૫. |ઓ૦.૦૦૪૫| ધાતુનિધાનાધિકારો

તતો વિમંસેત્વા ભુમિભાગં ગહેતું વટ્ટતી’તિ ભૂમિ ભાગં વીમંસેન્તો મઙ્ગલસમ્મતે અટ્ઠ ગોણે આહરાપેત્વા ગન્ધોદકેન નહાપેત્વા સિઙ્ગેસુ સુવણ્ણકઞ્ચુકં પતિમુઞ્ચાપેત્વા ગન્ધપઞ્ચઙ્ગુલિકં દાપેત્વા ગીવાય માલાદામં બન્ધાપેત્વા અયોદામેન બન્ધાપેત્વા એવં ચિન્તેસિ? યદિ પન ભગવતો નલાટધાતુ યસ્મિં ઠાને પતિટ્ઠહિત્વા લોકત્થચરિયં કરોન્તી પઞ્ચવસ્સસહસ્સાનિ સાસનં પતિટ્ઠહિસ્સતિ તસ્મિં ઠાને ગોણા સયમેવ અયોદામતો મુઞ્ચિત્વા થુપટ્ઠાનં સમન્તતો વિચરિત્વા ચતુસુ દિસાસુ સયન્તુતિ અધિટ્ઠહિત્વા પુરિસે આણાપેસિ. તે તથેવ અકંસુ. તતો વિભાતાય રત્તિયા રાજાગોણે ગાહાપનત્થાય આયુત્તકે આણાપેસિ. તે મનુસ્સા ગન્ત્વા ગોણે અપસ્સિત્વા ન પસ્સામ દેવા’તિ રઞ્ઞો આરોચેસું. ગચ્છ ભણે, ગોણાનં ગતટ્ઠાનં ઓલોકેથા’તિ આહ. તે ગવેસમાના બન્ધનટ્ઠાને અદિસ્વા પદાનુપદં ગન્ત્વા થૂપકરણટ્ઠાનં સમન્તા વિચરિત્વા ચતુસુ દિસાસુ સયિતગોણે દિસ્વા સયિતટ્ઠાનતો નઙ્ગુટ્ઠાદીનિ મદ્દન્તાપિ ઉટ્ઠાપેતું અસક્કોન્તા ગન્ત્વા રઞ્ઞો આરોચેસું; દેવ, ગોણા ન ઉટ્ઠહન્તિ, એકં ઠાનં સમન્તા વિચરિત્વા ચતુસુ દિસાસુ સયિતા’તિ. તં સુત્વા રાજા સેનઙ્ગપરિવુતો સયમેવ ગન્ત્વા’પિ ગોણે ઉટ્ઠાપેતું અસક્કોન્તો રાજા એવં અધિટ્ઠાસિ; યદિ ઇમસ્મિં ઠાને ધાતુ પતિટ્ઠાપેતબ્બા ભવેય્ય ગોણા ઉટ્ઠહિત્વા ગચ્છન્તુ’તિ. ગોણા ચિત્તક્ખણેયેવ ઉટ્ઠહિત્વા પલાયિંસુ. રાજા તં અચ્છરિયં દિસ્વા પસન્નમનો હુત્વા પુનેકદિવસં વુત્તનિયામેનેવ અસ્સે |ઓ૦.૦૦૪૬| અલઙ્કારાપેત્વા અયોદામેન બન્ધાપેત્વા ઠપેસિ. અસ્સાપિ તે ગોણા વિય ગન્ત્વા નિપજ્જિંસુ. રાજા ગન્ત્વા તથેવ અધિટ્ઠહિત્વા અસ્સે ઉટ્ઠાપેસિ. પુનેકદિવસં હત્થીં અલઙ્કારાપેત્વા તથેવ અધિટ્ઠાસિ. સોપિ બન્ધદામે છિન્દિત્વા પચ્છિમયામસમનન્તરે ગન્ત્વા ચેતિયકરણટ્ઠાને નિપજ્જિ. પભાતાય રત્તિયા રાજા હત્થીગોપકે પક્કોસાપેત્વા હત્થિં આનેથા’તિ આહ. હત્થિગોપકા હત્થિં બન્ધનટ્ઠાને અદિસ્વા, હત્થિં બન્ધનટ્ઠાને ન પસ્સામ દેવા’તિ આહંસુ. તેનહિ ભણે, સીઘં ઉપધારેથા’તિ વુત્તે હત્થિગોપકા પદાનુપદં ગવેસમાના ચેતિયટ્ઠાને નિપન્નં હત્થિં દિસ્વા આગન્ત્વા રઞ્ઞો આરોચેસું. તં સુત્વા રાજા હેટ્ઠા વુત્તપ્પકારેન પટિપજ્જિત્વા હત્થિં પુરે કત્વા આગચ્છિ.

એવં તીહિ વિમંસનાહિ વીમંસેત્વા ભુમિગહિતભાવં થેરસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા વન્દિત્વા ઉપટ્ઠહમાનો આરોચેસિ. તસ્મિં કાલે સેરુનગરે સિવરાજા બહૂ પણ્ણાકારે ગાહાપેત્વા રાજાનં પસ્સિસ્સામિ’તિ આગન્ત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. રાજા તેન સદ્ધિં સમ્મોદનીયં કથં કત્વા નિસિન્નકાલે લોણનગરે મહાનાગરાજા’પિ બહુપણ્ણાકારં ગાહાપેત્વા રાજાનં પસ્સિસ્સામિ’તિ આગન્ત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં નિસીદિ. તેન સદ્ધિં સમ્મોદનીયં કથં અકાસિ; ઇમસ્મિં ઠાને દસબલધાતું પતિટ્ઠાપેસ્સામિ, તુમ્હે મમ સહાયા હોથા’તિ તે ગહેત્વા ગન્ત્વા ધાતું વન્દથા’તિ વન્દાપેસિ. તસ્મિં ખણે ધાતુતો છબ્બણ્ણરંસિયો ઉગ્ગચ્છિંસુ. દેવા સાધુકારં કરોન્તા આકાસતો માલાયો ખિપિંસુ. રાજાનો સોમનસ્સપ્પત્તા અમ્હાકં લઙ્કાયં દસબલસ્સ નલાટધાતુ અમ્હાકં રટ્ઠે પતિટ્ઠહિસ્સતિ. એસા ધાતુ મહા જનસ્સ સત્થુકિચ્ચં સાધેય્યાતિ વન્દિત્વા ગતા. રાજા તેસં ગતકાલે ગિરિઅભયં પક્કોસાપેત્વા તાત, ઇટ્ઠકં જનસ્સ પીળનં અકત્વા કારાપેમા’તી આહ. મા ચિન્તયિત્થ દેવ, અહં |ઓ૦.૦૦૪૭| ઇટ્ઠકં કારાપેસ્સામીતિ. એવઞ્હિ સતિ પપઞ્ચો ભવિસ્સતી’તિ આહ. અમ્હાકં સન્તિકે સુવણ્ણરજતાનિ મન્દાનિ કુતો લભિસ્સામા’તિ વુત્તે ગિરિઅભયો એવમાહ; દેવ, સત્થા મહાપુઞ્ઞો મહન્તં પૂજાસક્કારસમ્માનં લભિસ્સતિ. ત્વં અચિન્તેત્વા ચેતિયકમ્મં પટ્ઠપેહી’તિ આહ.

સો તસ્સ તં અચિન્તનીયં કથં સુત્વા સોમનસ્સપ્પત્તો થેરસ્સ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા ધાતું વન્દિત્વા નગરં ગન્ત્વા ભુત્તસાયમાસો સયને નિપન્નો નિદ્દં ઓક્કમિ. વિભાતાય રત્તિયા પબુજ્ઝિત્વા ઇટ્ઠકં ચિન્તયમાનસ્સ દોમનસ્સં અહોસિ. તસ્મિં કાલે સક્કો દેવરાજા વિસ્સકમ્મં દેવપુત્તં આમન્તેત્વા; તાત, વિસ્સકમ્મ, કાકવણ્ણતિસ્સમહારાજા અમ્હાકં સત્થુનો નલાટ ધાતું નિદહિત્વા મહન્તં ચેતિયં કારાપેતુકામો ઇટ્ઠકં ચિન્તયિ. ત્વં ગન્ત્વા ફાસુકટ્ઠાને ઇટ્ઠકં માપેહીતિ આહ. તં સુત્વા વિસ્સકમ્મદેવપુત્તો દુગ્ગતસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ ખેત્તે ઇટ્ઠકં માપેત્વા દેવલોકમેવ ગતો. તસ્મિં ખણે ખેત્તસામિકો દુગ્ગતબ્રાહ્મણો પાતોવ અત્તનો ખેત્તં ઓલોકનત્થાય ગતો ઇતોવિતો ઓલોકેન્તો ઇટ્ઠકરાસિં દિસ્વા ચિન્તેસિ; હીયો રાજા ઇટ્ઠકં કથં લભિસ્સામીતિ કથેસિ. મહન્તં વત પણ્ણાકારં મયા લદ્ધન્તિ તુટ્ઠો દેવ્ैટ્ઠકાનિ કાજેન ગહેત્વા રઞ્ઞો દસ્સનત્થાય ગન્ત્વા રાજદ્વારે ઠત્વા સાસનં પહિણિ. તં પક્કોસાપેત્વા કસ્મા પાતો’વ આગતોસી’તિ પુચ્છિ. દેવ મય્હં ખેત્તે ઇટ્ઠકરાસિં દિસ્વા પાતો’વ ઇટ્ઠકાનિ ગહેત્વા આગતોમ્હી’તિ. ઈદિસાનિ ઇટ્ઠકાનિ ચેતિયસ્સ અનુચ્છવિકાનીતિ દસ્સેસિ. રાજા પસ્સિત્વા સોમનસ્સપ્પત્તો બ્રાહ્મણસ્સ બહું ધનં દાપેસિ.

તસ્મિં |ઓ૦.૦૦૪૮| ખણે અઞ્ઞં સાસનં આહરિ. મદનપટ્ટનદ્વારતો ચતસ્સો રજતનાવા સુવણ્ણભુમિતો ચતસ્સો સુવણ્ણનાવા ઉક્કમિંસૂતિ પટ્ટનમુખદ્વારે વિહરન્તો આરક્ખક જેટ્ઠકો ધમ્મપાલો નામ આગન્ત્વા રઞ્ઞો આરોચેસિ. રાજા તુટ્ઠો સુવણ્ણરજતે આહરાપેસિ.

(ઇટ્ઠકં રજતઞ્ચેવ સુવણ્ણઞ્ચ મહારહં;

આહરિત્વાન તં સબ્બં કમ્મં આરભિ ચેતિયે.

