૭. ચોદનાસુત્તં

૧૬૭. તત્ર ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ચોદકેન, આવુસો, ભિક્ખુના પરં ચોદેતુકામેન પઞ્ચ ધમ્મે અજ્ઝત્તં ઉપટ્ઠાપેત્વા પરો ચોદેતબ્બો’’.

‘‘કતમે પઞ્ચ? કાલેન વક્ખામિ, નો અકાલેન; ભૂતેન વક્ખામિ, નો અભૂતેન; સણ્હેન વક્ખામિ, નો ફરુસેન; અત્થસંહિતેન વક્ખામિ, નો અનત્થસંહિતેન; મેત્તચિત્તો [મેત્તચિત્તેન (સી. પી. ક.) ચૂળવ. ૪૦૦ પસ્સિતબ્બં] વક્ખામિ, નો દોસન્તરો [દોસન્તરેન (સી. પી. ક.)]. ચોદકેન, આવુસો, ભિક્ખુના પરં ચોદેતુકામેન ઇમે પઞ્ચ ધમ્મે અજ્ઝત્તં ઉપટ્ઠાપેત્વા પરો ચોદેતબ્બો.

‘‘ઇધાહં, આવુસો, એકચ્ચં પુગ્ગલં પસ્સામિ અકાલેન ચોદિયમાનં નો કાલેન કુપિતં, અભૂતેન ચોદિયમાનં નો ભૂતેન કુપિતં, ફરુસેન ચોદિયમાનં નો સણ્હેન કુપિતં, અનત્થસંહિતેન ચોદિયમાનં નો અત્થસંહિતેન કુપિતં, દોસન્તરેન ચોદિયમાનં નો મેત્તચિત્તેન કુપિતં.

‘‘અધમ્મચુદિતસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો [ઉપદહિતબ્બો (સી. સ્યા. પી.)] – ‘અકાલેનાયસ્મા ચુદિતો નો કાલેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; અભૂતેનાયસ્મા ચુદિતો નો ભૂતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; ફરુસેનાયસ્મા ચુદિતો નો સણ્હેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; અનત્થસંહિતેનાયસ્મા ચુદિતો નો અત્થસંહિતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; દોસન્તરેનાયસ્મા ચુદિતો નો મેત્તચિત્તેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાયા’તિ. અધમ્મચુદિતસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો.

‘‘અધમ્મચોદકસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – ‘અકાલેન તે, આવુસો, ચોદિતો [ચુદિતો (સી. સ્યા. પી.)] નો કાલેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; અભૂતેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો ભૂતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; ફરુસેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો સણ્હેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; અનત્થસંહિતેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો અત્થસંહિતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; દોસન્તરેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો મેત્તચિત્તેન, અલં તે વિપ્પટિસારાયા’તિ. અધમ્મચોદકસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો. તં કિસ્સ હેતુ? યથા ન અઞ્ઞોપિ ભિક્ખુ અભૂતેન ચોદેતબ્બં મઞ્ઞેય્યાતિ.

‘‘ઇધ પનાહં, આવુસો, એકચ્ચં પુગ્ગલં પસ્સામિ કાલેન ચોદિયમાનં નો અકાલેન કુપિતં, ભૂતેન ચોદિયમાનં નો અભૂતેન કુપિતં, સણ્હેન ચોદિયમાનં નો ફરુસેન કુપિતં, અત્થસંહિતેન ચોદિયમાનં નો અનત્થસંહિતેન કુપિતં, મેત્તચિત્તેન ચોદિયમાનં નો દોસન્તરેન કુપિતં.

‘‘ધમ્મચુદિતસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – ‘કાલેનાયસ્મા ચુદિતો નો અકાલેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; ભૂતેનાયસ્મા ચુદિતો નો અભૂતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; સણ્હેનાયસ્મા ચુદિતો નો ફરુસેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; અત્થસંહિતેનાયસ્મા ચુદિતો નો અનત્થસંહિતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; મેત્તચિત્તેનાયસ્મા ચુદિતો નો દોસન્તરેન, અલં તે વિપ્પટિસારાયા’તિ. ધમ્મચુદિતસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો.

‘‘ધમ્મચોદકસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – ‘કાલેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો અકાલેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; ભૂતેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો અભૂતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; સણ્હેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો ફરુસેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; અત્થસંહિતેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો અનત્થસંહિતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; મેત્તચિત્તેન તે, આવુસો, ચોદિતો નો દોસન્તરેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાયા’તિ. ધમ્મચોદકસ્સ, આવુસો, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો. તં કિસ્સ હેતુ? યથા અઞ્ઞોપિ ભિક્ખુ ભૂતેન ચોદિતબ્બં મઞ્ઞેય્યાતિ.

