૩. સારન્દદસુત્તં

૧૪૩. એકં સમયં ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય વેસાલિં પિણ્ડાય પાવિસિ. તેન ખો પન સમયેન પઞ્ચમત્તાનં લિચ્છવિસતાનં સારન્દદે ચેતિયે સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘‘પઞ્ચન્નં રતનાનં પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં. કતમેસં પઞ્ચન્નં? હત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, અસ્સરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, મણિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, ઇત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, ગહપતિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં. ઇમેસં પઞ્ચન્નં રતનાનં પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિ’’ન્તિ.

અથ ખો તે લિચ્છવી મગ્ગે પુરિસં ઠપેસું [પેસેસું (સ્યા. ક.)] – ‘‘યદા ત્વં [યથા ત્વં (સી. પી.)], અમ્ભો પુરિસ, પસ્સેય્યાસિ ભગવન્તં, અથ અમ્હાકં આરોચેય્યાસી’’તિ. અદ્દસા ખો સો પુરિસો ભગવન્તં દૂરતોવ આગચ્છન્તં; દિસ્વાન યેન તે લિચ્છવી તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તે લિચ્છવી એતદવોચ – ‘‘અયં સો, ભન્તે, ભગવા ગચ્છતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો; યસ્સદાનિ કાલં મઞ્ઞથા’’તિ.

અથ ખો તે લિચ્છવી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો તે લિચ્છવી ભગવન્તં એતદવોચું –

‘‘સાધુ, ભન્તે, યેન સારન્દદં ચેતિયં તેનુપસઙ્કમતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. અધિવાસેસિ ભગવા તુણ્હીભાવેન. અથ ખો ભગવા યેન સારન્દદં ચેતિયં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા તે લિચ્છવી એતદવોચ – ‘‘કાય નુત્થ, લિચ્છવી, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના, કા ચ પન વો અન્તરાકથા વિપ્પકતા’’તિ? ‘‘ઇધ, ભન્તે, અમ્હાકં સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘પઞ્ચન્નં રતનાનં પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં. કતમેસં પઞ્ચન્નં? હત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, અસ્સરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, મણિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, ઇત્થિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, ગહપતિરતનસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં. ઇમેસં પઞ્ચન્નં રતનાનં પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિ’’’ન્તિ.

‘‘કામાધિમુત્તાનં વત, ભો, લિચ્છવીનં [કામાધિમુત્તાનં વત વો લિચ્છવીનં (સી.), કામાધિમુત્તાનં વત વો લિચ્છવી (સ્યા.), કામાધિમુત્તાનંવ વો લિચ્છવી (?)] કામંયેવ આરબ્ભ અન્તરાકથા ઉદપાદિ. પઞ્ચન્નં, લિચ્છવી, રતનાનં પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં. કતમેસં પઞ્ચન્નં? તથાગતસ્સ અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિં, તથાગતપ્પવેદિતસ્સ ધમ્મવિનયસ્સ દેસેતા પુગ્ગલો દુલ્લભો લોકસ્મિં, તથાગતપ્પવેદિતસ્સ ધમ્મવિનયસ્સ દેસિતસ્સ વિઞ્ઞાતા પુગ્ગલો દુલ્લભો લોકસ્મિં, તથાગતપ્પવેદિતસ્સ ધમ્મવિનયસ્સ દેસિતસ્સ વિઞ્ઞાતા [વિઞ્ઞાતસ્સ (સી. પી.) અ. નિ. ૫.૧૯૫] ધમ્માનુધમ્મપ્પટિપન્નો પુગ્ગલો દુલ્લભો લોકસ્મિં, કતઞ્ઞૂ કતવેદી પુગ્ગલો દુલ્લભો લોકસ્મિં. ઇમેસં ખો, લિચ્છવી, પઞ્ચન્નં રતનાનં પાતુભાવો દુલ્લભો લોકસ્મિ’’ન્તિ. તતિયં.