સત્થુ પુઞ્ઞાનુભાવેન રઞ્ઞો પુઞ્ઞબલેન ચ;

ચિન્તિતચિન્તિતં સબ્બં ખણેનેવ સમિજ્ઝતિ.)

તતો રાજા ચૂળપિણ્ડપાતિયતિસ્સત્થેરસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા? અય્ય ઇટ્ઠકભુમિં ગમિસ્સામીતિ આહ. થેરો સુત્વા તુટ્ઠો અત્તનો પરિવારેહિ પઞ્ચસતભિક્ખૂહિ સદ્ધિં ઇટ્ઠક ભૂમિં ગતો. તતો મહાસાગલત્થેરો ચ મહિન્દત્થેરો ચ અત્તનો પરિવારેહિ ભિક્ખુહિ સદ્ધિં ઇટ્ઠકભુમિં ગતા. સિવ નગરે રાજાપિ ઇટ્ઠકભુમિં ગતો. લોણનગરે નાગરાજાપિ ઇટ્ઠકભુમિં ગતો. સોમનગરે ગિરિઅભયરાજાપિ અત્તનો સેનઙ્ગેહિ પરિવારેત્વા ઇટ્ઠકભુમિં ગતો. તેસં સમણ બ્રાહ્મણાનં રાજબળાનઞ્ચ સમ્પિણ્ડિતત્તા સો પિટ્ઠિપાસાણો બલવાહનો નામ જાતો. તે સબ્બે ઇટ્ઠકભુમિં સમોસરિંસુ. થેરો ઇટ્ઠકરાસિં ઓલોકેત્વા રાજાનં એવમાહ? મહારાજ, અયં ઇટ્ઠકરાસિ ચેતિયે સબ્બકમ્મત્થાય પહોતી’તિ. રાજા અત્તમનો સેનઙ્ગપરિવુતો સયમેવ પઠમં ઇટ્ઠકં ગણ્હિ. તં દિસ્વા સેસરાજાનો ચ અમચ્ચાદયો ચ પરિસા ચ સબ્બે ભિક્ખુ ચ ઇટ્ઠકાનિ ગણ્હિંસુ તસ્મિં કાલે ભારં ઉક્ખિપિત્વા ગમનં પપઞ્ચં ભવિસ્સતી’તિ રાજા ચિન્તેસિ. થેરો તસ્સ ચિત્તં જાનિત્વા એવમાહ? મા ચિન્તયિત્થ મહારાજ, ઇટ્ઠકાનિ ગહેત્વા ગચ્છ. પચ્છા દેવનાગાદયો ઇટ્ઠકભુમિતો પટ્ઠાય યાવ ચેતિયટ્ઠાનં નિરન્તરા ઠિતા આહરિસ્સન્તી’તિ. તે આહરિત્વા ચેતિયટ્ઠાને રાસિં કરોન્તિ. તેનેવ |ઓ૦.૦૦૪૯| નીયામેન યાવ ચેતિયસ્સ નિટ્ઠઙ્ગમા તાવ દેવનાગસુપણ્ણાદયો નિરન્તરં ઠત્વા ઇટ્ઠકાનિ આહરિત્વા ચેતિયકરણટ્ઠાનેવ ચતુસુ દિસાસુ રાસિં અકંસુ.

તતો રાજા સબ્બે ઇટ્ઠકવડ્ઢકી રાસિં કારાપેત્વા તેસં વડ્ઢકીનં અન્તરે જયસેનં નામ ઇટ્ઠકવડ્ઢકિં પરિગણ્હિત્વા તસ્સ પન સતસહસ્સગ્ઘનકાનિ દ્વે સાટકાનિ કહાપણસતસહસ્સાનિ ચ સુવણ્ણકુણ્ડલાદયો આભરણાનિ ચ દાપેસિ. તસ્સ પરિવારાનં વડ્ઢકીનં અહતવત્થાદીનિ સબ્બુપકરણાનિ દાપેસિ. અનેકવિધં મહન્તં સમ્માનં કારેત્વા થેરેન સદ્ધિં મન્તેન્તો; અય્ય અજ્જ વિસાખપુણ્ણમી ઉપોસથદિવસો, તસ્મા નલાટધાતુયા મઙ્ગલં કરિત્વા ચેતિયટ્ઠાને ઇટ્ઠકં પતિટ્ઠાપેતું વટ્ટતી’તિ આહ. તં સુત્વા થેરો; ભદ્દકં મહારાજ, બુદ્ધસ્સ ભગવતો જાતદિવસો’તિ વત્વા ચેતિયકમ્મકરણત્થાય પઞ્ચ જને ગણ્હિ. તેસુ એકો વરદેવો નામ, એકો સઙ્ખો નામ, એકો વિજ્જો નામ, એકો પુસ્સદેવો નામ, એકો મહાદેવો નામ. ઇમેસં વડ્ઢકીનં મઙ્ગલં કારાપેત્વા છણવેસં ગહેત્વા સબ્બાલઙ્કારેન અલઙ્કારાપેત્વા રાજા સયમ્પિ સબ્બાલઙ્કારેન પતિમણ્ડિતો મઙ્ગલવિધાનં કારાપેત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘં ગન્ધમાલાદીહિ પૂજેત્વા તિક્ખત્તું પદક્ખિણં કત્વા ચતુસુ ઠાનેસુ પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા વિજમ્હેત્વા સુવણ્ણઘટ્ઠાનં પવિસિત્વા સુવણ્ણખચિતં મણિમુત્તારતનમયં પરિબ્ભમનદણ્ડં જીવમાનકમાતાપિતરેન ઉભતોસુમણ્ડિતપસાધિતેન અભિમઙ્ગલસમ્મતેન અમચ્ચપુત્તેન ગાહાપેત્વા મહન્તં ચેતિયં તત્થ કરોન્તો સયમ્પિ પરિબ્ભમનદણ્ડં ગહેત્વા પરિકમ્મકતભુમિયં પરિબ્ભમિત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. તતો મહાવડ્ઢકી સુનક્ખત્તેન સુમુહુત્તેન ચેતિયટ્ઠાને ઇટ્ઠકં પતિટ્ઠાપેસિ.

તસ્મિં |ઓ૦.૦૦૫૦| ખણે ચતુનહુતાધિક દ્વિયોજન સતસહસ્સબહુલા અયં મહાપથવી સાધુકારં પવત્તેન્તી વિય મહાનાદં પવત્તેસિ. દેવમનુસ્સા દિવસે દિવસે પહોનક-મત્તિકં નિસદેન પિંસિત્વા સુપ્પેહિ પપ્ફોઠેત્વા દેન્તિ. એવં કરોન્તો કતિપયેનેવ દિવસેન પુપ્ફાધાનત્તયં ચિનિત્વા મહાભિક્ખુ સઙ્ઘસ્સ નિવેદેસિ. તં સુત્વા સઙ્ઘો ચુન્દુત્તરનામકે દ્વે સામણેરે આણાપેસિ? તુમ્હે હિમવન્તં ગન્ત્વા મેદવણ્ણપાસાણે આહરથા’તિ. તે પન સામણેરા જાતિયા સોળસવસ્સિકા છળભિઞ્ઞાપ્પભેદેન પટિસમ્ભિદપ્પત્તા. મહાખીણાસવભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સન્તિકા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ વચનં સમ્પટિચ્છિત્વા આકાસં અબ્ભુગ્ગન્ત્વા હિમવન્તતો અત્તનો ઇદ્ધિબલેન મેદવણ્ણપાસાણે આહરિંસુ. એતેસુ એકં પાસાણં ધાતુગબ્ભસ્સ ભુમિયં પત્થરિત્વા ચતુસુ પસ્સેસુ ચત્તારો પાસાણે પતિટ્ઠાપેત્વા અપરં ધાતુગબ્ભં પિદહિતું અદસ્સનં કત્વા ઠપયિંસુ.

તદા રાજા ધાતુગબ્ભે કમ્મં નિટ્ઠપેન્તો નવ કોટિપ્પમાણં સુવણ્ણં આહરાપેત્વા સુવણ્ણકારાનં દત્વા ધાતુગબ્ભસ્સ ઇટ્ઠકાનિ કરોથા’તિ આણાપેસિ. તે સુવણ્ણકારા દીઘતો રતનપ્પમાણં પુથુલતો વિદત્થીપ્પમાણં બહલતો ચતુરઙ્ગુલપ્પમાણં ઇટ્ઠકં કત્વા ધાતુગબ્ભં ચિનિંસુ. તં પન ધાતુગબ્ભં ઉચ્ચતો સોળસહત્થં વિત્થારતોપિ ઇતોચિતો દસદસરતનં કત્વા સુવણ્ણિટ્ઠકેહેવ નિટ્ઠપેત્વા ધાતુગબ્ભસ્સ મજ્ઝે સત્તરતનમયં સિનેરું કારાપેત્વા સિનેરુસ્સ ઉપરિ જાતિહિઙ્ગુલકેન પણ્ડુકમ્બલસિલાસનં સત્તરતનેન પારિચ્છત્તકરુક્ખં રજતમયં સેતચ્છત્તં બ્રહ્મુના ગાહાપેત્વા સત્થુનો પટિમાય ઉપરિ ધારિયમાનં કારેસિ. સિનેરુપાદમૂલે ગન્ધકલલપૂરિત નીલુપ્પલવિભુસિતસુવણ્ણમયઅટ્ઠુત્તરસતઘટપન્તિયો ઠપાપેસિ. તદનન્તરં ગન્ધકલલપૂરિતરત્નપદુમવિભુસિતરજતમયઅટ્ઠુત્તર- |ઓ૦.૦૦૫૧| સતઘટપન્તિયો ઠપાપેસિ. તદનન્તરં ગન્ધકલલપૂરિત સેતુપ્પલમાલાવિભુસિતમણિમયઅટ્ઠુત્તરસતઘટપત્તિયો ઠપાપેસિ. તદનન્તરં ગન્ધકલલપૂરિતસેતુપ્પલવિભુસિત-મસારગલ્લમય અટ્ઠુત્તરસતઘટપન્તિયો ઠપાપેસિ. તદનન્તરં ગન્ધકલલપૂરિતચમ્પકપુપ્ફવિભુસિતલોહિતઙ્કમયઅટ્ઠુત્તરસત ઘટપત્તિયો ઠપાપેસિ. તદનન્તરં ગન્ધકલલપૂરિતપઞ્ચુપ્પલવિભુસિતમત્તિકામયઅટ્ઠુત્તરસતઘટપન્તિયો ઠપાપેસિ. તાસં ઘટપન્તીનં અન્તરે ગન્ધકલલપૂરિતસત્તરતનમયસરાવકે ઠપાપેસિ. કઞ્ચનમય-સત્તરતનમય-વિચિત્તમાલાલતાપુણ્ણઘટસિરિવચ્છનન્દિયાવટ્ટભદ્દપીઠાદયો ચ હત્થિઅસ્સસીહવ્યગ્ઘોસભપન્તિઆદયો ચ કારેસિ. દેવોરોહણં યમકપાટિહીરાદયો ધનપાલ-અઙ્ગુલિમાલ-આળવકદમનાદયો, સારિપુત્ત-મોગ્ગલ્લાન-મહાકસ્સપત્થેરાદયો, અસીતિમહાસાવકરૂપાદીનિ ચ કારાપેસિ. સિનેરુસ્સ મજ્ઝિમભાગે તારાગણપરિવારિતં રજતમયં ચન્દમણ્ડલઞ્ચ કારાપેસિ. રંસિજાલવિભુસિતં કનકમયં સૂરિયમણ્ડલઞ્ચ કારાપેસિ.

