૨. |ઓ૦.૦૦૧૧| પરિનિબ્બાનકથા

સત્થા પન તતો પઞ્ચચત્તાલીસવસ્સાનિ તિપિટકપરિયત્તિધમ્મં દેસેત્વા વેનેય્યજને સંસારતો ચતુઅરિયમગ્ગફલપટિલાભવસેન ઉદ્ધારેત્વા નિબ્બાને પતિટ્ઠાપેત્વા પચ્છિમે કાલે વેસાલિનગરં ઉપનિસ્સાય ચાપાલચેતિયં નિસ્સાય વિહરન્તો મારેન પરિનિબ્બાનત્થાય આરાધિતો સતો સમ્પજાનો આયુસઙ્ખારે વિસ્સજ્જેસિ. તસ્સ વિસ્સટ્ઠભાવં આનન્દોયેવ અઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞો કોચિપિ જાનન્તો નામ નત્થિ. તસ્મા ભિક્ખુસઙ્ઘમ્પિ જાનાપેસ્સામીતિ જેતવનમહાવિહારં ગન્ત્વા સબ્બં ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા ભિક્ખવે તથાગતસ્સ ન ચિરસ્સેવ તિણ્ણં માસાનં અચ્ચયેન પરિનિબ્બાનં ભવિસ્સતિ, તુમ્હે સત્તતિંસબોધિ પક્ખિયધમ્મેસુ સમગ્ગા હુત્વા એકીભાવા હોથ, તુમ્હે વિવાદં મા કરોથ. અપ્પમાદેન તિસ્સો સિક્ખા સમ્પાદેથાતિ વત્વા પુન દિવસે વેસાલિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પિણ્ડપાતા પટિક્કમિત્વા ભણ્ડગામં ગતો. ભણ્ડગામતો હત્થિગામં હત્થિગામતો અમ્બગામં અમ્બગામતો જમ્બુગામં જમ્બુગામતો નિગ્રોધગામં નિગ્રોધગામતો ભોગનગરં ભોગનગરતો પાવાનગરં પાવાનગરતો કુસિનારાનગરં પત્તો. તત્થ યમકસાલાનમન્તરે ઠીતો આનન્દત્થેરં આમન્તેત્વા ઉન્તરસીસકં કત્વા મઞ્ચકં પઞ્ઞાપેહિ કિલન્તોસ્મિ આનન્દ નિપજ્જિસ્સામિ’તિ આહ. તં સુત્વા આનન્દત્થેરો ઉત્તરસીસકં કત્વા મઞ્ચકં પઞ્ઞાપેત્વા ચતુગ્ગુણં સઙ્ઘાટિં અત્થરિત્વા પઞ્ચચત્તાલીસવસ્સાનિ અસયિતબુદ્ધસેય્યં સયન્તો દક્ખિણપસ્સેન સતો સમ્પજાનો અનુટ્ઠાનસઞ્ઞં મનસિકરિત્વા સીહસેય્યં કપ્પેસિ.

અતીતમદ્ધાન ભવે ચરન્તો,

અનન્તસત્તે કરુણાયુપેતો;

કત્વાન પુઞ્ઞાનિ અનપ્પકાનિ,

પત્તો સિવં લોકહિતાય નાથો.

એવં |ઓ૦.૦૦૧૨| હિ સો દસબલોપિ વિહીનથામો,

યમસ્સ સાલાન નિપજ્જિ મજ્ઝે;

કત્વાન સઞ્ઞઞ્હિ અનુટ્ઠહાનં,

સ ઇદ્ધિમા મારમુખં પવિટ્ઠો.

