૩. વજ્જિસત્તકવગ્ગો

૧. સારન્દદસુત્તં

૨૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ સારન્દદે ચેતિયે. અથ ખો સમ્બહુલા લિચ્છવી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ને ખો તે લિચ્છવી ભગવા એતદવોચ – ‘‘સત્ત વો, લિચ્છવી, અપરિહાનિયે [અપરિહાનીયે (ક.)] ધમ્મે દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે લિચ્છવી ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમે ચ, લિચ્છવી, સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા? યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જી અભિણ્હં સન્નિપાતા ભવિસ્સન્તિ સન્નિપાતબહુલા; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જી સમગ્ગા સન્નિપતિસ્સન્તિ, સમગ્ગા વુટ્ઠહિસ્સન્તિ, સમગ્ગા વજ્જિકરણીયાનિ કરિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જી અપઞ્ઞત્તં ન પઞ્ઞાપેસ્સન્તિ, પઞ્ઞત્તં ન સમુચ્છિન્દિસ્સન્તિ, યથાપઞ્ઞત્તે પોરાણે વજ્જિધમ્મે સમાદાય વત્તિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જી યે તે વજ્જીનં વજ્જિમહલ્લકા તે સક્કરિસ્સન્તિ ગરું કરિસ્સન્તિ માનેસ્સન્તિ પૂજેસ્સન્તિ, તેસઞ્ચ સોતબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જી યા તા કુલિત્થિયો કુલકુમારિયો તા ન ઓકસ્સ પસય્હ વાસેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જી યાનિ તાનિ વજ્જીનં વજ્જિચેતિયાનિ અબ્ભન્તરાનિ ચેવ બાહિરાનિ ચ તાનિ સક્કરિસ્સન્તિ ગરું કરિસ્સન્તિ માનેસ્સન્તિ પૂજેસ્સન્તિ, તેસઞ્ચ દિન્નપુબ્બં કતપુબ્બં ધમ્મિકં બલિં નો પરિહાપેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, વજ્જીનં અરહન્તેસુ ધમ્મિકા રક્ખાવરણગુત્તિ સુસંવિહિતા ભવિસ્સતિ – ‘કિન્તિ અનાગતા ચ અરહન્તો વિજિતં આગચ્છેય્યું, આગતા ચ અરહન્તો વિજિતે ફાસું વિહરેય્યુ’ન્તિ; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, લિચ્છવી, ઇમે સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા વજ્જીસુ ઠસ્સન્તિ [વત્તિસ્સન્તિ (ક.)], ઇમેસુ ચ સત્તસુ અપરિહાનિયેસુ ધમ્મેસુ વજ્જી સન્દિસ્સિસ્સન્તિ [સન્દિસ્સન્તિ (સી. પી. ક.)]; વુદ્ધિયેવ, લિચ્છવી, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ. પઠમં.

૨. વસ્સકારસુત્તં

૨૨. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તેન ખો પન સમયેન રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો વજ્જી અભિયાતુકામો હોતિ. સો એવમાહ – ‘‘અહં હિમે વજ્જી એવંમહિદ્ધિકે એવંમહાનુભાવે ઉચ્છેચ્છામિ [ઉચ્છેજ્જિસ્સામિ (સ્યા.), ઉચ્છિજ્જિસ્સામિ (ક.)], વજ્જી વિનાસેસ્સામિ, વજ્જી અનયબ્યસનં આપાદેસ્સામી’’તિ [આપાદેસ્સામિ વજ્જીતિ (ક.) દી. નિ. ૨.૧૩૧].

અથ ખો રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો વસ્સકારં બ્રાહ્મણં માગધમહામત્તં આમન્તેસિ – ‘‘એહિ ત્વં, બ્રાહ્મણ, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમ; ઉપસઙ્કમિત્વા મમ વચનેન ભગવતો પાદે સિરસા વન્દાહિ, અપ્પાબાધં અપ્પાતઙ્કં લહુટ્ઠાનં બલં ફાસુવિહારં પુચ્છ – ‘રાજા, ભન્તે, માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો ભગવતો પાદે સિરસા વન્દતિ, અપ્પાબાધં અપ્પાતઙ્કં લહુટ્ઠાનં બલં ફાસુવિહારં પુચ્છતી’તિ. એવઞ્ચ વદેહિ – ‘રાજા, ભન્તે, માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો વજ્જી અભિયાતુકામો. સો એવમાહ – ‘અહં હિમે વજ્જી એવંમહિદ્ધિકે એવંમહાનુભાવે ઉચ્છેચ્છામિ, વજ્જી વિનાસેસ્સામિ, વજ્જી અનયબ્યસનં આપાદેસ્સામી’તિ. યથા તે ભગવા બ્યાકરોતિ, તં સાધુકં ઉગ્ગહેત્વા મમ આરોચેય્યાસિ. ન હિ તથાગતા વિતથં ભણન્તી’’તિ.