તતો સિનેરુસ્સ મત્થકે પારિચ્છત્તકમુલે પણ્ડુકમ્બલસિલાસને અમ્હાકં સત્થુનો પટિમં ઘનકોટ્ટિમ રત્તસુવણ્ણમયં કારાપેત્વા માતુદેવપામોક્ખ દસસહસ્સ ચક્કવાળદેવતાનં સત્તપ્પકરણં અભિધમ્મં દેસનાકારેન નિસીદાપેસિ. તસ્સ વીસતિનખા અક્ખિતલાનં સેતટ્ઠાનાનિ જાતિફલિકમયાનિ. અઙ્ગુલિયો સુવણ્ણમયા હત્થપાદતલાનિ ચ દન્તાવરણાનિ ચ અક્ખીનં રત્તટ્ઠાનાનિ ચ જાતિપવાળમયાનિ, કેસમસ્સુભમુકટ્ઠાનાનિ ઇન્દનીલમયાનિ, સમચત્તાલીસ દન્તા વજિરમયા અહેસું. ઉણ્ણલોમં પન સુવણ્ણ ભિત્તિયં ઠપિતરજતબુબ્બુળવિલાસં રજતમયં અહોસિ. ભગવતો અનવલોકિત મુદ્ધનિ મત્થકે સત્તરતનમયં વિચિત્તકિંકિણિજાલં પરિક્ખિપાપેસિ. મણ્ડપસ્સ અન્તો નવસતસહસ્સગ્ઘનકં મુત્તાકલાપમોલમ્બકં મનોરમં ચેલવિતાનં બન્ધાપેત્વા મણ્ડપકોટિયં મુત્તાજાલં તદનન્તરં સત્ત રતનવિચિત્તં કિંકિણિજાલં પરિક્ખિપાપેસિ.

અમ્હાકં |ઓ૦.૦૦૫૨| ભગવતો માતુદેવપુત્તમ્પિ સત્તરતનેન કારાપેસિ. તથા એરાવણવિસ્સકમ્મદેવપુત્તાદયો ચ સપરિવારો સક્કો દેવરાજા ચ ચત્તારો મહારાજાનો ચ પઞ્ચસિખદેવપુત્તાદયો ગન્ધબ્બદેવપુત્તા ચ સહમ્પતિ મહા બ્રહ્માદયો મહાબ્રહ્મનો ચ કારાપેસિ. વેસ્સન્તરજાતકં કરોન્તો સંજયમહારાજા ફુસતીદેવી આદયો ચ મદ્દીદેવી દ્વે દારકે ચ જૂજકબ્રાહ્મણાદયો ચ કારાપેસિ. વિધુર-સોણદત્ત મહાનારદકસ્સપ-સુતસોમ-સુપ્પારક-સઙ્ખપાલજાતકાદીનિ ચ, ધમ્મચક્કપ્પવત્તન-મહાસમયસુત્તાદિ દેસનાકારો ચ, સુદ્ધોદનમહારાજા મહામાયા મહાપજાપતી ગોતમી ભદ્દકચ્ચાના રાહુલમાતાદેવી ચ રાહુલકુમારો ચ છન્નઞ્ચ કન્થકઞ્ચ મહાભિનિક્ખમનં મહાબોધિમણ્ડલં અસીતિમહાસાવકા કોસલમહારાજા અનાથપિણ્ડિકમહાસેટ્ઠિ ચૂળઅનાથપિણ્ડિક-વિસાખા સુપ્પવાસા ચ પચ્છા ચૂળપિણ્ડપાતિય તિસ્સત્થેરઞ્ચ અત્તાનઞ્ચ કારાપેત્વા તે સબ્બે ધાતુ ગબ્ભે પતિટ્ઠાપેસિ.

ધાતુગબ્ભવણ્ણણા સમત્તા.

એવં ધાતુગબ્ભે પૂજાવિધાનં સુવિભત્તં સુમનોરમં કારાપેત્વા થેરેન સદ્ધિં કથેસિ? ભન્તે ધાતુગબ્ભે મયા કત્તબ્બં નિટ્ઠાપિતં. સ્વે રોહિણીનક્ખત્તેન ધાતુ નિધાનં કરિસ્સામી. અય્યા પન કેસધાતુયો ગહેત્વા આગચ્છન્તુતિ. તિસ્સત્થેરસ્સ ભારમકાસિ. થેરો તં સુત્વા ભદ્દકં મહારાજ, કેસધાતુયો વિચિનિત્વા આહરાપેસ્સામાતિ વત્વા અત્તનો સદ્ધિવિહારિકં સિવત્થેરં પક્કોસાપેત્વા આવુસો ભૂમિન્ધરનાગવિમાને જયસેનો નામ નાગરાજા વસતિ. તસ્સ સન્તિકે (કેસધાતુયો સન્તિ.) તપુસ્સ ભલ્લિકાનં દ્વેભાતિકવાણિજાનં પરિચરણકાલે તેસં પમાદં ઞત્વા નાગરાજા દ્વે કેસધાતુયો ગહેત્વા નાગભવને ઠપેસિ. ત્વં તા ધાતુયો આહરિત્વા રઞ્ઞો દેહીતિ આણાપેસિ. થેરો તં વચનં સમ્પટિચ્છિત્વા ગતો.

તતો રાજા અત્તનો ભગિનિયા સોમદેવિયા ચ ભાગિનેય્યસ્સ ગિરિઅભયરઞ્ઞો ચ સાસનં પેસેસિ? સ્વે ધાતુનિધાનંકરિસ્સામ. તુમ્હે સેનઙ્ગં ગહેત્વા આગચ્છથા’તિ. લોણનગરે |ઓ૦.૦૦૫૩| મહાનાગરઞ્ઞો ચ સેરુ નગરે સિવરઞ્ઞો ચ તથેવ સાસનં પેસેત્વા સયમ્પિ અત્તનો વિજિતે યેન મય્હં હત્થતો અન્તમસો એકકરીસમત્તમ્પિ લદ્ધં તદુપાદાય સબ્બેપિ તુમ્હે સદ્ધિં પરિવારેન આગચ્છથા’તિ ભેરિં ચરાપેસિ. તં સુત્વા સોમનસ્સપ્પત્તા મહાજના અત્તનો અત્તનો વિભવાનુરૂપેન અલઙ્કતપટિયત્તા અગમિંસુ. રાજા પભાતાય રત્તિયા સબ્બે સેનિયો ગન્ધમાલાધૂપધજાદયો ગહેત્વા ધાતુનિધાનં આગચ્છન્તુતિ વત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ મહાદાનં દત્વા તિવીવરત્થાય મહગ્ઘવત્થાદીનિ દત્વા સયમ્પિ સબ્બાલઙ્કારપતિમણ્ડિતો નાનગ્ગરસભોજનં ભુઞ્જિત્વા ઉપોસથં અધિટ્ઠાય મણિકુણ્ડલમેખલાનૂપુર વલયાદિવિચિત્તસબ્બાલઙ્કારવિભૂસિતાહિ કોસેય્યાદિસુખુમનાનાવિધવિચિત્તવત્થનિવત્થાહિ નચ્ચગીતવાદિતતુરિયભણ્ડગહિત હત્થાહિ દેવચ્છરાપટિભાગનાટકિત્થીહિ પરિવારિતો વુત્તપ્પકારેહિ સદ્ધિં ચેતિયટ્ઠાનં ગન્ત્વા મહાભિક્ખુસઙ્ઘં વન્દિત્વા અટ્ઠાસિ.

તતો સોમનગરે ગિરિઅભયરાજા’પિ સબ્બે નાગરા અત્તનો અત્તનો વિભવાનુરૂપેન ધાતુનિધાનટ્ઠાનં આગચ્છન્તુતિ નગરે ભેરિં ચરાપેત્વા સયં સબ્બાલઙ્કારપતિમણ્ડિતો સુસજ્જિતઅમચ્ચગણપરિવારિતો નિક્ખમિ. સોમ દેવીપિ સીસં નહાત્વા અહતવત્થનિવત્થા સબ્બાલઙ્કારપતિમણ્ડિતા દેવચ્છરા વિય અત્તનો પરિવારા પઞ્ચસતકુમારિયો નીલવત્થેહિ પરિદહાપેત્વા તથેવ અલઙ્કારેત્વા પુણ્ણઘટે ગાહાપેત્વા તાસં અનન્તરા પઞ્ચસતકુમારિયો પીતવત્થેહિ પરિદહાપેત્વા તથેવ અલઙ્કારેત્વા પૂજાભણ્ડાનિ ગાહાપેત્વા, તાસં અનન્તરા પઞ્ચસત કુમારિયો રત્તવત્થેહિ પરિદહાપેત્વા તથેવ. અલઙ્કારેત્વા વિચિત્રપુપ્ફપૂરિતમઞ્જુસાયો ગાહાપેત્વા તાસં અનન્તરા પઞ્ચસતકુમારિયો સેતવત્થેહિ પરિદહાપેત્વા તથેવ અલઙ્કારેત્વા ધૂમ કટચ્છુકે ગાહાપેત્વા એવં પૂજાવિધાનં સંવિદહિત્વા પરિવારેન |ઓ૦.૦૦૫૪| ચેતિઙ્ગણં ગન્ત્વા મહાભિક્ખુસઙ્ઘં પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા ગન્ધમાલાદીહિ પૂજં કત્વા અત્તનો સામિના ગિરિઅભયરાજેન સદ્ધિં એકપસ્સે ઠીતા.

