તિંસતિમ પરિચ્છેદ

ધાતુગબ્ભરચનો

૧. વન્દિત્વાન મહારાજા, સબ્બં સઙ્ઘં નિમન્તયિ;

‘‘યાવચેતિયનિટ્ઠાના, ભિક્ખં ગણ્હથ મે’’ઇતિ.

૨. સઙ્ઘો તં નાધિવાસેસિ, અનુપુબ્બેન સો પન;

યાવન્તો યાવ સત્તાહં, સત્તાહમધિવાસનં.

૩. અલત્થો’પડ્ઢભિક્ખૂહિ, તે લદ્ધા સુમનો’વ સો;

અટ્ઠારસસુ ઠાનેસુ, થૂપઠાનસમન્તતો.

૪. મણ્ડપે કારયિત્વાન, મહાદાનં પવત્તયિ;

સત્થાહં તત્થ સઙ્ઘસ્સ, તતો સઙ્ઘં વિસ્સજ્જયિ.

૫. તતો ભેરિં ચરાપેત્વા, ઇટ્ઠકા વડ્ઢકી લહું;

સન્નિપાતેસિ તે આસું, પઞ્ચમત્તસતાનિ હિ.

૬. કથં કરિસ્સસિ ને’કો, પુચ્છિતો આહ ભૂપતિ;

‘‘પેસ્સિયાનં સતં લદ્ધા, પંસૂનં સકટં અહં.

૭. ખેપયિસ્સામિ એક્કા’હં, તં રાજા પટિબાહયિ;

તતો ઉપડ્ઢુપડ્ઢઞ્ચ, પંસૂ દ્વે અમ્મણાનિ ચ.

૮. આહંસુ રાજા પટિબાહિ, ચતુરો તેપિ વડ્ઢકી;

અથેકો પણ્ડિતો બ્યત્તો, વડ્ઢકી આહ ભૂપતિં.

૯. ‘‘ઉદુક્ખલે કોટ્ટયિત્વા, અહં સુપ્પેહિ વટ્ટિતં;

પિંસાપયિત્વા નિસદે, એતં પંસૂનમમ્મણં.

૧૦. ઇતિ વુત્તો અનુઞ્ઞાસિ, તિણાદિનેત્થનો સિયું;

ચેતિયમ્હીતિ ભૂમિન્દો, ઇન્દતુલ્યપરક્કમો.

૧૧. ‘‘કં સણ્ઠાનં ચેતિયં તં, કરિસ્સસિ તુવં ઇતિ;

પુચ્છિતં તંખણંયેવ, વિસ્સકમ્મો તમાવિસિ.

૧૨. સોવણ્ણપાતિં તો યસ્સ, પુરાપેત્વાવ વડ્ઢકી;

પાણિના વારિમાદાય, વારિપિટ્ઠિયમાહની.

૧૩. ફલિક લોલસદિસં, મહાફુબ્બુળમુટ્ઠહિ;

આહી’દિસં કરિસ્સતિ, તુસ્સિત્વાન’સ્સ ભૂપતિ.

૧૪. સહસ્સગ્ઘં વત્થયુગં, તથા’લઙ્કાર પાદુકા;

કહાપનાનિ દ્વાદસ-સહસ્સાનિ ચ દાપપિ.

૧૫. ‘‘ઇટ્ઠકા આહારાપેસ્સં, અપીળેન્તો કથં નરે’’;

ઇતિ રાજા વિચિન્તેસિ, રત્તિંઞત્વાન તં મરૂ.

૧૬. ચેતિયસ્સ ચતુદ્ધારે, આહરિત્વાન ઇટ્ઠકા;

રત્તિં રત્તિં ઠપયિંસુ, એકેકાહપહોનકા.

૧૭. તં સુત્વા સુમનોરાજા, ચેતિયે કમ્મમારભિ;

અમૂલમેત્થ કમ્મઞ્ચ, ન કાતબ્બન્તિ ઞાપયિ.

