૧૦. વેલામસુત્તં

૨૦. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં ભગવા એતદવોચ –

‘‘અપિ નુ તે, ગહપતિ, કુલે દાનં દીયતી’’તિ? ‘‘દીયતિ મે, ભન્તે, કુલે દાનં; તઞ્ચ ખો લૂખં કણાજકં બિળઙ્ગદુતિય’’ન્તિ. ‘‘લૂખઞ્ચેપિ [લૂખં વાપિ (સ્યા.), લૂખઞ્ચાપિ (ક.)], ગહપતિ, દાનં દેતિ પણીતં વા; તઞ્ચ અસક્કચ્ચં દેતિ, અચિત્તીકત્વા [અચિત્તિં કત્વા (ક.), અપચિત્તિં કત્વા (સ્યા.), અચિત્તિકત્વા (પી.)] દેતિ, અસહત્થા દેતિ, અપવિદ્ધં [અપવિટ્ઠં (સ્યા.)] દેતિ, અનાગમનદિટ્ઠિકો દેતિ. યત્થ યત્થ તસ્સ તસ્સ દાનસ્સ વિપાકો નિબ્બત્તતિ, ન ઉળારાય ભત્તભોગાય ચિત્તં નમતિ, ન ઉળારાય વત્થભોગાય ચિત્તં નમતિ, ન ઉળારાય યાનભોગાય ચિત્તં નમતિ, ન ઉળારેસુ પઞ્ચસુ કામગુણેસુ ભોગાય ચિત્તં નમતિ. યેપિસ્સ તે હોન્તિ પુત્તાતિ વા દારાતિ વા દાસાતિ વા પેસ્સાતિ વા કમ્મકરાતિ વા, તેપિ ન સુસ્સૂસન્તિ ન સોતં ઓદહન્તિ ન અઞ્ઞા ચિત્તં ઉપટ્ઠપેન્તિ. તં કિસ્સ હેતુ? એવઞ્હેતં [એવઞ્ચેતં (સ્યા. ક.)], ગહપતિ, હોતિ અસક્કચ્ચં કતાનં કમ્માનં વિપાકો’’.

‘‘લૂખઞ્ચેપિ, ગહપતિ, દાનં દેતિ પણીતં વા; તઞ્ચ સક્કચ્ચં દેતિ, ચિત્તીકત્વા દેતિ, સહત્થા દેતિ, અનપવિદ્ધં દેતિ, આગમનદિટ્ઠિકો દેતિ. યત્થ યત્થ તસ્સ તસ્સ દાનસ્સ વિપાકો નિબ્બત્તતિ, ઉળારાય ભત્તભોગાય ચિત્તં નમતિ, ઉળારાય વત્થભોગાય ચિત્તં નમતિ, ઉળારાય યાનભોગાય ચિત્તં નમતિ, ઉળારેસુ પઞ્ચસુ કામગુણેસુ ભોગાય ચિત્તં નમતિ. યેપિસ્સ તે હોન્તિ પુત્તાતિ વા દારાતિ વા દાસાતિ વા પેસ્સાતિ વા કમ્મકરાતિ વા, તેપિ સુસ્સૂસન્તિ સોતં ઓદહન્તિ અઞ્ઞા ચિત્તં ઉપટ્ઠપેન્તિ. તં કિસ્સ હેતુ? એવઞ્હેતં, ગહપતિ, હોતિ સક્કચ્ચં કતાનં કમ્માનં વિપાકો.

‘‘ભૂતપુબ્બં, ગહપતિ, વેલામો નામ બ્રાહ્મણો અહોસિ. સો એવરૂપં દાનં અદાસિ મહાદાનં. ચતુરાસીતિ સુવણ્ણપાતિસહસ્સાનિ અદાસિ રૂપિયપૂરાનિ, ચતુરાસીતિ રૂપિયપાતિસહસ્સાનિ અદાસિ સુવણ્ણપૂરાનિ, ચતુરાસીતિ કંસપાતિસહસ્સાનિ અદાસિ હિરઞ્ઞપૂરાનિ, ચતુરાસીતિ હત્થિસહસ્સાનિ અદાસિ સોવણ્ણાલઙ્કારાનિ સોવણ્ણધજાનિ હેમજાલપ્પટિચ્છન્નાનિ [હેમજાલસઞ્છન્નાનિ (સી. પી.)], ચતુરાસીતિ રથસહસ્સાનિ અદાસિ સીહચમ્મપરિવારાનિ બ્યગ્ઘચમ્મપરિવારાનિ દીપિચમ્મપરિવારાનિ પણ્ડુકમ્બલપરિવારાનિ સોવણ્ણાલઙ્કારાનિ સોવણ્ણધજાનિ હેમજાલપ્પટિચ્છન્નાનિ, ચતુરાસીતિ ધેનુસહસ્સાનિ અદાસિ દુકૂલસન્ધનાનિ [દુકૂલસન્દસ્સનાનિ (સી.), દુકૂલસણ્ઠનાનિ (સ્યા.), દુકૂલસન્થનાનિ (પી.), દુહસન્દનાનિ (દી. નિ. ૨.૨૬૩), દુકૂલસન્દનાનિ (તત્થ પાઠન્તરં)] કંસૂપધારણાનિ, ચતુરાસીતિ કઞ્ઞાસહસ્સાનિ અદાસિ આમુત્તમણિકુણ્ડલાયો [આમુક્કમણિકુણ્ડલાયો (?)], ચતુરાસીતિ પલ્લઙ્કસહસ્સાનિ અદાસિ ગોનકત્થતાનિ પટિકત્થતાનિ પટલિકત્થતાનિ કદલિમિગપવરપચ્ચત્થરણાનિ સઉત્તરચ્છદાનિ ઉભતોલોહિતકૂપધાનાનિ, ચતુરાસીતિ વત્થકોટિસહસ્સાનિ અદાસિ ખોમસુખુમાનં કોસેય્યસુખુમાનં કમ્બલસુખુમાનં કપ્પાસિકસુખુમાનં, કો પન વાદો અન્નસ્સ પાનસ્સ ખજ્જસ્સ ભોજ્જસ્સ લેય્યસ્સ પેય્યસ્સ, નજ્જો મઞ્ઞે વિસ્સન્દન્તિ [વિસ્સન્દતિ (સી. પી.)].