લોણનગરે મહાનાગરાજા’પિ સબ્બાલઙ્કારેહિ પતિમણ્ડિતો સબ્બાભરણેહિ સુસજ્જીતઅમચ્ચમણ્ડલપરિવુતો નચ્ચગીતતુરીયાનિ પગ્ગણ્હાપયમાનો ગન્ધમાલા ધૂમકટચ્છુ ગાહાપેત્વા ચેતિયટ્ઠાનં આગન્ત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘં વન્દિત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ.

સેરુનગરે સિવરાજા’પિ અત્તાનં સબ્બાલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા મહન્તેન પરિવારેન પૂજાવિધાનં ગાહાપેત્વા ચેતિયટ્ઠાનં આગન્ત્વા મહાભિક્ખુસઙ્ઘં વન્દિત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. રાજપરિસા અત્તનો વિભવાનુરૂપેન વત્થાલઙ્કારેહિ ચન્દન માલાદીહિ ચ સોભમાના નલાટે મુત્તાકલાપમોલમ્બક વિચિત્તસુવણ્ણપટ્ટાનિ બન્ધિત્વા હત્થાભરણાદિ અનેકાભરણેહિ દિબ્બપરિસા વિય સુમણ્ડિતપસાધિતા વેસાનુરૂપાનિ વિવિધાવુધાનિ ગહેત્વા એકપસ્સે ઠીતા. સીહવ્યગ્ઘદીપિચમ્મેહિ પસાધિતસુવણ્ણાલઙ્કારસુવણ્ણધજહેમજાલસઞ્છન્ને રથ વરે ચ સબ્બાલઙ્કારવિભુસિતા રથિકા આરુય્હ એકપસ્સે ઠીતા. બ્રાહ્મણપુત્તાદયો મણ્ડિતચમ્મે પારુપિત્વા ઉપસોભયમાના એકપસ્સે ઠીતા. બહુ અમચ્ચા અત્તનો અત્તનો વેસાનુરૂપેન મહગ્ઘવત્થાભરણવિભૂસિતા સપરિવારા એકપસ્સે ઠીતા. ગન્ધોદક પૂરિત દક્ખિણાવત્ત સઙ્ખં ગહેત્વા ઉપવીતસુત્તં એકંસં કરિત્વા બ્રાહ્મણવેઠનં વેઠેત્વા પુરોહિતબ્રાહ્મણા મહન્તેન પરિવારેન પૂજાવિધાનં ગાહાપેત્વા ચેતિયટ્ઠાનં આગન્ત્વા મહાભિક્ખુસઙ્ઘં વન્દિત્વા જયઘોસં સાવેન્તા એવમાહંસુ?

ખેમં સુભિક્ખં ભવતુ નિચ્ચં જનપદં સિવં;

સસ્સાનિ સમુપ્પજ્જન્તુ રઞ્ઞો એવં જયા સિયું.

અવસેસા મહાજના એવમાહંસુ? સમુદ્દપરિયન્તં |ઓ૦.૦૦૫૫| હિ મહિં સાગરકુણ્ડલં વસુન્ધરં આવસતુ અમચ્ચપરિવારિતો. એવં વત્વા? અમ્હાકં અય્યો કાકવણ્ણતિસ્સો મહા રાજા સદેવકે લોકે એકપુગ્ગલસ્સ લોકનાથસ્સનલાટધાતું પતિટ્ઠાપેતી’તિ અત્તનો અત્તનો વિભવાનુરૂપેન સુમણ્ડિતપસાધિતા. ખુજ્જવામનકાદયો’પિ સબ્બે જના પૂજાભણ્ડાનિ ગહેત્વા સાધુકારં દદમાના અટ્ઠંસુ. ઇમસ્મિં ચેતિયટ્ઠાને રાસીભૂતા પરિસા એવં વેદિતબ્બા? ખત્તિયા બ્રાહ્મણા વેસ્સા નેગમા ચ સમાગતા પુપ્ફાદિગહિતા સબ્બે અલઙ્કારવિભૂસિતા.

ગણના વીતિવત્તા તે અનેકે ચ મહાજના;

સમુદ્દો પત્થરન્તોવ ખત્તિયા સમુપાગતા.

અલઙ્કતો મહારાજા સરાજપરિવારિતો;

દેવરાજા યથા સક્કો અટ્ઠાસિ ચેતિયઙ્ગણે.

સાધુવાદેન સત્તાનં પઞ્ચઙ્ગતુરિયેહિ ચ;

હત્થસ્સરથસદ્દેન સમાકિણ્ણં મહીતલં.

તતો ચૂળપિણ્ડપાતિયતિસ્સત્થેરો અત્તનો સદ્ધિવિહારીકે પઞ્ચસત ખીણાસવે પરિવારેત્વા ચેતિયટ્ઠાનમેવ આગતો. મહાસાગલત્થેરો’પિ પઞ્ચસત ખીણાસવે પરિવારેત્વા ચેતિયટ્ઠાનમેવ આગતો. મહિન્દત્થેરો’પિ અત્તનો સાવકે સટ્ઠિમત્તે ખિણાસવે ગહેત્વા ચેતિયટ્ઠાનમેવ આગતો. ઇતિ ઇમિના નિયામેનેવ એકો દ્વે તયો ચત્તારો પઞ્ચ ખીણાસવા આગચ્છન્તા સત્ત સહસ્સમત્તા અહેસું. તતો ચૂળપિણ્ડપાતિયતિસ્સત્થેરો એત્તકે ભિક્ખૂ પરિવારેત્વા ચેતિયઙ્ગણે નિસીદી. તતો રાજા આગન્ત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા થેરેન સદ્ધિં કથેસિ? |ઓ૦.૦૦૫૬| કેસધાતુ કુતો લભિસ્સામ અય્યા’તિ. તસ્મિં ખણે તિસ્સત્થેરો અત્તનો સદ્ધિવિહારિકં સિવત્થેરં ઓલોકેસિ. સો ઓલોકિતક્ખણેયેવ નિસિન્નટ્ઠાનતો ઉટ્ઠાય ચીવરં પારુપિત્વા મહાભિક્ખુસઙ્ઘં વન્દિત્વા છળભિઞ્ઞો મહાખીણાસવો ચતુત્થજ્ઝાનં સમાપજ્જિત્વા તતો વુટ્ઠાય પથવિયં નિમુજ્જિત્વા ભુમિન્ધરનાગવિમાને પાતુરહોસિ.

(સુત્વાસ્સ સિવથેરો ચ વસિપ્પત્તો વિસારદો;

પાકટો અભવિ નાગનગરં પુરતો ખણે.)

તસ્મિં ખો પન સમયે જયસેનો નાગરાજા અત્તનો ભાગિનેય્યં દ્વિકોટિમત્તે નાગે પરિવારેત્વા મહા યસં અનુભવમાનં નિસિન્નં ઇઙ્ગિતસઞ્ઞં દત્વા થેરં દુરતોવ આગચ્છન્તં દિસ્વા ચિન્તેસિ? ઇમસ્મિં નાગભવને સમણેહિ કત્તબ્બકિચ્ચં નત્થી. નિસ્સંસયં કેસધાતું નિસ્સાય આગતો ભવિસ્સતીતિ ઉટ્ઠાય ધાતુઘરં પવિસિત્વા ધાતુકરણ્ડકં ગિલિત્વા કિઞ્ચિ અજાનન્તો વિય નિસીદિ. તસ્મિં કાલે થેરો તસ્સ સન્તિકં અગમાસિ. નાગરાજા પચ્ચુગ્ગન્ત્વા પટિસન્થારં કરોન્તો થેરેન સદ્ધિં કથેસિ. કસ્મા અય્યો આગતો’તિ વુત્તે એવમાહ? તિલોકનાથસ્સ અમ્હાકં સમ્બુદ્ધસ્સ કેસધાતૂનં અત્થાય આગતો, તુય્હં સન્તિકે ઠપિતકેસધાતુયો પપઞ્ચં અકત્વા મય્હં દેહિ, તેયેવ સન્ધાય ઉપજ્ઝાયેન પેસિતોમ્હી’તિ વુત્તે અમ્હાકં સમ્મા સમ્બુદ્ધસ્સ કેસધાતુયો મમ સન્તિકે નત્થી’તિ આહ. થેરો ધાતુકરણ્ડકં ગિલિતભાવં ઞત્વા ગણ્હામિ મહારાજા કેસધાતુયો’તિ વુત્તે આમ પસ્સન્તો ગહેત્વા ગચ્છાહીતિ આહ. એવં તયો વારે પટિઞ્ઞં ગહેત્વા તથેવ ઠીતો?

ઇદ્ધિયા માપયિત્વાન તતો સો સુખુમં કરં,

પવેસેત્વા મુખે તસ્સ ગણ્હી ધાતુકરણ્ડકં;

નાગાલયાભિનિક્ખમિ તિટ્ઠ નાગા’તિ ભાસિય.

તસ્મિં |ઓ૦.૦૦૫૭| ખણે જયસેનો નાગરાજા સમણં વઞ્ચેત્વા પેસિતોમ્હી’તિ વત્વા તસ્સ ગતકાલે ધાતુકરણ્ડકં ઓલોકેત્વા ધાતુ અપસ્સિત્વા સમણેન નાસિતોમ્હી’તિ દ્વે હત્થે ઉક્ખિપિત્વા ઠપેત્વા અત્તનો સકલનાગભવનં એક કોલાહલં કત્વા મહન્તેન સદ્દેન પરિદેવન્તો? અમ્હાકં ચક્ખુનિ ઉપ્પાટેત્વા ગતો વિય સદેવકસ્સ લોકસ્સ પતિટ્ઠાનભૂતસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કેસધાતુયો અપાયદુક્ખતો અમુઞ્ચન્તાનં અમ્હાકં અભિભવિત્વા ધાતુયો ગહેત્વા ગતસમણં અનુબન્ધિત્વા ગણ્હિસ્સામા’તિ દ્વેકોટિમત્તે નાગે ગહેત્વા અત્તનો ભાગિનેય્યેન સદ્ધિં તસ્સ પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો અનુબન્ધિત્વા આકાસં ઉગ્ગચ્છિં (સુ). તસ્મિં ખણે પન સિવત્થેરો અકાસતો ઓતરિત્વા પથવિયં પાવિસિ. પુન તેપિ પથવિયં પવિસિંસુ. એવં થેરો તેહિ સદ્ધિં ઉમ્મુજ્જ નિમુજ્જં કરોન્તો પાટિહારિયં દસ્સેત્વા સેરુનગરસ્સ નાતિદૂરે પિટ્ઠિપાસાણે ઉગ્ગઞ્જિ. તત્થેવ તે સંવેજેત્વા ચેતિયઙ્ગણે મહાભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ પુરતો પાકટો અહોસિ. નાગા તં ગહેતું અસક્કોન્તા મહન્તેન સદ્દેન રવં પતિરવં દત્વા. ઇતો પટ્ઠાય નટ્ઠમ્હા’તિ તસ્મિં પિટ્ઠિ પાસાણે સબ્બે સમાગમં કત્વા મહાસદ્દેન પરિદેવિંસુ? નટ્ઠમ્ભા વત ભો’તિ. તતો પટ્ઠાય સો પિટ્ઠિપાસાણો નાગાનં રવં પતિરવં દત્વા પરિદેવિતહાવેન નાગગલ્લં નામ અહોસિ.

