૨. નામકણ્ડ

પુલ્લિઙ્ગ

૪૭. ‘‘જિનવચનયુત્તં હી’’તિ સબ્બત્થાધિકારો.

લિઙ્ગઞ્ચ નિપચ્ચતે.

ધાતુપ્પચ્ચયવિભત્તિવજ્જિતમત્થયુત્તં સદ્દરૂપં લિઙ્ગં નામ, જિનવચનયોગ્ગં લિઙ્ગં ઇધ ઠપીયતિ નિપ્ફાદીયતિ ચ.

૪૮. બુદ્ધઇતિ ઠિતે –

તતો ચ વિભત્તિયો.

તસ્મા લિઙ્ગા પરા વિભત્તિયો હોન્તિ. ચકારેન તાસં એકવચનાદિપઠમાદિસઞ્ઞા ચ.

‘‘સિ યો અં યો ના હિ સ નં સ્મા હિ સ નં સ્મિં સૂ’’ તિ વિભત્તિયો. સિ યો ઇતિ પઠમા, અં યો ઇતિ દુતિયા, ના હિ ઇતિ તતિયા, સ નં ઇતિ ચતુત્થી, સ્મા હિ ઇતિ પઞ્ચમી, સ નં ઇતિ છટ્ઠી, સ્મિં સુ ઇતિ સત્તમી.

લિઙ્ગત્થે પઠમા.

યો કમ્મકત્તાદિવત્તન્તરમપ્પત્તો સસ્સરૂપટ્ઠો સુદ્ધો, સો લિઙ્ગત્થો નામ, તસ્સાભિધાનમત્તે પઠમાવિભત્તિ હોતિ. તસ્સાપનિયમે એકમ્હિ વત્તબ્બે એકવચનં સિ, વુચ્ચતે નેનેતિવચનં, એકસ્સત્થસ્સ વચનં એકવચનં. એવં બહુવચનં.

અતોત્વેવ.

સો.

અકારન્તા પરસ્સ સિસ્સ ઓ હોતિ.

સરલોપો માદેસપ્પચ્ચયાદિમ્હિ સરલોપે તુ પકતિ.

અંઆદીસુ પરેસુ સરસ્સ લોપો હોતિ, તસ્મિં કતે તુ ક્વચાદિના અસવણ્ણે પત્તે પકતિ હોતિ.

નયે પરં યુત્તે. એવમુપરિ સરલોપાદિ. બુદ્ધો.

બહુમ્હિ વત્તબ્બે બહુવચનં યો.

અતો વાત્વેવ.

સબ્બયોનીનમાએ.

અકારન્તા પરેસં પઠમદુતિયાયોનીનં યથાસઙ્ખ્યં આએ વા હોન્તિ. બુદ્ધા.

વાતિ કિં. અગ્ગયો.

૪૯. લિઙ્ગત્થે પઠમાત્વેવ.

આલપને ચ.

અભિમુખીકરણમાલપનં, તદધિકે લિઙ્ગત્થે પઠમા હોતિ.

‘‘આલપને સિ ગસઞ્ઞો’’તિ સિસ્સ ગસઞ્ઞા. ગેઇત્વેવ.

અકારા પિતાદ્યન્તાનમા.

ગે પરે અકારો પિતુસત્થુઅત્તરાજાદીનમન્તો ચ આત્તં યાતિ.

‘‘આકારો વા’’તિ ગે પરે આકારસ્સ રસ્સો વા.

સેસતો લોપં ગસીપિ.

સો સિં સ્યા ચ સખાતો ગસ્સેવાત્યાદિનિદ્દિટ્ઠેહઞ્ઞે અવણ્ણિવણ્ણુવણ્ણોકારન્તા સેસા, તેહિ પરે ગસી લુપ્યન્તે. હે - બુદ્ધ, બુદ્ધા. યો - બુદ્ધા.

૫૦. કમ્મત્થે દુતિયા.

યં કરોતિ, તં કમ્મં નામ. તત્થ દુતિયા હોતિ. અંબુદ્ધં. યોસ્સ એ-બુદ્ધે.

૫૧. તતિયાત્વેવ.

કત્તરિ ચ.

યો કરોતિ, સ કત્તા નામ. તત્થ તતિયા હોતિ. ના.

અતો નેન.

અકારા પરો ના એનં યાતિ. બુદ્ધેન.

