૭. છળઙ્ગદાનસુત્તં

૩૭. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન વેળુકણ્ડકી [વેળુકણ્ડકિયા (અ. નિ. ૭.૫૩; ૨.૧૩૪; સં. નિ. ૨.૧૭૩)] નન્દમાતા ઉપાસિકા સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાનપ્પમુખે ભિક્ખુસઙ્ઘે છળઙ્ગસમન્નાગતં દક્ખિણં પતિટ્ઠાપેતિ. અદ્દસા ખો ભગવા દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન વેળુકણ્ડકિં નન્દમાતરં ઉપાસિકં સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાનપ્પમુખે ભિક્ખુસઙ્ઘે છળઙ્ગસમન્નાગતં દક્ખિણં પતિટ્ઠાપેન્તિં. દિસ્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘એસા, ભિક્ખવે, વેળુકણ્ડકી નન્દમાતા ઉપાસિકા સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાનપ્પમુખે ભિક્ખુસઙ્ઘે છળઙ્ગસમન્નાગતં દક્ખિણં પતિટ્ઠાપેતિ’’.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, છળઙ્ગસમન્નાગતા દક્ખિણા હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, દાયકસ્સ તીણઙ્ગાનિ હોન્તિ, પટિગ્ગાહકાનં તીણઙ્ગાનિ. કતમાનિ દાયકસ્સ તીણઙ્ગાનિ? ઇધ, ભિક્ખવે, દાયકો પુબ્બેવ દાના સુમનો હોતિ, દદં ચિત્તં પસાદેતિ, દત્વા અત્તમનો હોતિ. ઇમાનિ દાયકસ્સ તીણઙ્ગાનિ.

‘‘કતમાનિ પટિગ્ગાહકાનં તીણઙ્ગાનિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પટિગ્ગાહકા વીતરાગા વા હોન્તિ રાગવિનયાય વા પટિપન્ના, વીતદોસા વા હોન્તિ દોસવિનયાય વા પટિપન્ના, વીતમોહા વા હોન્તિ મોહવિનયાય વા પટિપન્ના. ઇમાનિ પટિગ્ગાહકાનં તીણઙ્ગાનિ. ઇતિ દાયકસ્સ તીણઙ્ગાનિ, પટિગ્ગાહકાનં તીણઙ્ગાનિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, છળઙ્ગસમન્નાગતા દક્ખિણા હોતિ.

‘‘એવં છળઙ્ગસમન્નાગતાય, ભિક્ખવે, દક્ખિણાય ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગહેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતી’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો [અસઙ્ખેય્યો (સી. સ્યા. કં. પી.)] અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધોત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, મહાસમુદ્દે ન સુકરં ઉદકસ્સ પમાણં ગહેતું – ‘એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકાનીતિ વા એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસતાનીતિ વા એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસહસ્સાનીતિ વા એત્તકાનિ ઉદકાળ્હકસતસહસ્સાની’તિ વા. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાઉદકક્ખન્ધોત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, એવં છળઙ્ગસમન્નાગતાય દક્ખિણાય ન સુકરં પુઞ્ઞસ્સ પમાણં ગહેતું – ‘એત્તકો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતી’તિ. અથ ખો અસઙ્ખ્યેય્યો અપ્પમેય્યો મહાપુઞ્ઞક્ખન્ધોત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતી’’તિ.

[પે. વ. ૩૦૫ પેતવત્થુમ્હિપિ] ‘‘પુબ્બેવ દાના સુમનો, દદં ચિત્તં પસાદયે;

દત્વા અત્તમનો હોતિ, એસા યઞ્ઞસ્સ [પુઞ્ઞસ્સ (ક.)] સમ્પદા.

‘‘વીતરાગા [વીતરાગો (સ્યા. કં. ક.) એવં અનન્તરપદત્તયેપિ] વીતદોસા, વીતમોહા અનાસવા;

ખેત્તં યઞ્ઞસ્સ સમ્પન્નં, સઞ્ઞતા બ્રહ્મચારયો [બ્રહ્મચારિનો (સ્યા. કં.)].

‘‘સયં આચમયિત્વાન, દત્વા સકેહિ પાણિભિ;

અત્તનો પરતો ચેસો, યઞ્ઞો હોતિ મહપ્ફલો.

[અ. નિ. ૪.૪૦] ‘‘એવં યજિત્વા મેધાવી, સદ્ધો મુત્તેન ચેતસા;

અબ્યાપજ્જં સુખં લોકં, પણ્ડિતો ઉપપજ્જતી’’તિ. સત્તમં;