તસ્મિં ખણે સમકસાલા સુપુપ્ફિતા અહેસું. ન કેવલં યમકસાલાયેવ સુપુપ્ફીતા, અથ ખો દસસહસ્સી લોકધાતુ ચક્કવાળેસુ સાલરુક્ખાપિ પુપ્ફિતા. ન સાલરુક્ખાયેવ સુપુપ્ફિતા, અથ ખો યં કિઞ્ચિ પુપ્ફુપગફલૂપગ રુક્ખજાતં સબ્બમ્પિ પુપ્ફઞ્ચ ફલઞ્ચ ગણ્હિ. જલેસુ જલપદુમાનિ થલેસુ થલપદુમાનિ ખન્ધેસુ ખન્ધપદુમાનિ સાખાસુ સાખાપદુમાનિ લતાસુ લતાપદુમાનિ આકાસે ઓલમ્બપદુમાનિ પિટ્ઠિપાસાણે હિન્દિત્વા સતપત્તપદુમાનિ સુપુપ્ફિતાનિ અહેસું. પથવિતો યાવ બ્રહ્મલોકો તાવ દસસહસ્સિ ચક્કવાળા એકમાલાગુણા વિય અહેસું. દેવા આકાસતો દિબ્બમન્દારવપારિચ્છત્તકકોવિળારપુપ્ફાનિ ચ ચન્દનચુણ્ણાનિ ચ સમાકિરન્તિ. દિબ્બતુરિયસઙ્ગિતિયો ચ અન્તલિક્ખે પવત્તન્તિ. અનેકાનિ અચ્છરિયસહસ્સાનિ અહેસું. એવં પૂજાવિસેસે પવત્તમાને પઠમયામે સુભદ્દપરિબ્બાજકં વિનેત્વા મજ્ઝિમયામે દસસહસ્સિ લોકધાતુ દેવતાનં અનુસાસિત્વા પચ્છિમયામાવસાને પઠમજ્ઝાનં સમાપજ્જિત્વા તતો વુટ્ઠાય દુતિયજ્ઝાનં ચતુત્થજ્ઝાનં સમાપજ્જિ. તતો વુટ્ઠાય આકાસાનઞ્ચાયતનં વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપજ્જિત્વા તતો વુટ્ઠાય નિરોધસમાપત્તિં સમાપજ્જિ. તતો વુટ્ઠાય પઠમજ્ઝાનં દુતિયજ્ઝાનં તતિયજ્ઝાનં ચતુત્થજ્ઝાનઞ્ચ સમાપજ્જિ. તતો વુટ્ઠાય એત્થન્તરતો અનુપાદિસેસનિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બાયિ.

મહામોહતમં હન્ત્વા સત્તાનં હદયસ્સિતં,

રવીવ જોતમાનો સો લોકસ્સ અનુકમ્પકો;

વસ્સાનિ |ઓ૦.૦૦૧૩| પઞ્ચતાલીસં કત્વા સત્તહિતં બહું,

અધુના અગ્ગિક્ખન્ધોવ પરિનિબ્બાયિ સો જિનો.

એવં પન ભગવતિ પરિનિબ્બુતે વિસ્સકમ્મદેવપુત્તો તથાગતસ્સ સરીરપ્પમાણં વરદોણિં રતનેહિ માપેત્વા વિસુદ્ધકપ્પાસેહિ તથાગતસ્સ સરીરં વેઠેત્વા રતનદોણિયં પક્ખિપિત્વા ગન્ધતેલેહિ પૂરેત્વા અપરાય દોણિયા પિદહિત્વા સબ્બગન્ધદારુચિતકં કત્વા યેભુય્યેન દેવતાયો લોહિતચન્દનઘટિકાયો આદાય ચિતકાયં પક્ખિપિત્વા અગ્ગિં ગાહાપેતું નાસક્ખિંસુ. કસ્મા? મહાકસ્સપત્થેરસ્સ અનાગતત્તા. સો આયસ્મા મહાકસ્સપત્થેરો યેભુય્યેન બહુન્નં દેવાનં પિયો મનાપો. થેરસ્સ હિ દાનં દત્વા સગ્ગે નિબ્બત્તાનં પમાણો નામ નત્થિ. તસ્મા દેવતા તસ્મિં સમાગમે અત્તનો કુલૂપગત્થેરં અદિસ્વા અમ્હાકં મહાકસ્સપત્થેરો કુહિન્તિ ઓલોકેન્તો અત્તનો પરિવારેહિ પઞ્ચમત્તેહિ ભિક્ખુસતેહિ સદ્ધિં મગ્ગં પટિપન્નોતિ ઞત્વા યાવ થેરો ઇમસ્મિં ન સમ્પત્તો ચિતકં તાવ ન પજ્જલતુતિ અધિટ્ઠહિંસુ. તસ્મિં કાલે થેરો યેભુય્યેન તેરસધુતઙ્ગધરેહિ પઞ્ચમત્તેહિ ભિક્ખુસતેહિ સદ્ધિં આગન્ત્વા ચિતકં તિક્ખત્તું પદક્ખિણં કત્વા પાદપસ્સે ઠીતો, ભન્તે તુમ્હાકં દસ્સનત્થાય ઇતો કપ્પસતસહસ્સમત્થકે પદુમુત્તરસત્થુનો પાદમુલે અભિનીહારતો પટ્ઠાય અવિજહિત્વા આગતો. ઇદાનિ મે અવસાનદસ્સનન્તિ પાદે ગહેત્વા વન્દિતું અધિટ્ઠાસિ.

મહાકસ્સપથેરો સો ભિક્ખુસઙ્ઘપુરક્ખતો;

એકંસં ચીવરં કત્વા પગ્ગહેત્વાન અઞ્જલિં.

