૫૦. દારુ

સમાસત્થો (એત્થ) દારુ, નાસ્સ મુખ્યાહિ અઙ્ગુલીહિ સમ્બન્ધો યુજ્જતિ, નનુ દ્વે અઙ્ગુલી પમાણમસ્સ દારુનોચ્ચાદિં મુખ્યો અઙ્ગુલિસદ્દોગહિતોતિ સમ્બન્ધો સમ્ભવતિ કિમેવં વુચ્ચતેચ્ચાસઙ્કિયાહ-‘યદિપિ’ચ્ચાદિ, પમાણવચનેનાતિ મત્તાદિપચ્ચયત્થભૂતપમાણવાચકેન, અઙ્ગુલિ સદ્દસ્સ દારુનો પમાણવાચકત્તા વુત્તં- ‘દારુનો સમ્બન્ધો અત્થી’તિ. વિસેસનસમાસતો પરં તદત્થવિસયે તસ્મિંપમાણત્થવિસયે ‘‘માનેમત્તો’’તિઆદિના (૪-૪૬) મત્તાદિપ્પચ્ચયેનભવિતબ્બન્તિઅત્થો, લોપેનભવિતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો, ‘‘અસઙ્ખ્યેહિ ચાઙ્ગુલ્યા નઞ્ઞાસઙ્ખ્યત્થેસુ’’ઇચ્ચત્ર (૩-૪૪) યદાખ્યાતં, તદિહાપ્યતિદિસમાહ-‘પુબ્બે વિયસિદ્ધ’ન્તિ, અનકારન્તાનન્તિ ભૂમિઆદીનં, તબ્બિધાને તસ્સ અપ્પચ્ચયસ્સ વિધાને પયોજનંસિસ્સોકારોતિસમ્બન્ધો. ઇમિના કચ્ચાયનાનં પકરણે પયોજનં દસ્સિતં. અથચ પનેત્થ ‘‘ક્વચિ સમાસન્તગતાનમકારન્તો’’તિ (ક, ૨-૭-૨૨) ઇમિના અકારન્તસ્સ સમાસન્તે કતે સામત્થિયા ‘સ્યાચ’ઇતિ (ક, ૨-૩-૨૯) સિસ્સાકારાદેસાભાવા નિચ્ચમોકારન્તરૂપં સમ્પજ્જતીતિ પરિકપ્પિયતસ્સાયુત્તભાવં દસ્સેતું યં વુત્તંવુત્તિકારેન, તં દસ્સેતુમાહ‘અકારન્તસ્સપિ’ચ્ચાદિ, યં-વુત્તં સિસ્સાકારા દેસનિવત્તને અકારકરણે સામત્થિયં, તદભાવા સિસ્સાકારાદેસો ન નિવારીયતીતિ દસ્સેતુમાહ-‘નચે’ચ્ચાદિ. ચરિતત્થતાય નિટ્ઠિતપ્પયોજનતાય, તેનેવ કચ્ચાયનવુત્તિકારેનેવ અપ્પચ્ચયન્ત મુદાહટં સક્કતગન્થાનુસારેન, અબ્યઞ્જનન્તત્તાતિ ઇમિના તિણ્ણમેસં સદ્દાનં સક્કતે બ્યઞ્જનન્તત્તમેવ બોધેતિ, નિરત્થકન્તિ પુબ્બેવ અકારન્તત્તા નિરત્થકં, આકારવિધાનેનેવાતિ (ક, ૨-૭-૨૫) ‘‘ધનુમ્હાચ’’ ઇત્યાકારવિધાનેનેવ.