૧૦. ભરિયાસુત્તં

૬૩. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. તેન ખો પન સમયેન અનાથપિણ્ડિકસ્સ ગહપતિસ્સ નિવેસને મનુસ્સા ઉચ્ચાસદ્દા મહાસદ્દા હોન્તિ. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં ભગવા એતદવોચ –

‘‘કિં નુ તે, ગહપતિ, નિવેસને મનુસ્સા ઉચ્ચાસદ્દા મહાસદ્દા કેવટ્ટા મઞ્ઞે મચ્છવિલોપે’’તિ? ‘‘અયં, ભન્તે, સુજાતા ઘરસુણ્હા અડ્ઢકુલા આનીતા. સા નેવ સસ્સું આદિયતિ, ન સસુરં આદિયતિ, ન સામિકં આદિયતિ, ભગવન્તમ્પિ ન સક્કરોતિ ન ગરું કરોતિ ન માનેતિ ન પૂજેતી’’તિ.

અથ ખો ભગવા સુજાતં ઘરસુણ્હં આમન્તેસિ – ‘‘એહિ, સુજાતે’’તિ! ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો સુજાતા ઘરસુણ્હા ભગવતો પટિસ્સુત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો સુજાતં ઘરસુણ્હં ભગવા એતદવોચ –

‘‘સત્ત ખો ઇમા, સુજાતે, પુરિસસ્સ ભરિયાયો. કતમા સત્ત? વધકસમા, ચોરીસમા, અય્યસમા, માતાસમા, ભગિનીસમા, સખીસમા, દાસીસમા. ઇમા ખો, સુજાતે, સત્ત પુરિસસ્સ ભરિયાયો. તાસં ત્વં કતમા’’તિ? ‘‘ન ખો અહં [નાહં (સ્યા.)], ભન્તે, ઇમસ્સ ભગવતા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં આજાનામિ. સાધુ મે, ભન્તે, ભગવા તથા ધમ્મં દેસેતુ યથાહં ઇમસ્સ ભગવતા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં જાનેય્ય’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ, સુજાતે, સુણાહિ, સાધુકં મનસિ કરોહિ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો સુજાતા ઘરસુણ્હા ભગવતો પચ્ચસ્સોસિ. ભગવા એતદવોચ –

‘‘પદુટ્ઠચિત્તા અહિતાનુકમ્પિની,

અઞ્ઞેસુ રત્તા અતિમઞ્ઞતે પતિં;

ધનેન કીતસ્સ વધાય ઉસ્સુકા,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;

‘વધા ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘યં ઇત્થિયા વિન્દતિ સામિકો ધનં,

સિપ્પં વણિજ્જઞ્ચ કસિં અધિટ્ઠહં;

અપ્પમ્પિ તસ્સ અપહાતુમિચ્છતિ,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;

‘ચોરી ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘અકમ્મકામા અલસા મહગ્ઘસા,

ફરુસા ચ ચણ્ડી દુરુત્તવાદિની;

ઉટ્ઠાયકાનં અભિભુય્ય વત્તતિ,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;

‘અય્યા ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘યા સબ્બદા હોતિ હિતાનુકમ્પિની,

માતાવ પુત્તં અનુરક્ખતે પતિં;

તતો ધનં સમ્ભતમસ્સ રક્ખતિ,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;

‘માતા ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘યથાપિ જેટ્ઠા ભગિની કનિટ્ઠકા [કણિટ્ઠા (સી.), કનિટ્ઠા (સ્યા.)],

સગારવા હોતિ સકમ્હિ સામિકે;

હિરીમના ભત્તુવસાનુવત્તિની,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;‘ભગિની ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘યાચીધ દિસ્વાન પતિં પમોદતિ,

સખી સખારંવ ચિરસ્સમાગતં;

કોલેય્યકા સીલવતી પતિબ્બતા,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;

‘સખી ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘અક્કુદ્ધસન્તા વધદણ્ડતજ્જિતા,

અદુટ્ઠચિત્તા પતિનો તિતિક્ખતિ;

અક્કોધના ભત્તુવસાનુવત્તિની,

યા એવરૂપા પુરિસસ્સ ભરિયા;

‘દાસી ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ.

‘‘યાચીધ ભરિયા વધકાતિ વુચ્ચતિ,

‘ચોરી ચ અય્યા’તિ ચ યા પવુચ્ચતિ;

દુસ્સીલરૂપા ફરુસા અનાદરા,

કાયસ્સ ભેદા નિરયં વજન્તિ તા.

‘‘યાચીધ માતા ભગિની સખીતિ ચ,

‘દાસી ચ ભરિયા’તિ ચ સા પવુચ્ચતિ;

સીલે ઠિતત્તા ચિરરત્તસંવુતા,

કાયસ્સ ભેદા સુગતિં વજન્તિ તા’’તિ.

‘‘ઇમા ખો, સુજાતે, સત્ત પુરિસસ્સ ભરિયાયો. તાસં ત્વં કતમા’’તિ? ‘‘અજ્જતગ્ગે મં, ભન્તે, ભગવા દાસીસમં સામિકસ્સ ભરિયં ધારેતૂ’’તિ. દસમં.