૧૨. ધમ્મિકસુત્તં

૫૪. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ધમ્મિકો જાતિભૂમિયં આવાસિકો હોતિ સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તસુ આવાસેસુ. તત્ર સુદં આયસ્મા ધમ્મિકો આગન્તુકે ભિક્ખૂ અક્કોસતિ પરિભાસતિ વિહિંસતિ વિતુદતિ રોસેતિ વાચાય. તે ચ આગન્તુકા ભિક્ખૂ આયસ્મતા ધમ્મિકેન અક્કોસિયમાના પરિભાસિયમાના વિહેસિયમાના વિતુદિયમાના રોસિયમાના વાચાય પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ [ન સણ્ઠહન્તિ (સી.)], રિઞ્ચન્તિ આવાસં.

અથ ખો જાતિભૂમકાનં [જાતિભૂમિકાનં (સ્યા. પી. ક.)] ઉપાસકાનં એતદહોસિ – ‘‘મયં ખો ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. અથ ચ પન આગન્તુકા ભિક્ખૂ પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં. કો નુ ખો હેતુ કો પચ્ચયો યેન આગન્તુકા ભિક્ખૂ પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસ’’ન્તિ? અથ ખો જાતિભૂમકાનં ઉપાસકાનં એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો આયસ્મા ધમ્મિકો આગન્તુકે ભિક્ખૂ અક્કોસતિ પરિભાસતિ વિહિંસતિ વિતુદતિ રોસેતિ વાચાય. તે ચ આગન્તુકા ભિક્ખૂ આયસ્મતા ધમ્મિકેન અક્કોસિયમાના પરિભાસિયમાના વિહેસિયમાના વિતુદિયમાના રોસિયમાના વાચાય પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં. યંનૂન મયં આયસ્મન્તં ધમ્મિકં પબ્બાજેય્યામા’’તિ.

અથ ખો જાતિભૂમકા ઉપાસકા યેન આયસ્મા ધમ્મિકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ધમ્મિકં એતદવોચું – ‘‘પક્કમતુ, ભન્તે, આયસ્મા ધમ્મિકો ઇમમ્હા આવાસા; અલં તે ઇધ વાસેના’’તિ. અથ ખો આયસ્મા ધમ્મિકો તમ્હા આવાસા અઞ્ઞં આવાસં અગમાસિ. તત્રપિ સુદં આયસ્મા ધમ્મિકો આગન્તુકે ભિક્ખૂ અક્કોસતિ પરિભાસતિ વિહિંસતિ વિતુદતિ રોસેતિ વાચાય. તે ચ આગન્તુકા ભિક્ખૂ આયસ્મતા ધમ્મિકેન અક્કોસિયમાના પરિભાસિયમાના વિહેસિયમાના વિતુદિયમાના રોસિયમાના વાચાય પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં.

અથ ખો જાતિભૂમકાનં ઉપાસકાનં એતદહોસિ – ‘‘મયં ખો ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. અથ ચ પન આગન્તુકા ભિક્ખૂ પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં. કો નુ ખો હેતુ કો પચ્ચયો યેન આગન્તુકા ભિક્ખૂ પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસ’’ન્તિ? અથ ખો જાતિભૂમકાનં ઉપાસકાનં એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો આયસ્મા ધમ્મિકો આગન્તુકે ભિક્ખૂ અક્કોસતિ પરિભાસતિ વિહિંસતિ વિતુદતિ રોસેતિ વાચાય. તે ચ આગન્તુકા ભિક્ખૂ આયસ્મતા ધમ્મિકેન અક્કોસિયમાના પરિભાસિયમાના વિહેસિયમાના વિતુદિયમાના રોસિયમાના વાચાય પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં. યંનૂન મયં આયસ્મન્તં ધમ્મિકં પબ્બાજેય્યામા’’તિ.

અથ ખો જાતિભૂમકા ઉપાસકા યેનાયસ્મા ધમ્મિકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ધમ્મિકં એતદવોચું – ‘‘પક્કમતુ, ભન્તે, આયસ્મા ધમ્મિકો ઇમમ્હાપિ આવાસા; અલં તે ઇધ વાસેના’’તિ. અથ ખો આયસ્મા ધમ્મિકો તમ્હાપિ આવાસા અઞ્ઞં આવાસં અગમાસિ. તત્રપિ સુદં આયસ્મા ધમ્મિકો આગન્તુકે ભિક્ખૂ અક્કોસતિ પરિભાસતિ વિહિંસતિ વિતુદતિ રોસેતિ વાચાય. તે ચ આગન્તુકા ભિક્ખૂ આયસ્મતા ધમ્મિકેન અક્કોસિયમાના પરિભાસિયમાના વિહેસિયમાના વિતુદિયમાના રોસિયમાના વાચાય પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં.

