૯. અક્ખમસુત્તં

૧૩૯. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો નાગો ન રાજારહો હોતિ ન રાજભોગ્ગો, ન રઞ્ઞો અઙ્ગંત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ રૂપાનં, અક્ખમો સદ્દાનં, અક્ખમો ગન્ધાનં, અક્ખમો રસાનં, અક્ખમો ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ રૂપાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો હત્થિકાયં વા દિસ્વા અસ્સકાયં વા દિસ્વા રથકાયં વા દિસ્વા પત્તિકાયં વા દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ રૂપાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ સદ્દાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો હત્થિસદ્દં વા સુત્વા અસ્સસદ્દં વા સુત્વા રથસદ્દં વા સુત્વા પત્તિસદ્દં વા સુત્વા ભેરિપણવસઙ્ખતિણવનિન્નાદસદ્દં વા સુત્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ સદ્દાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ ગન્ધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો યે તે રઞ્ઞો નાગા અભિજાતા સઙ્ગામાવચરા તેસં મુત્તકરીસસ્સ ગન્ધં ઘાયિત્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ ગન્ધાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ રસાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો એકિસ્સા વા તિણોદકદત્તિયા વિમાનિતો [વિહનીતો (સ્યા.), વિહાનિતો (કત્થચિ)] દ્વીહિ વા તીહિ વા ચતૂહિ વા પઞ્ચહિ વા તિણોદકદત્તીહિ વિમાનિતો સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ રસાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો એકેન વા સરવેગેન વિદ્ધો, દ્વીહિ વા તીહિ વા ચતૂહિ વા પઞ્ચહિ વા સરવેગેહિ વિદ્ધો સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો અક્ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો નાગો ન રાજારહો હોતિ ન રાજભોગ્ગો ન રઞ્ઞો અઙ્ગંત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ ન આહુનેય્યો હોતિ ન પાહુનેય્યો ન દક્ખિણેય્યો ન અઞ્જલિકરણીયો ન અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ રૂપાનં, અક્ખમો સદ્દાનં, અક્ખમો ગન્ધાનં, અક્ખમો રસાનં, અક્ખમો ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ રૂપાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા રજનીયે રૂપે સારજ્જતિ, ન સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ રૂપાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ સદ્દાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સોતેન સદ્દં સુત્વા રજનીયે સદ્દે સારજ્જતિ, ન સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ સદ્દાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ ગન્ધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા રજનીયે ગન્ધે સારજ્જતિ, ન સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ ગન્ધાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ રસાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ જિવ્હાય રસં સાયિત્વા રજનીયે રસે સારજ્જતિ, ન સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ રસાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા રજનીયે ફોટ્ઠબ્બે સારજ્જતિ, ન સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અક્ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ ન આહુનેય્યો હોતિ ન પાહુનેય્યો ન દક્ખિણેય્યો ન અઞ્જલિકરણીયો ન અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ.

‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો નાગો રાજારહો હોતિ રાજભોગ્ગો, રઞ્ઞો અઙ્ગંત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ રૂપાનં, ખમો સદ્દાનં, ખમો ગન્ધાનં, ખમો રસાનં, ખમો ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ રૂપાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો હત્થિકાયં વા દિસ્વા અસ્સકાયં વા દિસ્વા રથકાયં વા દિસ્વા પત્તિકાયં વા દિસ્વા ન સંસીદતિ ન વિસીદતિ, સન્થમ્ભતિ સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ રૂપાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ સદ્દાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો હત્થિસદ્દં વા સુત્વા અસ્સસદ્દં વા સુત્વા રથસદ્દં વા સુત્વા પત્તિસદ્દં વા સુત્વા ભેરિપણવસઙ્ખતિણવનિન્નાદસદ્દં વા સુત્વા ન સંસીદતિ ન વિસીદતિ, સન્થમ્ભતિ સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ સદ્દાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ ગન્ધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો યે તે રઞ્ઞો નાગા અભિજાતા સઙ્ગામાવચરા તેસં મુત્તકરીસસ્સ ગન્ધં ઘાયિત્વા ન સંસીદતિ ન વિસીદતિ, સન્થમ્ભતિ સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ ગન્ધાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ રસાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો એકિસ્સા વા તિણોદકદત્તિયા વિમાનિતો દ્વીહિ વા તીહિ વા ચતૂહિ વા પઞ્ચહિ વા તિણોદકદત્તીહિ વિમાનિતો ન સંસીદતિ ન વિસીદતિ, સન્થમ્ભતિ સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ રસાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો સઙ્ગામગતો એકેન વા સરવેગેન વિદ્ધો, દ્વીહિ વા તીહિ વા ચતૂહિ વા પઞ્ચહિ વા સરવેગેહિ વિદ્ધો ન સંસીદતિ ન વિસીદતિ, સન્થમ્ભતિ સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો નાગો ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો નાગો રાજારહો હોતિ રાજભોગ્ગો, રઞ્ઞો અઙ્ગંત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ આહુનેય્યો હોતિ પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ રૂપાનં, ખમો સદ્દાનં, ખમો ગન્ધાનં, ખમો રસાનં, ખમો ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ રૂપાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા રજનીયે રૂપે ન સારજ્જતિ, સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ રૂપાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ સદ્દાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સોતેન સદ્દં સુત્વા રજનીયે સદ્દે ન સારજ્જતિ, સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ સદ્દાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ ગન્ધાનં. ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા રજનીયે ગન્ધે ન સારજ્જતિ, સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ ગન્ધાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ રસાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ જિવ્હાય રસં સાયિત્વા રજનીયે રસે ન સારજ્જતિ, સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ રસાનં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા રજનીયે ફોટ્ઠબ્બે ન સારજ્જતિ, સક્કોતિ ચિત્તં સમાદહિતું. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ખમો હોતિ ફોટ્ઠબ્બાનં.

‘‘ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ આહુનેય્યો હોતિ પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સા’’તિ. નવમં.