હિ.

સુહિસ્વકારો એ.

સુહિસુ પરેસ્વકારસ્સ એ હોતિ.

સ્માહિસ્મિન્નં મ્હાભિમ્હિ વા.

સબ્બસદ્દેહિ પરેસં સ્માહિસ્મિન્નં યથાસઙ્ખ્યં મ્હાભિમ્હિઇચ્ચેતે વા હોન્તિ. બુદ્ધેભિ, બુદ્ધેહિ.

૫૨. કરણે તતિયા.

યેન વા કયિરતે, તં કરણં નામ. તત્થ તતિયા હોતિ. સબ્બં કત્તુસમં.

૫૩. સમ્પદાને ચતુત્થી.

યસ્સ દાતુકામો રોચતે, ધારયતે વા, તં સમ્પદાનં નામ. તત્થ ચતુત્થી હોતિ. સ.

અતો વાત્વેવ.

આય ચતુત્થેકવચનસ્સ તુ.

અકારા પરસ્સ ચતુત્થેકવચનસ્સ આયો વા હોતિ. બુદ્ધાય.

‘‘સાગમો સે’’તિ સે સકારાગમો. બુદ્ધસ્સ. નં.

દીઘન્ત્વેવ.

સુનંહિસુ ચ.

સુનંહિસુ પરેસુ સરાદીનં દીઘો હોતિ. ચસદ્દેન ક્વચિ ન. બુદ્ધાનં.

૫૪. અપાદાને પઞ્ચમી.

યસ્માદપેતિ, ભયમાદત્તે વા, તદપાદાનં નામ, તત્થ પઞ્ચમી હોતિ. સ્મા.

અતો આએત્વેવ.

૫૫. સ્માસ્મિન્નં વા.

અકારા પરેસં સ્માસ્મિન્નં આએ વા હોન્તિ. બુદ્ધા, બુદ્ધમ્હા, બુદ્ધસ્મા. બુદ્ધેભિ, બુદ્ધેહિ.

૫૬. સામિસ્મિં છટ્ઠી.

યસ્સ વા પરિગ્ગહો, તં સામી નામ. તત્થ છટ્ઠી હોતિ. બુદ્ધસ્સ. બુદ્ધાનં.

૫૭. ઓકાસે સત્તમી.

યોધારો, તમોકાસં નામ. તત્થ સત્તમી હોતિ. સ્મિં-બુદ્ધે, બુદ્ધમ્હિ, બુદ્ધસ્મિં. સુ-બુદ્ધેસુ.

૫૮. બુદ્ધો બુદ્ધ સુખં દદાતિ સરતો બુદ્ધં તતો દુક્કરં,

કિં બુદ્ધેન મહિદ્ધયોપિ મુનયો બુદ્ધેન જાતાસુખી;

બુદ્ધસ્સેવ મનં દદે પદમહં બુદ્ધા લભેય્યાચ્ચુતં,

બુદ્ધસ્સિદ્ધિ ન કિં કરે ભવભવે ભત્ત્યત્થુ બુદ્ધે મમ.

૫૯. ઇતો પરં તતિયાપઞ્ચમીનઞ્ચ ચતુત્થીછટ્ઠીનઞ્ચ સરૂપત્તા પઞ્ચમીછટ્ઠિયો ભીયો ઉપેક્ખન્તે.

૬૦. અત્ત, સિ.

બ્રહ્મત્તસખરાજાદિતો ત્વેવ.

સ્યા ચ.

બ્રહ્માદિતો સિસ્સ આ હોતિ. અત્તા.

‘‘યોનમાનો’’તિ બ્રહ્માદિતો યોનં આનોત્તં. અત્તાનો.

૬૧. હે - અત્ત, અત્તા. યો, અત્તાનો.

૬૨. ‘‘બ્રહ્મત્તસખરાજાદિતો અમાન’’ન્તિ બ્રહ્માદિતો અંવચનસ્સ આનં વા હોતિ. અત્તાનં, અત્તં. અત્તાનો.

૬૩. અત્તેન, અત્તના. પક્ખે-જિનવચનાનુરોધેન એનાભાવો.

‘‘અત્તાન્તો હિસ્મિમનત્તં’’તિ હિમ્હિ અત્તન્તસ્સ અનો. અત્તનેહિ. એવં કરણે.