અથ ખો જાતિભૂમકાનં ઉપાસકાનં એતદહોસિ – ‘‘મયં ખો ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. અથ ચ પન આગન્તુકા ભિક્ખૂ પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસં. કો નુ ખો હેતુ કો પચ્ચયો યેન આગન્તુકા ભિક્ખૂ પક્કમન્તિ, ન સણ્ઠન્તિ, રિઞ્ચન્તિ આવાસ’’ન્તિ? અથ ખો જાતિભૂમકાનં ઉપાસકાનં એતદહોસિ – ‘‘અયં ખો આયસ્મા ધમ્મિકો આગન્તુકે ભિક્ખૂ અક્કોસતિ…પે…. યંનૂન મયં આયસ્મન્તં ધમ્મિકં પબ્બાજેય્યામ સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તહિ આવાસેહી’’તિ. અથ ખો જાતિભૂમકા ઉપાસકા યેનાયસ્મા ધમ્મિકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ધમ્મિકં એતદવોચું – ‘‘પક્કમતુ, ભન્તે, આયસ્મા ધમ્મિકો સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તહિ આવાસેહી’’તિ. અથ ખો આયસ્મતો ધમ્મિકસ્સ એતદહોસિ – ‘‘પબ્બાજિતો ખોમ્હિ જાતિભૂમકેહિ ઉપાસકેહિ સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તહિ આવાસેહિ. કહં નુ ખો દાનિ ગચ્છામી’’તિ? અથ ખો આયસ્મતો ધમ્મિકસ્સ એતદહોસિ – ‘‘યંનૂનાહં યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમેય્ય’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા ધમ્મિકો પત્તચીવરમાદાય યેન રાજગહં તેન પક્કામિ. અનુપુબ્બેન યેન રાજગહં ગિજ્ઝકૂટો પબ્બતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં ધમ્મિકં ભગવા એતદવોચ – ‘‘હન્દ કુતો નુ ત્વં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, આગચ્છસી’’તિ? ‘‘પબ્બાજિતો અહં, ભન્તે, જાતિભૂમકેહિ ઉપાસકેહિ સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તહિ આવાસેહી’’તિ. ‘‘અલં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, કિં તે ઇમિના, યં તં તતો તતો પબ્બાજેન્તિ, સો ત્વં તતો તતો પબ્બાજિતો મમેવ સન્તિકે આગચ્છસિ’’.

‘‘ભૂતપુબ્બં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સામુદ્દિકા વાણિજા તીરદસ્સિં સકુણં ગહેત્વા નાવાય સમુદ્દં અજ્ઝોગાહન્તિ. તે અતીરદક્ખિણિયા [અતીરદસ્સનિયા (સ્યા.), અતીરદસ્સિયા (ક.)] નાવાય તીરદસ્સિં સકુણં મુઞ્ચન્તિ. સો ગચ્છતેવ પુરત્થિમં દિસં, ગચ્છતિ પચ્છિમં દિસં, ગચ્છતિ ઉત્તરં દિસં, ગચ્છતિ દક્ખિણં દિસં, ગચ્છતિ ઉદ્ધં, ગચ્છતિ અનુદિસં. સચે સો સમન્તા તીરં પસ્સતિ, તથાગતકોવ [તથાગતો (ક.) દી. નિ. ૧.૪૯૭ પસ્સિતબ્બં] હોતિ. સચે પન સો સમન્તા તીરં ન પસ્સતિ તમેવ નાવં પચ્ચાગચ્છતિ. એવમેવં ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, યં તં તતો તતો પબ્બાજેન્તિ સો ત્વં તતો તતો પબ્બાજિતો મમેવ સન્તિકે આગચ્છસિ.