‘‘સિયા ખો પન તે, ગહપતિ, એવમસ્સ – ‘અઞ્ઞો નૂન તેન સમયેન વેલામો બ્રાહ્મણો અહોસિ, સો [યો (?)] તં દાનં અદાસિ મહાદાન’ન્તિ. ન ખો પનેતં, ગહપતિ, એવં દટ્ઠબ્બં. અહં તેન સમયેન વેલામો બ્રાહ્મણો અહોસિં. અહં તં દાનં અદાસિં મહાદાનં. તસ્મિં ખો પન, ગહપતિ, દાને ન કોચિ દક્ખિણેય્યો અહોસિ, ન તં કોચિ દક્ખિણં વિસોધેતિ.

‘‘યં, ગહપતિ, વેલામો બ્રાહ્મણો દાનં અદાસિ મહાદાનં, યો ચેકં દિટ્ઠિસમ્પન્નં ભોજેય્ય, ઇદં તતો મહપ્ફલતરં.

( ) [(યઞ્ચ ગહપતિ વેલામો બ્રાહ્મણો દાનં અદાસિ મહાદાનં) (સી. પી.)] ‘‘યો ચ સતં દિટ્ઠિસમ્પન્નાનં ભોજેય્ય, યો ચેકં સકદાગામિં ભોજેય્ય, ઇદં તતો મહપ્ફલતરં.

( ) [(યઞ્ચ ગહપતિ વેલામો બ્રાહ્મણો દાનં અદાસિ મહાદાનં) (સી. પી.)] ‘‘યો ચ સતં સકદાગામીનં ભોજેય્ય, યો ચેકં અનાગામિં ભોજેય્ય…પે… યો ચ સતં અનાગામીનં ભોજેય્ય, યો ચેકં અરહન્તં ભોજેય્ય… યો ચ સતં અરહન્તાનં ભોજેય્ય, યો ચેકં પચ્ચેકબુદ્ધં ભોજેય્ય … યો ચ સતં પચ્ચેકબુદ્ધાનં ભોજેય્ય, યો ચ તથાગતં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં ભોજેય્ય… યો ચ બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં ભોજેય્ય… યો ચ ચાતુદ્દિસં સઙ્ઘં ઉદ્દિસ્સ વિહારં કારાપેય્ય… યો ચ પસન્નચિત્તો બુદ્ધઞ્ચ ધમ્મઞ્ચ સઙ્ઘઞ્ચ સરણં ગચ્છેય્ય… યો ચ પસન્નચિત્તો સિક્ખાપદાનિ સમાદિયેય્ય – પાણાતિપાતા વેરમણિં, અદિન્નાદાના વેરમણિં, કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણિં, મુસાવાદા વેરમણિં, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના વેરમણિં, યો ચ અન્તમસો ગન્ધોહનમત્તમ્પિ [ગન્ધૂહનમત્તમ્પિ (સી.), ગદ્દૂહનમત્તમ્પિ (સ્યા. પી.) મ. નિ. ૩.૨૧૧] મેત્તચિત્તં ભાવેય્ય, ( ) [(યો ચ અચ્છરાસઙ્ઘાતમત્તમ્પિ અનિચ્ચસઞ્ઞં ભાવેય્ય) (ક.)] ઇદં તતો મહપ્ફલતરં.

‘‘યઞ્ચ, ગહપતિ, વેલામો બ્રાહ્મણો દાનં અદાસિ મહાદાનં, યો ચેકં દિટ્ઠિસમ્પન્નં ભોજેય્ય… યો ચ સતં દિટ્ઠિસમ્પન્નાનં ભોજેય્ય, યો ચેકં સકદાગામિં ભોજેય્ય… યો ચ સતં સકદાગામીનં ભોજેય્ય, યો ચેકં અનાગામિં ભોજેય્ય… યો ચ સતં અનાગામીનં ભોજેય્ય, યો ચેકં અરહન્તં ભોજેય્ય… યો ચ સતં અરહન્તાનં ભોજેય્ય, યો ચેકં પચ્ચેકબુદ્ધં ભોજેય્ય… યો ચ સતં પચ્ચેકબુદ્ધાનં ભોજેય્ય, યો ચ તથાગતં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં ભોજેય્ય… યો ચ બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં ભોજેય્ય, યો ચ ચાતુદ્દિસં સઙ્ઘં ઉદ્દિસ્સ વિહારં કારાપેય્ય… યો ચ પસન્નચિત્તો બુદ્ધઞ્ચ ધમ્મઞ્ચ સઙ્ઘઞ્ચ સરણં ગચ્છેય્ય, યો ચ પસન્નચિત્તો સિક્ખાપદાનિ સમાદિયેય્ય – પાણાતિપાતા વેરમણિં… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના વેરમણિં, યો ચ અન્તમસો ગન્ધોહનમત્તમ્પિ મેત્તચિત્તં ભાવેય્ય, યો ચ અચ્છરાસઙ્ઘાતમત્તમ્પિ અનિચ્ચસઞ્ઞં ભાવેય્ય, ઇદં તતો મહપ્ફલતર’’ન્તિ. દસમં.

સીહનાદવગ્ગો દુતિયો.