૭. સોપ્પસુત્તં

૧૭. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનુપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. આયસ્માપિ ખો સારિપુત્તો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનુપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. આયસ્માપિ ખો મહામોગ્ગલ્લાનો…પે… આયસ્માપિ ખો મહાકસ્સપો… આયસ્માપિ ખો મહાકચ્ચાયનો… આયસ્માપિ ખો મહાકોટ્ઠિકો [મહાકોટ્ઠિતો (સી. પી.)] … આયસ્માપિ ખો મહાચુન્દો… આયસ્માપિ ખો મહાકપ્પિનો… આયસ્માપિ ખો અનુરુદ્ધો… આયસ્માપિ ખો રેવતો… આયસ્માપિ ખો આનન્દો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનુપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. અથ ખો ભગવા બહુદેવ રત્તિં નિસજ્જાય વીતિનામેત્વા ઉટ્ઠાયાસના વિહારં પાવિસિ. તેપિ ખો આયસ્મન્તો અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો ઉટ્ઠાયાસના યથાવિહારં અગમંસુ. યે પન તત્થ ભિક્ખૂ નવા અચિરપબ્બજિતા અધુનાગતા ઇમં ધમ્મવિનયં તે યાવ સૂરિયુગ્ગમના કાકચ્છમાના સુપિંસુ. અદ્દસા ખો ભગવા દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન તે ભિક્ખૂ યાવ સૂરિયુગ્ગમના કાકચ્છમાને સુપન્તે. દિસ્વા યેનુપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

‘‘કહં નુ ખો, ભિક્ખવે, સારિપુત્તો? કહં મહામોગ્ગલ્લાનો? કહં મહાકસ્સપો? કહં મહાકચ્ચાયનો? કહં મહાકોટ્ઠિકો? કહં મહાચુન્દો? કહં મહાકપ્પિનો? કહં અનુરુદ્ધો? કહં રેવતો? કહં આનન્દો? કહં નુ ખો તે, ભિક્ખવે, થેરા સાવકા ગતા’’તિ? ‘‘તેપિ ખો, ભન્તે, આયસ્મન્તો અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો ઉટ્ઠાયાસના યથાવિહારં અગમંસૂ’’તિ. ‘‘કેન નો [કેન નો (ક.), કે નુ (કત્થચિ)] તુમ્હે, ભિક્ખવે, થેરા ભિક્ખૂ નાગતાતિ [ભિક્ખૂ નવા (સી. સ્યા. કં. પી.), ભિક્ખૂ ગતાતિ (?)] યાવ સૂરિયુગ્ગમના કાકચ્છમાના સુપથ? તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘રાજા ખત્તિયો મુદ્ધાભિસિત્તો [મુદ્ધાભિસિત્તો (ક.)] યાવદત્થં સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો વિહરન્તો યાવજીવં રજ્જં કારેન્તો જનપદસ્સ વા પિયો મનાપો’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘રાજા ખત્તિયો મુદ્ધાભિસિત્તો યાવદત્થં સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો વિહરન્તો યાવજીવં રજ્જં કારેન્તો જનપદસ્સ વા પિયો મનાપો’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘રટ્ઠિકો…પે… પેત્તણિકો… સેનાપતિકો… ગામગામણિકો [ગામગામિકો (સી. પી.)] … પૂગગામણિકો યાવદત્થં સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો વિહરન્તો યાવજીવં પૂગગામણિકત્તં કારેન્તો પૂગસ્સ વા પિયો મનાપો’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘પૂગગામણિકો યાવદત્થં સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો વિહરન્તો યાવજીવં પૂગગામણિકત્તં વા કારેન્તો પૂગસ્સ વા પિયો મનાપો’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘સમણો વા બ્રાહ્મણો વા યાવદત્થં સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો ઇન્દ્રિયેસુ અગુત્તદ્વારો ભોજને અમત્તઞ્ઞૂ જાગરિયં અનનુયુત્તો અવિપસ્સકો કુસલાનં ધમ્માનં પુબ્બરત્તાપરરત્તં બોધિપક્ખિયાનં [બોધપક્ખિયાનં (સી.), બોધપક્ખિકાનં (પી.)] ધમ્માનં ભાવનાનુયોગં અનનુયુત્તો આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરન્તો’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘સમણો વા બ્રાહ્મણો વા યાવદત્થં સેય્યસુખં પસ્સસુખં મિદ્ધસુખં અનુયુત્તો ઇન્દ્રિયેસુ અગુત્તદ્વારો ભોજને અમત્તઞ્ઞૂ જાગરિયં અનનુયુત્તો અવિપસ્સકો કુસલાનં ધમ્માનં પુબ્બરત્તાપરરત્તં બોધિપક્ખિયાનં ધમ્માનં ભાવનાનુયોગં અનનુયુત્તો આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરન્તો’’’તિ.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારા ભવિસ્સામ, ભોજને મત્તઞ્ઞુનો, જાગરિયં અનુયુત્તા, વિપસ્સકા કુસલાનં ધમ્માનં, પુબ્બરત્તાપરરત્તં બોધિપક્ખિયાનં ધમ્માનં, ભાવનાનુયોગમનુયુત્તા વિહરિસ્સામા’તિ. એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ. સત્તમં.