૬૪. ‘‘સસ્સ નો’’તિ નોકારો. અત્તનો. અત્તાનં.

૬૫. અમ્હતુમ્હન્તુ રાજબ્રહ્મત્તસખ સત્થુપિતાદીહિ સ્મા નાવ.

અમ્હાદિતો સ્મા ના ઇવ હોતિ. અત્તના.

૬૬. ‘‘તતો સ્મિન્ની’’તિ સ્મિનો નિ. અત્તનિ. ‘‘અનત્ત’’ન્તિ ભાવનિદ્દેસેન સુમ્હિ ચ અનો. અત્તનેસુ.

૬૭. રાજા અત્તાવ. ના.

સવિભત્તિસ્સ રાજસ્સેત્વેવ.

નામ્હિ રઞ્ઞા વા.

નામ્હિ સવિભત્તિસ્સ રાજસદ્દસ્સ રઞ્ઞા વા હોતિ. રઞ્ઞા, રાજેન.

રાજસ્સ રાજુ સુનંહિસુ ચ.

સુનં હિસુ પરેસુ રાજસ્સ રાજુ હોતિ, ચકારેન ક્વચિ ન.

‘‘સુનંહિસુ ચેતિ’’ દીઘે - રાજૂભિ, રાજૂહિ, રાજેભિ, રાજેહિ.

૬૮. સવિભત્તિસ્સેત્યધિકારો.

‘‘રાજસ્સ રઞ્ઞો રાજિનો સે’’તિ સે રઞ્ઞો રાજિનો હોન્તિ. રઞ્ઞો, રાજિનો.

‘‘રઞ્ઞં નમ્હિ વા’’તિ નમ્હિ રઞ્ઞં વા. રઞ્ઞં, રાજૂનં, રાજાનં.

૬૯. સ્માસ્સનાતુલ્યત્તા-નામ્હિ રઞ્ઞા વા. રઞ્ઞા, રાજમ્હા, રાજસ્મા.

૭૦. ‘‘સ્મિમ્હિ રઞ્ઞે રાજિની’’તિ સ્મિમ્હિ રઞ્ઞે રાજિનિ હોન્તિ. રઞ્ઞે, રાજિનિ. રાજૂસુ, રાજેસુ.

૭૧. ગુણવન્તુ, સિ.

સવિભત્તિસ્સ ન્તુસ્સેત્વેવ.

‘‘આ સિમ્હી’’તિ સિમ્હિ સવિભત્તિસ્સ ન્તુસ્સ આ. ગુણવા.

યોમ્હિ પઠમેત્વેવ.

ન્તુસ્સ ન્તો.

પઠમે યોમ્હિ સવિભત્તિસ્સ ન્તુસ્સ ન્તોકારો હોતિ. ગુણવન્તો.

સુનંહિસુ અત્તંત્વેવ.

ન્તુસ્સન્તો યોસુ ચ.

સુનંહિસુ, યોસુ, ચકારેન અઞ્ઞેસુપિ પરેસુ ન્તુસ્સન્તો અત્તં યાતિ. ગુણવન્તા.

૭૨. સવિભત્તિસ્સેત્યધિકારો. અંઇત્વેવ.

અવણ્ણો ચ ગે.

ગે પરે સવિભત્તિસ્સ ન્તુસ્સ અંઅઆ હોન્તિ. હેગુણવં,ગુણવ, ગુણવા. યો - ગુણવન્તો, ગુણવન્તા.

૭૩. અત્તં – ગુણવન્તં. ગુણવન્તે.

૭૪. ‘‘તોતિતા સસ્મિં નાસ્વી’’તિ સવિભત્તિસ્સ ન્તુસ્સ નામ્હિ તા, સે તોકારો, સ્મિમ્હિ તિ ચ વા. ગુણવતા, ગુણવન્તેન. ગુણવન્તેભિ, ગુણવન્તેહિ.

૭૫. ગુણવતો, ગુણવન્તસ્સ.

‘‘નમ્હિ તં વા’’તિ નમ્હિ ન્તુસ્સ તં વા. ગુણવતં, ગુણવન્તાનં. સ્મા નાવ.

૭૬. ગુણવતિ, ગુણવન્તે, ગુણવન્તમ્હિ, ગુણવન્તસ્મિં, ગુણવન્તેસુ.

૭૭. ગચ્છન્ત, સિ.