‘‘ભૂતપુબ્બં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, રઞ્ઞો કોરબ્યસ્સ સુપ્પતિટ્ઠો નામ નિગ્રોધરાજા અહોસિ પઞ્ચસાખો સીતચ્છાયો મનોરમો. સુપ્પતિટ્ઠસ્સ ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, નિગ્રોધરાજસ્સ દ્વાદસયોજનાનિ અભિનિવેસો અહોસિ, પઞ્ચ યોજનાનિ મૂલસન્તાનકાનં. સુપ્પતિટ્ઠસ્સ ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, નિગ્રોધરાજસ્સ તાવ મહન્તાનિ ફલાનિ અહેસું; સેય્યથાપિ નામ આળ્હકથાલિકા. એવમસ્સ સાદૂનિ ફલાનિ અહેસું; સેય્યથાપિ નામ ખુદ્દં મધું અનેલકં. સુપ્પતિટ્ઠસ્સ ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, નિગ્રોધરાજસ્સ એકં ખન્ધં રાજા પરિભુઞ્જતિ સદ્ધિં ઇત્થાગારેન, એકં ખન્ધં બલકાયો પરિભુઞ્જતિ, એકં ખન્ધં નેગમજાનપદા પરિભુઞ્જન્તિ, એકં ખન્ધં સમણબ્રાહ્મણા પરિભુઞ્જન્તિ, એકં ખન્ધં મિગા [મિગપક્ખિનો (સી. સ્યા. પી.)] પરિભુઞ્જન્તિ. સુપ્પતિટ્ઠસ્સ ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, નિગ્રોધરાજસ્સ ન કોચિ ફલાનિ રક્ખતિ, ન ચ સુદં [ન ચ પુન (ક.)] અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ફલાનિ હિંસન્તિ.

‘‘અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, અઞ્ઞતરો પુરિસો સુપ્પતિટ્ઠસ્સ નિગ્રોધરાજસ્સ યાવદત્થં ફલાનિ ભક્ખિત્વા સાખં ભઞ્જિત્વા પક્કામિ. અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સુપ્પતિટ્ઠે નિગ્રોધરાજે અધિવત્થાય દેવતાય એતદહોસિ – ‘અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો! યાવ પાપો મનુસ્સો [યાવ પાપમનુસ્સો (સ્યા.), યાવતા પાપમનુસ્સો (ક.)], યત્ર હિ નામ સુપ્પતિટ્ઠસ્સ નિગ્રોધરાજસ્સ યાવદત્થં ફલાનિ ભક્ખિત્વા સાખં ભઞ્જિત્વા પક્કમિસ્સતિ, યંનૂન સુપ્પતિટ્ઠો નિગ્રોધરાજા આયતિં ફલં ન દદેય્યા’તિ. અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સુપ્પતિટ્ઠો નિગ્રોધરાજા આયતિં ફલં ન અદાસિ.

‘‘અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, રાજા કોરબ્યો યેન સક્કો દેવાનમિન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા સક્કં દેવાનમિન્દં એતદવોચ – ‘યગ્ઘે, મારિસ, જાનેય્યાસિ સુપ્પતિટ્ઠો નિગ્રોધરાજા ફલં ન દેતી’તિ? અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સક્કો દેવાનમિન્દો તથારૂપં ઇદ્ધાભિસઙ્ખારં અભિસઙ્ખાસિ [અભિસઙ્ખારેસિ (સ્યા. ક.)], યથા ભુસા વાતવુટ્ઠિ આગન્ત્વા સુપ્પતિટ્ઠં નિગ્રોધરાજં પવત્તેસિ [પાતેસિ (સી. પી.)] ઉમ્મૂલમકાસિ. અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સુપ્પતિટ્ઠે નિગ્રોધરાજે અધિવત્થા દેવતા દુક્ખી દુમ્મના અસ્સુમુખી રુદમાના એકમન્તં અટ્ઠાસિ.

