૧. અવજાનાતિસુત્તં

૧૪૧. ‘‘પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે પઞ્ચ? દત્વા અવજાનાતિ, સંવાસેન અવજાનાતિ, આધેય્યમુખો [આદિય્યમુખો (સી.), આદેય્યમુખો (સ્યા. કં.), આદિયમુખો (પી.) અટ્ઠકથાય પઠમસંવણ્ણનાનુરૂપં. પુ. પ. ૧૯૩ પસ્સિતબ્બં] હોતિ, લોલો હોતિ, મન્દો મોમૂહો હોતિ [મન્દો હોતિ મોમૂહો (સી.)].

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો દત્વા અવજાનાતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો પુગ્ગલસ્સ દેતિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહં દેમિ; અયં પટિગ્ગણ્હાતી’તિ. તમેનં દત્વા અવજાનાતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો દત્વા અવજાનાતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો સંવાસેન અવજાનાતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો પુગ્ગલેન સદ્ધિં સંવસતિ દ્વે વા તીણિ વા વસ્સાનિ. તમેનં સંવાસેન અવજાનાતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો સંવાસેન અવજાનાતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો આધેય્યમુખો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પુગ્ગલો પરસ્સ વણ્ણે વા અવણ્ણે વા ભાસિયમાને તં ખિપ્પઞ્ઞેવ અધિમુચ્ચિતા [અધિમુચ્ચિતો (સ્યા.)] હોતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો આધેય્યમુખો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો લોલો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પુગ્ગલો ઇત્તરસદ્ધો હોતિ ઇત્તરભત્તી ઇત્તરપેમો ઇત્તરપ્પસાદો. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો લોલો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો મન્દો મોમૂહો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પુગ્ગલો કુસલાકુસલે ધમ્મે ન જાનાતિ, સાવજ્જાનવજ્જે ધમ્મે ન જાનાતિ, હીનપ્પણીતે ધમ્મે ન જાનાતિ, કણ્હસુક્કસપ્પટિભાગે ધમ્મે ન જાનાતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પુગ્ગલો મન્દો મોમૂહો હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિ’’ન્તિ. પઠમં.