‘‘સિમ્હિ ગચ્છન્તાદીનં ન્તસદ્દો અ’’ન્તિ ન્તસદ્દસ્સ અંવા, સિલોપો. ગચ્છં, સિસ્સ ઓ – ગચ્છન્તો.

ગચ્છન્તાદીનં ન્તસદ્દોત્વેવ.

સેસેસુન્તુવ.

વુત્તં હિત્વા સેસેસુ ગચ્છન્તાદીનં ન્તસદ્દો ન્તુ ઇવ દટ્ઠબ્બો. ગચ્છન્તો, ગચ્છન્તાઇચ્ચાદિ.

સેસં ગુણવન્તુસમં.

૭૮. ગચ્છન્તાદયો નામ અન્તપ્પચ્ચયન્તા.

૭૯. અગ્ગિ, સિલોપો.

‘‘ઇવણ્ણુવણ્ણા ઝલા’’તિ ઇવણ્ણુવણ્ણાનં યથાસઙ્ખ્યં ઝલસઞ્ઞા.

ઝલતો વાત્વેવ.

ઘપતો ચ યોનં લોપો.

ઘપઝલતો યોનં લોપો વા હોતિ.

યોસુ કતનિકારલોપેસુ દીઘં.

કતો નિકારો લોપો ચ યેસં તેસુ યોસુ સરાનં દીઘો હોતિ. અગ્ગી. પક્ખે-અત્તન્ત્વેવ.

યો સ્વકતરસ્સો ઝો.

યોસુ અકતરસ્સો ઝો અત્તં યાતિ. અગ્ગયો. તથાલપને.

૮૦. અં મો નિગ્ગહીતં ઝલપેહિ.

ઝલપતો અં મો ચ બિન્દું યન્તિ. અગ્ગિં. અગ્ગી, અગ્ગયો.

૮૧. અગ્ગિના. દીઘે-અગ્ગીભિ, અગ્ગીહિ.

૮૨. ‘‘ઝલતો સસ્સ નો વા’’તિ સસ્સ નોત્તં વા. અગ્ગિનો, અગ્ગિસ્સ. અગ્ગીનં.

૮૩. ‘‘ઝલતો ચે’’તિ સ્માસ્સ ના. અગ્ગિના.

૮૪. અગ્ગિમ્હિ, અગ્ગિસ્મિં. અગ્ગીસુ.

૮૫. આદિ અગ્ગીવ. સ્મિંનો પન ‘‘આદિતો ઓ ચે’’તિ અં, ઓ ચ વા. આદિ, આદો, આદિમ્હિ, આદિસ્મિં. આદીસુ.

૮૬. દણ્ડી, સિ.

‘‘અઘો રસ્સ’’માદિના રસ્સે સમ્પત્તે ‘‘ન સિસ્મિમનપુંસકાની’’તિ સિમ્હિ અનપુંસકાનં ન રસ્સો. સિલોપો, દણ્ડી, યોલોપે – દણ્ડી. પક્ખે –

અઘો રસ્સમેકવચનયોસ્વપિ ચ.

એકવચનયોસુ ઝલપા રસ્સં યન્તિ.

ઝતો કતરસ્સાત્વેવ.

યોનં નો.

કતસ્સા ઝતો યોનં નોત્તં હોતિ. દણ્ડિનો.

૮૭. ‘‘ઝલપા રસ્સ’’ન્તિ ગે પરે ઝલપાનં રસ્સો. હેદણ્ડિ. દણ્ડી, દણ્ડિનો.

૮૮. વા અંઇત્વેવ.

‘‘નં ઝતો કતરસ્સા’’તિ અંઇચ્ચસ્સ નં વા. દણ્ડિનં, દણ્ડિં. દણ્ડી, દણ્ડિનો.

૮૯. દણ્ડિના. દણ્ડીભિ, દણ્ડીહિ.

૯૦. દણ્ડિનો, દણ્ડિસ્સ. દણ્ડીનં.

૯૧. ઝતો કતરસ્સાત્વેવ.

‘‘સ્મિન્ની’’તિ સ્મિનો નિ. દણ્ડિનિ. દણ્ડીસુ.

૯૨. ભિક્ખુ, સિલોપો.

વા યોનંત્વેવ.

‘‘લતો વો કારો ચે’’તિ લતો યોનં વોત્તં વા.