૩. ઇણસુત્તં

૪૫. ‘‘દાલિદ્દિયં [દાળિદ્દિયં (સી.)], ભિક્ખવે, દુક્ખં લોકસ્મિં કામભોગિનો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘યમ્પિ, ભિક્ખવે, દલિદ્દો [દળિદ્દો (સી.)] અસ્સકો અનાળ્હિકો [અનદ્ધિકો (સ્યા. કં.)] ઇણં આદિયતિ, ઇણાદાનમ્પિ, ભિક્ખવે, દુક્ખં લોકસ્મિં કામભોગિનો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘યમ્પિ, ભિક્ખવે, દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો ઇણં આદિયિત્વા વડ્ઢિં પટિસ્સુણાતિ, વડ્ઢિપિ, ભિક્ખવે, દુક્ખા લોકસ્મિં કામભોગિનો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘યમ્પિ, ભિક્ખવે, દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો વડ્ઢિં પટિસ્સુણિત્વા કાલાભતં [કાલગતં (ક.)] વડ્ઢિં ન દેતિ, ચોદેન્તિપિ નં; ચોદનાપિ, ભિક્ખવે, દુક્ખા લોકસ્મિં કામભોગિનો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘યમ્પિ, ભિક્ખવે, દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો ચોદિયમાનો ન દેતિ, અનુચરન્તિપિ નં; અનુચરિયાપિ, ભિક્ખવે, દુક્ખા લોકસ્મિં કામભોગિનો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘યમ્પિ, ભિક્ખવે, દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો અનુચરિયમાનો ન દેતિ, બન્ધન્તિપિ નં; બન્ધનમ્પિ, ભિક્ખવે, દુક્ખં લોકસ્મિં કામભોગિનો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’.

‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દાલિદ્દિયમ્પિ દુક્ખં લોકસ્મિં કામભોગિનો, ઇણાદાનમ્પિ દુક્ખં લોકસ્મિં કામભોગિનો, વડ્ઢિપિ દુક્ખા લોકસ્મિં કામભોગિનો, ચોદનાપિ દુક્ખા લોકસ્મિં કામભોગિનો, અનુચરિયાપિ દુક્ખા લોકસ્મિં કામભોગિનો, બન્ધનમ્પિ દુક્ખં લોકસ્મિં કામભોગિનો; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યસ્સ કસ્સચિ સદ્ધા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, ઓત્તપ્પં નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, વીરિયં નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, પઞ્ઞા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અરિયસ્સ વિનયે દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો.

‘‘સ ખો સો, ભિક્ખવે, દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો સદ્ધાય અસતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરિયા અસતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, ઓત્તપ્પે અસતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, વીરિયે અસતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, પઞ્ઞાય અસતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, કાયેન દુચ્ચરિતં ચરતિ, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરતિ, મનસા દુચ્ચરિતં ચરતિ. ઇદમસ્સ ઇણાદાનસ્મિં વદામિ.

‘‘સો તસ્સ કાયદુચ્ચરિતસ્સ પટિચ્છાદનહેતુ પાપિકં ઇચ્છં પણિદહતિ [પદહતિ (ક.)]. ‘મા મં જઞ્ઞૂ’તિ ઇચ્છતિ, ‘મા મં જઞ્ઞૂ’તિ સઙ્કપ્પતિ, ‘મા મં જઞ્ઞૂ’તિ વાચં ભાસતિ, ‘મા મં જઞ્ઞૂ’તિ કાયેન પરક્કમતિ. સો તસ્સ વચીદુચ્ચરિતસ્સ પટિચ્છાદનહેતુ…પે… સો તસ્સ મનોદુચ્ચરિતસ્સ પટિચ્છાદનહેતુ…પે… ‘મા મં જઞ્ઞૂ’તિ કાયેન પરક્કમતિ. ઇદમસ્સ વડ્ઢિયા વદામિ.

‘‘તમેનં પેસલા સબ્રહ્મચારી એવમાહંસુ – ‘અયઞ્ચ સો આયસ્મા એવંકારી એવંસમાચારો’તિ. ઇદમસ્સ ચોદનાય વદામિ.

‘‘તમેનં અરઞ્ઞગતં વા રુક્ખમૂલગતં વા સુઞ્ઞાગારગતં વા વિપ્પટિસારસહગતા પાપકા અકુસલવિતક્કા સમુદાચરન્તિ. ઇદમસ્સ અનુચરિયાય વદામિ.