પદક્ખિણઞ્ચ તિક્ખત્તું કત્વા ઠત્વા પદન્તિકે;

પતિટ્ઠહન્તુ સીસે મે જિનપાદેતિ’ધિટ્ઠહિ.

સહાધિટ્ઠાનં ચિતકા દુસ્સાનિ ચ વિભિન્દિય;

નિક્ખમિંસુ તદા પાદા ઘનમુત્તોવ ચન્દિમા.

ઉહો હત્થેહિ પગ્ગય્હ ઠપેત્વા અત્તનો સિરે;

વન્દિત્વા સત્થુનો પાદે ખમાપેત્વા વિસજ્જયી.

પુણ્ણચન્દો યથા અબ્ભં ચિતકં પાવિસિ તદા;

ઇદં અચ્છેરકં દિસ્વા રવં રવિ મહાજનો.

ઉટ્ઠહિત્વાન પાચીના વન્દો અત્થઙ્ગતો યથા;

પાદે અન્તરધાયન્તે અરોદિંસુ મહાજના.

તદા મલ્લરાજાનો ભગવતો સરીરકિચ્ચં કરિસ્સામાતિ વત્વા નાનાવત્થાભરણાનિ નિવાસેત્વા પરિવારયિંસુ. તતો રાજાનો મનુસ્સા ચ અગ્ગિં દાતું આરહિંસુ. તદા સક્કો? મયિ પન પરિનિબ્બુતે સક્કો દેવરાજા મણિજોતિરસં પસારેત્વા નિક્ખન્તઅગ્ગિના મમ સરીરકિચ્ચં કરિસ્સતિ. મણિઅગ્ગિનો અવસાને મનુસ્સા અગ્ગિં કરિસ્સન્તિતિ. એવં બુદ્ધવચનં પરિભાવેત્વા નિક્ખત્તું પદક્ખિણં કત્વા ભગવતો સરીરકિચ્ચં કત્વા સમન્તતો ઉટ્ઠહતુતિ અધિટ્ઠહિ.

તસ્મિં ખણે સયમેવ ચિતકં અગ્ગિ ગણ્હિ. સરીરં પન ભગવતો ઝાયામાનં છવિચમ્મમંસનહારુઅટ્ઠિઅટ્ઠિમિઞ્જં અસેસેત્વા સુમનમકુળમુત્તારાસિસદિસમેવ ધાતુયો અવસેસા અહેસું.

પરિનિબ્બુતકાલેપિ સકલં કલુનં અહુ;

પરિદેવો મહા આસિ મહી ઉદ્રિયનં યથા.

દેવતાયાનુભાવેન સત્થુનો ચિતકો સયં;

તતો એકપ્પહારેન પજ્જલિત્થ સમન્તતો.

યઞ્ચ અબ્ભન્તરં દુસ્સં યં દુસ્સં સબ્બબાહિરં

દુસ્સે દ્વેવ ન ઝાયિંસુ તેસં દુસ્સાનમન્તરે;

યથા નિરુદ્ધતેલસ્સ ન મસી ન ચ છારિકા;

એવમસ્સ ન દિસ્સતિ બુદ્ધગત્તસ્સ ઝાયતો.

સુમનમકુળસભાવા ચ ધોતમુત્તાભમેવ ચ;

સુવણ્ણવણ્ણસંકાસા અવસિસ્સંસુ ધાતુયો.

દાઠા ચતસ્સો ઉણ્હીસં અક્ખકા દ્વે ચ સત્તિમા;

ન વિકિણ્ણા તતો સેસા વિપ્પકિણ્ણાવ ધાતુયો.

અહોસિ તનુકા ધાતુ સાસપબીજમત્તિકા;

ધાતુયો મજ્ઝિમા મજ્ઝેભિન્નતણ્ડુલમત્તિકા.

ધાતુયો |ઓ૦.૦૦૧૫| મહતિ મજ્ઝે ભિન્નમુગ્ગપ્પમાણિકા;

ધાતુવણ્ણા તયો આસું બુદ્ધાધિટ્ઠાનતેજસા.

સારિપુત્તસ્સ થેરસ્સ સિસ્સો સરભુનામકો;

આદાય જિનગીવટ્ઠિં ચિતકાતોવ ધાતુ સો.

સદ્ધિં સિસ્સસહસ્સેન ચેતિયે મહિયઙ્ગણે;

ઠપેત્વા ચેતિયં કત્વા કુસિનારમગા મુનિ.

છળભિઞ્ઞો વસિપ્પત્તો ખેમો કારુણિકો મુનિ;

સહસા ચિતકાતોવ વામદાઠં સમગ્ગહી.