૧૮. એકેકસ્મિં દુવારસ્મિં, ઠપાપેસિ કહાપણે;

સોળસસતસહસ્સાનિ, વત્થાનિસુ બહૂનિ ચ.

૧૯. વિવિધઞ્ચ અલઙ્કારં, ખજ્જંભોજ્જં સપાનકં;

ગન્ધમાલાગુળાદિચ, મુખવાસકપઞ્ચકં.

૨૦. ‘‘યથારુચિતં ગણ્હન્તુ, કમ્મં કત્વા યથારુચિં;

તે તથેવ અપેક્ખિત્વા, અદંસુ રાજકમ્મિકા.

૨૧. થૂપકમ્મસહાયત્તં, એકો ભિક્ખુનિકામયં;

મત્તિકાપિણ્ડમાદાય, અત્તના અભિસઙ્ખતં.

૨૨. ગન્ત્વાન ચેતિયટ્ઠાનં, વડ્ઢેત્વા રાજકમ્મિકે;

અદાસિ તં વડ્ઢકિસ્સ, ગણ્હન્તોયેવ જાનિસો.

૨૩. તસ્સા કારં વિદિત્વાન, તત્થાહોસિ કુતૂહલં;

કમેન રાજા સુત્વાન, આગતો પુચ્છિ વડ્ઢકી.

૨૪. દેવ એકેન હત્થેન, પુપ્ફાના’દાય ભિક્ખવો;

એકેન મત્તિકાપિણ્ડં, દેન્તિ મય્હં અહં પન.

૨૫. અયં આગન્તુકો ભિક્ખુ, અયં નેવાસિકો ઇતિ;

જાનામિનેવા’તિ વચો, સુત્વા રાજાસમપ્પયિ.

૨૬. એકોબલત્થં દસ્સેતું, મત્તિકા દાયકં યતિં;

સો બલતસ્સ દસ્સેસિ, સો તં રઞ્ઞો નિવેદયિ.

૨૭. જાતિમકુલકુમ્ભેસો, મહાબોધઙ્ગણે તયો;

ઠપાપેત્વા બલત્થેન, રાજા દાપેસિ ભિક્ખુનો.

૨૮. અજાનિત્વા પૂજયિત્વા, ઠિતસ્સે’તસ્સ ભિક્ખુનો;

બલત્થો તં નિવેદેસિ, તદા તં જાનિ સો યતિ.

૨૯. કેલિવાતે જનપદે, પિયઙ્ગલ્લનિવાસિકો;

થેરો ચેતિયકમ્મસ્મિં, સહાયત્તં નિકામયં.

૩૦. તસ્સિત્થિકાવડ્ઢકિસ્સ, ઞાતકો ઇધ આગતો;

તસ્સિટ્ઠિકા સમત્તેન, ઞાતો કત્વાન ઇટ્ઠકં.

૩૧. કમ્મિયેવડ્ઢયિત્વાન, વડ્ઢકિસ્સ અદાસિતં;

સો તં તત્થ નિયોજેસિ, કોલાહલમહોસિ ચ.

૩૨. રાજા સુત્વાવ’ તં આહ, ‘‘ઞાતું સક્કા તમિટ્ઠિકં’’;

જાનન્તોપિ ન સક્કાતિ, રાજાનં આહ વડ્ઢકી.

૩૩. ‘‘જાનાસિ તં ત્વં થેરંતિ’’,

વુત્તો આમા’’તિ ભાસિતો;

તં ઞાપનત્થં અપ્પેસિ,

બલત્થં તસ્સ તૂપતિ.

૩૪. બલત્થો તેન તં ઞત્વા, રાજાનુઞ્ઞાયુપાગતો;

કટ્ઠહાલપરિવેણે, થેરં પસ્સિય મન્તિય.

૩૫. થેરસ્સ મગમનાહઞ્ચ, ગતિઠાનઞ્ચ જાનિય;

‘‘તુમ્હેહિ સહ ગચ્છામિ, સકં ગામં’’ન્તિ ભાસિય.