‘‘એવં, ભો’’તિ ખો વસ્સકારો બ્રાહ્મણો માગધમહામત્તો રઞ્ઞો માગધસ્સ અજાતસત્તુસ્સ વેદેહિપુત્તસ્સ પટિસ્સુત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો વસ્સકારો બ્રાહ્મણો માગધમહામત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘રાજા, ભો ગોતમ, માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો ભોતો ગોતમસ્સ પાદે સિરસા વન્દતિ, અપ્પાબાધં અપ્પાતઙ્કં લહુટ્ઠાનં બલં ફાસુવિહારં પુચ્છતિ. રાજા [એવઞ્ચ વદેતિ રાજા (સી. ક.)], ભો ગોતમ, માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો વજ્જી અભિયાતુકામો. સો એવમાહ – ‘અહં હિમે વજ્જી એવંમહિદ્ધિકે એવંમહાનુભાવે ઉચ્છેચ્છામિ, વજ્જી વિનાસેસ્સામિ, વજ્જી અનયબ્યસનં આપાદેસ્સામી’’’તિ.

તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પિટ્ઠિતો ઠિતો હોતિ ભગવન્તં બીજયમાનો [વીજમાનો (સી. સ્યા.)]. અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ – ‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જી અભિણ્હં સન્નિપાતા સન્નિપાતબહુલા’’’તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જી અભિણ્હં સન્નિપાતા સન્નિપાતબહુલા’’’તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જી અભિણ્હં સન્નિપાતા ભવિસ્સન્તિ સન્નિપાતબહુલા; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જી સમગ્ગા સન્નિપતન્તિ, સમગ્ગા વુટ્ઠહન્તિ, સમગ્ગા વજ્જિકરણીયાનિ કરોન્તી’’’તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જી સમગ્ગા સન્નિપતન્તિ, સમગ્ગા વુટ્ઠહન્તિ, સમગ્ગા વજ્જિકરણીયાનિ કરોન્તી’’’તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જી સમગ્ગા સન્નિપતિસ્સન્તિ, સમગ્ગા વુટ્ઠહિસ્સન્તિ, સમગ્ગા વજ્જિકરણીયાનિ કરિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જી અપઞ્ઞત્તં ન પઞ્ઞાપેન્તિ, પઞ્ઞત્તં ન સમુચ્છિન્દન્તિ, યથાપઞ્ઞત્તે પોરાણે વજ્જિધમ્મે સમાદાય વત્તન્તી’’’તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જી અપઞ્ઞત્તં ન પઞ્ઞાપેન્તિ, પઞ્ઞત્તં ન સમુચ્છિન્દન્તિ, યથાપઞ્ઞત્તે પોરાણે વજ્જિધમ્મે સમાદાય વત્તન્તી’’’તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જી અપઞ્ઞત્તં ન પઞ્ઞાપેસ્સન્તિ, પઞ્ઞત્તં ન સમુચ્છિન્દિસ્સન્તિ, યથાપઞ્ઞત્તે પોરાણે વજ્જિધમ્મે સમાદાય વત્તિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જી યે તે વજ્જીનં વજ્જિમહલ્લકા તે સક્કરોન્તિ ગરું કરોન્તિ માનેન્તિ પૂજેન્તિ, તેસઞ્ચ સોતબ્બં મઞ્ઞન્તી’’’તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જી યે તે વજ્જીનં વજ્જિમહલ્લકા તે સક્કરોન્તિ ગરું કરોન્તિ માનેન્તિ પૂજેન્તિ, તેસઞ્ચ સોતબ્બં મઞ્ઞન્તી’’’તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જી