આકાસતો પતિત્વાપિ નિક્ખમિત્વાપિ સાલતો;

સમન્તતોમ્બુમુગ્ગન્ત્વા નિબ્બાપેસું જલાનલં.

મલ્લરાજગણા સબ્બે સબ્બગન્ધોદકેન તં;

ચિતકં લોકનાથસ્સ નિબ્બાપેસું મહેસિનો.

એવં પન સબ્બલોકે કરુણાધિકો સમ્માસમ્બુદ્ધો વેસાખપુણ્ણમુપોસથે અઙ્ગારદિવસે પરિનિબ્બુતો. દેવમનુસ્સાનં સઙ્ગહકરણત્થાય યમકસાલાનમન્તરે ચિતકં સત્તરત્તિન્દિવં વસી. તતો વીસં હત્થસતિકસ્સ ઉપરિ સત્તરત્તિન્દિવં વસિ. યાવ અગ્ગિપરિનિબ્બાપનં સત્તરત્તિન્દિવં હોતિ.

તતો સત્તદિવસાનિ કુસિનારાયં મલ્લરાજપુત્તેસુ ગન્ધોદકેન ચિતકં નિબ્બાપયમાનેસુ સાલરુક્ખતો ઉદકધારા નિક્ખમિત્વા ચિતકં નિબ્બાપયિંસુ. તતો દસબલસ્સ ધાતુયો સુવણ્ણચઙ્ગોટકે પક્ખિપિત્વા અત્તનો નગરે સન્થાગારે ઠપેત્વા સત્તિપઞ્જરં કત્વા ધનુપાકારેહિ પરિક્ખિપાપેત્વા સત્તાહં નચ્ચગીતવાદિતગન્ધમાલાદીહિ મલ્લરાજપુત્તા સક્કારં કરિંસુ.

તતો તે મલ્લરાજાનો રમ્મં દેવસભોપમં;

સબ્બથા મણ્ડુયિત્વાન સન્થાગારં તતો પન.

મગ્ગં |ઓ૦.૦૦૧૬| અલઙ્કરિત્વાન યાવ મકુટચેતિયા;

હત્થીક્ખન્ધે ઠપેત્વાન હેમદોણિં સધાતુકં.

ગન્ધાદીહિપિ પૂજેત્વા કીળન્તા સાધુકીળિતં;

પવેસેત્વાન નગરં સન્થાગારે મનોરમે.

દસભૂમસ્મિં પલ્લઙ્કે ઠપેત્વા જિનધાતુયો;

ઉસ્સયું તે તદા છત્તે સન્થાગારસમન્તતો.

હત્થીહિ પરિક્ખિપાપેસું તતો અસ્સે તતો રથે,

અઞ્ઞો’ઞ્ઞં પરિવારેત્વા તતો યોધે તતો ધનુ;

ઇતિ પરિક્ખિપાપેસું સમન્તા યોજનં કમા,

તદા નચ્ચેહિ ગીતેહિ વાદિતેહિ ચ પૂજયું.)

પરિનિબ્બાનકથા સમત્તા.

તતો ભગવતો પરિનિબ્બુતભાવં સુત્વા અજાતસત્તુ મહારાજા કોસિનારકાનં મલ્લાનં સાસનં પેસેસિ. અહમ્પિ ખત્તિયો ભગવાપિ ખત્તિયો સત્થુનો સરીરધાતુનં થૂપઞ્ચ મહઞ્ચ કરોમીતિ. તેનેવ ઉપાયેન વેસાલિયં લિચ્છવિરાજાનો ચ કપિલવત્થુમ્હિ સક્યરાજાનો ચ અલ્લકપ્પકે બુલયો ચ રામગામકે કોળિયા ચ વેઠદીપકે બ્રાહ્મણો ચ પાવાયં પાવેય્યકા ચ સાસનં પેસેત્વા સબ્બે એકતો હુત્વા કોસિનારકેહિ સદ્ધિં વિવાદં ઉપ્પાદેસું. તેસં પન આચરિયો દ્રોણબ્રાહ્મણો નામ. સો તેસં? મા ભોન્તો વિગ્ગહવિવાદં કરોથ, અમ્હાકં ભગવા ખન્તિવાદીયેવાતિ વત્વા તાદિસસ્સ ચ ખન્તિમેત્તાનુદ્દયસમ્પન્નસ્સ સરીરભાગે કલહં કાતું અયુત્તન્તિ આહ.

(રાજા અજાતસત્તુ ચ લિચ્છવી ચ નરાધિપા;

સક્યા ચ અલ્લકપ્પા ચ કોળિયાપિ ચ રામકે.