નાગો થેરસ્સ પિટ્ઠિતોયેવ અનુબન્ધિત્વા ચેતિયઙ્ગણં ગન્ત્વા રાજાનં એવમાહ? દેવ, એસો ભિક્ખુ મયા અદિન્નધાતુ ગહેત્વા આગતો’તિ. તં સુત્વા રાજા? સચ્ચં કિર અય્ય નાગસ્સ વચનન્તિ વુત્તે નહેવ મહારાજ, ઇમિના દિન્નં એવ ધાતું અગ્ગહેસિન્તિ વુત્તે? નાગો તવ સક્ખિં દેહીતિ આહ. થેરો તસ્સ ભાગિન્યેં સમણુપ્પલ નાગરાજાનં સક્ખિં અકાસિ. રાજા તસ્સ ભાગિનેય્યસ્સ સબ્બવચનં સુત્વા સદ્દહિ. તસ્મિં કાલે દુક્ખાભિભૂતો નાગરાજા ગન્ત્વા બહિ ઠીતો. તતો પટ્ઠાય સો નાગરાજા |ઓ૦.૦૦૫૮| બહિ હુત્વા નિસિન્નત્તા બહિનાગરાજા નામ અહોસિ. તસ્સ પન ભાગિનેય્યં અન્તો ચેતિયઙ્ગણે નિસીદાપેસિ. ઇમસ્સ પન ચેતિયસ્સ આરક્ખં ગહિતનાગા કથેતબ્બા. સુમનનાગરઞ્ઞો પરિવારા છકોટિમત્તા નાગા, જયસેનસ્સ પરિવારા કોટિસતમત્તા નાગા, સમણુપ્પલનાગરઞ્ઞો પરિવારા દ્વિકોટિમત્તા નાગા અહેસું. સબ્બે ધાતુયા આરક્ખં ગણ્હિંસુ. રાજા થેરસ્સ હત્થતો કેસધાતું ગહેત્વા રતનચઙેગાટકે ઠપેત્વા મહિન્દસ્સ નામ અમચ્ચસ્સ અદાસિ. તસ્મિં સમાગમે તિપિટકમહાફુસ્સદેવત્થેરસ્સ સદ્ધિવિહારિકા પટિસમ્ભિદપ્પત્તા ચત્તારો સામણેરા અહેસું. તેસુ એકો મલય રાજપુત્તો સુમનસામણેરો નામ, એકો સેરુનગરે સિવરાજભાગિનેય્યસ્સ પુત્તો ઉત્તર સામણેરો નામ. એકો મહાગામે માલાકારપુત્તો ચુન્દ સામણેરો નામ એકો મહાગામે એકસ્સ કુટુમ્બિકસ્સ પુત્તો મહાકસ્સપસામણેરો નામ, ઇમે ચત્તારો સામણેરા અજ્જ કાકવણ્ણતિસ્સમહારાજા મહાચેતિયે ધાતુ નિધાનં કરિસ્સતિ, મયં હિમવન્તં ગન્ત્વા સુકુસુમાનિ આહરિસ્સામાતિ થેરં વન્દિત્વા આકાસતો હિમવન્તં ગન્ત્વા ચમ્પકનાગસલલાદયો પૂજનીયમાલં ગહેત્વા તાવતિંસદેવ લોકં ગતા.

તસ્મિં કાલે સક્કો દેવરાજા સબ્બાભરણપતિમણ્ડિતો દ્વિસુ દેવલોકેસુ દેવતાયો ગહેત્વા એરાવણહત્થીક્ખન્ધમારુય્હ અડ્ઢતેય્યકોટિદેવચ્છરાપરિવારિતો સુદસ્સનમહા વીથિયં વિચરન્તો સવઙ્ગોટકે તે ચત્તારો સામણેરે દુરતોવ આગચ્છન્તે દિસ્વા હત્થીક્ખન્ધતો ઓરુય્હ પઞ્ચ પતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા તેસં હત્થે માલાચઙ્ગોટકે દિસ્વા? કિં અય્યા તુમ્હાકં હત્થે’તિ પુચ્છિ. તં સુત્વા સામણેરા મહારાજ, કિં ત્વં ન જાનાસિ. લઙ્કાયં કાકવણ્ણતિસ્સ મહારાજા દસબલસ્સ નલાટધાતું ગહેત્વા મહાવાલુકગઙગાય દક્ખિણપસ્સે સેરુ નામ દહસ્સ અન્તે વરાહ નામ સોણ્ડિમત્થકે ચેતિયં કારાપેતું તુમ્હાકં નિયોગેન વિસ્સકમ્મદેવપુત્તેન નિમ્મિત્ैટ્ઠકાનિ ગહેત્વા ચેતિયં કારાપેત્વા અજ્જ ધાતુનિધાનં કરોતિ. તત્થ પૂજનત્થાય હિમવન્તતો આનીતપુપ્ફમિદન્તિ વત્વા ઇતોપિ કુસુમં ગહેતું આગતમ્હા’તિ વદિંસુ. સક્કો તેસં વચનં સુત્વા?

અય્ય |ઓ૦.૦૦૫૯| તુમ્હાકં હત્થે પુપ્ફાનિ ચૂળામણિચેતિયે પુજેત્વા અમ્હાકં ઉય્યાનતો પુપ્ફાનિ ગહેત્વા ગચ્છથાતિ વત્વા તેહિ સદ્ધિં ગન્ત્વા તેસં પુપ્ફેહિ ચૂળામણિચેતિયં પૂજેસિ. તતો પપઞ્ચં ન ભવિતબ્બન્તિ સક્કસ્સ નિવેદેસું. તં સુત્વા સક્કો સામણેરાનં પઞ્ચમહાઉય્યાનતો પારિચ્છત્ત-કોવિળારાદીનિ પુપ્ફાનિ ચ ચન્દનચુણ્ણઞ્ચ ગહેત્વા દાપેસિ. સામણેરા પુપ્ફાનિ ગહેત્વા દેવલોકતો ઓતરિત્વા હિમવન્તં પવિસિત્વા સુવણ્ણમણિપબ્બતે સન્તચ્છાયાય નસીદિત્વા દિવાવિહારં કત્વા નક્ખત્તવેલાય સમ્પત્તાય મણી ગવેસમાના ચત્તારો મણયો અદ્દસંસુ. તેસં એકો ઇન્દનીલમણી, એકો પહસ્સરજોતિરઙ્ગ મણી, એકો વેલુરિયમણિ, એકો મસારગલ્લમણિ, ચત્તારો મણયો ચ દિબ્બપુપ્ફાનિ ચ ગહેત્વા થેરાનં દસ્સેસું. થેરો? મહારાજ, ઇમે સામણેરા પારિચ્છત્તકકોવિળારાદીનિ પુપ્ફાનિ ચ ચન્દનચુણ્ણઞ્ચ ચત્તારો મણયો ચ ગહેત્વા આગતા’તિ રઞ્ઞો આરોચેસું.

રાજા તં સુત્વા સોમનસ્સજાતો સામણેરે પઞ્ચ પતિટ્ઠીતેન વન્દિત્વા તેસમાહતમણયો ગહેત્વા મહાનન્દ નામ અમચ્ચસ્સ દત્વા થેરેહી સદ્ધિં મહન્તેન પરિવારેન ચેતિયઙ્ગણં ગન્ત્વા મણિકરણ્ડકેન ધાતું ગહેત્વા અત્તનો સીસે ધાતું ઠપેત્વા ઉપરિ સેતચ્છત્તં કારાપેત્વા ચેતિયં તિક્ખત્તું પદક્ખિણં કત્વા પાચીનદ્વારે ઠીતો? અયં દસબલસ્સ નલાટધાતુ અમ્હેહિ કારાપિતાય બુદ્ધપટિમાય નલાટે ઉણ્ણલોમાકારં હુત્વા પતિટ્ઠહતૂતિ અધિટ્ઠાસિ. તસ્સ ચિન્તિતક્ખણેયેવ ધાતુ કરણ્ડતો નભમુગ્ગન્ત્વા આકાસે સત્તતાલપ્પમાણે ઠત્વા છબ્બણ્ણ રંસિયો વિસ્સજ્જેસિ. તા રંસિયો કુટેન આસિઞ્ચમાનવિલીન સુવણ્ણં વિય અન્તલિક્ખતો નિક્ખન્તસુવણ્ણરસધારા વિય સકલલઙ્કાદીપં |ઓ૦.૦૦૬૦| રંસિજાલેહિ એકોભાસં કત્વા ગણ્હિંસુ. તસ્મિં કાલે યમકપાટિહારિયસદિસં પાટિહારિયં અહોસિ. મહાકારુણિકસ્સ ભગવતો અદિટ્ઠપુબ્બં પાટિહારિયં દિસ્વા મહાજના તથાગતસ્સ રૂપકાયં પચ્ચક્ખભુતા વિય અહેસું.

અદિટ્ઠપુબ્બં સત્થુસ્સ પાટિહીરં મહાજના;

દિસ્વા પીતિપરા જાતા પસાદમજ્ઝગું જિને.

પૂજેસું ગન્ધમાલઞ્ચ અલઙ્કારં સકં સકં;

સબ્બે વન્દિંસુ સિરસા-ચેતિયં ઈદિસં વરં.

તસ્મિં સમાગમે એકો પણ્ડિતપુરિસો જિનં થોમેન્તો એવમાહ?

નિબ્બુતસ્સાપિ બુદ્ધસ્સ યસો ભવતિ ઈદિસો;

ઠીતસ્સ લોકનાથસ્સ કીદિસા આસિ સમ્પદા.

અનુભાવમિદં સબ્બં પુઞ્ઞેનેવ મહેસિનો;

કરેય્ય ઞત્વા પુઞ્ઞં તં પત્થેન્તો બોધિમુત્તમં.

