સિસ્સા’’તિ ચ વત્તતે.

૧૧૦. ક્વચે+વા.

અકારન્તતો નામસ્મા પરસ્સ સિસ્સ એ હોતિ વા ક્વચિ. ગુમ્બે ગુમ્બો, ગુમ્બા. ભો ગુમ્બ ગુમ્બા, ભવન્તો ગુમ્બા ઇચ્ચાદિ સુગતસમં. એવં ફુસ્સિતગ્ગે ફુસ્સિતગ્ગો, વત્તબ્બે વત્તબ્બો ઇચ્ચાદિ. સિસ્સો+કારસ્સ નિચ્ચત્તા કત્થચિ પક્ખે એકારત્ત+મિદ+મારદ્ધન્તિ સિસ્સો+કારપક્ખે એવ ભવતીતિ ‘‘અં નપુંસકે’’તિ અ+માદેસેન એકારસ્સ નપુંસકવિસયે બાધિતત્તા ‘‘બહુલં’’ વિધાના નપુંસકેપિ સુખે દુક્ખેતિ ક્વચિ હોતેવ.

‘‘યોસ્સ’’ ‘‘ટે’’તિ ચ વત્તતે.

૧૩૫. એકચ્ચાદીહ+તો

અકારન્તેહિ એકચ્ચાદીહિ યોનં ટે હોતિ. એકચ્ચો, એકચ્ચે. ભો એકચ્ચ એકચ્ચા, એકચ્ચે. એકચ્ચં, એકચ્ચે. એવં એસ+સ+પઠમસદ્દાનં.

કોધો, કોધા. ભો કોધ કોધા, કોધા. કોધં, કોધે.

‘‘નાસ્સ’’ ‘‘સા’’તિ ચ વત્તતે.

૧૦૭. કોધાદીહિ

કોધાદીહિ નાસ્સ સા હોતિ વા. કોધસા કોધેન. અત્થસા અત્થેન. ‘‘યે ઉત્તમત્થાનિ તયિ લભિમ્હા’’તિ અત્થસદ્દો નપુંસકલિઙ્ગોપિ દિસ્સતિ.

‘‘સ્મિનો ટી’’તિ ચ વત્તતે.

૧૭૫. દિવાદિતો

દિવાદીહિ નામેહિ સ્મિનો ટિ હોતિ નિચ્ચં. દિવિ, એવં ભુવિ. એત્થટિમ્હિ નિચ્ચં વકારાગમો રસ્સો ચ. એત્થ ભૂસદ્દો વધૂસદ્દસમં.

‘‘વે’’તિ વત્તતે.

૧૪૪. મનાદીહિ સ્મિં+સં+ના+સ્માનં સિ+સો+ઓ+સા+સા

મનાદીહિ સ્મિ+માદીનં સિ+સો+ઓ+સા+સા હોન્તિ વા યથાક્કમં. મનો, મના. ભો મન મના, મના. મનો, મનં, મને. મનસા મનેન, મનેહિ મનેભિ. મનસો મનસ્સ, મનાનં. મનસા મના મનમ્હા મનસ્મા, મનેહિ મનેભિ. મનસિ મનમ્હિ મનસ્મિં, મનેસુ.

એવં વચો પયો તેજો,

તપો ચેતો તમો યસો.

અયો વયો સિરો સરો,

ઉરો+ત્યે+તે મનાદયો.

રૂપસિદ્ધિયં અહ+રહસદ્દા મનાદીસુ પઠિતા. અહસ્સ આપાદિત્તા રહોતિ નિપાતત્તા રહસીતિ વિભત્યન્તપટિરૂપકનિપાતત્તા ઇધ ન ગહિતા.

ગચ્છન્ત સિ, ‘‘સિસ્સ’’ ‘‘વે’’તિ ચ વત્તતે. પરતો ભિય્યો નાનુવત્તયિસ્સામ, વુત્તિયા એવ અનુવત્તસ્સ ગમ્યમાનત્તા.

૧૪૮. ન્તસ્સં

સિમ્હિ ન્તપચ્ચયસ્સ અં હોતિ વા. ‘‘સુતાનુમિતેસુ સુતસમ્બન્ધોવ બલવા’’તિ ઞાયા ‘‘ન્તસ્સા’’તિ સુતત્તા ન્તસ્સેવ અં, ન તદન્તસ્સ અનુમિતસ્સ સદ્દસ્સ. એવ+મુપરિપિ ન્ત+ન્તૂનં આદેસવિધાનટ્ઠાનેસુ. ‘‘ગસિનં’’તિ સિલોપો. ગચ્છં ગચ્છન્તો.

૨૧૫. ન્ત+ન્તૂનં ન્તો યોમ્હિ પઠમે

પઠમે યોમ્હિ ન્ત+ન્તૂનં સવિભત્તીનં ન્તોઇચ્ચાદેસો હોતિ વા. સ ચ બહુલાધિકારા પુમેવ, ગચ્છન્તો ગચ્છન્તા.

૨૧૮. ટ+ટા+અં ગે

ગે પરે ન્ત+ન્તૂનં સવિભત્તીનં ટ+ટા+અંઇચ્ચાદેસા નિચ્ચં હોન્તિ બહુલં. ભો ગચ્છ ગચ્છા ગચ્છં, ગચ્છન્તો ગચ્છન્તા.

૯૨. ન્તસ્સ ચ ટ વં+સે

અંસેસુ ન્તપચ્ચયસ્સ ટ હોતિ વા ન્તુસ્સ ચ. વવત્થિતવિભાસા+યં. ગચ્છં ગચ્છન્તં, ગચ્છન્તે.

૨૧૭. તો+તા+તિ+તા સ+સ્મા+સ્મિં નાસુ

સ+સ્મા+સ્મિં+નાસુ ન્ત+ન્તૂનં સવિભત્તીનં તો+તા+તિ+તા હોન્તિ વા યથાક્કમં. ગચ્છતા ગચ્છન્તેન, ગચ્છન્તેહિ ગચ્છન્તેભિ. ગચ્છતો ગચ્છસ્સ ગચ્છન્તસ્સ.

૨૧૬. તં નંમ્હિ

નંમ્હિ ન્ત+ન્તૂનં સવિભત્તીનં તં વા હોતિ. ગચ્છતં ગચ્છન્તાનં. ગચ્છતા ગચ્છન્તા ગચ્છન્તમ્હા ગચ્છન્તસ્મા. ગચ્છતિ ગચ્છન્તે ગચ્છન્તમ્હિ ગચ્છન્થસ્મિં, ચ્છેન્તેસુ.

એવં મહં ચરં તિટ્ઠં, દદં ભુઞ્જં સુણં પચં;

જયં જીરં વચં પીયં, સરં કુબ્બં જપં વજં.

ઇચ્ચાદયો.

ભવન્ત સિ,