બ્રાહ્મણો વેઠદીપો ચ મલ્લપાવેય્યકાપિ ચ;

મલ્લા ચ ધાતુ અત્થાય અઞ્ઞમઞ્ઞં વિવાદયું.

એવં |ઓ૦.૦૦૧૭| સન્તે તદા દોણો બ્રાહ્મણો એતદબ્રવી;

સુણન્તુ ભોન્તો મે વાચં હિતમત્થુપસંહિતં.

ખન્તિવાદી ઇસિકાલે ધમ્મપાલકુમારકે;

છદ્દન્તે ભુરિદત્તે ચ ચમ્પેય્યે સઙ્ખપાલકે.

મહાકપિજાતકાલે અમ્હાકં લોકનાયકો;

કોપં અકત્વા અઞ્ઞેસુ ખન્તિમેવ અકા જિનો.

સિટ્ઠાસિટ્ઠે સુખે દુક્ખે લાભાલાભે યસાયસે;

તાદી લક્ખણસમ્પન્નો ખન્તિવાદેસુ કા કથા.

એવં ભવતં વિવાદે સમ્પહારો ન સાધુકો;

સબ્બેવ સહિતા હોથ સમગ્ગા મોદમાનકા.

તથાગતસ્સ સારીરં અટ્ઠભાગં કરોમસે;

થૂપા વિત્થારિતા હોન્તુ પસન્ના હિ બહુજ્જના.

તેન હિ વિભજેહિ ત્વં અટ્ઠભાગન્તુ બ્રાહ્મણ;

થૂપા વિત્થારિતા હોન્તુ પસન્ના હિ બહુજ્જના.

એવં વુત્તે તદા દોણો બ્રાહ્મણો ગણજેટ્ઠકો;

સુવણ્ણં નાળિં કત્વાન સમં ભાજેસિ રાજુનં.

સોળસનાળિયો આસું સબ્બા તા સેસધાતુયો;

એકેકપુરવાસીનં દ્વે દ્વે દોણો અદા તદા.

ધાતુયો ચ ગહેત્વાન હટ્ઠતુટ્ઠા નરાધિપા;

ગન્ત્વા સકે સકે રટ્ઠે ચેતિયાનિ અકારયું.

દોણો તુમ્બં ગહેત્વાન કારેસિ તુમ્બચેતિયં;

અઙ્ગારથૂપં કારેસું મોરિયા હટ્ઠમાનસા.

એકા દાઠા તિદસપુરે એકા નાગપુરે અહુ;

એકા ગન્ધારવિસયે એકા કાલિઙ્ગરાજિનો.)

તત્થ |ઓ૦.૦૦૧૮| દોણોતિ? તદા ગણાચરિયો. સો ધાતુયો વિભજન્તો એકં દક્ખિણદાઠાધાતું ગહેત્વા વેઠન્તરે ઠપેસિ. તદા સક્કો અજ્જ દક્ખિણદાઠાધાતું કો લભતીતિ ચિન્તેત્વા વેઠન્તરે પસ્સિ. સો રતનચઙ્ગોટકં ગહેત્વા અદિસ્સમાનકાયેન ગન્ત્વા ધાતું ગહેત્વા તાવતિંસભવને ચૂળામણિચેતિય એકયોજનુબ્બેધંયેવ મહન્તં થૂપં કત્વા ઠપેસિ. એકં દક્ખિણદઠાધાતું પાદગ્ગન્તરે અક્કમિત્વા ગણ્હિ. એત્તાવતા તાવતિંસભવનદન્તધાતુકથા પરિપુણ્ણા વેદિતબ્બા.

તદા જયસેનો નામ નાગરાજા ભગવતો પરિનિબ્બુતભાવં સુત્વા અજ્જ પચ્છિમદસ્સનં પસ્સિસ્સામીતિ મહન્તં નાગરાજસમ્પત્તિં ગહેત્વા કુસિનારં ગન્ત્વા મહાપૂજં કત્વા એકમન્તં ઠત્વા પાદગ્ગન્તરે ઠિતં ધાતું દિસ્વા નાગેદ્ધિબલેન ગહેત્વા નાગભવનં નેત્વા નાગપુરસ્સ મજ્ઝે રતનખચિતે ચેતિયે ઠપેસિ. તં તમ્બપણ્ણિયં કાકવણ્ણતિસ્સરાજકાલે મહાદેવત્થેરસ્સ સિસ્સો મહિન્દત્થેરો નામ નાગભવનં ગન્ત્વા દક્ખિણદાઠં ગહેત્વા તમ્બપણ્ણિયં સેરુનગરં હરિત્વા ગિરિઅભયસ્સ સેરુનગરપબ્બતન્તરે ચેતિયં કારાપેત્વા ઠપેસિ.

