૮. મચ્છબન્ધસુત્તં

૧૮. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરતિ મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં. અદ્દસા ખો ભગવા અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે મચ્છિકં મચ્છબન્ધં મચ્છે વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનં. દિસ્વા મગ્ગા ઓક્કમ્મ અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘પસ્સથ નો તુમ્હે, ભિક્ખવે, અમું મચ્છિકં મચ્છબન્ધં મચ્છે વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાન’’ન્તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘મચ્છિકો મચ્છબન્ધો મચ્છે વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનો તેન કમ્મેન તેન આજીવેન હત્થિયાયી વા અસ્સયાયી વા રથયાયી વા યાનયાયી વા ભોગભોગી વા મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસન્તો’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘મચ્છિકો મચ્છબન્ધો મચ્છે વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનો તેન કમ્મેન તેન આજીવેન હત્થિયાયી વા અસ્સયાયી વા રથયાયી વા યાનયાયી વા ભોગભોગી વા મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસન્તો’તિ. તં કિસ્સ હેતુ? તે હિ સો, ભિક્ખવે, મચ્છે વજ્ઝે વધાયુપનીતે [વધાયાનીતે (સ્યા. કં.), વધાય નીતે (ક.)] પાપકેન મનસાનુપેક્ખતિ, તસ્મા સો નેવ હત્થિયાયી હોતિ ન અસ્સયાયી ન રથયાયી ન યાનયાયી ન ભોગભોગી, ન મહન્તં ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસતિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘ગોઘાતકો ગાવો વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનો તેન કમ્મેન તેન આજીવેન હત્થિયાયી વા અસ્સયાયી વા રથયાયી વા યાનયાયી વા ભોગભોગી વા મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસન્તો’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘ગોઘાતકો ગાવો વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનો તેન કમ્મેન તેન આજીવેન હત્થિયાયી વા અસ્સયાયી વા રથયાયી વા યાનયાયી વા ભોગભોગી વા મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસન્તો’તિ. તં કિસ્સ હેતુ? તે હિ સો, ભિક્ખવે, ગાવો વજ્ઝે વધાયુપનીતે પાપકેન મનસાનુપેક્ખતિ, તસ્મા સો નેવ હત્થિયાયી હોતિ ન અસ્સયાયી ન રથયાયી ન યાનયાયી ન ભોગભોગી, ન મહન્તં ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસતિ’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘ઓરબ્ભિકો…પે… સૂકરિકો [સોકરિકો (સ્યા.)] …પે… સાકુણિકો…પે… માગવિકો મગે [મિગે (સ્યા. કં.)] વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનો તેન કમ્મેન તેન આજીવેન હત્થિયાયી વા અસ્સયાયી વા રથયાયી વા યાનયાયી વા ભોગભોગી વા મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસન્તો’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘માગવિકો મગે વધિત્વા વધિત્વા વિક્કિણમાનો તેન કમ્મેન તેન આજીવેન હત્થિયાયી વા અસ્સયાયી વા રથયાયી વા યાનયાયી વા ભોગભોગી વા મહન્તં વા ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસન્તો’તિ. તં કિસ્સ હેતુ? તે હિ સો, ભિક્ખવે, મગે વજ્ઝે વધાયુપનીતે પાપકેન મનસાનુપેક્ખતિ, તસ્મા સો નેવ હત્થિયાયી હોતિ ન અસ્સયાયી ન રથયાયી ન યાનયાયી ન ભોગભોગી, ન મહન્તં ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસતિ. તે હિ (નામ) [( ) બહૂસુ નત્થિ] સો, ભિક્ખવે, તિરચ્છાનગતે પાણે વજ્ઝે વધાયુપનીતે પાપકેન મનસાનુપેક્ખમાનો [મનસાનુપેક્ખતિ, તસ્મા સો (સ્યા. ક.)] નેવ હત્થિયાયી ભવિસ્સતિ [હોતિ (સ્યા. ક.)] ન અસ્સયાયી ન રથયાયી ન યાનયાયી ન ભોગભોગી, ન મહન્તં ભોગક્ખન્ધં અજ્ઝાવસિસ્સતિ [અજ્ઝાવસતિ (સ્યા. ક.)]. કો પન વાદો યં મનુસ્સભૂતં વજ્ઝં વધાયુપનીતં પાપકેન મનસાનુપેક્ખતિ! તઞ્હિ તસ્સ [તં હિસ્સ (પી. ક.)], ભિક્ખવે, હોતિ દીઘરત્તં અહિતાય દુક્ખાય. કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતી’’તિ. અટ્ઠમં.