૮. નકુલમાતાસુત્તં

૪૮. એકં સમયં ભગવા ભગ્ગેસુ વિહરતિ સુંસુમારગિરે [સુંસુમારગિરે (સી. સ્યા. પી.)] ભેસકળાવને મિગદાયે. અથ ખો નકુલમાતા ગહપતાની યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા…પે…. એકમન્તં નિસિન્નં ખો નકુલમાતરં ગહપતાનિં ભગવા એતદવોચ –

‘‘અટ્ઠહિ ખો, નકુલમાતે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો માતુગામો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનાપકાયિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. કતમેહિ અટ્ઠહિ? ઇધ, નકુલમાતે, માતુગામો યસ્સ માતાપિતરો ભત્તુનો દેન્તિ અત્થકામા હિતેસિનો અનુકમ્પકા અનુકમ્પં ઉપાદાય તસ્સ હોતિ પુબ્બુટ્ઠાયિની પચ્છાનિપાતિની કિઙ્કારપટિસ્સાવિની મનાપચારિની પિયવાદિની.

‘‘યે તે ભત્તુ ગરુનો હોન્તિ – માતાતિ વા પિતાતિ વા સમણબ્રાહ્મણાતિ વા – તે સક્કરોતિ ગરું કરોતિ માનેતિ પૂજેતિ, અબ્ભાગતે ચ આસનોદકેન પટિપૂજેતિ.

‘‘યે તે ભત્તુ અબ્ભન્તરા કમ્મન્તા – ઉણ્ણાતિ વા કપ્પાસાતિ વા – તત્થ દક્ખા હોતિ અનલસા તત્રુપાયાય વીમંસાય સમન્નાગતા અલં કાતું અલં સંવિધાતું.

‘‘યો સો ભત્તુ અબ્ભન્તરો અન્તોજનો – દાસાતિ વા પેસ્સાતિ વા કમ્મકરાતિ વા – તેસં કતઞ્ચ કતતો જાનાતિ અકતઞ્ચ અકતતો જાનાતિ, ગિલાનકાનઞ્ચ બલાબલં જાનાતિ ખાદનીયં ભોજનીયઞ્ચસ્સ પચ્ચંસેન સંવિભજતિ.

‘‘યં ભત્તા આહરતિ ધનં વા ધઞ્ઞં વા રજતં વા જાતરૂપં વા તં આરક્ખેન ગુત્તિયા સમ્પાદેતિ, તત્થ ચ હોતિ અધુત્તી અથેની અસોણ્ડી અવિનાસિકા.

‘‘ઉપાસિકા ખો પન હોતિ બુદ્ધં સરણં ગતા ધમ્મં સરણં ગતા સઙ્ઘં સરણં ગતા.

‘‘સીલવતી ખો પન હોતિ – પાણાતિપાતા પટિવિરતા…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતા…પે….

‘‘ચાગવતી ખો પન હોતિ વિગતમલમચ્છેરેન ચેતસા અગારં અજ્ઝાવસતિ મુત્તચાગા પયતપાણિની વોસ્સગ્ગરતા યાચયોગા દાનસંવિભાગરતા.

‘‘ઇમેહિ ખો, નકુલમાતે, અટ્ઠહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો માતુગામો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનાપકાયિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતી’’તિ.

‘‘યો નં ભરતિ સબ્બદા, નિચ્ચં આતાપિ ઉસ્સુકો;

તં સબ્બકામદં પોસં, ભત્તારં નાતિમઞ્ઞતિ.

‘‘ન ચાપિ સોત્થિ ભત્તારં, ઇસ્સાવાદેન રોસયે;

ભત્તુ ચ ગરુનો સબ્બે, પટિપૂજેતિ પણ્ડિતા.

‘‘ઉટ્ઠાહિકા અનલસા, સઙ્ગહિતપરિજ્જના;

ભત્તુ મનાપં ચરતિ, સમ્ભતં અનુરક્ખતિ.

‘‘યા એવં વત્તતિ નારી, ભત્તુ છન્દવસાનુગા;

મનાપા નામ તે [મનાપકાયિકા (સી.)] દેવા, યત્થ સા ઉપપજ્જતી’’તિ. અટ્ઠમં;