૬. આનન્દસુત્તં

૩૭. એકં સમયં આયસ્મા આનન્દો કોસમ્બિયં વિહરતિ ઘોસિતારામે. તત્ર ખો આયસ્મા આનન્દો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો ભિક્ખવે’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો આનન્દસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા આનન્દો એતદવોચ –

‘‘અચ્છરિયં, આવુસો, અબ્ભુતં, આવુસો! યાવઞ્ચિદં તેન ભગવતા જાનતા પસ્સતા અરહતા સમ્માસમ્બુદ્ધેન સમ્બાધે ઓકાસાધિગમો અનુબુદ્ધો સત્તાનં વિસુદ્ધિયા સોકપરિદેવાનં સમતિક્કમાય દુક્ખદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમાય ઞાયસ્સ અધિગમાય નિબ્બાનસ્સ સચ્છિકિરિયાય. તદેવ નામ ચક્ખું ભવિસ્સતિ તે રૂપા તઞ્ચાયતનં નો પટિસંવેદિસ્સતિ [પટિસંવેદયતિ (ક.)]. તદેવ નામ સોતં ભવિસ્સતિ તે સદ્દા તઞ્ચાયતનં નો પટિસંવેદિસ્સતિ. તદેવ નામ ઘાનં ભવિસ્સતિ તે ગન્ધા તઞ્ચાયતનં નો પટિસંવેદિસ્સતિ. સાવ નામ જિવ્હા ભવિસ્સતિ તે રસા તઞ્ચાયતનં નો પટિસંવેદિસ્સતિ. સોવ નામ કાયો ભવિસ્સતિ તે ફોટ્ઠબ્બા તઞ્ચાયતનં નો પટિસંવેદિસ્સતી’’તિ.

એવં વુત્તે આયસ્મા ઉદાયી આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ – ‘‘સઞ્ઞીમેવ નુ ખો, આવુસો આનન્દ, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતિ ઉદાહુ અસઞ્ઞી’’તિ? ‘‘સઞ્ઞીમેવ ખો, આવુસો, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતિ, નો અસઞ્ઞી’’તિ.

‘‘કિંસઞ્ઞી પનાવુસો, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતી’’તિ? ‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ, સબ્બસો રૂપસઞ્ઞાનં સમતિક્કમા પટિઘસઞ્ઞાનં અત્થઙ્ગમા નાનત્તસઞ્ઞાનં અમનસિકારા ‘અનન્તો આકાસો’તિ આકાસાનઞ્ચાયતનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. એવંસઞ્ઞીપિ ખો, આવુસો, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતિ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ સબ્બસો આકાસાનઞ્ચાયતનં સમતિક્કમ્મ ‘અનન્તં વિઞ્ઞાણ’ન્તિ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. એવંસઞ્ઞીપિ ખો, આવુસો, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતિ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ સબ્બસો વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમતિક્કમ્મ ‘નત્થિ કિઞ્ચી’તિ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. એવંસઞ્ઞીપિ ખો, આવુસો, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતી’’તિ.

‘‘એકમિદાહં, આવુસો, સમયં સાકેતે વિહરામિ અઞ્જનવને મિગદાયે. અથ ખો, આવુસો, જટિલવાસિકા [જટિલગાહિયા (સી. પી.), જડિલભાગિકા (સ્યા.)] ભિક્ખુની યેનાહં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો, આવુસો, જટિલવાસિકા ભિક્ખુની મં એતદવોચ – ‘યાયં, ભન્તે આનન્દ, સમાધિ ન ચાભિનતો ન ચાપનતો ન ચ સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતગતો [સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતવતો (સી. સ્યા. કં. પી.), સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિવાવટો (ક.) અ. નિ. ૩.૧૦૨; ૫.૨૭; દી. નિ. ૩.૩૫૫], વિમુત્તત્તા ઠિતો, ઠિતત્તા સન્તુસિતો, સન્તુસિતત્તા નો પરિતસ્સતિ. અયં, ભન્તે આનન્દ, સમાધિ કિંફલો વુત્તો ભગવતા’’’તિ?

‘‘એવં વુત્તે, સોહં, આવુસો, જટિલવાસિકં ભિક્ખુનિં એતદવોચં – ‘યાયં, ભગિનિ, સમાધિ ન ચાભિનતો ન ચાપનતો ન ચ સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતગતો, વિમુત્તત્તા ઠિતો, ઠિતત્તા સન્તુસિતો, સન્તુસિતત્તા નો પરિતસ્સતિ. અયં, ભગિનિ, સમાધિ અઞ્ઞાફલો વુત્તો ભગવતા’તિ. એવંસઞ્ઞીપિ ખો, આવુસો, તદાયતનં નો પટિસંવેદેતી’’તિ. છટ્ઠં.