યે તે વજ્જીનં વજ્જિમહલ્લકા તે સક્કરિસ્સન્તિ ગરું કરિસ્સન્તિ માનેસ્સન્તિ પૂજેસ્સન્તિ, તેસઞ્ચ સોતબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જી યા તા કુલિત્થિયો કુલકુમારિયો તા ન ઓકસ્સ પસય્હ વાસેન્તી’’’તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જી યા તા કુલિત્થિયો કુલકુમારિયો તા ન ઓકસ્સ પસય્હ વાસેન્તી’’’તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જી યા તા કુલિત્થિયો કુલકુમારિયો તા ન ઓકસ્સ પસય્હ વાસેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જી યાનિ તાનિ વજ્જીનં વજ્જિચેતિયાનિ અબ્ભન્તરાનિ ચેવ બાહિરાનિ ચ તાનિ સક્કરોન્તિ ગરું કરોન્તિ માનેન્તિ પૂજેન્તિ, તેસઞ્ચ દિન્નપુબ્બં કતપુબ્બં ધમ્મિકં બલિં નો પરિહાપેન્તી’’’તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જી યાનિ તાનિ વજ્જીનં વજ્જિચેતિયાનિ અબ્ભન્તરાનિ ચેવ બાહિરાનિ ચ તાનિ સક્કરોન્તિ ગરું કરોન્તિ માનેન્તિ પૂજેન્તિ, તેસઞ્ચ દિન્નપુબ્બં કતપુબ્બં ધમ્મિકં બલિં નો પરિહાપેન્તી’’’તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જી યાનિ તાનિ વજ્જીનં વજ્જિચેતિયાનિ અબ્ભન્તરાનિ ચેવ બાહિરાનિ ચ તાનિ સક્કરિસ્સન્તિ ગરું કરિસ્સન્તિ માનેસ્સન્તિ પૂજેસ્સન્તિ, તેસઞ્ચ દિન્નપુબ્બં કતપુબ્બં ધમ્મિકં બલિં નો પરિહાપેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘કિન્તિ તે, આનન્દ, સુતં – ‘વજ્જીનં અરહન્તેસુ ધમ્મિકા રક્ખાવરણગુત્તિ સુસંવિહિતા – કિન્તિ અનાગતા ચ અરહન્તો વિજિતં આગચ્છેય્યું, આગતા ચ અરહન્તો વિજિતે ફાસું વિહરેય્યુ’’’ન્તિ? ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘વજ્જીનં અરહન્તેસુ ધમ્મિકા રક્ખાવરણગુત્તિ સુસંવિહિતા ભવિસ્સતિ – કિન્તિ અનાગતા ચ અરહન્તો વિજિતં આગચ્છેય્યું, આગતા ચ અરહન્તો વિજિતે ફાસું વિહરેય્યુ’’’ન્તિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, આનન્દ, વજ્જીનં અરહન્તેસુ ધમ્મિકા રક્ખાવરણગુત્તિ સુસંવિહિતા ભવિસ્સતિ – ‘કિન્તિ અનાગતા ચ અરહન્તો વિજિતં આગચ્છેય્યું, આગતા ચ અરહન્તો વિજિતે ફાસું વિહરેય્યુ’ન્તિ; વુદ્ધિયેવ, આનન્દ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ.

અથ ખો ભગવા વસ્સકારં બ્રાહ્મણં માગધમહામત્તં આમન્તેસિ – ‘‘એકમિદાહં, બ્રાહ્મણ, સમયં વેસાલિયં વિહરામિ સારન્દદે ચેતિયે. તત્રાહં, બ્રાહ્મણ, વજ્જીનં ઇમે સત્ત અપરિહાનિયે ધમ્મે દેસેસિં. યાવકીવઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, ઇમે સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા વજ્જીસુ ઠસ્સન્તિ, ઇમેસુ ચ સત્તસુ અપરિહાનિયેસુ ધમ્મેસુ વજ્જી સન્દિસ્સિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, બ્રાહ્મણ, વજ્જીનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ.

