૪. અસ્સખળુઙ્કસુત્તં

૧૪. ‘‘અટ્ઠ ચ [અટ્ઠ (સ્યા.)], ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કે [અસ્સખલુઙ્કે (સી.)] દેસેસ્સામિ અટ્ઠ ચ અસ્સદોસે, અટ્ઠ ચ પુરિસખળુઙ્કે અટ્ઠ ચ પુરિસદોસે. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, અટ્ઠ અસ્સખળુઙ્કા અટ્ઠ ચ અસ્સદોસા? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના પચ્છતો પટિક્કમતિ, પિટ્ઠિતો રથં પવત્તેતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના પચ્છા લઙ્ઘતિ, કુબ્બરં હનતિ, તિદણ્ડં ભઞ્જતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના રથીસાય સત્થિં ઉસ્સજ્જિત્વા રથીસંયેવ અજ્ઝોમદ્દતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના ઉમ્મગ્ગં ગણ્હતિ, ઉબ્બટુમં રથં કરોતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના લઙ્ઘતિ પુરિમકાયં પગ્ગણ્હતિ પુરિમે પાદે. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના અનાદિયિત્વા સારથિં અનાદિયિત્વા પતોદલટ્ઠિં [પતોદં (સી. પી.), પતોદયટ્ઠિં (સ્યા. કં.)] દન્તેહિ મુખાધાનં [મુખાઠાનં (ક.)] વિધંસિત્વા યેન કામં પક્કમતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, છટ્ઠો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના નેવ અભિક્કમતિ નો પટિક્કમતિ તત્થેવ ખીલટ્ઠાયી ઠિતો હોતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, સત્તમો અસ્સદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના પુરિમે ચ પાદે સંહરિત્વા પચ્છિમે ચ પાદે સંહરિત્વા [સઙ્ખરિત્વા (ક.)] તત્થેવ ચત્તારો પાદે અભિનિસીદતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો અસ્સખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, અટ્ઠમો અસ્સદોસો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ અસ્સખળુઙ્કા અટ્ઠ ચ અસ્સદોસા.

[વિભ. ૯૫૬] ‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, અટ્ઠ પુરિસખળુઙ્કા અટ્ઠ ચ પુરિસદોસા? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો ‘ન સરામી’તિ અસતિયા નિબ્બેઠેતિ. સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના પચ્છતો પટિક્કમતિ, પિટ્ઠિતો રથં વત્તેતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો ચોદકંયેવ પટિપ્ફરતિ – ‘કિં નુ ખો તુય્હં બાલસ્સ અબ્યત્તસ્સ ભણિતેન! ત્વમ્પિ નામ ભણિતબ્બં મઞ્ઞસી’તિ! સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના પચ્છા લઙ્ઘતિ, કુબ્બરં હનતિ, તિદણ્ડં ભઞ્જતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો ચોદકસ્સેવ પચ્ચારોપેતિ – ‘ત્વં ખોસિ ઇત્થન્નામં આપત્તિં આપન્નો, ત્વં તાવ પઠમં પટિકરોહી’તિ. સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના રથીસાય સત્થિં ઉસ્સજ્જિત્વા રથીસંયેવ અજ્ઝોમદ્દતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો અઞ્ઞેનાઞ્ઞં પટિચરતિ, બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના ઉમ્મગ્ગં ગણ્હતિ, ઉબ્બટુમં રથં કરોતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો સઙ્ઘમજ્ઝે બાહુવિક્ખેપં કરોતિ. સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના લઙ્ઘતિ, પુરિમકાયં પગ્ગણ્હતિ પુરિમે પાદે; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો અનાદિયિત્વા સઙ્ઘં અનાદિયિત્વા ચોદકં સાપત્તિકોવ યેન કામં પક્કમતિ. સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના અનાદિયિત્વા સારથિં અનાદિયિત્વા પતોદલટ્ઠિં દન્તેહિ મુખાધાનં વિધંસિત્વા યેન કામં પક્કમતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, છટ્ઠો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો ‘નેવાહં આપન્નોમ્હિ, ન પનાહં આપન્નોમ્હી’તિ સો તુણ્હીભાવેન સઙ્ઘં વિહેઠેતિ [વિહેસેતિ (પી. ક.)]. સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના નેવ અભિક્કમતિ નો પટિક્કમતિ તત્થેવ ખીલટ્ઠાયી ઠિતો હોતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, સત્તમો પુરિસદોસો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું આપત્તિયા ચોદેન્તિ. સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ આપત્તિયા ચોદિયમાનો એવમાહ – ‘કિં નુ ખો તુમ્હે આયસ્મન્તો અતિબાળ્હં મયિ બ્યાવટા યાવ [ઇદં પદં સીહળપોત્થકે નત્થિ] ઇદાનાહં સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’તિ. સો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિત્વા એવમાહ – ‘ઇદાનિ ખો તુમ્હે આયસ્મન્તો અત્તમના હોથા’તિ? સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, અસ્સખળુઙ્કો ‘પેહી’તિ વુત્તો, વિદ્ધો સમાનો ચોદિતો સારથિના પુરિમે ચ પાદે સંહરિત્વા પચ્છિમે ચ પાદે સંહરિત્વા તત્થેવ ચત્તારો પાદે અભિનિસીદતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુરિસખળુઙ્કો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, અટ્ઠમો પુરિસદોસો. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ પુરિસખળુઙ્કા અટ્ઠ ચ પુરિસદોસા’’તિ. ચતુત્થં.