૬. નિરોધસુત્તં

૧૬૬. તત્ર ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ…પે… ‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો સમાધિસમ્પન્નો પઞ્ઞાસમ્પન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ [સમાપજ્જેય્યપિ વુટ્ઠહેય્યપિ (સી. સ્યા. કં. પી.)] – અત્થેતં ઠાનં. નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞં આરાધેય્ય, અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં [કબળિંકારાહારભક્ખાનં (સી. સ્યા. કં. પી.)] દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

એવં વુત્તે આયસ્મા ઉદાયી આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘અટ્ઠાનં ખો એતં, આવુસો સારિપુત્ત, અનવકાસો યં સો ભિક્ખુ અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – નત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો સમાધિસમ્પન્નો પઞ્ઞાસમ્પન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાનં. નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞં આરાધેય્ય, અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

તતિયમ્પિ ખો આયસ્મા ઉદાયી આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘અટ્ઠાનં ખો એતં, આવુસો સારિપુત્ત, અનવકાસો યં સો ભિક્ખુ અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – નત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘યાવતતિયકમ્પિ [યાવતતિયમ્પિ (સી. સ્યા. પી.)] ખો મે આયસ્મા ઉદાયી પટિક્કોસતિ, ન ચ મે કોચિ ભિક્ખુ અનુમોદતિ. યંનૂનાહં યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો સમાધિસમ્પન્નો પઞ્ઞાસમ્પન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાનં. નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞં આરાધેય્ય, અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

એવં વુત્તે આયસ્મા ઉદાયી આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘અટ્ઠાનં ખો એતં, આવુસો સારિપુત્ત, અનવકાસો યં સો ભિક્ખુ અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – નત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો સમાધિસમ્પન્નો પઞ્ઞાસમ્પન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાનં. નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞં આરાધેય્ય, અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

તતિયમ્પિ ખો આયસ્મા ઉદાયી આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘અટ્ઠાનં ખો એતં, આવુસો સારિપુત્ત, અનવકાસો યં સો ભિક્ખુ અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – નત્થેતં ઠાન’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘ભગવતોપિ ખો મે સમ્મુખા આયસ્મા ઉદાયી યાવતતિયકં પટિક્કોસતિ, ન ચ મે કોચિ ભિક્ખુ અનુમોદતિ. યંનૂનાહં તુણ્હી અસ્સ’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો તુણ્હી અહોસિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં ઉદાયિં આમન્તેસિ – ‘‘કં પન ત્વં, ઉદાયિ, મનોમયં કાયં પચ્ચેસી’’તિ? ‘‘યે તે, ભન્તે, દેવા અરૂપિનો સઞ્ઞામયા’’તિ. ‘‘કિં નુ ખો તુય્હં, ઉદાયિ, બાલસ્સ અબ્યત્તસ્સ ભણિતેન! ત્વમ્પિ નામ ભણિતબ્બં મઞ્ઞસી’’તિ! અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં આનન્દં આમન્તેસિ – ‘‘અત્થિ નામ, આનન્દ, થેરં ભિક્ખું વિહેસિયમાનં અજ્ઝુપેક્ખિસ્સથ. ન હિ નામ, આનન્દ, કારુઞ્ઞમ્પિ ભવિસ્સતિ થેરમ્હિ [બ્યત્તમ્હિ (સ્યા. કં. ક.)] ભિક્ખુમ્હિ વિહેસિયમાનમ્હી’’તિ.

અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો સમાધિસમ્પન્નો પઞ્ઞાસમ્પન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાનં. નો ચે દિટ્ઠેવ ધમ્મે અઞ્ઞં આરાધેય્ય, અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્નો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જેય્યાપિ વુટ્ઠહેય્યાપિ – અત્થેતં ઠાન’’ન્તિ. ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો ઉટ્ઠાયાસના વિહારં પાવિસિ.

અથ ખો આયસ્મા આનન્દો અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો યેનાયસ્મા ઉપવાણો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ઉપવાણં એતદવોચ – ‘‘ઇધાવુસો ઉપવાણ, અઞ્ઞે થેરે ભિક્ખૂ વિહેસેન્તિ. મયં તેન ન મુચ્ચામ. અનચ્છરિયં ખો, પનેતં આવુસો ઉપવાણ, યં ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો એતદેવ આરબ્ભ ઉદાહરેય્ય યથા આયસ્મન્તંયેવેત્થ ઉપવાણં પટિભાસેય્ય. ઇદાનેવ અમ્હાકં સારજ્જં ઓક્કન્ત’’ન્તિ. અથ ખો ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેન ઉપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા આયસ્મન્તં ઉપવાણં એતદવોચ –

‘‘કતીહિ નુ ખો, ઉપવાણ, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો થેરો ભિક્ખુ સબ્રહ્મચારીનં પિયો ચ હોતિ મનાપો ચ ગરુ ચ ભાવનીયો ચા’’તિ? ‘‘પઞ્ચહિ, ભન્તે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો થેરો ભિક્ખુ સબ્રહ્મચારીનં પિયો ચ હોતિ મનાપો ચ ગરુ ચ ભાવનીયો ચ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભન્તે, થેરો ભિક્ખુ સીલવા હોતિ…પે… સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ; બહુસ્સુતો હોતિ…પે… દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા; કલ્યાણવાચો હોતિ કલ્યાણવાક્કરણો પોરિયા વાચાય સમન્નાગતો વિસ્સટ્ઠાય અનેલગલાય [અનેલગળાય (સ્યા. કં.)] અત્થસ્સ વિઞ્ઞાપનિયા; ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી; આસવાનં ખયા…પે… સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇમેહિ ખો, ભન્તે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો થેરો ભિક્ખુ સબ્રહ્મચારીનં પિયો ચ હોતિ મનાપો ચ ગરુ ચ ભાવનીયો ચા’’તિ.

‘‘સાધુ સાધુ, ઉપવાણ! ઇમેહિ ખો, ઉપવાણ, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો થેરો ભિક્ખુ સબ્રહ્મચારીનં પિયો ચ હોતિ મનાપો ચ ગરુ ચ ભાવનીયો ચ. ઇમે ચે, ઉપવાણ, પઞ્ચ ધમ્મા થેરસ્સ ભિક્ખુનો ન સંવિજ્જેય્યું, તં સબ્રહ્મચારી ન સક્કરેય્યું ન ગરું કરેય્યું ન માનેય્યું ન પૂજેય્યું ખણ્ડિચ્ચેન પાલિચ્ચેન વલિત્તચતાય. યસ્મા ચ ખો, ઉપવાણ, ઇમે પઞ્ચ ધમ્મા થેરસ્સ ભિક્ખુનો સંવિજ્જન્તિ, તસ્મા તં સબ્રહ્મચારી સક્કરોન્તિ ગરું કરોન્તિ માનેન્તિ પૂજેન્તી’’તિ. છટ્ઠં.