એત્તાવતા નાગભવનદન્તધાતુકથા પરિપુણ્ણા વેદિતબ્બા.

તત્રાયં ગન્ધારવાસિનોતિ? એકા વામદાઠા દોણો નામ આચરિયો નિવત્થ વત્થન્તરે ઠપેત્વા ગણ્હિ. તદા એકો ગન્ધારવાસી પુબ્બે લદ્ધબ્યાકરણો કતાભિનીહારો વત્થન્તરે ઠતપિદન્તધાતું દિસ્વા કુસલચિત્તેન તતો દન્તધાતું ગહેત્વા ગન્ધારવાસિકેહિ સદ્ધિં અત્તનો રટ્ઠં ગન્ત્વા ચેતિયવને ઠપેસિ.

એત્તાવતા વામદન્તધાતુકથા પરિપુણ્ણા વેદિતબ્બા.

તત્થ અધો વામદન્તધાતું સારિપુત્તત્થેરસ્સ સિસ્સો ખેમો નામ મુનિ જાલચિતકતોવ ઉપ્પતિત્વા વામદાઠં ગહેત્વા કાલિઙ્ગપુરં નેત્વા બ્રહ્મદત્તસ્સ રઞ્ઞો સમીપં ગન્ત્વા |ઓ૦.૦૦૧૯| દન્તધાતું દસ્સેત્વા? મહારાજ વામદન્તધાતું ભગવા તમેવ ઇમસ્મિં જમ્બુદીપે યાવ ગુહસીવપરમ્પરા દેવમનુસ્સાનં અત્થં કરિત્વા પરિયોસાને ગુહસીવરઞ્ઞો પાહેસ્સતીતિ (નીયાદેતું) આહાતિ નીય્યાદેસિ.

અપરભાગે હેમમાલા રાજકઞ્ઞા દન્તકુમારેન સદ્ધિં બ્રાહ્મણવેસં ગહેત્વા દન્તધાતું આદાય પલાયિત્વા વાણિજે આરોચેત્વા નાવા વેગેન ગન્ત્વા ચેવ નાગસુપણ્ણેહિ મહન્તં પૂજં કારેત્વા અનુક્કમેનાગન્ત્વા જમ્બુકોળપટ્ટનં પત્વા દિજવરસ્સ આચિક્ખિતમગ્ગેન અનુરાધપુરં પત્વા કિત્તિસ્સિરિમેઘસ્સ પવત્તિં પુચ્છિત્વા નવવસ્સઆયુસમાનો તીસુ સરણેસુ પસન્નભાવં સુત્વા મેઘગિરિ મહાથેરસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં નિસીદિત્વા દન્તધાતું જમ્બુદીપતો ગહેત્વા આગતભાવં આરોચેત્વા દસ્સેસિ. દિસ્વા ચ પન પીતિયા ફુટો ઉભિન્નમ્પિ સઙ્ગહં કત્વા મહાવિહારં અલઙ્કારેત્વા જિનદન્તધાતું ઠપેત્વા એકં ભિક્ખું પેસેત્વા તં પવત્તિં રઞ્ઞો આરોચાપેસિ. તં સુત્વા રાજા પીતિપામોજ્જો ચક્કવત્તિસ્સ સિરિસમ્પત્તો દળિદ્દો વિય તસ્સ પાટિહારિયં દિસ્વા વીમંસિત્વા નિક્કઙ્ખો હુત્વા સકલલઙ્કાદીપેન પૂજેસિ. એતેન નયેન પૂજં કત્વા એકદિવસેનેવ નવલક્ખં પૂજેસિ.

સીહળિન્દો ઉભિન્નમ્પિ બહૂનિ રતનાનિ ચ;

ગામે ચ ઇસ્સરે ચેવ દત્વાન સઙ્ગહં અકા.

એત્તાવતા અધોદાઠાધાતુકથા પરિપુણ્ણા વેદિતબ્બા.

ચત્તાલીસ સમા દન્તા કેસા લોમા ચ સબ્બસો દેવા હરિંસુ એકેકં ચક્કવાળપરમ્પરા.