તસ્મિં કાલે નાનારતનવિચિત્તં અનેકાલઙ્કારપતિમણ્ડિતં મહારહં સમુસ્સિતધજપતાકં નાનાવિધકુસુમસમાકિણ્ણં અનેકપૂજાવિધાનં ગહેત્વા મનુસ્સા છણવેસં ગણ્હિંસુ. અનેકવિધતુરિયસઙ્ઘુટ્ટં અહોસિ. તસ્મિં ખણે દેવતાયો પુપ્ફવસ્સં વસ્સાપેન્તિ. મહાનુભાવસમ્પન્ના નાગા પૂજં કરોન્તિ. એવં સબ્બે દેવા નાગા મનુસ્સા સાધુકારં દેન્તિ, અપ્ફોટેન્તિ, વેલુક્ખેપં કરોન્તિ, હત્થીનો કુઞ્ચનાદં નદન્તિ. અસ્સા તુટ્ઠિરવં રવન્તિ, બહલઘન મહાપથવી યાવ ઉદકપરિયન્તં કમ્પિ. દિસાસુ વિજ્જુલ્લતા નિચ્છરિંસુ. સકલલઙ્કાદીપે સુમનકૂટાદયો મહાનગા કુસુમગણસમાકિણ્ણા અહેસું. સબ્બે જલાસયા પઞ્ચવિધ પદુમસઞ્છન્તા, દેવતાનમન્તરે મનુસ્સા, મનુસ્સાનં અન્તરે યક્ખનાગસુપણ્ણાદયો ચ અહેસું. ભિક્ખુભિક્ખુનીઉપાસક ઉપાસિકા અપરિમાણા અહેસું. મહન્તેન સાધુકારેન મહા નિગ્ઘોસેન સકલલઙ્કાદીપે તિબ્બવાતાભિહતસમુદ્દો વિય એકનિન્નાદં |ઓ૦.૦૦૬૧| એકનિગ્ઘોસં અહોસિ. ઇમિના પૂજાવિધાનેન પસાદકભૂતમહાજનકાયમજ્ઝે ધાતુ પાટિહારિયં દસ્સેત્વા આકાસતો ઓતરિત્વા બુદ્ધપટિમાય નલાટે પુણ્ણચન્દસસ્સિરીકં અભિભવન્તમિવ વિરોચમાના પતિટ્ઠાસિ.

રાજા મહાનન્દનામકસ્સ અમચ્ચસ્સ હત્થતો કેસધાતું ગહેત્વા વિહારદેવિયા દત્વા ત્વં ઇમા કેસધાતુયો દસબલસ્સ અનવલોકિત મત્થકે પતિટ્ઠાપેહી’તિ આહ. સા કેસધાતુયો ગહેત્વા તત્થેવ પતિટ્ઠહન્તુ’તિ અધિટ્ઠાનં અકાસિ. તસ્મિં ખણે કેસધાતુયો કરણ્ડતો નભં ઉગ્ગન્ત્વા મયૂરગીવસંકાસનીલરંસિયો વિસ્સજ્જેન્તી આકાસતો ઓતરિત્વા બુદ્ધપટિમાય ઉત્તમઙ્ગે સિરસ્મિં પતિટ્ઠહિંસુ.

તતો રાજા થેરેન સદ્ધિં ધાતુગબ્ભં પવિસિત્વા દિબ્બચન્દનચુણ્ણસમાકિણ્ણં પારિચ્છત્તકકોવિળારાદિ સુગન્ધપુપ્ફસન્થરં વિયૂહિત્વા પભાસમુદયસમાકિણ્ણે ચત્તારો મણિ પાસાણે ઠપેસિ. તેસં આલોકાભિભૂતો ધાતુગબ્ભો અતિવિય વિરોચિત્થ. સબ્બનાટકિત્થીયો અત્તનો અત્તનો આભરણાનિ ઓમુઞ્ચિત્વા ધાતુગબ્ભેયેવ પૂજેસું. તતો રાજા ધાતુનિધાનં કત્વા બુદ્ધરૂપસ્સ પાદતલે સીસં ઠપેત્વા નિપન્નો એવં પરિદેવિ; મય્હં પિતુપિતામહપરમ્પરાગતાધાતુ અજ્જ આદિં કત્વા ઇતો પટ્ઠાય વિયોગા જાતા અહં દાનિ તુમ્હાકં અતિચિરં (ઠીતા) રમણીયા રોહણજનપદા આહરિત્વા ઇમસ્મિં ઠાને પતિટ્ઠાપેસિન્તિ વત્વા સિનેરુ મુદ્ધનિ |ઓ૦.૦૦૬૨| સમુજ્જલમહાપદીપો વિય તુમ્હે ઇધેવ ઠીતા. ઇદાનિ ન ગમિસ્સામ મયં ખમથ ભગવા’તિ પરિદેવમાનો ધાતુ ગબ્ભેયેવ પતિત્વા આહ?

અહો વિયોગં દુક્ખં મે એતા બાધેન્તિ ધાતુયો;

વત્વા સો પરિદેવન્તો ધાતુગબ્ભે સયી તદા.

મરિસ્સામિ નો ગમિસ્સં અય્યં હિત્વા ઇધેવ’હં;

દુલ્લભં દસ્સનં તસ્સ સંસારે ચરતો મમા’તિ.

વત્વા પરિદેવન્તો નિપજ્જિ. તસ્સ પન ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ અન્તરે સહદેવો નામ થેરો રાજાનં ધાતુગબ્ભે રોદમાનં નિપન્નં દિસ્વા કિમજ્ઝાસયો એતસ્સા’તિ ચેતોપરિયઞાણેન સમન્તાહરિત્વા ઇધ નિપન્નો મરિસ્સામી’તિ નિપન્નભાવં જાનિત્વા ઇદ્ધિયા સંસરં પિયરૂપં માપેત્વા ધાતુગબ્ભતો તં બહિ અકાસિ.

(ઇદ્ધિયા સો વસિપત્તો છળભિઞ્ઞો વિસારદો;

તં ખણઞ્ઞેવ સપ્પઞ્ઞો રાજાનં તં બહિં અકા.)

તતો પઠમાનીતજોતિરઙ્ગ પાસાણં ધાતુગબ્ભસ્સ ઉપરિ વિતાનં વિય ઠપેત્વા અરહન્તા? ધાતુગબ્ભો સમન્તતો ચતુરસ્સમઞ્ચં વિય એકઘનો હોતુ. ધાતુ ગબ્ભે ગન્ધા મા સુસ્સન્તુ, પુપ્ફાનિ મા મિલાયન્તુ, રતનાનિ મા વિવણ્ણા હોન્તુ, પૂજનીયભણ્ડાનિ મા નસ્સન્તુ, પચ્ચત્થિકપચ્ચામિત્તાનં ઓકાસો વા વિવરો વા મા હોતુ’તિ અધિટ્ઠહિંસુ. તતો રાજા ધાતુયો મહન્તં પૂજં કત્વા મઙ્ગલચેતિયે ચતુરસ્સકોટ્ઠકં અતિમનોરમં છત્તકમ્મઞ્ચ કેલાસકૂટં વિય સુધાકમ્મઞ્ચ વાલુકપાદતો પટ્ઠાય સબ્બઞ્ચ કત્તબ્બં કમ્મં નિટ્ઠાપેસિ. સો પન સેત નિમ્મલચન્દરંસિ વિય ઉદકબુબ્બુળકેલાસકૂટપટિભાગો છત્તધરો |ઓ૦.૦૦૬૩| અચલપ્પતિટ્ઠિતો સુજનપ્પસાદકો અઞ્ઞતિત્થીય મદ્દનકરો મઙ્ગલથૂપો વિરોચિત્થ.

વિલાસમાનો અટ્ઠાસિ તોસયન્તો મહાજને;

મઙ્ગલકેલાસથૂપો અચલો સુપ્પતિટ્ઠિતો.

સુજનપ્પસાદનકરો તિત્થિયદિટ્ઠિમદ્દનો;

ભવિ સદ્ધાકરો સેટ્ઠો સબ્બજનપસાદકો.

ચેતિયો પવરો લોકે મહાજનનિસેવિતો;

ધજપુપ્ફસમાકિણ્ણો સદા પૂજારહો ભવિ.

બહૂ જના સમાગમ્મ નાના દેસા સમાગતા;

પૂજેસું તં મહાથૂપં સબ્બદાપિ અતન્દિતા.

ઈદિસો પતિરૂપવાસો સો દેસો દુલ્લભો ભવે;

અપ્પમત્તા સદા સન્તા વિનાથ કુસલં બહુન્તિ.