‘‘સ ખો સો, ભિક્ખવે, દલિદ્દો અસ્સકો અનાળ્હિકો કાયેન દુચ્ચરિતં ચરિત્વા વાચાય દુચ્ચરિતં ચરિત્વા મનસા દુચ્ચરિતં ચરિત્વા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા નિરયબન્ધને વા બજ્ઝતિ તિરચ્છાનયોનિબન્ધને વા. નાહં, ભિક્ખવે, અઞ્ઞં એકબન્ધનમ્પિ સમનુપસ્સામિ એવંદારુણં એવંકટુકં [એવંદુક્ખં (સ્યા. કં. ક.)] એવંઅન્તરાયકરં અનુત્તરસ્સ યોગક્ખેમસ્સ અધિગમાય, યથયિદં, ભિક્ખવે, નિરયબન્ધનં વા તિરચ્છાનયોનિબન્ધનં વા’’તિ.

‘‘દાલિદ્દિયં દુક્ખં લોકે, ઇણાદાનઞ્ચ વુચ્ચતિ;

દલિદ્દો ઇણમાદાય, ભુઞ્જમાનો વિહઞ્ઞતિ.

‘‘તતો અનુચરન્તિ નં, બન્ધનમ્પિ નિગચ્છતિ;

એતઞ્હિ બન્ધનં દુક્ખં, કામલાભાભિજપ્પિનં.

‘‘તથેવ અરિયવિનયે, સદ્ધા યસ્સ ન વિજ્જતિ;

અહિરીકો અનોત્તપ્પી, પાપકમ્મવિનિબ્બયો.

‘‘કાયદુચ્ચરિતં કત્વા, વચીદુચ્ચરિતાનિ ચ;

મનોદુચ્ચરિતં કત્વા, ‘મા મં જઞ્ઞૂ’તિ ઇચ્છતિ.

‘‘સો સંસપ્પતિ [સઙ્કપ્પતિ (ક.)] કાયેન, વાચાય ઉદ ચેતસા;

પાપકમ્મં પવડ્ઢેન્તો, તત્થ તત્થ પુનપ્પુનં.

‘‘સો પાપકમ્મો દુમ્મેધો, જાનં દુક્કટમત્તનો;

દલિદ્દો ઇણમાદાય, ભુઞ્જમાનો વિહઞ્ઞતિ.

‘‘તતો અનુચરન્તિ નં, સઙ્કપ્પા માનસા દુખા;

ગામે વા યદિ વારઞ્ઞે, યસ્સ વિપ્પટિસારજા.

‘‘સો પાપકમ્મો દુમ્મેધો, જાનં દુક્કટમત્તનો;

યોનિમઞ્ઞતરં ગન્ત્વા, નિરયે વાપિ બજ્ઝતિ.

‘‘એતઞ્હિ બન્ધનં દુક્ખં, યમ્હા ધીરો પમુચ્ચતિ;

ધમ્મલદ્ધેહિ ભોગેહિ, દદં ચિત્તં પસાદયં.

‘‘ઉભયત્થ કટગ્ગાહો, સદ્ધસ્સ ઘરમેસિનો;

દિટ્ઠધમ્મહિતત્થાય, સમ્પરાયસુખાય ચ;

એવમેતં ગહટ્ઠાનં, ચાગો પુઞ્ઞં પવડ્ઢતિ.

‘‘તથેવ અરિયવિનયે, સદ્ધા યસ્સ પતિટ્ઠિતા;

હિરીમનો ચ ઓત્તપ્પી, પઞ્ઞવા સીલસંવુતો.

‘‘એસો ખો અરિયવિનયે, ‘સુખજીવી’તિ વુચ્ચતિ;

નિરામિસં સુખં લદ્ધા, ઉપેક્ખં અધિતિટ્ઠતિ.

‘‘પઞ્ચ નીવરણે હિત્વા, નિચ્ચં આરદ્ધવીરિયો;

ઝાનાનિ ઉપસમ્પજ્જ, એકોદિ નિપકો સતો.

‘‘એવં ઞત્વા યથાભૂતં, સબ્બસંયોજનક્ખયે;

સબ્બસો અનુપાદાય, સમ્મા ચિત્તં વિમુચ્ચતિ.

‘‘તસ્સ સમ્મા વિમુત્તસ્સ, ઞાણં ચે હોતિ તાદિનો;

‘અકુપ્પા મે વિમુત્તી’તિ, ભવસંયોજનક્ખયે.

‘‘એતં ખો પરમં ઞાણં, એતં સુખમનુત્તરં;

અસોકં વિરજં ખેમં, એતં આનણ્યમુત્તમ’’ન્તિ. તતિયં;