‘‘અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સક્કો દેવાનમિન્દો યેન સુપ્પતિટ્ઠે નિગ્રોધરાજે અધિવત્થા દેવતા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા સુપ્પતિટ્ઠે નિગ્રોધરાજે અધિવત્થં દેવતં એતદવોચ – ‘કિં નુ ત્વં, દેવતે, દુક્ખી દુમ્મના અસ્સુમુખી રુદમાના એકમન્તં ઠિતા’તિ? ‘તથા હિ પન મે, મારિસ, ભુસા વાતવુટ્ઠિ આગન્ત્વા ભવનં પવત્તેસિ ઉમ્મૂલમકાસી’તિ. ‘અપિ નુ ત્વં, દેવતે, રુક્ખધમ્મે ઠિતાય ભુસા વાતવુટ્ઠિ આગન્ત્વા ભવનં પવત્તેસિ ઉમ્મૂલમકાસી’તિ? ‘કથં પન, મારિસ, રુક્ખો રુક્ખધમ્મે ઠિતો હોતી’તિ? ‘ઇધ, દેવતે, રુક્ખસ્સ મૂલં મૂલત્થિકા હરન્તિ, તચં તચત્થિકા હરન્તિ, પત્તં પત્તત્થિકા હરન્તિ, પુપ્ફં પુપ્ફત્થિકા હરન્તિ, ફલં ફલત્થિકા હરન્તિ. ન ચ તેન દેવતાય અનત્તમનતા વા અનભિનન્દિ [અનભિરદ્ધિ (સી.)] વા કરણીયા. એવં ખો, દેવતે, રુક્ખો રુક્ખધમ્મે ઠિતો હોતી’તિ. ‘અટ્ઠિતાયેવ ખો મે, મારિસ, રુક્ખધમ્મે ભુસા વાતવુટ્ઠિ આગન્ત્વા ભવનં પવત્તેસિ ઉમ્મૂલમકાસી’તિ. ‘સચે ખો ત્વં, દેવતે, રુક્ખધમ્મે તિટ્ઠેય્યાસિ, સિયા [સિયાપિ (સી. પી.)] તે ભવનં યથાપુરે’તિ? ‘ઠસ્સામહં, [તિટ્ઠેય્યામહં (સ્યા.)] મારિસ, રુક્ખધમ્મે, હોતુ મે ભવનં યથાપુરે’’’તિ.

‘‘અથ ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સક્કો દેવાનમિન્દો તથારૂપં ઇદ્ધાભિસઙ્ખારં અભિસઙ્ખાસિ [અભિસઙ્ખારિ (સ્યા. ક.)], યથા ભુસા વાતવુટ્ઠિ આગન્ત્વા સુપ્પતિટ્ઠં નિગ્રોધરાજં ઉસ્સાપેસિ, સચ્છવીનિ મૂલાનિ અહેસું. એવમેવં ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, અપિ નુ તં સમણધમ્મે ઠિતં જાતિભૂમકા ઉપાસકા પબ્બાજેસું સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તહિ આવાસેહી’’તિ? ‘‘કથં પન, ભન્તે, સમણો સમણધમ્મે ઠિતો હોતી’’તિ? ‘‘ઇધ, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સમણો અક્કોસન્તં ન પચ્ચક્કોસતિ, રોસન્તં ન પટિરોસતિ, ભણ્ડન્તં ન પટિભણ્ડતિ. એવં ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સમણો સમણધમ્મે ઠિતો હોતી’’તિ. ‘‘અટ્ઠિતંયેવ મં, ભન્તે, સમણધમ્મે જાતિભૂમકા ઉપાસકા પબ્બાજેસું સબ્બસો જાતિભૂમિયં સત્તહિ આવાસેહી’’તિ.

[અ. નિ. ૭.૬૬; ૭.૭૩] ‘‘ભૂતપુબ્બં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સુનેત્તો નામ સત્થા અહોસિ તિત્થકરો કામેસુ વીતરાગો. સુનેત્તસ્સ ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સત્થુનો અનેકાનિ સાવકસતાનિ અહેસું. સુનેત્તો સત્થા સાવકાનં બ્રહ્મલોકસહબ્યતાય ધમ્મં દેસેસિ. યે ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સુનેત્તસ્સ સત્થુનો બ્રહ્મલોકસહબ્યતાય ધમ્મં દેસેન્તસ્સ ચિત્તાનિ ન પસાદેસું તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જિંસુ. યે ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સુનેત્તસ્સ સત્થુનો બ્રહ્મલોકસહબ્યતાય ધમ્મં દેસેન્તસ્સ ચિત્તાનિ પસાદેસું તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિંસુ.