તત્ર વચને, ચત્તાલીસ સમા દન્તાતિ? સેસદન્તા ચ કેસા ચ લોમા ચ નખા ચ સબ્બસોપિ મયિ પરિનિબ્બુત-કાલે |ઓ૦.૦૦૨૦| મા ડય્હન્તુ લુઞ્ચિત્વા આકાસે પતિટ્ઠન્તુ એકેકચક્કવાળઞ્ચ એકેકકેસલોમનખદન્તધાતુપરમ્પરા નેત્વા ચેતિયં કારેત્વાન દેવમનુસ્સાનં અત્થં કરોતુતિ અધિટ્ઠહિ. તસ્મા પરિનિબ્બુતકાલતો યાવ સરીરં ન ડય્હતિ તાવ છબ્બણ્ણરસ્મિયો લોમધાતુ ન પજહતિ. દોણબ્રાહ્મણોપિ ધાતુવિભજનાવસાને વેઠન્તરે ચ નિવાસનન્તરે ચ પાદગ્ગન્તરે ચ ધાતુનં વિનટ્ઠભાવં ઞત્વા પથવિયં ઉત્તાનકોયેવજાતો. તદા સક્કો દેવરાજા દિસ્વા અયં દેણાચરિયો ધાતુ અત્થાય અનુપરિવત્તેત્વા વિનાસં પાપુણેય્ય અહં વીણાચરિયવેસં ગહેત્વા તસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા સોકં વિનોદેસ્સામીતિ સક્કરૂપં જહિત્વા વીણાચરિયવેસં ગહેત્વા તસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા એકમન્તં ઠિતો દિબ્બગીતં ગાયિત્વા વીણં વાદેન્તો નાનપ્પકારં ઉદાનેસિ. યં ધમ્મમેતં પુરિસસ્સ વાદં છિન્દિસ્સામીતિ વત્વા કથાય સોતુનં લોભં પરસ્સ અત્થં વિનાસેત્વા અતિલોભેન પુરિસો પાપકો હોતીતિ. હંસરાજજાતકં દીપેત્વા યં લદ્ધં તં સુલદ્ધન્તિ આહ. તં સુત્વા દોણો અયં વીણાચરિયો મય્હં થેનભાવં અઞ્ઞાસીતિ સોકં વિનોદેત્વા ઉટ્ઠાય આવજ્જમાનો તુમ્બં દિસ્વા યેન ભગવતો સરીરધાતુયો મિતા સોપિ ધાતુગતિકોવ. ઇદં થૂપં કરિસ્સામીતિ ચિન્તેત્વા તુમ્બં ગહેત્વાન ચેતિયે ઠપેસિ. મોરિયા અઙ્ગારં ગહેત્વા અઙ્ગારચેતિયં નામ કારેસું.

(નગરે કપિલવત્થુમ્હિ સમ્માદિટ્ઠિ બહુજ્જનો;

તત્થ સારીરિકં થૂપં અકાસિ રતનામયં.

નગરે |ઓ૦.૦૦૨૧| અલ્લકે રમ્મે બુદ્ધધાતુ પતિટ્ઠિય;

સિલાય મુગ્ગવણ્ણાય થૂપં સધાતુકં અકા.

જનો પાવેય્યરટ્ઠસ્મિં પતિટ્ઠિય સારીરિકં;

સિલાય મણિવણ્ણાય પાવેય્યં ચેતિયં અકા.

ચીવરં પત્તદણ્ડઞ્ચ મધુરાયં અપૂજયું;

નિવાસનં કુસઘરે પૂજયિંસુ મહાજના.

પચ્ચત્થરણં કપિલે ઉણ્ણલોમઞ્ચ કોસલે;

પૂજેસું પાટલિપુત્તે કરકં કાયબન્ધનં.

નિસીદનં અવન્તિસુ ચમ્પાયં’દકસાટકં;

દેવરટ્ઠે અત્થરણં વિદેહે પરિસ્સાવનં.

વાસિ-સૂચિઘરઞ્ચાપિ ઇન્દપત્થે અપૂજયું;

પાસાણકે પદં સેટ્ઠં ભણ્ડસેસં પરન્તકે.

મહિંસુ મનુજા ધાતું અટ્ઠદોણમિતં તદા;

ધાતુ વિત્થારિતા આસિ લોકનાથસ્સ સત્થુનો).