૩૬. રઞ્ઞો સબ્બં નિવેદેસિ, રાજા તસ્સ અદાપયિ;

વત્થયુગં સહસ્સગ્ઘં, મહગ્ઘં રત્તકમ્બલં.

૩૭. સામણકે પરિક્ખારે, બહુકે સક્ખરમ્પિ ચ;

સુગન્ધ તેલનાળિઞ્ચ, દાપેત્વા અનુસાસિતં.

૩૮. થેરેન સહ ગન્ત્વા સો, દિસ્સન્તે પિયગલ્લકે;

થેરં સીતાય છાયાય, સોદકાય નિસીદિય.

૩૯. સક્ખરપાણકં દત્વા, પાદે તેલેન મક્ખિય;

ઉપાહનાનિ યોજેત્વા, પરિક્ખારે ઉપાનયિ.

૪૦. કુલૂપગસ્સ થેરસ્સ, ગહિતા મે ઇમે મયા;

વત્થયુગંતુ પુત્તસ્સ, સબ્બે તાનિ દદામિ વો.

૪૧. ઇતિ વત્વાન દત્વા તે, ગહેત્વા ગચ્છતો પન;

વન્દિત્વા રાજવચસા, રઞ્ઞો સન્દેસમાહ સો.

૪૨. મહાથૂપે કયિરમાને, સતિયાકમ્મકારકા;

અનેકસઙ્ખાહિ જના, પસન્ના સુગતિં ગતા.

૪૩. ચિત્તપ્પસાદમત્તેન, સુગતે ગતિઉત્તમા;

લબ્ભતીતિ વિદિત્વાન, થૂપપૂજં કરે બુધો.

૪૪. એત્થેવ ભતિયા કમ્મં, કરિત્વા ઇત્થિયો દુવે;

તાવતિંસમ્હિ નિબ્બત્તા, મહાથૂપમ્હિ નિટ્ઠિતે.

૪૫. આવજ્જિત્વા પુબ્બકમ્મં, દિટ્ઠકમ્મફલા ઉભો;

ગન્ધમાલા’દિયિત્વાન, થૂપં પૂજેતુમાગતા.

૪૬. ગન્ધમાલાહિ પૂજેત્વા, ચેતિયં અભિવન્દિસું;

તસ્મિં ખણે ભાતિવઙ્ક-વાસી થેરો મહાસિવો.

૪૭. રત્તિભાગે મહાથૂપં, વન્દિસ્સામીતિ આગતો;

તાદિસ્વાન મહાસત્ત-પણ્ણિરુક્ખમ પસ્સિતો.

૪૮. અદસ્સયિત્વા અત્તાનં, પસ્સં સમ્પત્તિમબ્ભુતં;

ઠત્વા તાસં વન્દનાય, પરિયોસાને અપુચ્છિતં.

૪૯. ‘‘ભાસતે સકલો દીપો,

દેહોભાસેન વો ઇધ;

કિન્નુકમ્મં કરિત્વાન,

દેવલોકં ઇતો ગતા.

૫૦. મહાથૂપે કતં કમ્મં, તસ્સ આહંસુ દેવતા;

એવં તથાગતે હેવ, પસાદો હિ મહપ્ફલો.

૫૧. પુપ્ફધાનત્તયં થૂપે, ઇટ્ઠિકાહિ ચિતં ચિતં;

સમં પથવિયા કત્વા, ઇદ્ધિમન્તો’વ સીદયું.

૫૨. નવ વારે ચિતં સબ્બં, એવં ઓસીદયિંસુ તે;

અથ રાજા ભિક્ખુસઙ્ઘ-સન્નિપાત મકારયિ.

૫૩. તત્થાસીતિસહસ્સાનિ, સન્નિપાતમ્હિ ભિક્ખવો;

રાજા સઙ્ઘમુપાગમ્મ, પૂજેત્વા અભિવન્દિય.

૫૪. ઇટ્ઠકોસિદનેહેતું, પુચ્છિ સઙ્ઘો વિયાકરિ;

‘‘નો સીદનત્થં થૂપસ્સ, ઇદ્ધિમન્તેહિ ભિક્ખૂહિ.