‘‘એકમેકેનપિ [એકમેકેનપિ તેન ખો (ક.) દી. નિ. ૨.૧૩૫] ભો, ગોતમ, અપરિહાનિયેન ધમ્મેન સમન્નાગતાનં વજ્જીનં વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ; કો પન વાદો સત્તહિ અપરિહાનિયેહિ ધમ્મેહિ! અકરણીયા ચ, ભો ગોતમ, વજ્જી રઞ્ઞા માગધેન અજાતસત્તુના વેદેહિપુત્તેન યદિદં યુદ્ધસ્સ, અઞ્ઞત્ર ઉપલાપનાય [ઉપલાપના (ક. સી. ક.)], અઞ્ઞત્ર મિથુભેદા. હન્દ ચ દાનિ મયં, ભો ગોતમ, ગચ્છામ, બહુકિચ્ચા મયં બહુકરણીયા’’તિ. ‘‘યસ્સદાનિ ત્વં, બ્રાહ્મણ, કાલં મઞ્ઞસી’’તિ. અથ ખો વસ્સકારો બ્રાહ્મણો માગધમહામત્તો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામીતિ. દુતિયં.

૩. પઠમસત્તકસુત્તં

૨૩. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘સત્ત વો, ભિક્ખવે, અપરિહાનિયે ધમ્મે દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમે ચ, ભિક્ખવે, સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા? યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અભિણ્હં સન્નિપાતા ભવિસ્સન્તિ સન્નિપાતબહુલા; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ સમગ્ગા સન્નિપતિસ્સન્તિ, સમગ્ગા વુટ્ઠહિસ્સન્તિ, સમગ્ગા સઙ્ઘકરણીયાનિ કરિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અપઞ્ઞત્તં ન પઞ્ઞાપેસ્સન્તિ, પઞ્ઞત્તં ન સમુચ્છિન્દિસ્સન્તિ, યથાપઞ્ઞત્તેસુ સિક્ખાપદેસુ સમાદાય વત્તિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ યે તે ભિક્ખૂ થેરા રત્તઞ્ઞૂ ચિરપબ્બજિતા સઙ્ઘપિતરો સઙ્ઘપરિણાયકા તે સક્કરિસ્સન્તિ ગરું કરિસ્સન્તિ માનેસ્સન્તિ પૂજેસ્સન્તિ, તેસઞ્ચ સોતબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ઉપ્પન્નાય તણ્હાય પોનોભવિકાય ન વસં ગચ્છિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ આરઞ્ઞકેસુ સેનાસનેસુ સાપેક્ખા ભવિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ પચ્ચત્તઞ્ઞેવ સતિં ઉપટ્ઠાપેસ્સન્તિ – ‘કિન્તિ અનાગતા ચ પેસલા સબ્રહ્મચારી આગચ્છેય્યું, આગતા ચ પેસલા સબ્રહ્મચારી ફાસું વિહરેય્યુ’ન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ઇમે સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા ભિક્ખૂસુ ઠસ્સન્તિ, ઇમેસુ ચ સત્તસુ અપરિહાનિયેસુ ધમ્મેસુ ભિક્ખૂ સન્દિસ્સિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ. તતિયં.

૪. દુતિયસત્તકસુત્તં

૨૪. [દી. નિ. ૨.૧૩૮] ‘‘સત્ત વો, ભિક્ખવે, અપરિહાનિયે ધમ્મે દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ…પે… કતમે ચ, ભિક્ખવે, સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા?

યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ન કમ્મારામા ભવિસ્સન્તિ, ન કમ્મરતા, ન કમ્મારામતં અનુયુત્તા; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ન ભસ્સારામા ભવિસ્સન્તિ…પે… ન નિદ્દારામા ભવિસ્સન્તિ… ન સઙ્ગણિકારામા ભવિસ્સન્તિ… ન પાપિચ્છા ભવિસ્સન્તિ ન પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતા… ન પાપમિત્તા ભવિસ્સન્તિ ન પાપસહાયા ન પાપસમ્પવઙ્કા… ન ઓરમત્તકેન વિસેસાધિગમેન અન્તરાવોસાનં આપજ્જિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

૫. તતિયસત્તકસુત્તં

૨૫. ‘‘સત્ત વો, ભિક્ખવે, અપરિહાનિયે ધમ્મે દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ…પે… કતમે ચ, ભિક્ખવે, સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા? યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ સદ્ધા ભવિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ હિરિમન્તો [હિરીમા (સી.), હિરિમના (દી. નિ. ૨.૧૩૮)] ભવિસ્સન્તિ…પે… ઓત્તપ્પિનો [ઓત્તાપીનો (સી.)] ભવિસ્સન્તિ… બહુસ્સુતા ભવિસ્સન્તિ… આરદ્ધવીરિયા ભવિસ્સન્તિ… સતિમન્તો ભવિસ્સન્તિ… પઞ્ઞવન્તો ભવિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ઇમે સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા ભિક્ખૂસુ ઠસ્સન્તિ, ઇમેસુ ચ સત્તસુ અપરિહાનિયેસુ ધમ્મેસુ ભિક્ખૂ સન્દિસ્સિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. બોજ્ઝઙ્ગસુત્તં