તે પન રાજાનો હિ અત્તનોલદ્ધધાતું ગહેત્વા સકસકનગરં ગન્ત્વા ચેતિયં કારાપેત્વા મહન્તં પૂજાવિધાનં કરિંસુ. ચક્ખુમન્તસ્સ ભગવતો સરીરધાતુ અટ્ઠદોણમત્તં સુવણ્ણનાળિયા એકસતઅટ્ઠવીસતિનાળિકા અહોસિ? સત્થા પન ઉત્તરાસાળ્હનક્ખત્તેન માતુકુચ્છિયં પટિસન્ધિં ગણ્હિ. વિસાખનક્ખત્તેન માતુકુચ્છિતો નિક્ખમિ. ઉત્તરાસાળ્હનક્ખત્તેન મહાભિનિક્ખમનં નિક્ખમિ. વિસાખનક્ખત્તેન બુદ્ધો અહોસિ. ઉત્તરાસાળ્હનક્ખત્તેન ધમ્મચક્કં પવત્તેસિ. તેનેવ યમકપાટિહારિયં અકાસિ. અસ્સયુજનક્ખત્તેન દેવોરોહણં અકાસિ. વિસાખનક્ખત્તેન પરિનિબ્બાયિ. મહાકસ્સપત્થેરા ચ અનુરુદ્ધત્થેરો ચ દ્વે મહાથેરા ભગવતો સરીરધાતુયો વિસ્સજ્જાપેત્વા અદંસુ.

તેસં |ઓ૦.૦૦૨૨| રાજુનં ભગવતો સરીરધાતું લભિત્વા સત્તદિવસસત્તમાસાધિકાનિ સત્તવસ્સાનિ મહારહં પૂજં કત્વા ગતકાલે મિચ્છાદિટ્ઠિકમનુસ્સા? સમણો ગોતમો પરિનિબ્બુતો. તસ્સ ધાતુ અત્થાય અમ્હાકં જીવિતકપ્પનં નાસેત્વા પૂજં કરોતી’તિ સમ્માસમ્બુદ્ધે પદુસ્સન્તિ. સક્કો આવજ્જેન્તો તં કારણં ઞત્વા મહાકસ્સપત્થેરસ્સ આરોચેસિ;’ભન્તે મિચ્છાદિટ્ઠિકા મનુસ્સા ભગવતિ પદુટ્ઠચિત્તેન ઇતો ચુતા અવીચિનિરયં ઉપ્પજ્જન્તિ. બહુતરા અનાગતે મિચ્છાદિટ્ઠિકા માતુપિતુઘાતકા રાજાનો ભવિસ્સન્તિ. અજ્જેવ ધાતુયો નિદહિતું વટ્ટતી’તિ થેરો વિચારેત્વા અદ્દસ.

અનન્તમત્થં ધરમાનકાલે કત્વાન સત્તાનમલીનચિત્તો સેસાનમત્થાય સરીરધાતું ઠપેત્વ સો મચ્ચુમુખં ઉપેતો. (કત્વા યો બોધિઞાણં વિવિધબલવરં બુજ્ઝિતું પારમીયો વત્વા સઙ્ખેય્યપુણ્ણે અપરિમિતભવે ઉત્તરિત્વા સુમુત્તં. આરોહિત્વાન સીઘં અરિયસિવપદં અચ્ચુતં સીતિભાવં પત્તો સો જાતિપારં નિખિલપદહનં દુક્કરં કારયિત્વા.

ધાત્વન્તરાયં દિસ્વાન થેરો કસ્સપસવ્હયો;

નિધાનં સબ્બધાતુનં કરોહીત્યાહ ભૂપતિં.

સાધૂતિ સો પટિસ્સુત્વા માગધો તુટ્ઠમાનસો;

ધાતુનિધાનં કારેસિ સબ્બત્થ વત્તિતાદિય.

કારાપેત્વાન સો રાજા કસ્સપસ્સ નિવેદયી;

ધાતુયો આહરી થેરો ઇદં કારણમદ્દસ.

ભુજઙ્ગા |ઓ૦.૦૦૨૩| પરિગણ્હિંસુ રામગામમ્હિ ધાતુયો;

ચેતિયે ધારયિસ્સન્તિ લઙ્કાદીપે અનાગતે.

તા ધાતુયો ઠપેત્વાન થેરો કસ્સપસવ્હયો;

રઞ્ઞો અજાતસત્તુસ્સ અદાસિ ધાતુયો તદા.

ગેહે ચૂપકરણાનિ ચતુસટ્ઠિસતાનિ સો;

અબ્ભન્તરે ઠપેસિ રાજા સબ્બા તા બુદ્ધધાતુયો.

કરણ્ડાસીતિ સંકિણ્ણં ચેતિયાસીતિલઙ્કતં;

ગેહે બહુસમાકિણ્ણં થૂપારામપ્પમાણકં.

કારેત્વા સબ્બકરણં વાલિકં ઓકિરી તહિં;

નાનાપુપ્ફસહસ્સાનિ નાના ગન્ધં સમાકિરિ.

અસીતિથેરરૂપાનિ અટ્ઠચક્કસતાનિ ચ;

સુદ્ધોધનસ્સ રૂપમ્પિ માયાપજાપતાદિનં.

સબ્બાનિ તાનિ રૂપાનિ સુવણ્ણસ્સેવ કારયિ;