૫૫. કતં એતં મહારાજ, ન ઇદાનિ કરિસ્સતે;

અઞ્ઞથત્તમકત્વા તં, મહાથૂપં સમાપય.

૫૬. તં સુત્વા સુમનો રાજા, થૂપકમ્મમકારયિ;

પુપ્ફાધાનેસુ દસસુ, ઇટ્ઠિકા દસકોટિયો.

૫૭. ભિક્ખુસઙ્ઘો સામણેરે, ઉત્તરં સુમનમ્પિ ચ;

‘‘ચેભિય ધાતુગબ્ભત્થં, પાસાણે મેઘવણ્ણકે.

૫૮. આહરથા’’તિ યોજેસિ, તે ગન્ત્વા ઉત્તરં કુરું;

અસીતિ રતનાયામ, વિત્થારે રવિભાસુરે.

૫૯. અટ્ઠઙ્ગુલાનિ બહલે, ગણ્ઠિપુપ્ફનિભે સુભે;

છમેઘવણ્ણપાસાણે, આહરિંસુ ખણેતતો.

૬૦. પુપ્ફધાનસ્સ ઉપરિ, મજ્ઝે એકં નિપાતિય;

ચતુપસ્સમ્હિ ચતુરો, મઞ્જૂસં વિય યોજિય.

૬૧. એકં પિધાનકત્થાય, દિસાભાગે પુરત્થિમે;

અદસ્સનં કરિત્વા તે, ઠપયિંસુ મહિદ્ધિકા.

૬૨. મજ્ઝમ્હિ ધાતુગબ્ભસ્સ, તસ્સ રાજા અકારયિ;

રતનમયં બોધિરુક્ખં, સબ્બાકારમનોરમં.

૬૩. અટ્ઠારસ રતનિકો, ખન્ધો સાખાસ્સ પઞ્ચ ચ;

પવાલમયમૂલો સો, ઇન્દનીલે પતિટ્ઠિતો.

૬૪. સુસુદ્ધરજતક્ખન્ધો, મણિપત્તેહિ સોભિતો;

હેમમયપણ્ડુપત્ત, ફલો પવાળઅઙ્કુરો.

૬૫. અથ મઙ્ગલિકા તસ્સ, ખન્ધે પુપ્ફલતાપિ ચ;

ચતુપ્પદાનં પન્તીધ, હંસપન્તિ ચ સોભના.

૬૬. ઉદ્ધં ચારુવિતાનન્તે, મુત્તા કિં કિણિજાલકા;

સુવણ્ણ ઘણ્ટાપન્તીધ, દામાનિ ચ તહિં તહિં.

૬૭. વિતાન ચતુકોણમ્હિ, મુત્તાદામકલાપકો;

નવસત સહસ્સગ્ઘો, એકે કો અસિલમ્બિતો.

૬૮. રવિચન્દતાર રૂપાનિ, નાનાપદુમકાનિ ચ;

રતનેહિ કતાનેવ, ધિતાને અપ્પિતાન’યું.

૬૯. અટ્ઠુત્તરસહસ્સાનિ, વત્તાનિ વિવિધાનિ ચ;

મહગ્ઘનાનારઙ્ગાનિ, વિતાને લમ્બિતાન’યું.

૭૦. બોધિં પરિક્ખિપિત્વાન, નાનારતનવેદિકા;

મહામલક મુત્તાહિ, સન્થારેતુ તદન્તરે.

૭૧. નાનારતન પુપ્ફાનં, ચતુગન્ધૂદકસ્સ ચ;

પુણ્ણા પુણ્ણઘટપન્તિ, બોધિમૂલે કતાન’યું.

૭૨. બોધિ પાચિન પઞ્ઞત્તે, પલ્લઙ્કેકોટિઅગ્ઘકે;

સોવણ્ણ બુદ્ધપટિમં, નિસીદાપેસિ ભાસુરં.