૨૬. ‘‘સત્ત વો, ભિક્ખવે, અપરિહાનિયે ધમ્મે દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ…પે… કતમે ચ, ભિક્ખવે, સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા? યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ…પે… વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ… પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ… પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ… સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ઇમે સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા ભિક્ખૂસુ ઠસ્સન્તિ, ઇમેસુ ચ સત્તસુ અપરિહાનિયેસુ ધમ્મેસુ ભિક્ખૂ સન્દિસ્સિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ. છટ્ઠં.

૭. સઞ્ઞાસુત્તં

૨૭. ‘‘સત્ત વો, ભિક્ખવે, અપરિહાનિયે ધમ્મે દેસેસ્સામિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ…પે…. કતમે ચ, ભિક્ખવે, સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા? યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અનિચ્ચસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ.

‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અનત્તસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ…પે… અસુભસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ… આદીનવસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ… પહાનસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ… વિરાગસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ… નિરોધસઞ્ઞં ભાવેસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાનિ. ‘‘યાવકીવઞ્ચ, ભિક્ખવે, ઇમે સત્ત અપરિહાનિયા ધમ્મા ભિક્ખૂસુ ઠસ્સન્તિ, ઇમેસુ ચ સત્તસુ અપરિહાનિયેસુ ધમ્મેસુ, ભિક્ખૂ સન્દિસ્સિસ્સન્તિ; વુદ્ધિયેવ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં પાટિકઙ્ખા, નો પરિહાની’’તિ [દી. નિ. ૨.૧૩૮]. સત્તમં.

૮. પઠમપરિહાનિસુત્તં

૨૮. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘સત્તિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો પરિહાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે સત્ત? કમ્મારામતા, ભસ્સારામતા, નિદ્દારામતા, સઙ્ગણિકારામતા, ઇન્દ્રિયેસુ અગુત્તદ્વારતા, ભોજને અમત્તઞ્ઞુતા, સન્તિ ખો પન સઙ્ઘે સઙ્ઘકરણીયાનિ; તત્ર સેખો ભિક્ખુ [તત્ર ભિક્ખુ (સી. સ્યા.)] ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘સન્તિ ખો પન સઙ્ઘે થેરા [ખો સંઘત્થેરા (ક.)] રત્તઞ્ઞૂ ચિરપબ્બજિતા ભારવાહિનો, તે [ન તે (ક.)] તેન પઞ્ઞાયિસ્સન્તી’તિ અત્તના તેસુ યોગં [અત્તના વોયોગં (સી. સ્યા.)] આપજ્જતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, સત્ત ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો પરિહાનાય સંવત્તન્તિ.

‘‘સત્તિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો અપરિહાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે સત્ત? ન કમ્મારામતા, ન ભસ્સારામતા, ન નિદ્દારામતા, ન સઙ્ગણિકારામતા, ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારતા, ભોજને મત્તઞ્ઞુતા, સન્તિ ખો પન સઙ્ઘે સઙ્ઘકરણીયાનિ; તત્ર સેખો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘સન્તિ ખો પન સઙ્ઘે થેરા રત્તઞ્ઞૂ ચિરપબ્બજિતા ભારવાહિનો, તે તેન પઞ્ઞાયિસ્સન્તી’તિ અત્તના ન તેસુ યોગં આપજ્જતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, સત્ત ધમ્મા સેખસ્સ ભિક્ખુનો અપરિહાનાય સંવત્તન્તી’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. દુતિયપરિહાનિસુત્તં

૨૯. ‘‘સત્તિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા ઉપાસકસ્સ પરિહાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે સત્ત? ભિક્ખુદસ્સનં હાપેતિ, સદ્ધમ્મસ્સવનં પમજ્જતિ, અધિસીલે ન સિક્ખતિ, અપ્પસાદબહુલો હોતિ, ભિક્ખૂસુ થેરેસુ ચેવ નવેસુ ચ મજ્ઝિમેસુ ચ ઉપારમ્ભચિત્તો ધમ્મં સુણાતિ રન્ધગવેસી, ઇતો બહિદ્ધા દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ, તત્થ ચ પુબ્બકારં કરોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, સત્ત ધમ્મા ઉપાસકસ્સ પરિહાનાય સંવત્તન્તિ.