‘‘ભૂતપુબ્બં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, મૂગપક્ખો નામ સત્થા અહોસિ…પે… અરનેમિ નામ સત્થા અહોસિ… કુદ્દાલકો નામ સત્થા અહોસિ… હત્થિપાલો નામ સત્થા અહોસિ… જોતિપાલો નામ સત્થા અહોસિ તિત્થકરો કામેસુ વીતરાગો. જોતિપાલસ્સ ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સત્થુનો અનેકાનિ સાવકસતાનિ અહેસું. જોતિપાલો સત્થા સાવકાનં બ્રહ્મલોકસહબ્યતાય ધમ્મં દેસેસિ. યે ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, જોતિપાલસ્સ સત્થુનો બ્રહ્મલોકસહબ્યતાય ધમ્મં દેસેન્તસ્સ ચિત્તાનિ ન પસાદેસું તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જિંસુ. યે ખો પન, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, જોતિપાલસ્સ સત્થુનો બ્રહ્મલોકસહબ્યતાય ધમ્મં દેસેન્તસ્સ ચિત્તાનિ પસાદેસું તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિંસુ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, યો ઇમે છ સત્થારે તિત્થકરે કામેસુ વીતરાગે, અનેકસતપરિવારે સસાવકસઙ્ઘે પદુટ્ઠચિત્તો અક્કોસેય્ય પરિભાસેય્ય, બહું સો અપુઞ્ઞં પસવેય્યા’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘યો ખો, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, ઇમે છ સત્થારે તિત્થકરે કામેસુ વીતરાગે અનેકસતપરિવારે સસાવકસઙ્ઘે પદુટ્ઠચિત્તો અક્કોસેય્ય પરિભાસેય્ય, બહું સો અપુઞ્ઞં પસવેય્ય. યો એકં દિટ્ઠિસમ્પન્નં પુગ્ગલં પદુટ્ઠચિત્તો અક્કોસતિ પરિભાસતિ, અયં તતો બહુતરં અપુઞ્ઞં પસવતિ. તં કિસ્સ હેતુ? નાહં, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, ઇતો બહિદ્ધા એવરૂપિં ખન્તિં [એવરૂપં ખન્તં (સ્યા.)] વદામિ, યથામં સબ્રહ્મચારીસુ. તસ્માતિહ, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘ન નો સમસબ્રહ્મચારીસુ [ન નો આમસબ્રહ્મચારીસુ (સ્યા.), ન નો સબ્રહ્મચારીસુ (સી. પી.)] ચિત્તાનિ પદુટ્ઠાનિ ભવિસ્સન્તી’’’તિ. એવઞ્હિ તે, બ્રાહ્મણ ધમ્મિક, સિક્ખિતબ્બન્તિ.

‘‘સુનેત્તો મૂગપક્ખો ચ, અરનેમિ ચ બ્રાહ્મણો;

કુદ્દાલકો અહુ સત્થા, હત્થિપાલો ચ માણવો.

‘‘જોતિપાલો ચ ગોવિન્દો, અહુ સત્તપુરોહિતો;

અહિંસકા [અભિસેકા (સ્યા.)] અતીતંસે, છ સત્થારો યસસ્સિનો.

‘‘નિરામગન્ધા કરુણેધિમુત્તા [વિમુત્તા (સી. સ્યા. પી.)], કામસંયોજનાતિગા [કામસંયોજનાતિતા (સ્યા.)];

કામરાગં વિરાજેત્વા, બ્રહ્મલોકૂપગા અહું [અહુ (બહૂસુ), અહૂ (ક. સી.)].

‘‘અહેસું સાવકા તેસં, અનેકાનિ સતાનિપિ;

નિરામગન્ધા કરુણેધિમુત્તા, કામસંયોજનાતિગા;

કામરાગં વિરાજેત્વા, બ્રહ્મલોકૂપગા અહું [અહુ (બહૂસુ), અહૂ (ક. સી.)].

‘‘યેતે ઇસી બાહિરકે, વીતરાગે સમાહિતે;

પદુટ્ઠમનસઙ્કપ્પો, યો નરો પરિભાસતિ;

બહુઞ્ચ સો પસવતિ, અપુઞ્ઞં તાદિસો નરો.

‘‘યો ચેકં દિટ્ઠિસમ્પન્નં, ભિક્ખું બુદ્ધસ્સ સાવકં;

પદુટ્ઠમનસઙ્કપ્પો, યો નરો પરિભાસતિ;

અયં તતો બહુતરં, અપુઞ્ઞં પસવે નરો.

‘‘ન સાધુરૂપં આસીદે, દિટ્ઠિટ્ઠાનપ્પહાયિનં;

સત્તમો પુગ્ગલો એસો, અરિયસઙ્ઘસ્સ વુચ્ચતિ.

‘‘અવીતરાગો કામેસુ, યસ્સ પઞ્ચિન્દ્રિયા મુદૂ;

સદ્ધા સતિ ચ વીરિયં, સમથો ચ વિપસ્સના.

‘‘તાદિસં ભિક્ખુમાસજ્જ, પુબ્બેવ ઉપહઞ્ઞતિ;

અત્તાનં ઉપહન્ત્વાન, પચ્છા અઞ્ઞં વિહિંસતિ.

‘‘યો ચ રક્ખતિ અત્તાનં, રક્ખિતો તસ્સ બાહિરો;

તસ્મા રક્ખેય્ય અત્તાનં, અક્ખતો પણ્ડિતો સદા’’તિ. દ્વાદસમં;

ધમ્મિકવગ્ગો પઞ્ચમો.