રાજા કપ્પાસિકસુખુમવત્થેન મહારહં ચેતિયં વેઠેત્વા, સિરિવડ્ઢનં નામ મહાબોધિં પતિટ્ઠપેત્વા તત્થ બોધિઘરઞ્ચ કારાપેત્વા તિભૂમકં ઉપોસથાગારં કારાપેત્વા રત્તિટ્ઠાન દિવાટ્ઠાનાદીનિ કત્વા સબ્બં વિહારે કત્તબ્બં કારેસિ. એત્તકં કારાપેત્વા વિહારં દક્ખિણોદકં દસ્સામી’તિ ચિન્તેત્વા અસીતિસહસ્સમત્તાનં ભિક્ખૂનં સત્તદિવસાનિ નાનાવિધ સૂપવ્યઞ્જનેહિ મહાદાનં દત્વા સત્તમે દિવસે મહાભિક્ખુ સઙ્ઘસ્સ તિચીવરત્થાય વત્થાનિ દાપેત્વા પાતોવ પાતરાસભત્તં ભુઞ્જિત્વા થેરસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં ઠીતો એવમાહ? અય્યા, ચાતુદ્દસિકે મહાભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દક્ખિણં દાતુમિચ્છામી’તિ. સો પનાયસ્મા એવમાહ; ઉપકટ્ઠ પુણ્ણમાયં ઉપોસથદિવસે અસ્સયુજનક્ખત્તેન દક્ખિણં ધાતું ભદ્દકન્તિ. સો થેરસ્સ વચનં સુત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન થેરં વન્દિત્વા સોમનગરે અત્તનો ભગિનિં દેવિં કથેસિ? ભગિનિ, દસબલસ્સ નલાટધાતું નિદહિત્વા મઙ્ગલમહાચેતિયાનુરૂપં |ઓ૦.૦૦૬૪| પાસાદં અલઙ્કતદ્વારટ્ટાલકતોરણં સેત વત્થ અનેકધજસમાકિણ્ણં વિહારઞ્ચ કારાપેત્વા દક્ખિણં દસ્સામી’તિ અય્યસ્સ કથેસિં. સો પનાયસ્મા; ઉપકટ્ઠ પુણ્ણમાય ઉપોસથદિવસે દાતું યુત્તન્તિ આહા’તિ. દેવ, કિં કથેસિ, અય્યસ્સ કથીતનિયામેનેવ ઉપકટ્ઠ પુણ્ણમાય ઉપોસથદિવસે દક્ખિણં દેહી’તિ આહ. સો તસ્સા કથં સુત્વા સોમનસ્સપત્તો સાધુ ભદ્દે’તિ સમ્પટિચ્છિત્વા સોમનગરે વિહરન્તો, ઉપકટ્ઠ પુણ્ણમાય ઉપોસથે સમ્પત્તેયેવ અજ્જુપોસથો’તિ ઞત્વા ગિરિઅભયં પક્કોસાપેત્વા, તાત સ્વે દક્ખિણં દાતબ્બં ત્વં સેનઙ્ગં અલઙ્કરિત્વા સ્વે અમ્હેહિ સદ્ધિં એહી’તિ વત્વા સેરુનગરે સિવરઞ્ઞો લોણનગરે મહાનાગરઞ્ઞો પણ્ણં પહિણી. સ્વે તુમ્હાકં હત્થિઅસ્સરથપત્તાદીનિ સુવણ્ણાલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા સ્વે અમ્હેહિ સદ્ધિં છણ વેસં ગાહાપેત્વા અય્યસ્સ તિસ્સત્થેરસ્સ દક્ખિણં દીયમાનં સમોસરન્તુતિ. તે પન રાજાનો સાસનં સુત્વા અત્તનો અત્તનો વિભવાનુરૂપેન હત્થિઅસ્સરથપત્તાદીનિ અલઙ્કરિત્વા ગન્ધપઞ્ચઙ્ગુલિકં દત્વા સુવણ્ણમાલાદીનિ પિલન્ધાપેત્વા મહા ગોણેપિ તથેવ અલઙ્કરિત્વા સિઙ્ગેસુ સુવણ્ણકઞ્ચુકં (પટિ) મુઞ્ચાપેત્વા અમચ્ચગહપતિ-બ્રાહ્મણપુત્ત-અજગોપક-ખુજ્જવામનક-સેનાપતિઆદયો ચ વિચિત્તવત્થાનિ નિવાસેત્વા નાનાવિધવિલેપનાનિ વિલિમ્પેત્વા આગન્ત્વા રઞ્ઞો દસ્સયિંસુ. રાજાપિ ચતુરઙ્ગિનિયા સેનાય પરિવુતો અલઙ્કતહત્થિક્ખન્ધં આરુહિ. સેસરાજાનો ચ અત્તનો અત્તનો સેનઙ્ગેહિ પરિવારેત્વા હત્થિક્ખન્ધે નિસીદિત્વા રાજાનં મજ્ઝે કત્વા વામદક્ખિણપસ્સતો નમસ્સમાના નિક્ખમિંસુ. તસ્સ પન ગમનં અજાતસત્તુનો તથાગતસ્સ દસ્સનત્થાય જીવકમ્બવનગમનં વિય તિંસયોજનપ્પમાણં એરાવણહત્થિક્ખન્ધં આરુહિત્વા દ્વીસુ દેવલોકેસુ દેવેહિ પરિવારેત્વા સક્કસ્સ દેવાનમિન્દસ્સ નન્દનવનગમનકાલો વિય ચ અહોસિ. સો વડ્ઢમાસકચ્છાયાય |ઓ૦.૦૦૬૫| સમ્પત્તાય સોમનગરતો નિક્ખમિત્વા સેરુદહસ્સ અન્તે નાનાવિધ અલઙ્કતપટિયત્તનાટકિત્થીનં પઞ્ચઙ્ગિકતુરિયં પગ્ગણ્હાપયમાનો અટ્ઠાસિ.

મહાપથવી ભિજ્જમાના વિય પબ્બતા પરિવત્તમાના વિય મહાસમુદ્દો (થલં) અવત્થરિત્વા ભિજ્જમાનકાલો વિય ચ અહોસિ. બ્રાહ્મણા જયમુખમઙ્ગલિકા સોત્થિ વચનં વદિંસુ. સબ્બાલઙ્કારપતિમણ્ડિતા નાટકિત્થિયો પઞ્ચઙ્ગિકતુરિયં પવત્તયિંસુ. મહાજનો વેલુક્ખેપસહસ્સાનિ પવત્તેસિ. તતો રાજા બહૂ ગન્ધદીપધૂપાદયો ગાહાપેત્વા ઉટ્ઠાય સેનાય પરિવુતો થેરસ્સ વસનટ્ઠાનં પવિસિત્વા થેરં વન્દિત્વા નિસિન્નો આહ? અય્ય રાજાનો ચ સમ્પિણ્ડિત્વા દક્ખિણોદકસ્સ દીયમાનસ્સ કાલો’તિ. થેરો તસ્સ કથં સુત્વા ભદ્દકં મહારાજા’તિ સમ્પટિચ્છિ. તસ્મિં દક્ખિણોદકસ્સ દાનદિવસે નાનાવિધવિચિત્તમણિદણ્ડકેસુ નાનાવિધ ધજપતાકાદીનિ બન્ધાપેત્વા સમુસ્સિતાનિ અહેસું. પુરિમાદી દિસાસુ મનુઞ્ઞવાતા વાયિંસુ. તથા મહારંસિજાલસમુજ્જલિતો સહસ્સરંસિભાકરો અત્થઙ્ગતો અહોસિ. વિપ્ફુરિતકિરણરજધૂમરાહુઅબ્ભાદીહિ ઉપરોધેહિ વિરહિતો તારાગણપરિવુતો પુણ્ણચન્દો સમુજ્જલરજતમયં આદાસમણ્ડલં વિય પાચીનદિસતો સમુગ્ગતો. તસ્મિં ખણે દણ્ડદીપિકાદયો સમુજ્જલાપેસું. મહામઙ્ગલચેતિયં પન જાતિસુમનમાલાદામેન પરિક્ખિપિત્વા એકમાલાગુણં વિય અલઙ્કરિ. યથા તારાગણપરિવુતો પુણ્ણચન્દો તથા પદીપમાલાલઙ્કતો મહાચેતિયો અતિવિય વિરોચતિ. સકલ લઙ્કાદીપે પન સબ્બે રુક્ખાપિ વિચિત્તધજેન અલઙ્કતા વિય અકાલફલપલ્લવેહિ વિચિત્તા અહેસું. મહાસમુદ્દલોણસાગરાદયો’પિ પઞ્ચવિધપદુમસઞ્છન્ના અહેસું.

વિચિત્રવત્થાભરણેહિ સબ્બે,

અલઙ્કતા દેવસમાનવણ્ણા;

અનેકસઙ્ખ્યા સુમના પતીતા,

જના સમન્તા પરિવારયિંસુ.

સબ્બેવ |ઓ૦.૦૦૬૬| ઉજ્જલાપેસું દણ્ડદીપં મનોરમં;

સકલમ્પિ ઇદં દીપં આસિ ઓભાસિતં તદા.

તારાગણસમાકિણ્ણો પુણ્ણચન્દોવ જોતયી;

સારદે નભમજ્ઝમ્હિ ઠિતો રુચિરરંસિયા.

તથા અયં થૂપવરો સુપ્પભાસો અલઙ્કતો;

માલાપદીપમજ્ઝમ્હિ ભાતિ ભુતિલકુત્તમો.

સબ્બે’પિ પાદપા અસ્સ લઙ્કાદીપસ્સ સબ્બસો;

ધજેહિ’વ સમાકિણ્ણા આસું પુપ્ફફલન્દદા.

સચેતના યથા સબ્બે અકા પૂજં અકા તદા;

તથા અચેતના સબ્બે અકા પૂજં અનપ્પકં.

યેભુય્યેન ભુમટ્ઠે દેવે ઉપાદાય યાવ અકણિટ્ઠકા દેવા બ્રહ્મા દિબ્બમાલાપારિચ્છત્તકકોવિળારચન્દનચુણ્ણં ગહેત્વા આગતાદેવાતિ વા મનુસ્સાતિ વા જાનિતું અસક્કોન્તિ. ઉક્કટ્ઠમહાસમાગમો અહોસિ. તસ્મિમ્પિ દિવસે મહાપથવિ આકાસયુગન્ધરચક્કવાળપબ્બતુત્તમાદયો કમ્પિંસુ. તં દિસ્વા રાજા અતિવિય સોમનસ્સપ્પત્તો થેરે ચ અવસેસ મહામત્તાદયો સન્નિપાતેત્વા નાટકાદયો ચ ગહેત્વા, ઇદાનેવાહં વિહારદક્ખિણં દસ્સામિ’તિ ચેતિયઙ્ગણં અગમાસિ. થેરોપિ ભિક્ખુસઙ્ઘં ગહેત્વા ચેતિયઙ્ગણે અલઙ્કતમણ્ડપે નિસીદિ. રાજા વાસિતગન્ધોદકસુવણ્ણભિઙ્કારં ગહેત્વા ઉદકં થેરસ્સ હત્થે આસિઞ્ચિત્વા દક્ખિણં અદાસિ. દત્વા ચ પન એવમાહ; અય્યા એસા ધાતુ મય્હં પિતામહવંસેન આગતા. ઇદાનિ અમ્હાકં અતિરુચિરરમણિયા રોહણજનપદા આહરિત્વા સુવણ્ણેન ધાતુગબ્ભં, સત્તરતનેન ધાતુમણ્ડપં કારાપેત્વા તસ્મિં સુવણ્ણમયં બુદ્ધપટિમં નિસીદાપેત્વા અમ્હાકં દસબલસ્સ નલાટધાતું |ઓ૦.૦૦૬૭| નિદહિત્વા અય્યસ્સ ચીવરાદીનમત્થાય ઇદાનિ સોળસગામવરાનિ દસ્સામિ’તિ ગામવરાનિ દત્વા સમન્તતો તિગાવુતપ્પમાણે સેરુદહે ભેરિં ચરાપેત્વા આરામિકં કત્વા આહ? ભન્તે, તુમ્હાકં મયા દિન્નસોળસગામં અજ્જેવ ગન્તબ્બં. ગન્ત્વા ચ પન અજ્જેવ પરિગ્ગહં કરોથાતિ વત્વા તત્થેવ વાસુપગતો પુન દિવસે સમાગન્ત્વા સત્તાહં મહાદાનં દત્વા સત્તમે દિવસે મહાભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ તીચીવરપ્પહોનકસાટકં પણીતં ભોજનં દત્વા થેરસ્સ સન્તિકં આગતો, અય્ય વિહારે કત્તબ્બં અપરિહાપેત્વા મયા કતં, ગેહં ગમિસ્સામીતિ (નિવેદેસિ). થેરો તસ્સ કથં સુત્વા સાધુ મહારાજાતિ સમ્પટિચ્છિ.