‘‘ચુદિતેન, આવુસો, પુગ્ગલેન દ્વીસુ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠાતબ્બં – સચ્ચે ચ, અકુપ્પે ચ. મં ચેપિ [પઞ્ચહિ (સ્યા. ક.)], આવુસો, પરે ચોદેય્યું કાલેન વા અકાલેન વા ભૂતેન વા અભૂતેન વા સણ્હેન વા ફરુસેન વા અત્થસંહિતેન વા અનત્થસંહિતેન વા મેત્તચિત્તા [મેત્તચિત્તેન (સી. પી. ક.) મ. નિ. ૧.૨૨૭ પસ્સિતબ્બં] વા દોસન્તરા [દોસન્તરેન (સી. પી. ક.)] વા, અહમ્પિ દ્વીસુયેવ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠહેય્યં – સચ્ચે ચ, અકુપ્પે ચ. સચે જાનેય્યં – ‘અત્થેસો મયિ ધમ્મો’તિ, ‘અત્થી’તિ નં વદેય્યં – ‘સંવિજ્જતેસો મયિ ધમ્મો’તિ. સચે જાનેય્યં – ‘નત્થેસો મયિ ધમ્મો’તિ, ‘નત્થી’તિ નં વદેય્યં – ‘નેસો ધમ્મો મયિ સંવિજ્જતી’તિ.

‘‘એવમ્પિ ખો તે [એવમ્પિ ખો (ક.)], સારિપુત્ત, વુચ્ચમાના અથ ચ પનિધેકચ્ચે મોઘપુરિસા ન પદક્ખિણં ગણ્હન્તી’’તિ.

‘‘યે તે, ભન્તે, પુગ્ગલા અસ્સદ્ધા જીવિકત્થા ન સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા સઠા માયાવિનો કેતબિનો [કેટુભિનો (સી. સ્યા. કં. પી.)] ઉદ્ધતા ઉન્નળા ચપલા મુખરા વિકિણ્ણવાચા ઇન્દ્રિયેસુ અગુત્તદ્વારા ભોજને અમત્તઞ્ઞુનો જાગરિયં અનનુયુત્તા સામઞ્ઞે અનપેક્ખવન્તો સિક્ખાય ન તિબ્બગારવા બાહુલિકા સાથલિકા ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા કુસીતા હીનવીરિયા મુટ્ઠસ્સતિનો અસમ્પજાના અસમાહિતા વિબ્ભન્તચિત્તા દુપ્પઞ્ઞા એળમૂગા, તે મયા એવં વુચ્ચમાના ન પદક્ખિણં ગણ્હન્તિ.

‘‘યે પન તે, ભન્તે, કુલપુત્તા સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા અસઠા અમાયાવિનો અકેતબિનો અનુદ્ધતા અનુન્નળા અચપલા અમુખરા અવિકિણ્ણવાચા ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારા ભોજને મત્તઞ્ઞુનો જાગરિયં અનુયુત્તા સામઞ્ઞે અપેક્ખવન્તો સિક્ખાય તિબ્બગારવા ન બાહુલિકા ન સાથલિકા ઓક્કમને નિક્ખિત્તધુરા પવિવેકે પુબ્બઙ્ગમા આરદ્ધવીરિયા પહિતત્તા ઉપટ્ઠિતસ્સતિનો સમ્પજાના સમાહિતા એકગ્ગચિત્તા પઞ્ઞવન્તો અનેળમૂગા, તે મયા એવં વુચ્ચમાના પદક્ખિણં ગણ્હન્તીતિ.

‘‘યે તે, સારિપુત્ત, પુગ્ગલા અસ્સદ્ધા જીવિકત્થા ન સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા સઠા માયાવિનો કેતબિનો ઉદ્ધતા ઉન્નળા ચપલા મુખરા વિકિણ્ણવાચા ઇન્દ્રિયેસુ અગુત્તદ્વારા ભોજને અમત્તઞ્ઞુનો જાગરિયં અનનુયુત્તા સામઞ્ઞે અનપેક્ખવન્તો સિક્ખાય ન તિબ્બગારવા બાહુલિકા સાથલિકા ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા કુસીતા હીનવીરિયા મુટ્ઠસ્સતિનો અસમ્પજાના અસમાહિતા વિબ્ભન્તચિત્તા દુપ્પઞ્ઞા એળમૂગા, તિટ્ઠન્તુ તે.

‘‘યે પન, તે સારિપુત્ત, કુલપુત્તા સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતા અસઠા અમાયાવિનો અકેતબિનો અનુદ્ધતા અનુન્નળા અચપલા અમુખરા અવિકિણ્ણવાચા ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારા ભોજને મત્તઞ્ઞુનો જાગરિયં અનુયુત્તા સામઞ્ઞે અપેક્ખવન્તો સિક્ખાય તિબ્બગારવા ન બાહુલિકા ન સાથલિકા ઓક્કમને નિક્ખિત્તધુરા પવિવેકે પુબ્બઙ્ગમા આરદ્ધવીરિયા પહિતત્તા ઉપટ્ઠિતસ્સતિનો સમ્પજાના સમાહિતા એકગ્ગચિત્તા પઞ્ઞવન્તો અનેળમૂગા, તે ત્વં, સારિપુત્ત, વદેય્યાસિ. ઓવદ, સારિપુત્ત, સબ્રહ્મચારી; અનુસાસ, સારિપુત્ત, સબ્રહ્મચારી – ‘અસદ્ધમ્મા વુટ્ઠાપેત્વા સદ્ધમ્મે પતિટ્ઠાપેસ્સામિ સબ્રહ્મચારી’તિ. એવઞ્હિ તે, સારિપુત્ત, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ. સત્તમં.