‘‘સત્તિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા ઉપાસકસ્સ અપરિહાનાય સંવત્તન્તિ. કતમે સત્ત? ભિક્ખુદસ્સનં ન હાપેતિ, સદ્ધમ્મસ્સવનં નપ્પમજ્જતિ, અધિસીલે સિક્ખતિ, પસાદબહુલો હોતિ, ભિક્ખૂસુ થેરેસુ ચેવ નવેસુ ચ મજ્ઝિમેસુ ચ અનુપારમ્ભચિત્તો ધમ્મં સુણાતિ ન રન્ધગવેસી, ન ઇતો બહિદ્ધા દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ, ઇધ ચ પુબ્બકારં કરોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, સત્ત ધમ્મા ઉપાસકસ્સ અપરિહાનાય સંવત્તન્તી’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો અથાપરં એતદવોચ સત્થા –

‘‘દસ્સનં ભાવિતત્તાનં, યો હાપેતિ ઉપાસકો;

સવનઞ્ચ અરિયધમ્માનં, અધિસીલે ન સિક્ખતિ.

‘‘અપ્પસાદો ચ ભિક્ખૂસુ, ભિય્યો ભિય્યો પવડ્ઢતિ;

ઉપારમ્ભકચિત્તો ચ, સદ્ધમ્મં સોતુમિચ્છતિ.

‘‘ઇતો ચ બહિદ્ધા અઞ્ઞં, દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ;

તત્થેવ ચ પુબ્બકારં, યો કરોતિ ઉપાસકો.

‘‘એતે ખો પરિહાનિયે, સત્ત ધમ્મે સુદેસિતે;

ઉપાસકો સેવમાનો, સદ્ધમ્મા પરિહાયતિ.

‘‘દસ્સનં ભાવિતત્તાનં, યો ન હાપેતિ ઉપાસકો;

સવનઞ્ચ અરિયધમ્માનં, અધિસીલે ચ સિક્ખતિ.

‘‘પસાદો ચસ્સ ભિક્ખૂસુ, ભિય્યો ભિય્યો પવડ્ઢતિ;

અનુપારમ્ભચિત્તો ચ, સદ્ધમ્મં સોતુમિચ્છતિ.

‘‘ન ઇતો બહિદ્ધા અઞ્ઞં, દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ;

ઇધેવ ચ પુબ્બકારં, યો કરોતિ ઉપાસકો.

‘‘એતે ખો અપરિહાનિયે, સત્ત ધમ્મે સુદેસિતે;

ઉપાસકો સેવમાનો, સદ્ધમ્મા ન પરિહાયતી’’તિ. નવમં;

૧૦. વિપત્તિસુત્તં

૩૦. સત્તિમા, ભિક્ખવે, ઉપાસકસ્સ વિપત્તિયો…પે… સત્તિમા, ભિક્ખવે, ઉપાસકસ્સ સમ્પદા…પે…. દસમં.

૧૧. પરાભવસુત્તં

૩૧. ‘‘સત્તિમે, ભિક્ખવે, ઉપાસકસ્સ પરાભવા…પે… સત્તિમે, ભિક્ખવે, ઉપાસકસ્સ સમ્ભવા. કતમે સત્ત? ભિક્ખુદસ્સનં ન હાપેતિ, સદ્ધમ્મસ્સવનં નપ્પમજ્જતિ, અધિસીલે સિક્ખતિ, પસાદબહુલો હોતિ, ભિક્ખૂસુ થેરેસુ ચેવ નવેસુ ચ મજ્ઝિમેસુ ચ અનુપારમ્ભચિત્તો ધમ્મં સુણાતિ ન રન્ધગવેસી, ન ઇતો બહિદ્ધા દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ, ઇધ ચ પુબ્બકારં કરોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, સત્ત ઉપાસકસ્સ સમ્ભવાતિ.