સો પન ચેતિયસ્સ પૂજનત્થાય પુપ્ફારામં કારાપેત્વા માલાકારાનં પરિબ્બયં દાપેસિ. તથા ભેરિવાદકનાટકાનમ્પિ વિહારસીમન્તે સુવણ્ણનઙ્ગલેન પરિચ્છિન્દિત્વા આરામિકાનમ્પિ ગામં કારાપેસિ. ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ વેય્યાવચ્ચત્થાય અત્તનો સન્તિકે પઞ્ચસતઅમચ્ચધીતરો તત્તકે અમચ્ચપુત્તે દાસદાસિયો ચ દત્વા પરિબ્બયત્થાય તેસં તેસં પઞ્ચસતસહસ્સકહાપણે ચ દાપેસિ. ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ધાતુપુજનત્થાય સોળસસહસ્સં કહાપણં દાપેસિ.

તતો ગિરિઅભયં પક્કોસાપેત્વા, તાત તુમ્હે ઇધેવ નિચ્ચં વસથ. અમ્હાકં વિહારે ચ આરામિકેસુ ચ અય્યેસુ ચ અપ્પમત્તો હોહીતિ ઓવદિત્વા સબ્બં તસ્સ નિય્યાદેસિ. થેરો તસ્સ એવમાહ? મહારાજ સમન્તતો મહાસીમં બન્ધિતબ્બન્તિ. બન્ધથ ભન્તેતિ વુત્તે? મહારાજ અકિત્તિતેન નિમિત્તેન સીમં બન્ધિતું નસક્કા, વિહારસ્સ પાચીન પચ્છિમુત્તરદક્ખિણતો મહાસીમં બન્ધનાય નિમિત્તં સલ્લક્ખેત્વા દેહિ, મયં સીમં બન્ધિસ્સામાતિ આહ. રાજા તુટ્ઠો સત્ત અમચ્ચે સબ્બાલઙ્કારેન અલઙ્કરિત્વા સીમાનિમિત્તં કિત્તેત્વા આગમનત્થં |ઓ૦.૦૦૬૮| પેસેસિ. તે પન સત્ત અમચ્ચા ચતુસુ દિસાસુ નિમિત્તં સલ્લક્ખેત્વા પણ્ણે લિખિત્વા આહરિત્વા રઞ્ઞો અદંસુ. રાજા એકેકં સતકહાપણં દત્વા ચતુસુ દિસાસુ આરક્ખં દાપેત્વા સીમં બન્ધન્તૂતિ મહાભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિવેદેસિ. અથ થેરો ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો ચેતિયઙ્ગણે નિસીદિત્વા વપ્પમાસકાળપક્ખદ્વાદસદિવસે સીમં બન્ધિત્વા નિટ્ઠપેસિ.

તત્થ સીમાનિમિત્તં એવં જાનિતબ્બં; પુરિમાય દિસાય સિગાલ પાસાણં ગતો. તતો મચ્છસેલગામસ્સ વામ પસ્સેન કોટસીમા નામ ગામક્ખેત્તં વિસ્સજ્જેત્વા ગણદ્વારગામં ગતો. ચિત્તવાપિયા ઉત્તરવાન કોટિતો વરગામક્ખેત્તે પિટ્ઠિપાસાણં ગતો. તતો સાલિકં નામ મધુકરુક્ખે ઠીતપાસાણથૂપસ્સ ગતો. તતો વુત્તિક નામ વાપિયા દક્ખિણવાન કોટિતો કણિકાર સેલસ્સ ગતો. તતો છન્નજ્ઝાપિતસેલસ્સ ગતો. તતો કુક્કુટસિવ નામ ઉપાસકસ્સ મધુકરુક્ખે ઠીતં થૂપં ગતો. તતો સોણ્ડં નામ સેલં ગતો. તતો સબરં નામ પાસાણં ગતો. તતો એલાલતિત્થસ્સ ગતો. તતો સોબ્ભ મજ્ઝિમેન ગન્ત્વા અસ્સબન્ધનં નામ ઠાનં ગતો. તતો પાસાણસ્સ મત્થકે ઉદક કાકં નામ નિગ્રોધં ગતો. સો રુક્ખો ઉદક કાકાનં વુસિત ભાવેન એવં નામ જાતો. તતો તમ્બતિત્થં નામ ગન્તા મહાચારિકસ્સનામ થૂપમગ્ગસ્સ ગતો. |ઓ૦.૦૦૬૯| તતો અસ્સમણ્ડલપિટ્ઠિં ગતો. તતો મહા કદમ્બ પસ્સે ઠીતં પાસાણથૂપં ગતો. તતો મહા રાજુવાપિયા ઉત્તરકોટિયા ઠીતં મહાનિગ્રોધરુક્ખં ગતો. તતો મહાવનપિટ્ઠિં ગતો. તતો લોણસાગરસ્સ અન્તે રજતસેલં ગતો. પુન આવત્તિત્વા સિગાલ પાસાણેયેવ ઠીતો. ઇમં એત્તકં પદેસં સમન્તતો પરિચ્છિન્દાપેત્વા રાજા અદાસિ. વિહારસ્સ બહૂ આરામિકે ચ (તેસં) વિવિધાનિ ઉપકરણાનિ (ચ) દાપેત્વા સબ્બે પાકારતોરણાદયો કારાપેત્વા વિહારં નિટ્ઠાપેત્વા રોહણમેવ ગતો.

રાજા પસન્નહદયો મહાપુઞ્ઞો મહાબલો;

કારેત્વા ઉત્તમં થૂપં કઞ્ચનગ્ઘીક સોભિતં.

બન્ધાપેત્વા તતો સીમં વટ્ટગામઞ્ચ સોળસ;

દત્વા આરામિકાનઞ્ચ સબ્બુપકરણાનિ ચ.

તતો સો રોહણં ગન્ત્વા મહાસેનાપુરક્ખતો;

વિહારદેવિયા સદ્ધિં મોદમાનો વસી તહિં.

થેરો પન તત્થેવ વિહરન્તો યો ઇમસ્મિં વિહારે વસન્તો તથાગતસ્સ એકગન્ધકુટિયં વુત્થો વિય ભવિસ્સતીતિ ખ્યાકરિત્વા તતો પટ્ઠાય સીલાચારસમાધિસમાપત્તિપટિલદ્ધજળભિઞ્ઞાપટિસમ્ભિદપ્પત્તેહિ ખીણાસવેહિ પરિવારેત્વા સબ્બ બુદ્ધગુણં અનુસ્સરન્તો ચિરં વસિત્વા તત્થેવ અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બાયિ.

અનેકગુણસમ્પન્નો |ઓ૦.૦૦૭૦| તિસ્સત્થેરો બહુસ્સુતો;

જનાનં સઙ્ગહંકત્વા નિબ્બુતો સો અનાસવો.

થેરાપિ તે સીલસમાધિયુત્તા,

બહુસ્સુતા સાધુગુણાભિરામા;

પઞ્ઞાપભાવાયુપ્પન્નચિત્તા,

ગુણાકરા તાનયુતા જનાનં.

પહીનભવસંસારા પભિન્નપટિસમ્ભિદા;

નામરૂપં સમાસન્તો પેસલા છિન્નબન્ધના.

સત્તાનં ઉત્તમં સન્તિં કત્વા ચ જનસઙ્ગહં;

નિબ્બુતા તે મહાપઞ્ઞા પદીપોચ સુમાનસા.

ઇતિ અરિયજનપ્પસાદનત્થાય કતે ધાતુવંસે

ધાતુનિધાનાધિકારો નામ

પઞ્ચમો પરિચ્છેદો.

ઇમિના |ઓ૦.૦૦૭૧| કારાપિતવિહારા કથેતબ્બા; વિહારદેવીમહાવિહારં, છાતપબ્બત વિહારં, સમુદ્દવિહારં, ચિત્તલપબ્બતવિહારં, ભદ્દપાસાણદ્વારવિહારં, અચ્છગલ્લ વિહારં, કોળમ્બતિસ્સપબ્બતવિહારં, ગણવિહારં, કાલકવિહારં, દુક્ખપાલક વિહારં, ઉચ્ચઙ્ગણવિહારં, કોટિતિસ્સવિહારં, તસ્સ પન એકનામં કત્વા કારાપિતે મહાગામે તિસ્સમહાવિહારાદિં કત્વા એકસતઅટ્ઠવીસવિહારાનિ કતાનિ અહેસું.

અટ્ઠવીસએકસતવિહારઞ્ચ મહારહં;

વિહારદેવિયા સદ્ધિં કારાપેસિ મહાયસો.

તતો પટ્ઠાય રાજા મહાદાનં દત્વા પુઞ્ઞાનિ કત્વા તતો ચુતો દેવલોકે નિબ્બત્તિ.

કત્વાનિ પુઞ્ઞકમ્માનિ અનેકાનિ મહાયસો;

અત્થં જનસ્સ કત્વાન ગન્ત્વાન તુસિતં પુરં.

સો તત્થ દિબ્બસમ્પત્તિં ચીરં ભુઞ્જિય નન્દિતો;

મહાવીભવસમ્પન્નો દેવતાનં પુરક્ખતો.

તમ્પિ સમ્પત્તિમોહાય જીવવલોકે મનોરમે;

લોકુત્તરં સિવં ખેમં ઇચ્છન્તો આગમિસ્સતિ.

સો તતો ચુતો જમ્બુદીપે નિબ્બત્તિત્વા મેત્તેય્ય ભગવતો પિતા સુબ્રહ્મા નામ ભવિસ્સતિ. વિહારદેવી તસ્સેવ માતા બ્રહ્મવતી નામ બ્રાહ્મણી ભવિસ્સતિ. અભયગામણીકુમારો તસ્સેવ મેત્તેય્યસ્સ ભગવતો પઠમગ્ગસાવકો ભવિસ્સતિ. કનિટ્ઠો સદ્ધાતિસ્સો દુતિયગ્ગસાવકો ભવિસ્સતિ.

એત્તાવતા નલાટધાતુ સંવણ્ણના સમત્તા.

ધાતુવંસો સમત્તો.

અનેન |ઓ૦.૦૦૭૨| પુઞ્ઞકમ્મેન સંસરન્તો ભવાભવે;

સબ્બત્થ પણ્ડિતો હોમી સારિપુત્તોવ પઞ્ઞવા.

અરિમેદસ્સ બુદ્ધસ્સ પબ્બજિત્વાન સાસને;

નિબ્બાનં પાપુણિત્વાન મુઞ્ચેમિ ભવબન્ધના.

અનેન મે સબ્બભવાભવે’હં,

ભવેય્યમેકન્તપરાનુકમ્પી;

કુલી બલી ચેવ સતી મતી ચ,

કવીહિસન્તેહિ સદા સમઙ્ગી.

પઞ્ઞાવન્તાનં અગ્ગો ભવતુ.